બેંકિંગ પરીક્ષાઓ કરંટ અફેર્સ – માર્ચ 2026 — બધું લખાણ રૂપે વાંચો
અપડેટ: · અપડેટ:
બેંકિંગ પરીક્ષાઓ કરંટ અફેર્સ – માર્ચ 2026 — 235 news items
એક નજરે
મુખ્ય ઘટનાઓ
આ પેજની સૌથી મહત્ત્વની ઘટનાઓ, અને દરેક વિષયમાં કેટલા સમાચાર છે તે.
મુખ્ય ઘટનાઓ
- 14 માર્ચ — તમિલ કવિ અને ગીતકાર વૈરામુથુને 60મો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (2025) મળ્યો; તમિલ કવિતા માટે સન્માનિત થનાર તેઓ પ્રથમ લેખક છે અને અકિલન (1975) તથા જયકાંતન (2002) પછી ત્રીજા તમિલ વિજેતા છે; તેમણે 7,000થી વધુ ફિલ્મી ગીતો લખ્યાં છે.
- 10 માર્ચ — હુરુન ગ્લોબલ રિચ લિસ્ટ 2026માં ભારતના અબજપતિઓની સંખ્યા 308 છે, જેમાં ચોખ્ખો 24નો વધારો છે (57 નવા પ્રવેશ, 27 બહાર), અને ભારત અમેરિકા અને ચીન પછી ત્રીજા ક્રમે છે; 95 સાથે મુંબઈ ભારતની અબજપતિ રાજધાની રહ્યું છે (એશિયામાં હવે શેનઝેન આગળ છે), અને મુકેશ અંબાણી ભારતના સૌથી ધનિક રહ્યા.
- 8 માર્ચ — ભારતે અમદાવાદના નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમમાં 8 માર્ચ 2026ના રોજ ફાઇનલમાં ન્યૂઝીલૅન્ડને હરાવીને પોતાનું ત્રીજું T20 વર્લ્ડ કપ ટાઇટલ જીત્યું, ટ્રોફી જાળવી રાખી; ભારત અને શ્રીલંકાએ સંયુક્ત રીતે યજમાની કરી.
- 7 માર્ચ — ભારતે જૈવ વિવિધતા પરના સંમેલન (CBD)ને તેનો 7મો રાષ્ટ્રીય અહેવાલ સુપરત કર્યો, જેમાં કુનમિંગ-મૉન્ટ્રીઅલ માળખા હેઠળના 23 રાષ્ટ્રીય જૈવ વિવિધતા લક્ષ્યો અને 142 સૂચકાંકોને આવરી લેવાયા છે; માત્ર બે લક્ષ્યો સાચા માર્ગે હોવાનું જણાવાયું છે.
- 2 માર્ચ — PM માર્ક કાર્નીની મુલાકાત દરમિયાન ભારતના પરમાણુ ઊર્જા વિભાગે કૅનેડાની કેમેકો સાથે લાંબા ગાળાનો યુરેનિયમ પુરવઠા કરાર કર્યો, જે 2027થી 2035 સુધીની ડિલિવરી માટે લગભગ 2.6 અબજ કેનેડિયન ડોલરનો હોવાનું અહેવાલ છે, અને બંને પક્ષોએ CEPA વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા ટર્મ્સ ઑફ રેફરન્સ પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
- કાઠમંડુના પૂર્વ મેયર, સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનિયર અને હિપ-હૉપ કલાકાર બાલેન શાહે (35) રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP)ને મોટો જનાદેશ મળ્યા પછી નેપાળના સૌથી યુવા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા.
- ઇ-કૉમર્સ (ઇલેક્ટ્રોનિક પ્રસારણો) પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટી પરનું 26 વર્ષ જૂનું WTO મોરેટોરિયમ MC14માં સંમતિના અભાવે લંબાવાયું નહીં. હવે WTOના સભ્યો આવા ડાઉનલોડ પર કર લગાવવા સ્વતંત્ર છે.
- ઇરાન સાથે અમેરિકા-ઇઝરાયલના તણાવ વચ્ચે ભારતે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પોતાનાં ક્રૂડ ઓઇલ, LPG અને LNG જહાજોના રક્ષણ માટે ઓપરેશન ઊર્જા સુરક્ષા શરૂ કર્યું. ઓમાનની ખાડીમાં પાંચથી વધુ યુદ્ધજહાજ તૈનાત કરાયાં.
- ચેન્નાઈની સ્ટાર્ટ-અપ અગ્નિકુલ કોસ્મોસે વિશ્વનું પ્રથમ સંપૂર્ણપણે 3D-પ્રિન્ટેડ બૂસ્ટર રૉકેટ એન્જિન અગ્નાઇટ પરીક્ષણ કર્યું. તે મોટર-સંચાલિત પંપ પદ્ધતિ વાપરે છે અને નિકલ સુપરઍલૉય ઇન્કોનેલનું બનેલું છે.
- વસ્તી ગણતરી 2027 ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે: કાગળનાં ફૉર્મની જગ્યાએ સુરક્ષિત મોબાઇલ એપ આવશે, અને પરિવારો સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ પર પોતાની વિગતો ભરી શકશે, જે ગણતરીદારો પછી સ્થળ પર તપાસશે.
વિષય પ્રમાણે સમાચાર
- બેંકિંગ, RBI અને ફાઇનાન્સ
- 41 વન-લાઇનર
- યોજનાઓ, નીતિ અને રાજ્યો
- 41 વન-લાઇનર
- સમિટ, MoU અને વિશ્વ
- 51 વન-લાઇનર
- નિમણૂક, પુરસ્કાર અને પુસ્તકો
- 34 વન-લાઇનર
- વિજ્ઞાન, રમતગમત અને દિવસો
- 68 વન-લાઇનર
બેંકિંગ, RBI અને ફાઇનાન્સ
41 વન-લાઇનર
RBI · SEBI · બજાર · વેપાર · કર.
આંતરરાષ્ટ્રીય
1 વન-લાઇનર
1 આંતરરાષ્ટ્રીય — બેંકિંગ પરીક્ષાઓ કરંટ અફેર્સ – માર્ચ 2026.
- ઑક્સફર્ડ યુનિવર્સિટીના વેલબીઇંગ રિસર્ચ સેન્ટર દ્વારા ગેલપ અને UN સસ્ટેનેબલ ડેવલપમેન્ટ સોલ્યુશન્સ નેટવર્ક સાથે તૈયાર કરાતો વર્લ્ડ હેપ્પીનેસ રિપોર્ટ છ પરિબળો વાપરે છે: માથાદીઠ GDP, સામાજિક સહારો, તંદુરસ્ત આયુષ્ય, સ્વતંત્રતા, ઉદારતા અને ભ્રષ્ટાચારની ધારણા.
અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ
40 વન-લાઇનર
40 અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ — 3 માર્ચ – 31 માર્ચ.
અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ — 40 વન-લાઇનર
ભાગ 1
16 માર્ચ – 31 માર્ચ
અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ: 14.
- 31 માર્ચ — IT મંત્રીએ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ કંપનીઓને ચેતવણી આપી કે જો તેઓ સિક્સ સિગ્મા ગુણવત્તા અપનાવે નહીં અને ઇન-હાઉસ ડિઝાઇન ન બનાવે તો ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટક ઉત્પાદન યોજના હેઠળની ચુકવણી અટકી શકે; બજેટ 2026-27માં યોજનાનો ખર્ચ વધારીને ₹40,000 કરોડ કરાયો.
- 31 માર્ચ — અદાણી પોર્ટ્સ (APSEZ)એ સંકટગ્રસ્ત જહાજો માટે દીઘી (મહારાષ્ટ્ર, પશ્ચિમ કિનારો) અને ગોપાલપુર (ઓડિશા, પૂર્વ કિનારો) ખાતે ભારતની પ્રથમ પોર્ટ ઑફ રેફ્યુજ સુવિધાઓ શરૂ કરી, જેમાં SMIT સૅલ્વેજ અને મરીન ઇમર્જન્સી રિસ્પોન્સ સેન્ટર તરફથી બચાવ, અગ્નિશમન, ભંગાર હટાવવા અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ સેવાઓ મળે છે.
- 30 માર્ચ — ઑફશોર વર્ચ્યુઅલ એસેટ પ્રદાતાઓ પરના માર્ચ 2026ના FATF અહેવાલે મુખ્ય અધિકારીઓ ભારતમાં સ્થિત હોવાની જરૂરિયાત, વર્ચ્યુઅલ એસેટ લૅબની રચના અને સહયોગ પોર્ટલ દ્વારા બિન-અનુપાલક પ્લૅટફૉર્મના 85 URL અવરોધવા બદલ ભારતની પ્રશંસા કરી.
- 30 માર્ચ — કેન્દ્રે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની વિશેષ વધારાની આબકારી જકાત (SAED) ઘટાડી અને ડીઝલ તથા ATF પર નિકાસ જકાત વધારી, જેથી બ્રેન્ટ ક્રૂડ પ્રતિ બેરલ 111 અમેરિકી ડોલરથી ઉપર જતાં સરકારી તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓની ખોટ હળવી થાય.
- 28 માર્ચ — નાણાકીય વર્ષના અંતની નજીક બેંકિંગ તરલતા જાળવવા RBIએ ટ્રેઝરી બિલ હરાજીમાં તમામ બોલીઓ નકારી કાઢી, જેથી લગભગ ₹35,000 કરોડનો પ્રવાહ બહાર જતો અટક્યો; ટ્રેઝરી બિલ 91, 182 અને 364 દિવસના હોય છે.
- 26 માર્ચ — ભારત પાસે હવે વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું મેટ્રો નેટવર્ક છે, જેમાં 29 શહેરોમાં 1,143 કિમીથી વધુ લાઇનો કાર્યરત છે અને લગભગ 936 કિમી નિર્માણાધીન છે; ચીન પ્રથમ અને અમેરિકા બીજા ક્રમે છે.
- 25 માર્ચ — વાણિજ્ય મંત્રાલયે પશ્ચિમ એશિયા સંકટથી વધેલા ઊંચા લૉજિસ્ટિક્સ ખર્ચ સામે નિકાસકારોને રક્ષણ આપવા દર અડધા કર્યા પછી RoDTEP લાભ સંપૂર્ણ પુનઃસ્થાપિત કર્યા; કૃષિ અને ખાદ્ય નિકાસને ઘટાડામાંથી મુક્તિ હતી.
- 25 માર્ચ — BPCLે હરિયાણાના ગુરુગ્રામમાં પાઇલટ તરીકે ભારતનું પ્રથમ 24x7 LPG ATM શરૂ કર્યું, જે લગભગ 10 સિલિન્ડર ધરાવતા મશીનમાંથી 2-3 મિનિટમાં 10 કિલોનો કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર આપે છે.
- 23 માર્ચ — RBIએ 3 દિવસની વેરિએબલ રેટ રેપો (VRR) હરાજી દ્વારા ₹25,000 કરોડથી વધુ નાખ્યા; તેણે અગાઉ જાન્યુઆરી 2026થી ઓપન માર્કેટ ખરીદી દ્વારા ₹3.50 લાખ કરોડ ઉમેર્યા હતા, જ્યારે નિશ્ચિત રેપો રેટ 5.25% છે.
- 20 માર્ચ — ભારત વૈશ્વિક ઉત્પાદનના લગભગ 30.37% સાથે વિશ્વનો સૌથી મોટો નાળિયેર ઉત્પાદક છે, અને કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં જૂનાં, ઓછી ઉપજવાળાં વૃક્ષોને વધુ ઉપજવાળાં વૃક્ષોથી બદલવા નાળિયેર પ્રોત્સાહન યોજનાની જાહેરાત થઈ.
- 19 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે ₹33,660 કરોડના ખર્ચ સાથે ભારત ઔદ્યોગિક વિકાસ યોજના (BHAVYA)ને મંજૂરી આપી, જેમાં 100થી 1,000 એકરના 100 પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઔદ્યોગિક પાર્ક સ્થપાશે, જે રાજ્યો ચૅલેન્જ મોડમાં પસંદ કરશે.
- 18 માર્ચ — સંસદીય સમિતિએ અત્યંત નફાકારક પ્રાદેશિક ગ્રામીણ બેંકોના IPO લાવવા અનુરોધ કર્યો, નોંધ્યું કે RRBએ 2025-26ના પ્રથમ નવ મહિનામાં ₹7,720 કરોડનો ચોખ્ખો નફો કર્યો અને એકીકરણ પછી તેમની સંખ્યા 196થી ઘટીને 28 થઈ.
- 17 માર્ચ — નાણામંત્રીએ ઇકોનોમિક સ્ટેબિલાઇઝેશન ફંડ રજૂ કર્યું, જે આર્થિક બાબતોના વિભાગ હેઠળ અનામત ભંડોળોમાં રખાતો ₹1 લાખ કરોડનો બફર છે; તેનો હેતુ 4.4%ના ખાધ લક્ષ્યને વધાર્યા વિના તેલ અને પશ્ચિમ એશિયાના આંચકાઓથી ભારતને બચાવવાનો છે.
- 16 માર્ચ — APEDAએ આસામથી યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ઇટાલીને GI ટેગવાળા જોહા ચોખાની પ્રથમ નિકાસ ખેપ શક્ય બનાવી; સુગંધિત ટૂંકા દાણાના આ ચોખામાં લગભગ 22 પરંપરાગત જાતો છે.
ભાગ 2
3 માર્ચ – 14 માર્ચ
અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ: 14.
- 14 માર્ચ — કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ યોજના (1998માં શરૂ) હેઠળ 2025-26માં પાક ધિરાણ મર્યાદા વધીને ₹5 લાખ થઈ; ₹3 લાખ સુધીની લોન 7% વ્યાજે મળે છે અને MISS હેઠળ 3% વ્યાજ સહાય મળતાં અસરકારક દર 4% થાય છે.
- 14 માર્ચ — વી. ઓ. ચિદમ્બરનાર બંદર (તુતીકોરિન) ડિજિટલ ટ્વિન પ્લેટફોર્મ અપનાવનાર ભારતનું પ્રથમ મુખ્ય બંદર બન્યું, જેનું ઉદ્ઘાટન કેન્દ્રીય મંત્રી સર્બાનંદ સોનોવાલે કર્યું; તેનો હેતુ જહાજોનો ટર્નઅરાઉન્ડ સમય 25% સુધી ઘટાડવાનો છે.
- 11 માર્ચ — નીતિ આયોગના 11 માર્ચે જાહેર થયેલા ફિસ્કલ હેલ્થ ઇન્ડેક્સ 2026માં 18 મુખ્ય રાજ્યોમાં ઓડિશા પ્રથમ રહ્યું, સ્કોર 73.1 સાથે, તેની પાછળ ગોવા અને ઝારખંડ રહ્યાં.
- 10 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે પ્રેસ નોટ 3 (2020) હળવી કરી: જમીન સરહદ ધરાવતા દેશોના 10% સુધી બિન-નિયંત્રક લાભકારી માલિકી ધરાવતા રોકાણકારો કૅપિટલ ગુડ્સ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ઘટકો અને સોલર ઇનપુટમાં ઑટોમેટિક રૂટ વાપરી શકશે, અને નિર્ણય માટે 60 દિવસની મર્યાદા રહેશે.
- 10 માર્ચ — ભારતે “ઇન્ડિયા ફર્સ્ટ” ઊર્જા-સુરક્ષા નીતિનો હવાલો આપી ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સીના વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ ભંડારોના સંકલિત રિલીઝમાં જોડાવાનું ટાળ્યું; ભારત IEAનું માત્ર સહયોગી સભ્ય છે, અને ક્રૂડના ભાવ પ્રતિ બેરલ 119 અમેરિકી ડોલરથી ઉપર છે.
- 10 માર્ચ — હુરુન ગ્લોબલ રિચ લિસ્ટ 2026માં ભારતના અબજપતિઓની સંખ્યા 308 છે, જેમાં ચોખ્ખો 24નો વધારો છે (57 નવા પ્રવેશ, 27 બહાર), અને ભારત અમેરિકા અને ચીન પછી ત્રીજા ક્રમે છે; 95 સાથે મુંબઈ ભારતની અબજપતિ રાજધાની રહ્યું છે (એશિયામાં હવે શેનઝેન આગળ છે), અને મુકેશ અંબાણી ભારતના સૌથી ધનિક રહ્યા.
- 9 માર્ચ — RBIએ માર્ચના મધ્યભાગના ઍડવાન્સ ટેક્સ ચુકવણી પહેલાં તરલતા હળવી કરવા ₹50,000 કરોડના બે હપ્તામાં ₹1 લાખ કરોડની સરકારી જામીનગીરીઓની ઓપન માર્કેટ ઑપરેશન (OMO) ખરીદીની જાહેરાત કરી.
- 9 માર્ચ — આવશ્યક વસ્તુ અધિનિયમ, 1955નો ઉપયોગ કરીને કેન્દ્રે પશ્ચિમ એશિયા સંકટ વચ્ચે રિફાઇનરીઓને LPGનું ઉત્પાદન મહત્તમ કરવા, ઘરોને પ્રાથમિકતા આપવા અને પ્રોપેન તથા બ્યુટેનને પેટ્રોકેમિકલ્સ તરફ વાળવાનું બંધ કરવા નિર્દેશ આપ્યો.
- 5 માર્ચ — એપ્રિલ 2025-જાન્યુઆરી 2026માં ભારતની માલ અને સેવાઓની નિકાસ 720.76 અબજ ડોલર અંદાજાઈ, જે 6.15% વધુ છે; નિકાસ પ્રોત્સાહન મિશન (2030-31 સુધી ₹25,060 કરોડ) નિર્યાત પ્રોત્સાહન અને નિર્યાત દિશા દ્વારા કામ કરે છે.
- 3 માર્ચ — સ્ટાર્ટઅપબ્લિંકના ઇનોવેટર્સ બિઝનેસ એન્વાયર્નમેન્ટ ઇન્ડેક્સ 2026માં અમેરિકા 100ના સ્કોર સાથે પ્રથમ, પછી સિંગાપોર અને બ્રિટન રહ્યા; ભારત 55.035 સાથે 54મા ક્રમે રહ્યું, ચીન 85મા ક્રમે તેનાથી પાછળ છે.
- 3 માર્ચ — જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો EASE 9.0 સુધારા કાર્યસૂચિનું પાલન કરશે, જે ફેબ્રુઆરી 2026માં ચાર R.I.S.E. સ્તંભો પર શરૂ થઈ હતી, અને 2026-27માં SBIના નેતૃત્વમાં ગ્લોબલ કૅપેબિલિટી સેન્ટર (GCC) વ્યૂહરચના અમલમાં આવશે.
- નાળિયેર યોજનાની નોંધ પ્રમાણે, સૌથી વધુ નાળિયેર ઉગાડતાં પાંચ દરિયાકાંઠાનાં રાજ્યો પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્ર પ્રદેશ, કર્ણાટક, તમિલનાડુ અને કેરળ છે.
- કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27ની નાળિયેર પ્રોત્સાહન યોજના જૂનાં, ઓછી ઉપજવાળાં વૃક્ષોને સારી જાતો સાથે બદલશે; નાળિયેર ઉત્પાદનમાં લગભગ 30.37% હિસ્સા સાથે ભારત વિશ્વમાં મોખરે છે.
- બેંક ઑફ બરોડા NPCI, IBA અને DAY-NRLM સાથે મળીને સ્વ-સહાય જૂથોની PM જન ધન ખાતાધારક મહિલાઓને ₹5,000 સુધીની UPI ક્રેડિટ લાઇન (ઓવરડ્રાફ્ટ) આપનાર ભારતની પ્રથમ બેંક બની.
ભાગ 3
12 વન-લાઇનર
અર્થતંત્ર અને બેંકિંગ: 12.
- રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝે ટેક્સાસના બ્રાઉન્સવિલ બંદરે આયોજિત નવી ઓઇલ રિફાઇનરીમાં રોકાણ કર્યું. લગભગ 50 વર્ષમાં અમેરિકામાં આ પ્રથમ નવી રિફાઇનરી છે.
- કોલસા મંત્રીએ જણાવ્યું કે કોલસાના ભંડારમાં ભારત વિશ્વમાં પાંચમા ક્રમે છે, જે 60-70 વર્ષ ચાલે તેટલા છે. ભારતની લગભગ 74% વીજળી હજુ પણ કોલસામાંથી આવે છે, અને ભારત કોલસાના ઉત્પાદન અને વપરાશમાં બીજા ક્રમે છે.
- 2024-25માં ભારતની કાપડ નિકાસ લગભગ $36,601 મિલિયન હતી (NIRYAT ડેટા). તમિલનાડુ લગભગ $7,998 મિલિયન (21.84%) સાથે મોખરે રહ્યું, તેની પાછળ ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્ર રહ્યાં.
- દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક પ્લાન્ટ પાછળની ₹7,280 કરોડની સરકારી યોજનાનો હેતુ ભારતને ઇલેક્ટ્રિક વાહનો, સંરક્ષણ અને ઊર્જામાં આત્મનિર્ભર બનાવવાનો છે, જેનું વાર્ષિક ક્ષમતા લક્ષ્ય 6,000 ટન છે.
- PM E-DRIVE હેઠળ ઇલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર માટે સબસિડીની મુદત 31 જુલાઈ 2026 સુધી લંબાવાઈ; યોજના 2028 સુધી ચાલશે. ₹10,900 કરોડના બજેટમાંથી ₹3,679 કરોડ ₹5 લાખ સુધીની કિંમતનાં વાહનોની ખરીદી પરના પ્રોત્સાહન માટે છે.
- નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 1 એપ્રિલ 2026થી લાગુ થતા આવકવેરા અધિનિયમ 2025 પર PRARAMBH 2026 જાગૃતિ અભિયાન શરૂ કર્યું. ઇન્કમ ટૅક્સ વેબસાઇટ 2.0 અને AI ચૅટબૉટ “કર સાથી” પણ શરૂ કરાયાં.
- RELIEF હેઠળ વીમો ધરાવતા નિકાસકારોને વધારાનું જોખમ કવચ મળે છે, અને વીમા વિનાના MSMEને ₹50 લાખ સુધીનું વળતર મળી શકે છે.
- RELIEF યોજના (₹497 કરોડ) પશ્ચિમ એશિયા સંકટથી અસરગ્રસ્ત નિકાસકારોને મદદ કરે છે. તે એક્સપોર્ટ પ્રમોશન મિશન હેઠળ ECGC લિમિટેડ મારફતે ચાલે છે અને ઊંચા લૉજિસ્ટિક્સ તથા વીમા ખર્ચમાં રાહત આપે છે.
- સુધારેલી UDAN નવાં સ્થળો ઉમેરશે અને ટિયર-2 તથા ટિયર-3 શહેરોમાં વેપાર અને પ્રવાસનને વેગ આપશે. લગભગ 4 કરોડ મુસાફરોને લાભ થવાની અપેક્ષા છે.
- સુધારેલી ઉડાન (UDAN) યોજના 2026-27થી 2035-36 સુધી દસ વર્ષ ચાલશે, જેનું બજેટ ₹28,840 કરોડ છે. તેનો હેતુ સેવાથી વંચિત અને ઓછી સેવાવાળા વિસ્તારોને હવાઈ માર્ગે જોડવાનો છે.
- ₹2,584.60 કરોડની લઘુ જળવિદ્યુત વિકાસ યોજના 2026-27થી 2030-31 સુધી ચાલશે. તેનું લક્ષ્ય લગભગ 1,500 MWના લઘુ જળવિદ્યુત પ્રોજેક્ટ (દરેક 1થી 25 MW) છે, જેમાં ઉત્તર-પૂર્વ અને સરહદી રાજ્યો માટે વધુ સહાય છે.
- BHAVYA પાર્ક દરેક 100થી 1,000 એકરના હશે અને સ્પર્ધાત્મક ચેલેન્જ મોડ દ્વારા પસંદ કરાશે. કુલ ખર્ચના 25% સુધી બાહ્ય જોડાણ પાછળ ખર્ચી શકાય છે.
યોજનાઓ, નીતિ અને રાજ્યો
41 વન-લાઇનર
યોજનાઓ · કાયદા · મંત્રાલયો.
રાષ્ટ્રીય
38 વન-લાઇનર
38 રાષ્ટ્રીય — 2 માર્ચ – 28 માર્ચ.
રાષ્ટ્રીય — 38 વન-લાઇનર
ભાગ 1
13 માર્ચ – 28 માર્ચ
રાષ્ટ્રીય: 13.
- 28 માર્ચ — પ્રભુ કુમાર વિ. હિમાચલ પ્રદેશ રાજ્ય કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે મદદનીશ જિલ્લા સરકારી વકીલના પદ માટેની 60% દિવ્યાંગતા મર્યાદા રદ કરી, એમ કહીને કે RPwD અધિનિયમ માત્ર 40%નો લઘુતમ માપદંડ નક્કી કરે છે અને કોઈ ઉપલી મર્યાદા નથી.
- 25 માર્ચ — મહિલા અધિકારીઓના સ્થાયી કમિશન અને પેન્શનના અધિકારને માન્ય રાખતાં સુપ્રીમ કોર્ટે તેમના વાર્ષિક ગોપનીય અહેવાલો અને તબીબી ફિટનેસ સમીક્ષામાં વ્યવસ્થાગત પૂર્વગ્રહ તરફ ધ્યાન દોર્યું, જે અનુચ્છેદ 14, 15 અને 16નું ઉલ્લંઘન છે.
- 25 માર્ચ — માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયે ઓરેન્જ ઇકોનોમી માટે ત્રણ પગલાં શરૂ કર્યાં: Google અને YouTube સાથે 15,000 AVGC વ્યાવસાયિકો માટે રાષ્ટ્રીય AI કૌશલ્ય પહેલ, MyWAVES ક્રિએટર સુવિધા અને બિલ્ટ-ઇન સેટેલાઇટ ટ્યૂનર્સવાળી અદ્યતન EPG.
- 24 માર્ચ — નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયની ફેર સે ફુરસત – વન રૂટ વન ફેર યોજનાની શરૂઆત રીવા (મધ્ય પ્રદેશ) થી રાયપુર (છત્તીસગઢ) ની ફ્લાઇટ સાથે થઈ, જેને કેન્દ્રીય ઉડ્ડયન મંત્રી અને મધ્ય પ્રદેશના મુખ્યમંત્રીએ લીલી ઝંડી આપી.
- 24 માર્ચ — સાત જૂથો વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓ, અર્થતંત્ર અને પુરવઠા શૃંખલા, પેટ્રોલિયમ અને ઊર્જા, ખાતર અને ખેતી સામગ્રી, જરૂરી વસ્તુઓના ભાવ, પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ તથા જાહેર સંચારને આવરી લે છે.
- 24 માર્ચ — 24 માર્ચ 2026ના રોજ વડાપ્રધાન મોદીએ પશ્ચિમ એશિયા સંકટની લાંબા ગાળાની અસરોને સંભાળવા સાત જૂથોની જાહેરાત કરી. વ્યૂહાત્મક મુદ્દાઓના જૂથના વડા વિદેશ સચિવ છે.
- 19 માર્ચ — સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું કે દત્તક લેનાર માતાઓને બાળકની ઉંમર ગમે તેટલી હોય પ્રસૂતિ રજા મળે, સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા, 2020ની કલમ 60(4)ની ત્રણ મહિનાથી ઓછી ઉંમરની મર્યાદા રદ કરી, અને વૈધાનિક પિતૃત્વ રજાની ભલામણ કરી.
- 19 માર્ચ — લોકસભાએ ગિલોટિન પ્રક્રિયાથી 2026-27 માટે ₹53 લાખ કરોડથી વધુની અનુદાન માંગણીઓ પસાર કરી, જેમાં બધી બાકી માંગણીઓ ચર્ચા વિના એકસાથે મતદાન માટે મુકાય છે; તેના પર માત્ર લોકસભા મતદાન કરે છે.
- 18 માર્ચ — એકસમાન રાષ્ટ્રીય નીતિની માગતી અરજીની સુનાવણી કરતાં સુપ્રીમ કોર્ટે ચિંતા વ્યક્ત કરી કે પેઇડ માસિક ધર્મ રજાને ફરજિયાત કાનૂની અધિકાર બનાવવાથી મહિલાઓની નોકરીની સંભાવનાઓને નુકસાન થઈ શકે, અને સ્વૈચ્છિક નીતિઓ તથા પરામર્શનો પક્ષ લીધો.
- 17 માર્ચ — લેહ એપેક્સ બૉડી અને કારગિલ ડેમોક્રેટિક અલાયન્સે લદ્દાખ માટે સંપૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો, છઠ્ઠી અનુસૂચિનો દરજ્જો, જાહેર સેવા આયોગ અને સંસદમાં બે બેઠકોની માંગ સાથે વિરોધ પ્રદર્શન કર્યાં; લદ્દાખમાં 97%થી વધુ લોકો આદિવાસી છે.
- 15 માર્ચ — પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીના કાર્યક્રમની જાહેરાત પછી તરત જ ચૂંટણી પંચે અનુચ્છેદ 324 હેઠળની પોતાની સત્તાઓનો હવાલો આપી રાજ્યના મુખ્ય સચિવ અને ગૃહ સચિવ અને પછી DGPને હટાવ્યા; રાજ્ય સરકારે આ પગલાને એકતરફી ગણાવ્યું.
- 15 માર્ચ — ચૂંટણી પંચે આસામ, કેરળ, તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ અને પુડુચેરીની વિધાનસભા ચૂંટણીઓની જાહેરાત કરી: મતદાન 9 એપ્રિલે (આસામ, કેરળ, પુડુચેરી), 23 એપ્રિલે (તમિલનાડુ), 23 અને 29 એપ્રિલે (પશ્ચિમ બંગાળ); મતગણતરી 4 મેએ.
- 13 માર્ચ — ચંડીગઢ લદાખ પછી ભારતનો બીજો સંપૂર્ણ સાક્ષર કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ બન્યો, જેનો સાક્ષરતા દર 99.93% ન્યૂ ઇન્ડિયા લિટરસી પ્રોગ્રામ (NILP) હેઠળ ચકાસાયો.
ભાગ 2
2 માર્ચ – 13 માર્ચ
રાષ્ટ્રીય: 13.
- 13 માર્ચ — કાપડ મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમમાં જુલાઈ 2026માં યોજાનાર, વિશ્વનો સૌથી મોટો સંકલિત કાપડ મેળો ગણાતા ભારત ટેક્સ 2026નો પ્રારંભ કરાવ્યો; તેનું આયોજન ભારત ટેક્સ ટ્રેડ ફેડરેશન કરે છે.
- 12 માર્ચ — નવા સ્વરૂપનું રાષ્ટ્રીય ગ્રામ સ્વરાજ અભિયાન (RGSA), જે 1 એપ્રિલ 2022થી 31 માર્ચ 2026 સુધી ચાલતી કેન્દ્ર પ્રાયોજિત પંચાયતી રાજ યોજના છે, તેનું ભંડોળ 60:40 (કેન્દ્ર-રાજ્ય) અને પૂર્વોત્તર તથા હિમાલયી રાજ્યો માટે 90:10 છે.
- 12 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે મદુરાઈ એરપોર્ટ (તમિલનાડુ)ને આંતરરાષ્ટ્રીય દરજ્જો આપ્યો; ત્યાંથી પહેલેથી કોલંબો, દુબઈ અને અબુ ધાબીની ફ્લાઇટ્સ હતી, અને આ પગલું મીનાક્ષી અમ્મન મંદિરની મુલાકાતે આવતા વિદેશી યાત્રાળુઓને મદદરૂપ થાય છે.
- 11 માર્ચ — ભારત સંઘ વિ. રોહિત નાથન કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે ઠરાવ્યું કે OBC ક્રીમી લેયરનો દરજ્જો માત્ર માતાપિતાના પગારથી નક્કી ન થઈ શકે, પરંતુ માતાપિતાના હોદ્દા અને દરજ્જાને ધ્યાનમાં લેવો જોઈએ, જેનાથી PSU અને ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓનાં બાળકો સાથેનો અસમાન વ્યવહાર સમાપ્ત થાય છે.
- 11 માર્ચ — ગૃહ મંત્રાલયે પોતાના લુક આઉટ સર્ક્યુલર (LOC)ના નિયમો સુધાર્યા: NCW, NHRC, NCPCR અને NCLT જેવી સંસ્થાઓ હવે બ્યુરો ઓફ ઇમિગ્રેશનને સીધી વિનંતી કરી શકશે નહીં, અને અટકાયત કરનાર એજન્સીએ 3 કલાકમાં કસ્ટડી લેવી પડશે.
- 11 માર્ચ — સુપ્રીમ કોર્ટે લગભગ 13 વર્ષથી બેભાન હરીશ રાણા (32) માટે જીવનરક્ષક પોષણ અને હાઇડ્રેશન પાછું ખેંચવાની મંજૂરી આપી; અરુણા શાનબાગ (2011) અને કોમન કોઝ (2018)ના ચુકાદા પછી નિષ્ક્રિય ઇચ્છામૃત્યુનો આ પ્રથમ વાસ્તવિક અમલ છે.
- 10 માર્ચ — સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્રને કોવિડ-19 રસીકરણ પછી ગંભીર પ્રતિકૂળ ઘટના કે મૃત્યુ પામેલા લોકો માટે નો-ફૉલ્ટ વળતર નીતિ ઘડવા નિર્દેશ આપ્યો, અને ઠરાવ્યું કે અનુચ્છેદ 21 હેઠળ રાજ્યની સકારાત્મક જવાબદારી છે.
- 10 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે જલ જીવન મિશનને JJM 2.0 તરીકે ડિસેમ્બર 2028 સુધી લંબાવ્યું, જેનો કુલ ખર્ચ લગભગ Rs 8.69 લાખ કરોડ છે, અને ધ્યાન પાઇપ બિછાવવાથી હટાવીને વિશ્વસનીય સેવા પહોંચાડવા પર કેન્દ્રિત કરાયું.
- 6 માર્ચ — ગૃહમંત્રી અમિત શાહે વસ્તી ગણતરી 2027ના શુભંકર પ્રગતિ (સ્ત્રી) અને વિકાસ (પુરુષ)નું અનાવરણ કર્યું; તે ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી છે, જેમાં સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ અને 1931 પછીની પ્રથમ જાતિ ગણતરી હશે.
- 3 માર્ચ — લોકસભાની વિશેષાધિકાર સમિતિ સાંસદો દ્વારા વિશેષાધિકારભંગ અને ગૃહની અવમાનનાની તપાસ કરે છે; તેનો આધાર બંધારણનો અનુચ્છેદ 105 છે.
- 2 માર્ચ — આદિવાસી બાબતોનું મંત્રાલય વન અધિકાર અધિનિયમ (FRA) સેલને એક-સ્થાને સેવા આપતા પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ યુનિટમાં ફેરવી રહ્યું છે, જેમાં દરેકમાં રાજ્ય સ્તરના ચાર નિષ્ણાતો હશે, અને તે ધરતી આબા જનજાતીય ગ્રામ ઉત્કર્ષ અભિયાન હેઠળની તમામ આદિવાસી યોજનાઓ ચલાવશે.
- 2 માર્ચ — IIT ખડગપુરના અભ્યાસમાં જણાયું કે ચોખા 2-3 વર્ષ ગોદામમાં પડ્યા રહે ત્યારે સૂક્ષ્મ પોષક તત્ત્વો ઘટી જાય છે, તેથી કેન્દ્રે PMGKAY અને સંલગ્ન યોજનાઓ હેઠળ ચોખાનું ફોર્ટિફિકેશન અસ્થાયી રીતે બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો; અનાજની પાત્રતા યથાવત્ રહેશે.
- 2 માર્ચ — અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટે ઉત્તર પ્રદેશમાં "બુલડોઝર ન્યાય" અંગે બંધારણીય ચિંતા વ્યક્ત કરી, જ્યાં FIR પછી તરત આરોપીઓનાં ઘર તોડી પડાય છે; સુપ્રીમ કોર્ટની નવેમ્બર 2024ની માર્ગદર્શિકા 15 દિવસ પહેલાં લેખિત નોટિસ ફરજિયાત કરે છે.
ભાગ 3
12 વન-લાઇનર
રાષ્ટ્રીય: 12.
- ગ્રામીણ ઘરોમાં નળ દ્વારા પાણીની પહોંચ 2019માં લગભગ 17%થી વધીને લગભગ 81.6% (19.36 કરોડમાંથી 15.80 કરોડ ઘર) થઈ છે; જલ જીવન મિશન 2.0માં સુજલમ ભારત ડિજિટલ માળખું, જલ અર્પણ, હર ઘર જલ પ્રમાણપત્ર અને જલ ઉત્સવ ઉમેરાયાં છે.
- ભારતની પ્રથમ મેટ્રો 1984માં કોલકાતામાં શરૂ થઈ, પ્રથમ પાણીની અંદરની મેટ્રો ટનલ પણ 2024માં ત્યાં જ બની, અને કોચી દેશનું પ્રથમ વૉટર-મેટ્રો શહેર છે.
- વસ્તી ગણતરી 2027માં દરેક સમુદાયની પૂર્ણ જાતિ ગણતરી થશે, જે 1931 પછીની આવી પ્રથમ ગણતરી છે.
- સિક્કિમની સ્તુતિ પ્રધાનની વર્લ્ડ યુથ પાર્લમેન્ટમાં ભારતના પ્રતિનિધિ તરીકે પસંદગી થઈ; અગાઉ તેણે 2025ની વિકસિત ભારત યુથ પાર્લમેન્ટમાં પોતાના રાજ્યમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું.
- QS વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કિંગ્સ બાય સબ્જેક્ટ 2026માં 99 ભારતીય સંસ્થાઓ સામેલ થઈ, જે 79થી વધુ છે, અને તેમાંથી 20 પ્રથમ વાર ક્રમાંકિત થઈ; નવા વિષય-પ્રવેશોમાં ભારત અમેરિકા, ચીન અને બ્રિટન પછી ચોથા ક્રમે રહ્યું.
- IVFRT યોજના (ઇમિગ્રેશન, વિઝા અને વિદેશી નોંધણી)ને માર્ચ 2031 સુધી પાંચ વર્ષ માટે કુલ ₹1,800 કરોડના બજેટ સાથે લંબાવવામાં આવી. ગૃહ મંત્રાલય તેને બ્યુરો ઓફ ઇમિગ્રેશન મારફતે ચલાવશે.
- સાથીપક્ષો વિના પોતાના દમ પર બહુમતી મેળવનાર મોદી બિન-કોંગ્રેસ સરકારના પ્રથમ વડા છે. તેઓ આઝાદી પછી જન્મેલા પ્રથમ વડાપ્રધાન પણ છે.
- નરેન્દ્ર મોદીએ ચૂંટાયેલી સરકારના વડા તરીકે 8,931 દિવસથી વધુ પૂર્ણ કર્યા (2001થી ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી અને 2014થી PM). તેઓ ભારતમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપનાર બન્યા, પવન કુમાર ચામલિંગનો રેકોર્ડ તોડીને.
- રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ માર્ચ 2026માં 9 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના રાજ્યપાલો અને ઉપરાજ્યપાલો બદલ્યા.
- સુપ્રીમ કોર્ટે ઉમેર્યું કે ખ્રિસ્તી ધર્મ સહિત અન્ય કોઈ પણ ધર્મમાં ધર્માંતર કરનાર વ્યક્તિ SC દરજ્જો ગુમાવે છે. આવી વ્યક્તિ SC/ST અત્યાચાર નિવારણ કાયદા હેઠળ રક્ષણનો દાવો પણ કરી શકતી નથી.
- સુપ્રીમ કોર્ટે (ન્યાયમૂર્તિ પી.કે. મિશ્રા અને મનમોહનની બેન્ચ) કહ્યું કે બંધારણ (અનુસૂચિત જાતિ) આદેશ, 1950 હેઠળ SC દરજ્જો હિન્દુ, શીખ અને બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ સુધી મર્યાદિત છે.
- વસ્તી ગણતરી 2027 ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે: કાગળનાં ફૉર્મની જગ્યાએ સુરક્ષિત મોબાઇલ એપ આવશે, અને પરિવારો સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ પર પોતાની વિગતો ભરી શકશે, જે ગણતરીદારો પછી સ્થળ પર તપાસશે.
રાજ્યો અને સંઘપ્રદેશો
3 વન-લાઇનર
3 રાજ્યો અને સંઘપ્રદેશો — 5 માર્ચ – 30 માર્ચ.
- 30 માર્ચ — PM મોદીએ ઉત્તર પ્રદેશના જેવર ખાતે નોઇડા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટનો પ્રથમ તબક્કો ખુલ્લો મૂક્યો; ઝ્યુરિચ એરપોર્ટ ઇન્ટરનેશનલ સાથે બનેલું તે દિલ્હી-NCRનું બીજું આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ છે. તે વાર્ષિક 1.2 કરોડ મુસાફરોથી શરૂ થાય છે અને વધીને 7 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે.
- 5 માર્ચ — 5 માર્ચ 2026ના રોજ આસામના બોગીબીલ, પાંડુ, સિલઘાટ અને વિશ્વનાથ ઘાટ ખાતે રાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ-2 પર ભારતના પ્રથમ નદી દીવાદાંડીઓનો શિલાન્યાસ થયો. દરેક લગભગ 20 મીટર ઊંચી અને સૌર ઊર્જાથી ચાલતી હશે.
- BPCLએ હરિયાણાના ગુરુગ્રામમાં ભારતનું પ્રથમ LPG ATM શરૂ કર્યું. મોબાઇલ OTP ચકાસણી પછી, વપરાશકર્તાઓ UPI અથવા ડેબિટ કાર્ડથી ચુકવણી કરીને કોઈ પણ સમયે લોખંડના સિલિન્ડર કરતાં લગભગ અડધા વજનનો હળવો કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર લઈ શકે છે.
સમિટ, MoU અને વિશ્વ
51 વન-લાઇનર
સમિટ · કરાર · વિશ્વ.
આંતરરાષ્ટ્રીય
34 વન-લાઇનર
34 આંતરરાષ્ટ્રીય — 4 માર્ચ – 31 માર્ચ.
આંતરરાષ્ટ્રીય — 34 વન-લાઇનર
ભાગ 1
17 માર્ચ – 31 માર્ચ
આંતરરાષ્ટ્રીય: 12.
- 31 માર્ચ — લોસ એન્જલસની એક અદાલતે Meta (ઇન્સ્ટાગ્રામ) અને YouTubeને બાળકો માટે ઇન્ફિનિટ સ્ક્રોલ અને ઓટોપ્લે જેવી વ્યસનકારક સુવિધાઓ ડિઝાઇન કરવામાં બેદરકાર ઠેરવ્યાં અને બંનેને મળીને લગભગ 60 લાખ અમેરિકી ડોલર વળતર ચૂકવવાનો આદેશ આપ્યો.
- 30 માર્ચ — ઇન્ડોનેશિયાએ 16 વર્ષથી ઓછી ઉંમરનાં બાળકો માટે YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live અને Roblox જેવા મુખ્ય પ્લેટફોર્મ પર ખાતાં ખોલવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો; આવો દેશવ્યાપી નિયમ ધરાવનાર તે દક્ષિણ-પૂર્વ એશિયાનો પ્રથમ દેશ છે.
- 28 માર્ચ — ઈરાને યમન અને જિબુતી-એરિટ્રિયા વચ્ચેની બાબ-અલ-મંદેબ સામુદ્રધુનીને હથિયાર બનાવવાની ધમકી આપી; 'આંસુઓનો દરવાજો' ગણાતી આ સામુદ્રધુનીમાંથી વિશ્વ વેપારનો લગભગ 10-12% હિસ્સો પસાર થાય છે અને યમનનો પેરિમ ટાપુ તેને બે ભાગમાં વહેંચે છે.
- 26 માર્ચ — MC14માં ભારતે WTOની અંદર ચીનના “ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફેસિલિટેશન ફોર ડેવલપમેન્ટ” (IFD) પ્રસ્તાવનો સ્વીકાર કર્યો નહીં.
- 26 માર્ચ — 14મી WTO મંત્રી-સ્તરીય પરિષદ (MC14) 26થી 30 માર્ચ 2026 દરમિયાન કૅમરૂનના યાઉન્ડેમાં યોજાઈ, જેની અધ્યક્ષતા કૅમરૂનના વેપાર મંત્રીએ કરી. ભારતની ટીમનું નેતૃત્વ પીયૂષ ગોયલે કર્યું. મુસદ્દારૂપ “યાઉન્ડે પૅકેજ” જીનીવામાં હાથ ધરાશે.
- 25 માર્ચ — દક્ષિણ લેબનોનમાં લિટાની નદી સુધી સુરક્ષા ક્ષેત્ર બનાવવાના ઇઝરાયલના પ્રયાસથી UNESCO-સૂચિબદ્ધ શહેર ટાયર પર બોમ્બમારો થયો; UNSC ઠરાવ 1701 (2006) નદીની દક્ષિણે લેબનીઝ રાજ્ય અને UNIFIL સિવાયના સશસ્ત્ર જૂથોને પ્રતિબંધિત કરે છે.
- 25 માર્ચ — ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ફોર ઇકોનોમિક્સ એન્ડ પીસ (સિડની)ના ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ 2026માં પાકિસ્તાન પ્રથમ અને ભારત 13મા ક્રમે છે (સ્કોર 6.428); 2025માં આતંકવાદથી થયેલાં અડધાથી વધુ મૃત્યુ સાહેલ ક્ષેત્રમાં થયાં.
- 20 માર્ચ — ઇઝરાયલે ઈરાનના સાઉથ પાર્સ ગૅસ ક્ષેત્ર પર હુમલો કર્યો, જે વિશ્વનું સૌથી મોટું છે અને કતારના નોર્થ ફીલ્ડ સાથે વહેંચાયેલું છે; ઈરાને કતારના રાસ લાફાન અને UAEના હબશાન સહિતનાં ખાડી ઊર્જા કેન્દ્રો પર વળતો હુમલો કર્યો.
- 20 માર્ચ — વર્લ્ડ હેપ્પીનેસ રિપોર્ટ 2026માં સતત નવમા વર્ષે ફિનલેન્ડ પ્રથમ ક્રમે રહ્યું, તેની પાછળ આઇસલેન્ડ, ડેનમાર્ક, કોસ્ટા રિકા અને સ્વીડન રહ્યાં; કોસ્ટા રિકાનો ચોથો ક્રમ લેટિન અમેરિકાના કોઈ દેશ માટે સૌથી ઊંચો છે.
- 19 માર્ચ — ચીન તરફ જઈ રહેલું, 'ડાર્ક ફ્લીટ'નો ભાગ એવું પ્રતિબંધિત રશિયન ટૅન્કર એક્વા ટાઇટન ભારત તરફ વાળવામાં આવ્યું; રશિયાએ 2025માં ભારતને લગભગ 54 લાખ ટન (તેના શેડો-ફ્લીટ ક્રૂડ વેચાણના 55%) મોકલ્યાનું અહેવાલ છે.
- 17 માર્ચ — અમેરિકાએ ઈરાનની લગભગ 90% ક્રૂડ નિકાસ સંભાળતા ખાર્ગ ટાપુ પર બૉમ્બમારો કર્યાનું અહેવાલ છે, અને ઈરાને UAEના ફુજૈરાહની તેલ સુવિધાઓ પર હુમલો કર્યો, જ્યાંથી હબશાન-ફુજૈરાહ પાઇપલાઇન હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીને બાયપાસ કરે છે.
- 17 માર્ચ — આર્જેન્ટિનાએ 17 માર્ચ 2025ના રોજ નોટિસ આપ્યાના એક વર્ષ પછી માર્ચ 2026માં સત્તાવાર રીતે WHOમાંથી બહાર નીકળી ગયું. અમેરિકા જાન્યુઆરી 2026માં જ WHOમાંથી નીકળી ચૂક્યું હતું.
ભાગ 2
4 માર્ચ – 14 માર્ચ
આંતરરાષ્ટ્રીય: 12.
- 14 માર્ચ — અમેરિકાએ તેના વેપાર અધિનિયમ, 1974 હેઠળ ભારત સહિત 16 વેપારી ભાગીદારો સામે ઉત્પાદનમાં કથિત માળખાકીય વધારાની ક્ષમતા બદલ કલમ 301ની તપાસ શરૂ કરી, તેની સુપ્રીમ કોર્ટે કટોકટી-સત્તા હેઠળના ટેરિફ રદ કર્યા પછી.
- 11 માર્ચ — નેપાળની રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP)એ માર્ચ 2026ની સામાન્ય ચૂંટણીમાં ભવ્ય જીત મેળવી, અને તેના નેતા બાલેન્દ્ર (બાલેન) શાહે ઝાપા-5માં ભૂતપૂર્વ PM કે. પી. શર્મા ઓલીને હરાવ્યા, જેનાથી તેમના વડાપ્રધાન બનવાનો માર્ગ મોકળો થયો.
- 8 માર્ચ — ટીકાકારોએ મોજતબા ખામેનેઈના ઉદયને વંશપરંપરાગત શાસન ગણાવ્યો, જેને 1979ની ક્રાંતિએ નકારી કાઢ્યું હતું; ટ્રમ્પે તેને 'અસ્વીકાર્ય' અને તેમને 'નબળા નેતા' કહ્યા, ઇઝરાયલે સંકેત આપ્યો કે તેઓ નિશાન બની શકે છે, પરંતુ રશિયા અને ચીને નિમણૂકને ટેકો આપ્યો.
- 8 માર્ચ — અલી ખામેનેઈના પુત્ર મોજતબા ખામેનેઈનો જન્મ મશહદમાં થયો, તેમણે કુમમાં ધર્મનું શિક્ષણ લીધું, 1987થી તેઓ રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ (IRGC) સાથે જોડાયેલા ગણાય છે, અને પોતાના પિતા કરતાં પરમાણુ કાર્યક્રમના વધુ મજબૂત સમર્થક મનાય છે.
- 8 માર્ચ — અમેરિકા-ઇઝરાયલના હવાઈ હુમલામાં અલી ખામેનેઈના કથિત મૃત્યુ પછી, 8 માર્ચ 2026ના રોજ મોજતબા ખામેનેઈને ત્રીજા સર્વોચ્ચ નેતા જાહેર કરાયા ત્યાં સુધી ઈરાનનું સંચાલન ત્રણ સભ્યોની વચગાળાની પરિષદે (આયતોલ્લા અલીરેઝા અરાફી, રાષ્ટ્રપતિ અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ) કર્યું.
- 5 માર્ચ — રશિયા અને ઈરાનની વિનંતીથી IAEAએ વિયેનામાં કટોકટી બેઠક યોજી અને જણાવ્યું કે ઈરાનના પરમાણુ સ્થળોને નુકસાન કે વધુ વિકિરણનો કોઈ સંકેત મળ્યો નથી, જોકે ઈરાને નતાન્ઝ પર હુમલાનો દાવો કર્યો હતો.
- 4 માર્ચ — એક અમેરિકી સબમરીને ભારતના ઇન્ટરનેશનલ ફ્લીટ રિવ્યૂ 2026થી પરત ફરી રહેલા ઈરાની ફ્રિગેટ IRIS દેનાને શ્રીલંકાના ગાલે નજીક લગભગ 40 નોટિકલ માઇલ દૂર ટોર્પિડોથી ડુબાડી દીધું; બચાવ કામગીરી શ્રીલંકાની નૌકાદળે ચલાવી.
- ઇન્ડોનેશિયાના પ્રતિબંધનો હેતુ બાળકોને ઓનલાઇન ધાકધમકી, છેતરપિંડી, અશ્લીલ સામગ્રી અને સ્ક્રીનની લતથી બચાવવાનો છે; કંપનીઓએ ઉંમરની ચકાસણી કરવી પડશે, અને સગીર વપરાશકર્તાઓનાં હાલનાં ખાતાં ધીમે ધીમે બંધ કરાશે.
- નેપાળે 2007માં જાતીય અભિગમના આધારે ભેદભાવ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો, 2013માં ‘તૃતીય લિંગ’ને માન્યતા આપી અને 2023માં સમલૈંગિક તથા ટ્રાન્સજેન્ડર લગ્નની નોંધણીની મંજૂરી આપી; ભૂમિકા શ્રેષ્ઠની જીત આ માર્ગને આગળ ધપાવે છે.
- બાલેન શાહ નેપાળના દક્ષિણ તરાઈના મધેસી સમુદાયના પણ પ્રથમ નેતા છે જે દેશના સર્વોચ્ચ પદ સુધી પહોંચ્યા.
- નેપાળની જૂની સરકાર 2025ના અંતમાં ભ્રષ્ટાચાર, બેરોજગારી અને ડિજિટલ સેન્સરશિપ સામેના યુવા વિરોધ પ્રદર્શનો પછી પડી ભાંગી, અને 2026ની ચૂંટણી સુધી વચગાળાના વહીવટે દેશ ચલાવ્યો.
- ગ્લોબલ ટેરરિઝમ ઇન્ડેક્સ 2026માં આતંકવાદથી થયેલાં લગભગ 70% મૃત્યુ પાકિસ્તાન, બુર્કિના ફાસો, નાઇજીરિયા, નાઇજર અને DR કોંગોમાં થયાં; 2025માં સાહેલ ક્ષેત્રમાં કુલ મૃત્યુના અડધાથી વધુ હતાં, જ્યારે 2007માં તે 1%થી ઓછાં હતાં.
ભાગ 3
10 વન-લાઇનર
આંતરરાષ્ટ્રીય: 10.
- વર્લ્ડ હેપ્પીનેસ રિપોર્ટ 2026માં અફઘાનિસ્તાન છેલ્લા ક્રમે રહ્યું, તેના પછી સિએરા લિયોન, માલાવી અને ઝિમ્બાબ્વે જેવા દેશો આવે છે.
- વર્લ્ડ હેપ્પીનેસ રિપોર્ટ 2026માં ભારત 4.536ના જીવન-મૂલ્યાંકન ગુણ સાથે 116મા ક્રમે રહ્યું, પાકિસ્તાન (104મા) અને નેપાળ (99મા)થી પાછળ; ચીન, રશિયા અને ઈરાન 65મા, 79મા અને 97મા ક્રમે રહ્યાં.
- અમેરિકાના સાંસદો અને વિશ્લેષકોએ ઓપરેશન એપિક ફ્યુરીની ટીકા કરી, કહ્યું કે હુમલા માટે કોઈ સ્પષ્ટ કાયદાકીય આધાર અપાયો નથી અને બહાર નીકળવાની કોઈ યોજના જાહેર થઈ નથી.
- ચિલીના શપથગ્રહણ સમારોહમાં ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કેન્દ્રીય રાજ્યમંત્રી કીર્તિવર્ધન સિંહએ કર્યું.
- FATFએ મેક્સિકો સિટીમાં યોજાયેલી તેની પૂર્ણ બેઠકમાં કુવૈત અને પાપુઆ ન્યૂ ગિનીને પોતાની ગ્રે લિસ્ટમાં ઉમેર્યા. હવે આ યાદીમાં મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદી ભંડોળ અટકાવવામાં નબળા 22 દેશો છે.
- MC14માં 66 દેશોએ ડેટા પ્રવાહ અને ઓનલાઇન ગ્રાહક સુરક્ષા જેવા વૈશ્વિક ઇ-કૉમર્સ નિયમો પર પ્રગતિ કરી.
- MC14માં, હાનિકારક માછીમારી સબસિડી ઘટાડવાની વાટાઘાટો MC15 તરફ ચાલુ રહેશે. ભારત અને આફ્રિકન દેશોએ ખાદ્ય સુરક્ષા માટે જાહેર અનાજ સંગ્રહ (PSH) પર ફરીથી કાયમી ઉકેલની માગ કરી.
- TRIPS (બૌદ્ધિક સંપદા) હેઠળની WTOની એક રાહત વ્યવસ્થા, જે વિકાસશીલ દેશો જાહેર આરોગ્ય માટે ચાલુ રાખવા માગતા હતા, તે પણ MC14માં સમાપ્ત થઈ ગઈ.
- ઇ-કૉમર્સ (ઇલેક્ટ્રોનિક પ્રસારણો) પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટી પરનું 26 વર્ષ જૂનું WTO મોરેટોરિયમ MC14માં સંમતિના અભાવે લંબાવાયું નહીં. હવે WTOના સભ્યો આવા ડાઉનલોડ પર કર લગાવવા સ્વતંત્ર છે.
- ઈરાને પશ્ચિમ એશિયામાં અનેક સ્થળોએ અમેરિકા અને સહયોગી દેશોના લશ્કરી થાણાં પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાથી વળતો જવાબ આપ્યો, અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ નજીક તણાવ વધ્યો, જે માર્ગ વિશ્વના તેલનો મોટો હિસ્સો વહન કરે છે.
સમિટ, કરાર અને સૈન્ય અભ્યાસ
17 વન-લાઇનર
17 સમિટ, કરાર અને સૈન્ય અભ્યાસ — 2 માર્ચ – 27 માર્ચ.
- 27 માર્ચ — ભારતીય નૌકાદળે 27 માર્ચે કોચીમાં IMEX TTX 2026 યોજ્યું. તે ઇન્ડિયન ઓશન નેવલ સિમ્પોઝિયમ (IONS)ની ત્રીજી બેઠક હતી અને ભારત 2026-2028 માટે IONSનું અધ્યક્ષ છે.
- 26 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે યાઉન્ડેમાં WTO પરિષદમાં ભારતનું નેતૃત્વ કર્યું. મુખ્ય મુદ્દા WTO સુધારા, માછીમારી સબસિડી, ઇ-કૉમર્સ અને કૃષિ હતા.
- 26 માર્ચ — વિશ્વ વેપાર સંગઠનની સર્વોચ્ચ નિર્ણય લેનારી સંસ્થા 14મી WTO મંત્રીસ્તરીય પરિષદ 26 માર્ચ 2026થી કૅમરૂનના યાઉન્ડેમાં યોજાઈ અને 30 માર્ચે મંત્રીસ્તરીય ઘોષણા વિના પૂરી થઈ. તેની બેઠક ઓછામાં ઓછી દર બે વર્ષે એક વાર યોજવી જરૂરી છે.
- 9 માર્ચ — ભારત અને સેશેલ્સે 9થી 20 માર્ચ દરમિયાન વિક્ટોરિયાની સેશેલ્સ ડિફેન્સ એકેડેમીમાં સંયુક્ત કવાયત લામિતિયે-2026 યોજી. પ્રથમ વાર ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેના ત્રણેય, INS ત્રિકંદ અને C-130 સાથે, સામેલ થયાં.
- 7 માર્ચ — ઑગસ્ટ 2011થી અમલમાં રહેલા ભારત-જાપાન CEPA હેઠળની 7મી સંયુક્ત સમિતિ બેઠક ટોક્યોમાં યોજાઈ, જેમાં અમલીકરણની સમીક્ષા કરાઈ અને કૅમેરૂનના યાઉન્ડે ખાતે WTOની 14મી મંત્રીસ્તરીય પરિષદની તૈયારી થઈ.
- 5 માર્ચ — રાયસીના ડાયલોગ 2026 નવી દિલ્હીમાં 5થી 7 માર્ચ દરમિયાન યોજાયો, જેમાં ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ મુખ્ય અતિથિ હતા. તેનું આયોજન વિદેશ મંત્રાલય (MEA) અને ઓબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન કરે છે; થીમ "સંસ્કાર: દૃઢતા, સમાધાન, પ્રગતિ" હતી.
- 4 માર્ચ — ફિનલૅન્ડના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબે 4થી 7 માર્ચ 2026 દરમિયાન ભારતની મુલાકાત લીધી. ભારત અને ફિનલૅન્ડે સંબંધોને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં ઉન્નત કર્યા, જેમાં ડિજિટલ ટેક્નોલૉજી, AI, ક્વૉન્ટમ કમ્પ્યૂટિંગ, ગ્રીન હાઇડ્રોજન અને 6G પર ધ્યાન અપાયું.
- 2 માર્ચ — કેનેડાએ ઇન્ટરનેશનલ સોલર એલાયન્સ અને ગ્લોબલ બાયોફ્યુઅલ્સ એલાયન્સમાં જોડાવાની જાહેરાત કરી; ભારતે IORAના ડાયલોગ પાર્ટનર દરજ્જા માટે કેનેડાની દાવેદારીને ટેકો આપ્યો, અને AICTE-Mitacs MoU ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને 300 ભંડોળ-સમર્થિત સંશોધન ઇન્ટર્નશિપ આપે છે.
- 2 માર્ચ — PM માર્ક કાર્નીની મુલાકાત દરમિયાન ભારતના પરમાણુ ઊર્જા વિભાગે કૅનેડાની કેમેકો સાથે લાંબા ગાળાનો યુરેનિયમ પુરવઠા કરાર કર્યો, જે 2027થી 2035 સુધીની ડિલિવરી માટે લગભગ 2.6 અબજ કેનેડિયન ડોલરનો હોવાનું અહેવાલ છે, અને બંને પક્ષોએ CEPA વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવા ટર્મ્સ ઑફ રેફરન્સ પર હસ્તાક્ષર કર્યા.
- WTOની બેઠકમાંથી યાઉન્ડે પૅકેજ નામનો પ્રથમ મુસદ્દો નીકળ્યો. તેમાં વેપાર-અને-આરોગ્ય ઘોષણા અને નાનાં અર્થતંત્રોને મદદ કરતાં પગલાં છે, અને તેની અંતિમ મંજૂરી પછીથી સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડના જિનીવામાં અપાશે.
- રાયસીના ડાયલૉગ, ભૂરાજનીતિ અને ભૂ-અર્થશાસ્ત્ર પરની ભારતની સૌથી મોટી આંતરરાષ્ટ્રીય પરિષદ, વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા ઓબ્ઝર્વર રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન (ORF) સાથે મળીને આયોજિત કરવામાં આવે છે.
- ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ સ્ટબની મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને ફિનલેન્ડે 6G પર સંયુક્ત ટાસ્ક ફોર્સ (ઓલુ યુનિવર્સિટી સાથે ભારત 6G એલાયન્સ), કોન્સ્યુલર સંવાદ અને સ્થળાંતર તથા ગતિશીલતા અંગે MoU રચ્યા, અને ભારતમાં વર્લ્ડ સર્ક્યુલર ઇકોનોમી ફોરમ 2026ની સહ-યજમાની કરશે.
- ભારત, અમેરિકા, જાપાન, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યૂઝીલેન્ડે ગુઆમના એન્ડરસન એરફોર્સ બેઝ ખાતે અમેરિકાની આગેવાનીવાળા સી ડ્રેગન 2026માં સબમરીન-વિરોધી યુદ્ધની તાલીમ માટે ભાગ લીધો.
- આર્કટિકમાં લશ્કરી શક્તિ વધારવા માટે NATOની કવાયત કોલ્ડ રિસ્પોન્સ 2026 નૉર્વે અને ફિનલૅન્ડમાં યોજાઈ, જેમાં 14 દેશોના લગભગ 25,000 સૈનિકો સામેલ થયા.
- ISAની રચના 2015માં પેરિસમાં COP-21 દરમિયાન ભારત-ફ્રાન્સની પહેલ પર થઈ હતી. તેનું મુખ્યાલય ગુરુગ્રામમાં છે; ભારત પ્રમુખ અને ફ્રાન્સ સહ-પ્રમુખ છે. તે મુખ્યત્વે કર્ક અને મકર વૃત્તની વચ્ચેના દેશોમાં સૌર ઊર્જાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
- રોમાનિયાએ 2023માં હસ્તાક્ષર કરેલા માળખાકીય કરારને ઔપચારિક મંજૂરી આપીને ઇન્ટરનેશનલ સોલર અલાયન્સ (ISA)નું પૂર્ણ સભ્ય બન્યું.
- ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાને ભારતીય કંપનીઓને CIS અને યુરેશિયન બજારોમાં સરળ પ્રવેશ આપવા ફાર્મા-ન્યુટ્રાસ્યુટિકલ કોરિડોર શરૂ કર્યો. તાશ્કંદમાં વ્યવસાય મે 2026થી ઔપચારિક રીતે શરૂ થશે.
નિમણૂક, પુરસ્કાર અને પુસ્તકો
34 વન-લાઇનર
નવા વડા · સન્માન · પુસ્તકો.
પુરસ્કાર અને સન્માન
17 વન-લાઇનર
17 પુરસ્કાર અને સન્માન — 14 માર્ચ – 31 માર્ચ.
| તારીખ | પુરસ્કાર | વિજેતા / કારણ |
|---|---|---|
| 31 માર્ચ | વર્લ્ડ ફૂડ પ્રાઇઝ 2026 | હ્યુબ લેલિવેલ્ડ (નેધરલેન્ડ્સ), ખાદ્ય સલામતી |
| 31 માર્ચ | સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર 2025 | 24 ભાષાઓ, દરેકમાં એક પુસ્તક |
| 30 માર્ચ | એબેલ પુરસ્કાર 2026 | ગેર્ડ ફાલ્ટિંગ્સ (જર્મની) |
| 27 માર્ચ | 35મું સરસ્વતી સન્માન (2025) | રામકુમાર મુખોપાધ્યાય, “હરા પાર્વતી કથા” |
| 18 માર્ચ | સ્કાયટ્રેક્સ વર્લ્ડ એરપોર્ટ એવોર્ડ્સ 2026 | શ્રેષ્ઠ એરપોર્ટ: ચાંગી (રેકોર્ડ 14મી વાર); સૌથી સ્વચ્છ: હાનેડા |
| 18 માર્ચ | સંગીત કલાનિધિ 2026 | જયંતિ કુમારેશ, વીણા કલાકાર |
| 18 માર્ચ | સ્ટોકહોમ વોટર પ્રાઇઝ 2026 | કાવેહ માદાની (ઈરાન), 44 વર્ષે સૌથી યુવા વિજેતા |
| 15 માર્ચ | ઓસ્કાર 2026 - શ્રેષ્ઠ ફિલ્મ | વન બેટલ આફ્ટર એનધર |
| 15 માર્ચ | BCCI નમન પુરસ્કારો 2026 | ગિલ અને મંધાના (શ્રેષ્ઠ આંતરરાષ્ટ્રીય); દ્રવિડ, બિન્ની, રાજ (લાઇફટાઇમ) |
| 14 માર્ચ | 60મો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર (2025) | વૈરામુથુ, તમિલ કવિ અને ગીતકાર |
| · | K-pop ગીત માટે ઓસ્કર | 'K-Pop Demon Hunters'નું ગીત (પ્રથમ K-pop જીત) |
| · | ICJS 2.0 રેન્કિંગ | ઉત્તરાખંડ (93.46), પછી હરિયાણા અને આસામ |
| · | શ્રેષ્ઠ દિગ્દર્શક, ન્યૂ યૉર્ક શૉર્ટ એનિમેશન ફેસ્ટિવલ 2026 | ડૉ. પાર્થસારથી મહંતાની "ચ્યીમી" |
| · | માનદ નાઇટહુડ (KBE), બ્રિટન | એન. ચંદ્રશેખરન, ચેરમેન, ટાટા સન્સ |
| · | TIMEની પ્રભાવશાળી મહિલાઓની 2026ની યાદી | સફીના હુસૈન (એજ્યુકેટ ગર્લ્સ) |
| · | પેરા આર્ચર ઑફ ધ યર 2025 (વર્લ્ડ આર્ચરી) | શીતલ દેવી |
| · | વિશ્વના સૌથી લોકપ્રિય નેતા (મોર્નિંગ કન્સલ્ટ) | વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી, 68% મંજૂરી રેટિંગ |
નિમણૂક
16 વન-લાઇનર
16 નિમણૂક — 3 માર્ચ – 31 માર્ચ.
| તારીખ | નામ | નિમણૂકનું પદ |
|---|---|---|
| 31 માર્ચ | સાધ્વી નિરંજન જ્યોતિ | અધ્યક્ષ, NCBC |
| 30 માર્ચ | ઉચ્રાલ ન્યામ-ઓસોર | મોંગોલિયાના વડાપ્રધાન |
| 28 માર્ચ | ભૂમિકા શ્રેષ્ઠ | નેપાળમાં સાંસદ (પ્રથમ ટ્રાન્સજેન્ડર મહિલા) |
| 27 માર્ચ | બાલેન્દ્ર શાહ | નેપાળના વડાપ્રધાન (સૌથી યુવા, 35 વર્ષ) |
| 25 માર્ચ | સુદર્શન પટનાયક | બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર, વસ્તી ગણતરી 2027 |
| 5 માર્ચ | આર. એન. રવિ | પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ |
| 3 માર્ચ | રવિશંકર પ્રસાદ | અધ્યક્ષ, લોકસભા વિશેષાધિકાર સમિતિ |
| 3 માર્ચ | બલબીર સિંહ ચૌહાણ | અધ્યક્ષ, મણિપુર હિંસા તપાસ પંચ |
| · | બાલેન શાહ | નેપાળના વડાપ્રધાન (સૌથી યુવા) |
| · | કિરણ ઉમેશ મહાલે | સભ્ય, NCBC |
| · | નંદ કિશોર યાદવ | નાગાલેન્ડના રાજ્યપાલ |
| · | શિવ પ્રતાપ શુક્લ | તેલંગાણાના રાજ્યપાલ |
| · | હોસે એન્ટોનિયો કાસ્ટ | ચિલીના 38મા રાષ્ટ્રપતિ |
| · | વિનય કુમાર સક્સેના | લદ્દાખના ઉપરાજ્યપાલ |
| · | તરણજીત સિંહ સંધુ | દિલ્હીના ઉપરાજ્યપાલ |
| · | સૈયદ અતા હસનૈન | બિહારના રાજ્યપાલ |
પુસ્તકો અને અહેવાલો
1 વન-લાઇનર
1 પુસ્તકો અને અહેવાલો — 25 માર્ચ.
- 25 માર્ચ — નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર વિજેતા કૈલાશ સત્યાર્થીએ સત્યાર્થી મૂવમેન્ટ ફૉર ગ્લોબલ કમ્પૅશન દ્વારા હાર્પરકૉલિન્સ સાથે પ્રકાશિત પુસ્તક "કરુણા: ધ પાવર ઑફ કમ્પૅશન" બહાર પાડ્યું.
વિજ્ઞાન, રમતગમત અને દિવસો
68 વન-લાઇનર
અવકાશ · સંરક્ષણ · રમતગમત · દિવસો.
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
22 વન-લાઇનર
22 વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી — 2 માર્ચ – 31 માર્ચ.
- 31 માર્ચ — ભારતની પ્રથમ હાઇડ્રોજનથી ચાલતી ટ્રેન, ICF ચેન્નઈમાં બનેલો 10 કોચનો, 2,400 kWનો સેટ, RDSO સાથે ઓસિલેશન ટ્રાયલ પૂર્ણ કરી ચૂકી છે; તે હરિયાણામાં જીંદ અને સોનીપત વચ્ચે દોડશે, જેનું ઇંધણ જીંદના પ્લાન્ટમાંથી મળશે.
- 27 માર્ચ — જૈવ-પ્રૌદ્યોગિકી વિભાગનો GARBH-INi કાર્યક્રમ અકાળે જન્મના જોખમની આગાહી કરવા AI અને જીનોમિક્સ મૉડલ બનાવે છે, અને ભારતના સૌથી મોટા ગર્ભાવસ્થા સમૂહ-અભ્યાસમાં હજારો મહિલાઓને ટ્રૅક કરે છે; ડેટા-વહેંચણી મંચ GARBH-INi-DRISHTI પણ બનાવાયો છે.
- 26 માર્ચ — BARCના અભ્યાસે ચેતવણી આપી કે HALEU-થોરિયમ ઇંધણ ઊંચું બર્ન-અપ અને ઓછો કચરો આપે છે, છતાં રિએક્ટર શટડાઉન સળિયાઓને નબળા પાડે છે અને મોટા ડિઝાઇન ફેરફારો માગે છે, તેથી ભારતના રિએક્ટરોમાં તરત ઉપયોગ માટે તૈયાર નથી.
- 19 માર્ચ — CERNના લાર્જ હેડ્રોન કોલાઇડરના LHCb પ્રયોગે ઝાય-સીસી-પ્લસ (Xi-cc-plus) બેરિયોનની જાહેરાત કરી, જે બે ચાર્મ ક્વૉર્ક અને એક ડાઉન ક્વૉર્કથી બનેલો છે; બે ભારે ક્વૉર્ક ધરાવતો જોવા મળેલો તે માત્ર બીજો બેરિયોન છે અને LHCમાં મળેલો 80મો હેડ્રોન છે.
- 17 માર્ચ — ISROએ જણાવ્યું કે NavICના IRNSS-1F ઉપગ્રહની પરમાણુ ઘડિયાળ બંધ પડી ગઈ છે; હવે માત્ર ચાર ઉપગ્રહો (IRNSS-1B, 1C, 1I અને NVS-01) સ્થાન માહિતી આપી શકે છે, કારણ કે NVS-02 તેની અંતિમ કક્ષામાં પહોંચી શક્યો નહીં.
- 13 માર્ચ — આવાસ મંત્રાલયે ઝોન V અને VIમાં 10-15% ઊંચા ખર્ચ તરફ ધ્યાન દોર્યા પછી ભારતીય માનક બ્યુરોએ તેનો 2025નો ભૂકંપ સંહિતા (IS 1893) પાછો ખેંચ્યો; 2016ની સંહિતા ફરી લાગુ છે, જેમાં II થી V સુધીના ચાર ભૂકંપ ઝોન છે.
- 12 માર્ચ — વિશાખાપટ્ટનમને ભારતના થોરિયમના ઉપયોગમાં મદદ કરનારી એક્સેલરેટર-ડ્રિવન સિસ્ટમ્સ માટેના ઉચ્ચ-ઊર્જા પ્રોટોન એક્સેલરેટરની યજમાની માટે પસંદ કરાયું; આ પ્રોજેક્ટ RRCAT, ઇન્દોર વિકસાવી રહ્યું છે.
- 10 માર્ચ — ચિલી અમેરિકા ખંડનો પ્રથમ અને જૉર્ડન પછી વિશ્વનો બીજો દેશ બન્યો, જેને WHOએ રક્તપિત્ત નાબૂદ કરનાર (સ્થાનિક સંક્રમણ નહીં) તરીકે ચકાસ્યો, લાંબી દેખરેખ, વહેલા નિદાન અને મફત મલ્ટિડ્રગ થેરાપી (MDT) દ્વારા.
- 9 માર્ચ — કેન્દ્રીય મંત્રી જિતેન્દ્ર સિંહે લક્ષદ્વીપના કવરત્તીમાં NIOT દ્વારા વિશ્વના પ્રથમ OTEC-આધારિત ડિસેલિનેશન પ્લાન્ટ તરીકે બની રહેલા OTEC પ્રોજેક્ટનું નિરીક્ષણ કર્યું: લગભગ 60-65 kW વીજળી અને રોજ આશરે 1 લાખ લિટર મીઠું પાણી.
- 3 માર્ચ — "સુરક્ષિત રક્તનો અધિકાર" માગતી જાહેર હિતની અરજી પર સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારી હૉસ્પિટલોમાં દાનમાં મળેલા રક્તનું ન્યૂક્લીક એસિડ એમ્પ્લિફિકેશન ટેસ્ટિંગ (NAT) આપવા માટેનો ખર્ચ, શક્યતા અને જરૂરી માળખું સરકાર પાસે માગ્યાં; આ અરજી અનુચ્છેદ 21 હેઠળ છે.
- 2 માર્ચ — વૈજ્ઞાનિકોએ અમેરિકાના કોલોરાડોમાંથી, ડાયનાસોર લુપ્ત થયા પછી તરત, લગભગ 6.6 કરોડ વર્ષ પહેલાં જીવેલા સૌથી જૂના જાણીતા પ્રાઇમેટ સંબંધી પર્ગેટોરિયસના દાંત મળ્યાનું જણાવ્યું; આ સસ્તનનું તે અત્યાર સુધીનું સૌથી દક્ષિણનું સંશોધન છે.
- WHOનું નીચું ધોરણ, રક્તપિત્ત ‘જાહેર આરોગ્યની સમસ્યા તરીકે નાબૂદ’, એટલે 10,000 લોકોએ 1 કરતાં ઓછો કેસ; ચિલીની ચકાસણી ઊંચું પગલું છે, જેમાં સ્થાનિક સંક્રમણ સંપૂર્ણપણે બંધ થાય છે.
- ડેનમાર્ક પહેલાં, બોત્સવાના, મલેશિયા અને ક્યુબા સહિત 20થી વધુ દેશો માતાથી બાળકમાં સંક્રમણના નિવારણ માટે WHOનો નાબૂદી દરજ્જો મેળવી ચૂક્યા હતા.
- કેરળના એક સ્ટાર્ટ-અપે પોતાનું Akasha300 3D પ્રિન્ટર વલિયમાલાના ISROના લિક્વિડ પ્રોપલ્શન સિસ્ટમ્સ સેન્ટર (LPSC)ને સોંપ્યું; તેનું ડ્યુઅલ-એક્સ્ટ્રુઝન હેડ બે સામગ્રીઓ સાથે છાપે છે, અને તે 350 ડિગ્રી સેલ્સિયસ સહન કરે છે, જ્યારે 500 ડિગ્રી સેલ્સિયસનું આયોજન છે.
- પૃથ્વી વિજ્ઞાન મંત્રાલય અને NIOT લક્ષદ્વીપના કવરત્તીમાં ભારતનો પ્રથમ ઓશન થર્મલ એનર્જી કન્વર્ઝન (OTEC) પ્લાન્ટ બનાવી રહ્યા છે. તે દરિયાના તાપમાનના તફાવતનો ઉપયોગ કરીને વીજળી અને પીવાનું પાણી બનાવશે.
- હૈદરાબાદ (તેલંગાણા)માં ARCI ખાતે દુર્લભ પૃથ્વી ચુંબક પાઇલટ પ્લાન્ટ સ્થપાયો. તે ચીન પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા નિયોડિમિયમ-આયર્ન-બોરોન (Nd-Fe-B) ચુંબકો બનાવશે.
- ISROએ તમિલનાડુમાં મહેન્દ્રગિરિ પ્રોપલ્શન સુવિધા (IPRC) ખાતે CE20 ક્રાયોજેનિક એન્જિનનું 165 સેકન્ડનું સફળ હોટ ટેસ્ટ કર્યું. આ એન્જિન LVM3 રોકેટને મજબૂત કરશે અને તેના 20 સફળ હોટ ટેસ્ટ થઈ ચૂક્યા છે.
- ગુજરાત સાઉન્ડિંગ રોકેટે હવામાનનો ડેટા એકત્ર કરવા મિની-સેટેલાઇટ વહન કર્યો. તે કાર્બન ફાઇબર અને અદ્યતન સામગ્રી વડે મેક ઇન ઇન્ડિયા હેઠળ બનાવાયો હતો.
- અમદાવાદની સ્ટાર્ટ-અપ ઓમસ્પેસે ધોલેરા નજીકના બાવળિયારી ગામેથી સિંગલ-સ્ટેજ સબ-ઑર્બિટલ સાઉન્ડિંગ રૉકેટ લૉન્ચ કર્યું. પોતાની ભૂમિ પરથી સાઉન્ડિંગ રૉકેટ લૉન્ચ કરનાર ગુજરાત પ્રથમ રાજ્ય બન્યું.
- અગ્નાઇટ (Agnite) એન્જિન લગભગ 1 મીટર લાંબું છે અને મોટર-સંચાલિત પંપ સિસ્ટમ સાથે પરીક્ષણ કરાયેલું પોતાની રીતનું પ્રથમ છે.
- ચેન્નાઈની સ્ટાર્ટ-અપ અગ્નિકુલ કોસ્મોસે વિશ્વનું પ્રથમ સંપૂર્ણપણે 3D-પ્રિન્ટેડ બૂસ્ટર રૉકેટ એન્જિન અગ્નાઇટ પરીક્ષણ કર્યું. તે મોટર-સંચાલિત પંપ પદ્ધતિ વાપરે છે અને નિકલ સુપરઍલૉય ઇન્કોનેલનું બનેલું છે.
- રાષ્ટ્રીય ક્વોન્ટમ મિશન હેઠળ સરકારે અધ્યયન, સંશોધન અને કૌશલ્યને પ્રોત્સાહન આપવા 23 શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને ક્વોન્ટમ ટેક્નોલોજી લેબોરેટરીમાં ફેરવવાની મંજૂરી આપી.
સંરક્ષણ અને સુરક્ષા
15 વન-લાઇનર
15 સંરક્ષણ અને સુરક્ષા — 6 માર્ચ – 26 માર્ચ.
- 26 માર્ચ — પ્રોજેક્ટ 17Aના સાત સ્ટીલ્થ જહાજોમાંથી પ્રથમ ફ્રિગેટ INS નીલગિરિ રૉયલ ઑસ્ટ્રેલિયન નેવીના દ્વિવાર્ષિક અભ્યાસ કાકાડુ 2026માં જોડાયું, જે 1993માં શરૂ થયેલો ઇન્ડો-પેસિફિકનો મુખ્ય નૌકા અભ્યાસ છે. ચોક્કસ તારીખો અહીં આપવામાં આવી નથી.
- 16 માર્ચ — ભારતના લશ્કરી નેતૃત્વે LAC પર ચીનના 628 શિયાઓકાંગ ("મધ્યમ સમૃદ્ધ") સરહદી ગામો અંગે ચેતવણી આપી, જેમાંથી લગભગ 90% અરુણાચલ તરફ છે; તે તિબેટના 21 સરહદી કાઉન્ટીમાં લગભગ 30 અબજ યુઆનના ખર્ચે દ્વિ-ઉપયોગી વસાહતો તરીકે બનાવાયાં છે.
- 13 માર્ચ — ભારત ઓછી કિંમતનાં ઊંડા પ્રહાર કરતાં ડ્રોનને ઝડપી બનાવી રહ્યું છે: ન્યૂસ્પેસ રિસર્ચનું શેષનાગ-150 (રેન્જ 1,000 કિમીથી વધુ, AI સ્વોર્મ) અને IG ડ્રોન્સનું પ્રોજેક્ટ KAL, સાથે સેનામાં સામેલ થયેલું નાગાસ્ત્ર-1 આત્મઘાતી ડ્રોન (રેન્જ 30 કિમી સુધી).
- 6 માર્ચ — સેનાના સધર્ન કમાન્ડે 6 થી 18 માર્ચ 2026 દરમિયાન ઉત્તર પ્રદેશના બબીના ફીલ્ડ ફાયરિંગ રેન્જીસમાં એક્સરસાઇઝ અમોઘ જ્વાલા યોજી, જેમાં મલ્ટી-ડોમેન યુદ્ધમાં હુમલાખોર હેલિકોપ્ટર, ફાઇટર જેટ અને ડ્રોન સાથે યાંત્રિક દળોના સંકલનની ચકાસણી થઈ.
- પ્રોજેક્ટ 17Aના બાકીના છ ફ્રિગેટ હિમગિરિ, ઉદયગિરિ, તારાગિરિ, દુનાગિરિ, વિંધ્યગિરિ અને મહેન્દ્રગિરિ છે, જે મઝગાંવ ડૉક (મુંબઈ) અને ગાર્ડન રીચ શિપબિલ્ડર્સ (કોલકાતા)માં બની રહ્યા છે.
- સ્વદેશી પ્રોજેક્ટ 17A ફ્રિગેટ્સમાંનું પ્રથમ INS નીલગિરિ સપ્ટેમ્બર 2019માં લોન્ચ થયું અને 2025માં સેવામાં સામેલ થયું; તે સપાટી પર, સબમરીન સામે અને હવામાં લડી શકે છે.
- ભારતીય નૌકાદળનું સૌથી નવું સ્ટીલ્થ ફ્રિગેટ INS નીલગિરિ ઑસ્ટ્રેલિયામાં એક્સરસાઇઝ કાકાડુ 2026માં સામેલ થયું; આ એક બહુરાષ્ટ્રીય નૌકા અભ્યાસ છે, જે 1993થી રૉયલ ઑસ્ટ્રેલિયન નૌકાદળ દર બે વર્ષે ઇન્ડો-પેસિફિકમાં દરિયાઈ સહકાર વધારવા યોજે છે.
- ઇરાન સાથે અમેરિકા-ઇઝરાયલના તણાવ વચ્ચે ભારતે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પોતાનાં ક્રૂડ ઓઇલ, LPG અને LNG જહાજોના રક્ષણ માટે ઓપરેશન ઊર્જા સુરક્ષા શરૂ કર્યું. ઓમાનની ખાડીમાં પાંચથી વધુ યુદ્ધજહાજ તૈનાત કરાયાં.
- SIPRIને એવું પણ જણાયું કે ભારત ફ્રેન્ચ શસ્ત્ર નિકાસનો સૌથી મોટો ખરીદદાર (24%) અને રશિયન શસ્ત્ર નિકાસનું સૌથી મોટું ગંતવ્ય (48%) રહ્યું.
- SIPRIના અહેવાલ મુજબ 2021-2025માં ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો શસ્ત્ર આયાતકાર હતો, જેનો વૈશ્વિક આયાતમાં 8.2% હિસ્સો હતો.
- સંરક્ષણ મંત્રાલયે લગભગ ₹5,083 કરોડના સોદા પર હસ્તાક્ષર કર્યા: તટરક્ષક દળ માટે 6 ALH માર્ક-III હેલિકોપ્ટર (લગભગ ₹2,901 કરોડ) અને નૌકાદળ માટે VL-Shtil મિસાઇલ પ્રણાલી (લગભગ ₹2,182 કરોડ).
- સ્ટાર્ટ-અપ એક્વાએરએક્સે ભારતનું પ્રથમ ઉભયજીવી સર્વેલન્સ ડ્રોન AVATAAR બનાવ્યું, જે હવામાં ઊડી શકે છે અને પાણીની અંદર ડૂબકી પણ મારી શકે છે. તેમાં સોનાર, કૅમેરા, AI નેવિગેશન અને પાણીની અંદરનું સંચાર તંત્ર છે.
- DRDO અને નૌકાદળે ગોવા નજીક P-8 વિમાનમાંથી ADC-150 એર-ડ્રોપેબલ કન્ટેનરનું સફળ પરીક્ષણ કર્યું. તે દરિયામાં રહેલાં જહાજોને 150 કિગ્રા સુધીનો પુરવઠો અને કટોકટીની તબીબી સહાય પહોંચાડી શકે છે.
- વાયુ બાણ ભારતીય વાયુસેનાના એરોસ્પેસ ડિઝાઇન ડિરેક્ટોરેટનો સ્વદેશી પ્રોજેક્ટ છે. ઉડતા હેલિકોપ્ટરમાંથી ડ્રોન છોડવામાં આવે છે, તે 50 કિમીથી વધુ અંતર સુધી લગભગ 30 મિનિટ ઉડે છે, લાઇવ વીડિયો મોકલે છે અને GPS જામ થયું હોય તોપણ કામ કરે છે.
- સંરક્ષણ મંત્રી રાજનાથ સિંહે ઇન્ટિગ્રેટેડ ડિફેન્સ સ્ટાફ હેડક્વાર્ટર્સે તૈયાર કરેલું ડિફેન્સ ફોર્સિસ વિઝન 2047 બહાર પાડ્યું. તેનો ઉદ્દેશ આધુનિક, ટેકનોલોજી-આધારિત, સંયુક્ત સશસ્ત્ર દળો અને AI તથા સાયબર સુરક્ષાનો વધુ ઉપયોગ છે.
પર્યાવરણ અને ઇકોલોજી
11 વન-લાઇનર
11 પર્યાવરણ અને ઇકોલોજી — 7 માર્ચ – 27 માર્ચ.
- 27 માર્ચ — IQAirના વર્લ્ડ એર ક્વૉલિટી રિપોર્ટ 2025 મુજબ ભારતનો સરેરાશ PM2.5 48.9 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટર હતો, જે WHOની મર્યાદા કરતાં લગભગ દસ ગણો છે; સૌથી પ્રદૂષિત 100 શહેરોમાંથી 66 ભારતીય હતાં, અને નવી દિલ્હી સતત આઠમા વર્ષે સૌથી પ્રદૂષિત રાજધાની રહી.
- 16 માર્ચ — સુપ્રીમ કોર્ટે રાષ્ટ્રીય ચંબલ અભયારણ્યમાં ગેરકાયદે રેતી ખનન અંગે સ્વયં સંજ્ઞાન લીધું, જે ભારતનો એકમાત્ર ત્રિ-રાજ્ય સંરક્ષિત વિસ્તાર (રાજસ્થાન, મધ્ય પ્રદેશ, ઉત્તર પ્રદેશ) છે અને વિશ્વના લગભગ 90% જંગલી ઘડિયાલનું ઘર છે.
- 16 માર્ચ — પ્રોજેક્ટ ગ્રેટ ઇન્ડિયન બસ્ટર્ડનું કેપ્ટિવ બ્રીડિંગનું ચોથું વર્ષ રાજસ્થાનના કન્ઝર્વેશન બ્રીડિંગ સેન્ટરમાં બે નવાં બચ્ચાં સાથે શરૂ થયું, જેથી કેપ્ટિવ વસ્તી 70 પક્ષીઓ થઈ.
- 13 માર્ચ — વૈજ્ઞાનિકોએ ભારતની પ્રથમ વ્યાપક આગિયા (ફાયરફ્લાય) ચેકલિસ્ટ પ્રકાશિત કરી, જેમાં 27 વંશની 92 પ્રજાતિઓ નોંધાઈ છે; 60%થી વધુ સ્થાનિક (એન્ડેમિક) છે અને પશ્ચિમ ઘાટમાં સૌથી વધુ પ્રજાતિઓ (25.33%) છે.
- 10 માર્ચ — NHAIએ ISROના NRSC સાથે મળીને પ્રથમ નેશનલ હાઇવેઝ ગ્રીન કવર ઇન્ડેક્સ 2025-26 બહાર પાડ્યો, જે ગ્રીન હાઇવેઝ નીતિ, 2015 હેઠળ 24 રાજ્યોમાં લગભગ 30,000 કિમી હાઇવે પરના હરિયાળા છત્રને ઉપગ્રહ ડેટાથી માપે છે.
- 10 માર્ચ — MNREએ રાષ્ટ્રીય ગ્રીન હાઇડ્રોજન મિશન હેઠળ ઉત્સર્જન ધોરણો જાહેર કર્યા: ગ્રીન એમોનિયા પ્રતિ કિલો વધુમાં વધુ 0.38 કિગ્રા CO2-સમકક્ષ અને ગ્રીન મિથેનોલ પ્રતિ કિલો વધુમાં વધુ 0.44 કિગ્રા ઉત્સર્જિત કરી શકે, જે 12 મહિનાની સરેરાશ છે.
- 9 માર્ચ — સંયુક્ત રાષ્ટ્રના સ્ટેટ ઑફ ધ વર્લ્ડ્સ માઇગ્રેટરી સ્પીસીઝ અહેવાલના વચગાળાના અપડેટ મુજબ CMS-સૂચિબદ્ધ પ્રજાતિઓની 49% વસ્તી ઘટી રહી છે, જે બે વર્ષ પહેલાં 44% હતી, અને 24% લુપ્ત થવાના જોખમમાં છે.
- 7 માર્ચ — CREAના વિશ્લેષણમાં શિયાળા 2025-26માં 238માંથી 204 ભારતીય શહેરોમાં PM2.5ના 40 માઇક્રોગ્રામ પ્રતિ ઘન મીટરના રાષ્ટ્રીય ધોરણનો ભંગ થયો; ગાઝિયાબાદ 172 સાથે સૌથી ખરાબ અને કર્ણાટકનું ચામરાજનગર 19 સાથે સૌથી સ્વચ્છ રહ્યું.
- 7 માર્ચ — ભારતે જૈવ વિવિધતા પરના સંમેલન (CBD)ને તેનો 7મો રાષ્ટ્રીય અહેવાલ સુપરત કર્યો, જેમાં કુનમિંગ-મૉન્ટ્રીઅલ માળખા હેઠળના 23 રાષ્ટ્રીય જૈવ વિવિધતા લક્ષ્યો અને 142 સૂચકાંકોને આવરી લેવાયા છે; માત્ર બે લક્ષ્યો સાચા માર્ગે હોવાનું જણાવાયું છે.
- IQAir અહેવાલના 143 દેશોમાંથી લગભગ 130 (91%) દેશો WHOની વાર્ષિક હવા ગુણવત્તા માર્ગદર્શિકાથી વધુ પ્રદૂષિત હતા, અને પાકિસ્તાન તથા બાંગ્લાદેશ વિશ્વના સૌથી પ્રદૂષિત દેશોમાં હતા.
- ભારતનું 2031-2035 માટેનું સુધારેલું આબોહવા લક્ષ્ય 2035 સુધીમાં 2005ના સ્તરની સરખામણીએ GDPની ઉત્સર્જન તીવ્રતામાં 47% ઘટાડો કરવાનું અને બિન-અશ્મિભૂત ઇંધણ આધારિત વીજ ક્ષમતા 52%થી વધારીને 60% કરવાનું છે.
રમતગમત
10 વન-લાઇનર
10 રમતગમત — 4 માર્ચ – 28 માર્ચ.
- 28 માર્ચ — 2025ની IPL ચૅમ્પિયન રૉયલ ચેલેન્જર્સ બેંગલુરુ (RCB)ને હૌલિહાન લોકીના અહેવાલમાં લગભગ 26.9 કરોડ ડૉલર સાથે સૌથી મૂલ્યવાન IPL બ્રાન્ડ્સમાંની એક ગણાવાઈ, અને તે આદિત્ય બિરલા ગ્રુપ અને બ્લૅકસ્ટોન સહિતના સમૂહને લગભગ 1.78 અબજ ડૉલરમાં વેચાયાનું જણાવાયું.
- 24 માર્ચ — ઍથ્લેટિક્સ ફેડરેશન ઑફ ઇન્ડિયા (સ્થાપના 1946) દ્વારા ભુવનેશ્વરના કલિંગા સ્ટેડિયમમાં બે દિવસ માટે પ્રથમ રાષ્ટ્રીય ઇન્ડોર ઍથ્લેટિક્સ ચૅમ્પિયનશિપ યોજાઈ; ભુવનેશ્વર 2028ની વર્લ્ડ ઇન્ડોર ઍથ્લેટિક્સનું પણ યજમાન બનશે.
- 8 માર્ચ — 2026ના T20 વર્લ્ડ કપમાં સૂર્યકુમાર યાદવે ભારતનું નેતૃત્વ કર્યું, સંજુ સેમસન 327 રન સાથે ટૂર્નામેન્ટનો શ્રેષ્ઠ ખેલાડી રહ્યો, અને જસપ્રીત બુમરાહ ફાઇનલમાં પ્લેયર ઑફ ધ મૅચ બન્યો.
- 8 માર્ચ — ભારતે અમદાવાદના નરેન્દ્ર મોદી સ્ટેડિયમમાં 8 માર્ચ 2026ના રોજ ફાઇનલમાં ન્યૂઝીલૅન્ડને હરાવીને પોતાનું ત્રીજું T20 વર્લ્ડ કપ ટાઇટલ જીત્યું, ટ્રોફી જાળવી રાખી; ભારત અને શ્રીલંકાએ સંયુક્ત રીતે યજમાની કરી.
- 4 માર્ચ — ન્યૂઝીલેન્ડના ફિન એલને કોલકાતાના ઇડન ગાર્ડન્સ ખાતે દક્ષિણ આફ્રિકા સામેની સેમિફાઇનલમાં પુરુષોના T20 વર્લ્ડ કપના ઇતિહાસની સૌથી ઝડપી સદી, 33 બોલમાં 100 રન, ફટકારી, અને 2016માં ક્રિસ ગેલની 47 બોલની સદીનો રેકોર્ડ તોડ્યો.
- ભારત નવી દિલ્હીમાં વર્લ્ડ પેરા એથ્લેટિક્સ ગ્રાં પ્રીમાં રેકોર્ડ 208 ચંદ્રકો (75 સુવર્ણ, 69 રજત, 64 કાંસ્ય) અને સૌથી મોટી ટુકડી સાથે પ્રથમ સ્થાને રહ્યું; પ્રીતિ પાલ અને સુમિત અંતિલે સુવર્ણ જીત્યા.
- ફૉર્મ્યુલા વન 2026માં જ્યૉર્જ રસેલ (મર્સિડીઝ)એ પ્રથમ ઑસ્ટ્રેલિયન ગ્રાં પ્રી જીતી, જે તેમની છઠ્ઠી GP જીત છે. શાંઘાઈમાં ચાઇનીઝ GPમાં ઇટલીના કિમી એન્ટોનેલીએ પોતાની પ્રથમ F1 રેસ જીતી, રસેલ બીજા અને હેમિલ્ટન ત્રીજા રહ્યા.
- લિયોનેલ મેસ્સીએ ઇન્ટર મિયામી CF માટે પોતાની 1,142મી મેચમાં કારકિર્દીનો 900મો ગોલ કર્યો. અગાઉ ફક્ત ક્રિસ્ટિયાનો રોનાલ્ડો (1,236 મેચમાં 965 ગોલ) 900 સુધી પહોંચ્યા હતા.
- વિશ્વની પ્રથમ ફ્રેન્ચાઇઝી-આધારિત સાયકલિંગ લીગ ઑફ ઇન્ડિયા શરૂ થઈ રહી છે, જેમાં જુનિયર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સાઇકલસવારો સહિત 10-10 સાઇકલસવારોની 8 ફ્રેન્ચાઇઝી ટીમો હશે.
- આસામના ખેલાડી મયંક ચક્રવર્તી સ્ટૉકહોમમાં પોતાનો અંતિમ નૉર્મ મેળવીને અને 2500 FIDE રેટિંગ પાર કરીને ભારતના 94મા ગ્રાન્ડમાસ્ટર બન્યા. તેઓ પૂર્વોત્તર ભારતના પ્રથમ ગ્રાન્ડમાસ્ટર છે.
મહત્ત્વના દિવસો
10 વન-લાઇનર
10 મહત્ત્વના દિવસો — 3 માર્ચ – 30 માર્ચ.
- 30 માર્ચ — આંતરરાષ્ટ્રીય શૂન્ય કચરા દિવસ (30 માર્ચ) નિમિત્તે UNEPના ફૂડ વેસ્ટ ઇન્ડેક્સ 2024ને યાદ કરાયો: ભારત વર્ષે લગભગ 78-80 મિલિયન ટન ખોરાક બગાડે છે, જે ચીન (108 મિલિયન ટન) પછી સૌથી વધુ છે.
- 30 માર્ચ — વડાપ્રધાને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માને તેમની પુણ્યતિથિ (30 માર્ચ) પર શ્રદ્ધાંજલિ આપી; તેમણે 1905માં લંડનમાં ઇન્ડિયન હોમ રૂલ સોસાયટી અને ઇન્ડિયા હાઉસની સ્થાપના કરી અને સામયિક ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલોજિસ્ટ શરૂ કર્યું.
- 28 માર્ચ — ભારત 28 માર્ચે અર્થ અવર 2026માં જોડાયું, જ્યારે રાત્રે 8:30થી 9:30 સુધી લાઇટો બંધ રખાઈ; WWFનું આ અભિયાન 20 વર્ષ પૂરાં કરે છે, તેની થીમ “Give An Hour For Earth” હતી, અને તેની શરૂઆત 2007માં સિડનીમાં થઈ હતી.
- 24 માર્ચ — વિશ્વ ક્ષય (TB) દિવસ, જે 24 માર્ચે ઊજવાય છે, રોબર્ટ કોચે 1882માં TB બેક્ટેરિયા શોધ્યા તેની યાદમાં છે. 2026ની થીમ "હા! આપણે TB ખતમ કરી શકીએ: દેશોની આગેવાની, લોકોની શક્તિ" છે; 2024માં લગભગ 10.7 મિલિયન લોકો TBથી બીમાર પડ્યા.
- 23 માર્ચ — શહીદ દિવસ 23 માર્ચએ ઊજવાયો, જે દિવસે 1931માં લાહોર કાવતરા કેસમાં ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને લાહોર સેન્ટ્રલ જેલમાં ફાંસી અપાઈ હતી; ભારત 30 જાન્યુઆરીએ પણ શહીદ દિવસ ઊજવે છે.
- 22 માર્ચ — 22 માર્ચ 2026ના વિશ્વ જળ દિવસની થીમ “પાણી અને લિંગ” હતી, જે પાણી અને સ્વચ્છતાની પહોંચ મહિલાઓ અને પુરુષોને અલગ રીતે કેવી અસર કરે છે તેના પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
- 20 માર્ચ — મહાડ સત્યાગ્રહને 20 માર્ચ 2026એ 99 વર્ષ પૂર્ણ થયાં અને તેનું શતાબ્દી વર્ષ શરૂ થયું; ડો. બી.આર. આંબેડકરની 1927માં ચવદાર તળાવનું પાણી પીવા માટેની કૂચની યાદમાં આ તારીખ સામાજિક સશક્તિકરણ દિવસ તરીકે ઊજવાય છે.
- 16 માર્ચ — રાષ્ટ્રીય રસીકરણ દિવસ (16 માર્ચ) નિમિત્તે આરોગ્ય મંત્રાલયે જણાવ્યું કે સાર્વત્રિક રસીકરણ કાર્યક્રમ હેઠળ ભારતનું સંપૂર્ણ રસીકરણ કવરેજ 2015માં 62% હતું તે જાન્યુઆરી 2026 સુધીમાં વધીને 98.4% થયું.
- 8 માર્ચ — આંતરરાષ્ટ્રીય મહિલા દિવસ 8 માર્ચના રોજ આવે છે; સંયુક્ત રાષ્ટ્રે તેને 1977માં સત્તાવાર માન્યતા આપી. 2026ની થીમ “અધિકાર. ન્યાય. કાર્ય. દરેક મહિલા અને કન્યા માટે” (Rights. Justice. Action. For ALL Women and Girls) છે, અને ભારતે કર્તવ્ય પથ પર “શક્તિ વૉક - #SheLeadsBharat”થી તેની ઉજવણી કરી.
- 3 માર્ચ — વિશ્વ વન્યજીવ દિવસ 3 માર્ચે ઊજવાય છે, જે દિવસે 1973માં CITES સંમેલન પર હસ્તાક્ષર થયા હતા; UN સામાન્ય સભાએ 2013માં તેની જાહેરાત કરી. 2026ની થીમ "ઔષધીય અને સુગંધિત વનસ્પતિઓ: આરોગ્ય, વારસો અને આજીવિકાનું સંરક્ષણ" છે.
ઝડપી ક્વિઝ
જાતે ચકાસો
આ સમયગાળા પરના પ્રેક્ટિસ પ્રશ્નો. જવાબ ચકાસવા કોઈ વિકલ્પ પર ટૅપ કરો.
ખાલી જગ્યા પૂરો: વન-લાઇનર ફ્લેશકાર્ડ
- વસ્તી ગણતરી 2027 ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી હશે: કાગળનાં ફૉર્મની જગ્યાએ સુરક્ષિત મોબાઇલ એપ આવશે, અને પરિવારો _____ પર પોતાની વિગતો ભરી શકશે, જે ગણતરીદારો પછી સ્થળ પર તપાસશે.
- સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ
- ચેન્નાઈની સ્ટાર્ટ-અપ _____ે વિશ્વનું પ્રથમ સંપૂર્ણપણે 3D-પ્રિન્ટેડ બૂસ્ટર રૉકેટ એન્જિન અગ્નાઇટ પરીક્ષણ કર્યું. તે મોટર-સંચાલિત પંપ પદ્ધતિ વાપરે છે અને નિકલ સુપરઍલૉય ઇન્કોનેલનું બનેલું છે.
- અગ્નિકુલ કોસ્મોસ
- ઇરાન સાથે અમેરિકા-ઇઝરાયલના તણાવ વચ્ચે ભારતે _____માં પોતાનાં ક્રૂડ ઓઇલ, LPG અને LNG જહાજોના રક્ષણ માટે ઓપરેશન ઊર્જા સુરક્ષા શરૂ કર્યું. ઓમાનની ખાડીમાં પાંચથી વધુ યુદ્ધજહાજ તૈનાત કરાયાં.
- હોર્મુઝની સામુદ્રધુની
- ઇ-કૉમર્સ (ઇલેક્ટ્રોનિક પ્રસારણો) પરની કસ્ટમ્સ ડ્યૂટી પરનું 26 વર્ષ જૂનું _____ MC14માં સંમતિના અભાવે લંબાવાયું નહીં. હવે WTOના સભ્યો આવા ડાઉનલોડ પર કર લગાવવા સ્વતંત્ર છે.
- WTO મોરેટોરિયમ
- કાઠમંડુના પૂર્વ મેયર, સ્ટ્રક્ચરલ એન્જિનિયર અને હિપ-હૉપ કલાકાર _____ (35) રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP)ને મોટો જનાદેશ મળ્યા પછી નેપાળના સૌથી યુવા વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા.
- બાલેન શાહે
- એક અમેરિકી સબમરીને ભારતના ઇન્ટરનેશનલ ફ્લીટ રિવ્યૂ 2026થી પરત ફરી રહેલા ઈરાની ફ્રિગેટ _____ને શ્રીલંકાના ગાલે નજીક લગભગ 40 નોટિકલ માઇલ દૂર ટોર્પિડોથી ડુબાડી દીધું; બચાવ કામગીરી શ્રીલંકાની નૌકાદળે ચલાવી.
- IRIS દેના
- _____ તમિલનાડુથી બદલાઈને પશ્ચિમ બંગાળના રાજ્યપાલ બન્યા; રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્મુએ મંજૂર કરેલા નવ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના રાજ્યપાલો અને ઉપરાજ્યપાલોના ફેરફારમાં આમ થયું; સી. વી. આનંદ બોઝનું રાજીનામું અગાઉ જ સ્વીકારાયું હતું.
- આર. એન. રવિ
- ગૃહમંત્રી _____ે વસ્તી ગણતરી 2027ના શુભંકર પ્રગતિ (સ્ત્રી) અને વિકાસ (પુરુષ)નું અનાવરણ કર્યું; તે ભારતની પ્રથમ સંપૂર્ણ ડિજિટલ વસ્તી ગણતરી છે, જેમાં સ્વ-ગણતરી પોર્ટલ અને 1931 પછીની પ્રથમ જાતિ ગણતરી હશે.
- અમિત શાહ
- ભારતે _____ને તેનો 7મો રાષ્ટ્રીય અહેવાલ સુપરત કર્યો, જેમાં કુનમિંગ-મૉન્ટ્રીઅલ માળખા હેઠળના 23 રાષ્ટ્રીય જૈવ વિવિધતા લક્ષ્યો અને 142 સૂચકાંકોને આવરી લેવાયા છે; માત્ર બે લક્ષ્યો સાચા માર્ગે હોવાનું જણાવાયું છે.
- જૈવ વિવિધતા પરના સંમેલન (CBD)
- અમેરિકા-ઇઝરાયલના હવાઈ હુમલામાં અલી ખામેનેઈના કથિત મૃત્યુ પછી, _____ના રોજ મોજતબા ખામેનેઈને ત્રીજા સર્વોચ્ચ નેતા જાહેર કરાયા ત્યાં સુધી ઈરાનનું સંચાલન ત્રણ સભ્યોની વચગાળાની પરિષદે (આયતોલ્લા અલીરેઝા અરાફી, રાષ્ટ્રપતિ અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ) કર્યું.
- 8 માર્ચ 2026
MCQ
ઉત્તરાખંડ પછી સમાન નાગરિક સંહિતા પસાર કરનારું બીજું રાજ્ય કયું બન્યું?
- રાજસ્થાન
- ગુજરાત
- મધ્યપ્રદેશ
- હરિયાણા
જવાબ જુઓ
જવાબ: ગુજરાત — ગુજરાત વિધાનસભાએ ગુજરાત સમાન નાગરિક સંહિતા, 2026 પસાર કરી, જેથી ગુજરાત આમ કરનારું બીજું રાજ્ય બન્યું.
₹33,660 કરોડની કઈ યોજના 100 પ્લગ-એન્ડ-પ્લે ઔદ્યોગિક પાર્ક બનાવશે?
- UDAN
- RELIEF
- BHAVYA
- PRARAMBH
જવાબ જુઓ
જવાબ: BHAVYA — કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળે 100થી 1,000 એકરના 100 ઔદ્યોગિક પાર્ક માટે BHAVYA યોજનાને મંજૂરી આપી.
ચેન્નઈના કયા સ્ટાર્ટઅપે વિશ્વના પ્રથમ સંપૂર્ણ 3D-પ્રિન્ટેડ બૂસ્ટર રોકેટ એન્જિન Agniteનું પરીક્ષણ કર્યું?
- અગ્નિકુલ કોસ્મોસ
- સ્કાયરૂટ એરોસ્પેસ
- ધ્રુવ સ્પેસ
- ઓમસ્પેસ
જવાબ જુઓ
જવાબ: અગ્નિકુલ કોસ્મોસ — અગ્નિકુલ કોસ્મોસે નિકલ સુપરએલોય ઇનકોનેલમાંથી બનેલા Agniteનું પરીક્ષણ કર્યું.
ભારતીય વાયુસેનાનું વાયુ બાણ ડ્રોન કયા પ્લેટફોર્મ પરથી છોડવામાં આવે છે?
- ઉડતા હેલિકોપ્ટર
- યુદ્ધજહાજ
- સબમરીન
- જમીન પરની ટ્રક
જવાબ જુઓ
જવાબ: ઉડતા હેલિકોપ્ટર — વાયુ બાણ ઉડતા હેલિકોપ્ટર પરથી છોડાતું ડ્રોન છે; ADC-150 વિમાનમાંથી નીચે મુકાતું કન્ટેનર છે.
60મા જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર માટે પસંદ થયેલા આર. વૈરામુથુ કઈ ભાષામાં લખે છે?
- તેલુગુ
- મલયાલમ
- તમિલ
- કન્નડ
જવાબ જુઓ
જવાબ: તમિલ — વૈરામુથુ તમિલ કવિ અને ગીતકાર છે અને જ્ઞાનપીઠ જીતનાર ત્રીજા તમિલ લેખક છે.
મયંક ચક્રવર્તી ભારતના કેટલામા ગ્રાન્ડમાસ્ટર બન્યા?
- 92મા
- 94મા
- 96મા
- 100મા
જવાબ જુઓ
જવાબ: 94મા — તેઓ ભારતના 94મા ગ્રાન્ડમાસ્ટર અને ઉત્તર-પૂર્વ ભારતના પ્રથમ ગ્રાન્ડમાસ્ટર બન્યા.
ભારતનું પ્રથમ LPG ATM BPCLએ કયા શહેરમાં સ્થાપ્યું?
- નોઇડા
- જયપુર
- પુણે
- ગુરુગ્રામ
જવાબ જુઓ
જવાબ: ગુરુગ્રામ — હરિયાણાના ગુરુગ્રામ ખાતેનું LPG ATM OTP ચકાસણી અને UPI અથવા ડેબિટ કાર્ડ ચુકવણી પછી હળવા કમ્પોઝિટ સિલિન્ડર આપે છે.
રાયસીના ડાયલોગ 2026ના મુખ્ય અતિથિ કોણ હતા?
- માર્ક કાર્ની
- બાલેન્દ્ર શાહ
- એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ
- ખોસે એન્ટોનિયો કાસ્ટ
જવાબ જુઓ
જવાબ: એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ — ફિનલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ એલેક્ઝાન્ડર સ્ટબ નવી દિલ્હીમાં 5-7 માર્ચ 2026ના સંવાદના મુખ્ય અતિથિ હતા.
માર્ચ 2026માં 14મી WTO મંત્રી સ્તરીય પરિષદ (MC14) ક્યાં યોજાઈ?
- જિનીવા
- નૈરોબી
- અબુ ધાબી
- યાઉન્ડે
જવાબ જુઓ
જવાબ: યાઉન્ડે — MC14 કેમરૂનના યાઉન્ડેમાં 26થી 30 માર્ચ 2026 દરમિયાન યોજાઈ.
નેપાળના સૌથી યુવા વડાપ્રધાન બાલેન્દ્ર શાહ કયા પક્ષના છે?
- નેપાળી કોંગ્રેસ
- CPN-UML
- રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી
- માઓવાદી કેન્દ્ર
જવાબ જુઓ
જવાબ: રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી — તેઓ રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી (RSP)ના નેતા છે અને તેમણે 27 માર્ચ 2026ના રોજ 35 વર્ષની વયે શપથ લીધા.
વિશ્વ વન્યજીવ દિવસ 2026ની થીમ શું છે?
- મુખ્ય પ્રજાતિઓનું પુનઃસ્થાપન
- ઔષધીય અને સુગંધિત વનસ્પતિઓ: આરોગ્ય, વારસો અને આજીવિકાનું જતન
- વન્યજીવ સંરક્ષણ માટે નાણાકીય સહાય
- સંરક્ષણમાં ડિજિટલ નવીનતા
જવાબ જુઓ
જવાબ: ઔષધીય અને સુગંધિત વનસ્પતિઓ: આરોગ્ય, વારસો અને આજીવિકાનું જતન — વિશ્વ વન્યજીવ દિવસ 3 માર્ચે આવે છે, એ દિવસે 1973માં CITES સંમેલન પર હસ્તાક્ષર થયા હતા.
CBDને સુપરત કરાયેલા ભારતના 7મા રાષ્ટ્રીય અહેવાલમાં 23 રાષ્ટ્રીય જૈવવિવિધતા લક્ષ્યોમાંથી કેટલાં લક્ષ્યો પાટા પર હોવાનું નોંધાયું?
- બે
- સાત
- બાર
- વીસ
જવાબ જુઓ
જવાબ: બે — 23 રાષ્ટ્રીય જૈવવિવિધતા લક્ષ્યોમાંથી માત્ર બે જ યોગ્ય દિશામાં હોવાનું નોંધાયું.