1. Home
  2. Mind maps
  3. Indian History (Marathi Medium)

Indian History Marathi Medium

Ancient, medieval and modern Indian history and Indian art & culture — chapter-wise notes in Hindi and English, checked against NCERT and standard references.

29 mind maps

Chapter 1 Marathi Medium Indian History · Ancient India अश्मयुग पुराश्मयुगीन, मध्याश्मयुगीन व नवाश्मयुगीन भारत आणि ताम्रपाषाण संस्कृती — हत्यारे, जीवनशैली, नकाशावर प्रमुख स्थळे (भीमबेटका, बागोर, मेहरगढ, बुर्झहोम, आहाड), फ्लॅशकार्ड आणि प्रश्नमंजूषेसह. Open map Chapter 2 Marathi Medium Indian History · Ancient India सिंधू खोऱ्यातील संस्कृती हडप्पा संस्कृती — विस्तार आणि टोकाची स्थळे, हडप्पा, मोहेंजोदडो, धोलावीरा आणि उत्खननकर्त्यांची तालिका, नगररचना व गटारे, समाज, धर्म, अंत्यसंस्कार, शेती, व्यापार, मुद्रा-लिपी आणि ऱ्हासाविषयीची मते. Open map Chapter 3 Marathi Medium Indian History · Ancient India वैदिक काळ आर्य आणि वेद: बोगाझकोई व मूलस्थानाविषयीची मते, ऋग्वैदिक नद्या, राजकारण, अर्थव्यवस्था व समाज, उत्तर वैदिक काळात गंगेच्या मैदानाकडे झालेला विस्तार, वर्ण, आश्रम, देवता व यज्ञ, विवाहाचे प्रकार, संस्कार, वैदिक साहित्य आणि षड्दर्शने. Open map Chapter 4 Marathi Medium Indian History · Ancient India पहिली प्रादेशिक राज्ये — महाजनपदे सोळा महाजनपदे — राजधान्या आणि नकाशे, राजेशाही आणि गणराज्ये, मगधाचे हर्यंक, शिशुनाग आणि नंद राजे तसेच मगधाच्या विजयाची कारणे, मौर्यपूर्व अर्थव्यवस्था व समाज, आणि इराणी व ग्रीक आक्रमणे. Open map Chapter 5 Marathi Medium Indian History · Ancient India धार्मिक चळवळी — जैन व बौद्ध धर्म इ.स.पू. सहाव्या शतकात नवे धर्म का उदयाला आले आणि 62 संप्रदाय; जैन धर्म — तीर्थंकर व त्यांची चिन्हे, महावीर, व्रते, त्रिरत्न, स्याद्वाद, परिषदा, पंथ आणि स्मारके; बौद्ध धर्म — बुद्धांचे जीवन, चार आर्यसत्ये, अष्टांगिक मार्ग, परिषदा, हीनयान–महायान–वज्रयान, ग्रंथ, मुद्रा, विद्यापीठे; तुलना आणि ऱ्हास. Open map Chapter 6 Marathi Medium Indian History · Ancient India मौर्य साम्राज्य मौर्यांची उत्पत्ती आणि स्रोत — अर्थशास्त्र, इंडिका, कोरीव लेख; चंद्रगुप्त, बिंदुसार आणि अशोक; कलिंग युद्ध, धम्म आणि नकाशासह सर्व कोरीव लेख; सप्तांग, तीर्थ, अध्यक्ष, कर, न्याय, सैन्य आणि नगर समित्या; समाज, अर्थव्यवस्था, कला आणि साम्राज्याचा ऱ्हास. Open map Chapter 7 Marathi Medium Indian History · Ancient India संगम युग तीन संगम, चोल-चेर-पांड्य राज्ये (करिकाल, सेनगुट्टुवन, नेडुंजेलियन), संगम प्रशासन, समाज, धर्म, कलावंत, अर्थव्यवस्था व कर, रोमन व्यापार आणि महाकाव्यांसह संगम साहित्य. Open map Chapter 8 Marathi Medium Indian History · Ancient India मौर्योत्तर काळ (इ.स.पू. 200 – इ.स. 300) शुंग, कण्व, खारवेल आणि सातवाहन; इंडो-ग्रीक, शक, पह्लव आणि कुशाण (कनिष्क); क्षत्रप राजवट आणि शक संवत; रोमशी व्यापार आणि श्रेणी; समाज व धर्म; गांधार, मथुरा व अमरावती शैली; या युगातील विद्वान. Open map Chapter 9 Marathi Medium Indian History · Ancient India गुप्त काळ (इ.स. 320 – 500) श्रीगुप्तापासून स्कंदगुप्तापर्यंत — समुद्रगुप्ताच्या मोहिमा, चंद्रगुप्त दुसरा, हूण आणि ऱ्हास; गुप्त अधिकारी, प्रांत, कर आणि नाणी; समाज, स्त्रिया आणि भक्ती; मंदिरे, अजिंठा व बाघ, कालिदास आणि आर्यभटाचे विज्ञान. Open map Chapter 10 Marathi Medium Indian History · Ancient India गुप्तोत्तर काळ (इ.स. 550 – 750) गुप्तांनंतर उत्तर भारतातील सत्ता, हर्षवर्धन, ह्युएनत्संग आणि नालंदा; गुप्तोत्तर समाज व अर्थव्यवस्था; वाकाटक आणि इक्ष्वाकू; बदामी, वेंगी व कल्याणीचे चालुक्य; पल्लव आणि त्यांचा चालुक्यांशी झालेला दीर्घ संघर्ष. Open map Chapter 11 Marathi Medium Indian History · Medieval India दिल्ली सल्तनत दिल्ली सल्तनतीची पाच घराणी (1206–1526) — ऐबक, इल्तुतमिश, रझिया, बल्बन, अल्लाउद्दीनचे विजय व बाजार नियंत्रण, मुहम्मद बिन तुघलकच्या योजना, फिरोजशाहची लोककल्याणकारी कामे, लोदी आणि पानिपत; प्रशासन, इक्ता, कर, साहित्य, संगीत आणि स्थापत्य. Open map Chapter 12 Marathi Medium Indian History · Medieval India प्रादेशिक राज्ये तैमूरच्या आक्रमणानंतरची प्रादेशिक राज्ये — माळवा, गुजरात, मेवाड, मारवाड, बंगाल, ओडिशा, आसाम, जौनपूर; विजयनगर साम्राज्य (चार घराणी, कृष्णदेवराय, तालिकोट, प्रशासन, नायंकर व आयगार व्यवस्था, समाज, नाणी, कला); बहमनी राज्य, महमूद गवान आणि दख्खनच्या पाच सल्तनती. Open map Chapter 13 Marathi Medium Indian History · Medieval India भक्ती आणि सूफी चळवळ मध्ययुगीन धार्मिक चळवळी — भक्तीचा अर्थ, कारणे आणि दोन प्रवाह; शंकर, रामानुज, माध्व, निंबार्क आणि वल्लभ; रामानंद, कबीर, दादू; तुलसीदास, सूरदास, मीराबाई, चैतन्य; महाराष्ट्र आणि दक्षिणेतील संत; गुरू नानक आणि दहा गुरू; सूफी पंथ, चिश्ती आणि इतर सिलसिले. Open map Chapter 14 Marathi Medium Indian History · Medieval India मुघल साम्राज्य बाबर ते औरंगजेब (1526–1707) आणि सूर कालखंड — लढाया व विजय, शेरशाहच्या सुधारणा, अकबराचे धार्मिक धोरण व नवरत्ने, वारसा युद्ध, मनसबदारी, जहागीर, जब्ती–दहसाला महसूल पद्धती, तसेच मुघल स्थापत्य, चित्रकला, साहित्य व संगीत. Open map Chapter 15 Marathi Medium Indian History · Medieval India मराठा साम्राज्य मराठ्यांचा उदय, शिवाजी महाराजांचे किल्ले, लढाया, पुरंदरचा तह आणि राज्याभिषेक; संभाजी महाराज, राजाराम महाराज, महाराणी ताराबाई आणि शाहू महाराज; अष्टप्रधान, महसूल, चौथाई–सरदेशमुखी आणि सैन्य; बाळाजी विश्वनाथ ते दुसरा बाजीराव हे पेशवे, पानिपतची तिसरी लढाई, पेशवेकालीन प्रशासन आणि मराठा महासंघ. Open map Chapter 16 Marathi Medium Indian History · Medieval India मुघल सत्तेचा ऱ्हास आणि प्रादेशिक राज्यांचा उदय पहिल्या बहादूरशाहपासून बहादूरशाह जफरपर्यंतचे उत्तरकालीन मुघल, ऱ्हासाची कारणे, नादिरशाह आणि अब्दाली, कोहिनूरचा प्रवास, आणि प्रादेशिक राज्ये — बंगाल (प्लासी, बक्सार), अवध, हैदराबाद, म्हैसूर (हैदर, टिपू), पंजाब (दहा गुरू, बंदा, रणजितसिंह), जाट आणि राजपूत (सवाई जयसिंह). Open map Chapter 17 Marathi Medium Indian History · Modern India भारतात युरोपीय सत्तांचे आगमन भारतातील पोर्तुगीज, डच, इंग्रज, डॅनिश आणि फ्रेंच; कर्नाटक युद्धे, प्लासी आणि बक्सार; म्हैसूर, मराठा आणि शीख युद्धे; नेपाळ, ब्रह्मदेश, अफगाणिस्तान आणि तिबेट; आर्थिक वसाहतवाद, जमीन महसूल पद्धती आणि संपत्तीचे निःसारण. Open map Chapter 18 Marathi Medium Indian History · Modern India आदिवासी आणि शेतकरी उठाव आदिवासी उठावांची कारणे; संन्यासी, पागलपंथी, अहोम, खासी, कोल, संथाळ आणि मुंडा उठाव; खोंड, कोया, रंपा, रामोशी आणि भिल्ल उठाव; पाळेगार, वेलू थम्पी, कित्तूर आणि इतर सरदार; नीळ उठाव आणि बिजोलियापासून तेभागा व तेलंगणापर्यंतच्या शेतकरी चळवळी. Open map Chapter 19 Marathi Medium Indian History · Modern India गव्हर्नर जनरल आणि व्हाइसरॉय वॉरन हेस्टिंग्जपासून माउंटबॅटन आणि राजाजींपर्यंत बंगालचे व भारताचे प्रत्येक गव्हर्नर जनरल आणि प्रत्येक व्हाइसरॉय — प्रत्येक कारकिर्दीतील युद्धे, कायदे, आयोग, सुधारणा आणि घटना, क्रम लक्षात ठेवण्याच्या ट्रिक्ससह. Open map Chapter 20 Marathi Medium Indian History · Modern India आधुनिक शिक्षण आणि वृत्तपत्रांचा विकास कलकत्ता मदरसा (1781) पासून मेकॉले, वूडचा खलिता, हंटर, रॅले, सॅडलर व हार्टोग आयोग, वर्धा व सार्जंट योजना ते राधाकृष्णन व कोठारी आयोगापर्यंत शिक्षण; हिकीच्या बंगाल गॅझेटपासून (1780) 1951 पर्यंतचा प्रत्येक वृत्तपत्र कायदा, तसेच वृत्तपत्रे व त्यांचे संस्थापक. Open map Chapter 21 Marathi Medium Indian History · Modern India 1857 चा उठाव आधीची शिपायांची बंडे आणि 1857 ची राजकीय, आर्थिक, सामाजिक, लष्करी व तात्कालिक कारणे; बहरामपूर, बराकपूर आणि मेरठमधील ठिणगी; प्रत्येक केंद्र आणि नेता; इंग्रज सेनापती आणि पुन्हा ताबा; उठावाविषयीची मते आणि ग्रंथ; अपयशाची कारणे; 1858 चा कायदा आणि राणीचा जाहीरनामा. Open map Chapter 22 Marathi Medium Indian History · Modern India सामाजिक आणि धार्मिक सुधारणा चळवळी सुधारणा चळवळी का उदयाला आल्या आणि त्यांच्यात समान काय होते; ब्राह्मो समाज आणि त्यातील फुटी, यंग बेंगॉल आणि विद्यासागर; आर्य समाज, रामकृष्ण मिशन आणि थिऑसॉफी; पश्चिम भारतातील सुधारक; नारायण गुरू, पेरियार आणि आंबेडकर; मुस्लिम, शीख आणि पारशी चळवळी; आणि बालिकाहत्या, सती, ठगी, गुलामगिरी, विधवा पुनर्विवाह व बालविवाह यांविषयी इंग्रजी काळातील कायदे. Open map Chapter 23 Marathi Medium Indian History · Modern India राष्ट्रवादाचा विकास आणि स्वातंत्र्यलढा (1885–1919) राष्ट्रीय जागृतीची कारणे, लिटन आणि इल्बर्ट बिल, काँग्रेसपूर्व संघटना व नागरी सेवा, काँग्रेसची स्थापना व अधिवेशने, मवाळ-जहाल, बंगालची फाळणी व स्वदेशी, मुस्लिम लीग, होमरूल, लखनौ करार, माँटेग्यू घोषणा आणि देशातील व परदेशातील क्रांतिकारक. Open map Chapter 24 Marathi Medium Indian History · Modern India स्वातंत्र्यलढा — दुसरा टप्पा (1919–1927) दक्षिण आफ्रिकेतील गांधीजी आणि भारतातील त्यांच्या पहिल्या मोहिमा, त्यांचे विचार, रौलट कायदा आणि जालियनवाला बाग, खिलाफत व असहकार चळवळ, चौरीचौरा, स्वराज्य पक्ष व मुडीमन समिती, तसेच 1922–27 मधील सत्याग्रह, संघटना आणि बटलर समिती. Open map
Free Study Planner