UPSC (IAS) चालू घडामोडी – फेब्रुवारी 2026 — सर्व मजकूर वाचा
अद्ययावत: · अद्ययावत:
UPSC (IAS) चालू घडामोडी – फेब्रुवारी 2026 — 218 news items
एका नजरेत
ठळक घटना
या पानावरील सर्वात महत्त्वाच्या घटना आणि प्रत्येक विषयात किती बातम्या आहेत ते.
ठळक घटना
- 25 फेब्रु — जेरुसलेममध्ये 25 फेब्रुवारी 2026 रोजी नेसेटचे अध्यक्ष अमीर ओहाना यांनी पंतप्रधान मोदींना “स्पीकर ऑफ द नेसेट मेडल” प्रदान केले, हा इस्रायलच्या संसदेचा सर्वोच्च सन्मान आहे. तो मिळवणारे मोदी जगातील पहिले नेते आहेत.
- 12 फेब्रु — गृह मंत्रालयाने असा नियम (प्रोटोकॉल) जारी केला की एखाद्या कार्यक्रमात राष्ट्रगीत जन गण मन आणि राष्ट्रीय गीत वंदे मातरम् हे दोन्ही असतील तेव्हा वंदे मातरम् राष्ट्रगीताच्या आधी वाजवले किंवा गायले गेले पाहिजे.
- 8 फेब्रु — पंतप्रधान मोदींच्या मलेशिया भेटीदरम्यान दोन्ही बाजूंनी मलेशिया-भारत डिजिटल परिषद औपचारिकरीत्या स्थापन केली, CBI-MACC भ्रष्टाचारविरोधी सामंजस्य करार आणि आपत्ती व्यवस्थापन सामंजस्य करार केले, आणि मलेशिया आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडीत सहभागी झाला.
- 4 फेब्रु — रशियाने 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी जाहीर केले की अमेरिकेसोबतचा न्यू स्टार्ट अण्वस्त्र नियंत्रण करार संपुष्टात आला आहे. या करारामुळे दोन्ही देशांच्या तैनात अण्वस्त्र आयुधांवर आणि त्यांच्या वहन प्रणालींवर मर्यादा होत्या.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाचा अहवाल अर्थसंकल्पासोबत संसदेत मांडण्यात आला. त्यात केंद्रीय करांतील राज्यांचा वाटा 15 व्या आयोगाप्रमाणेच 41% ठेवण्यात आला असून ‘कर व वित्तीय प्रयत्न’ या निकषाऐवजी ‘GDP मधील योगदान’ हा नवीन निकष घेतला आहे.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 सादर केला, हा त्यांचा सलग नववा अर्थसंकल्प होता. सर्वाधिक अर्थसंकल्पांचा विक्रम अजूनही मोरारजी देसाई यांच्याकडेच आहे; वेगवेगळ्या कार्यकाळात त्यांनी 10 अर्थसंकल्प मांडले.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये पँगाँग त्सो जवळ राष्ट्रीय मोठी सौर दुर्बीण आणि लडाखमध्ये राष्ट्रीय मोठी ऑप्टिकल-नियर इन्फ्रारेड दुर्बीण यांना मंजुरी मिळाली, तसेच हिमालयन चंद्रा दुर्बीण 3.7 मीटर आरशासह सुधारली जाणार आहे.
- अमेरिकेने फेब्रुवारी 2026 मध्ये राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आदेशानुसार आणि इस्रायलच्या मदतीने इराणविरुद्ध ऑपरेशन एपिक फ्युरी सुरू केले; इराणचा अणुकार्यक्रम आणि IRGC (क्रांतिकारी रक्षक दल) यांना पंगू करण्यासाठी विमाने, क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन वापरून शेकडो हल्ले करण्यात आले.
- संरक्षण खरेदी परिषदेने हवाई दलासाठी 114 आणखी राफेल विमाने सुमारे ₹3.25 लाख कोटी किमतीला खरेदी करण्यास प्राथमिक मंजुरी दिली; हा भारताचा सर्वात मोठा संरक्षण करार आहे. 18 विमाने थेट फ्रान्सकडून येतील आणि 96 भारतात बनवली जातील.
- अमेरिकेने इस्रायलसह फेब्रुवारी 2026 मध्ये इराणविरुद्ध ऑपरेशन एपिक फ्युरी नावाची मोठी लष्करी मोहीम सुरू केली, ज्यात क्षेपणास्त्र तळ, कमांड केंद्रे आणि इतर मोक्याच्या लक्ष्यांवर हल्ले झाले; इराणने या प्रदेशातील अमेरिकी आणि मित्रराष्ट्रांच्या तळांवर क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ले करून उत्तर दिले.
विषयानुसार बातम्या
- राज्यव्यवस्था, शासन आणि योजना
- 37 वन-लायनर
- आंतरराष्ट्रीय संबंध
- 51 वन-लायनर
- अर्थव्यवस्था
- 51 वन-लायनर
- विज्ञान, पर्यावरण आणि सुरक्षा
- 58 वन-लायनर
- संस्कृती, स्थळे आणि पुरस्कार
- 21 वन-लायनर
राज्यव्यवस्था, शासन आणि योजना
37 वन-लायनर
कायदे · न्यायालये · योजना · संस्था.
राष्ट्रीय
34 वन-लायनर
34 राष्ट्रीय — 1 फेब्रु – 27 फेब्रु.
राष्ट्रीय — 34 वन-लायनर
भाग 1
13 फेब्रु – 27 फेब्रु
राष्ट्रीय: 12.
- 27 फेब्रु — रेल्वेने '52 आठवड्यांत 52 सुधारणा' मोहिमेअंतर्गत रेलटेक धोरण सादर केले, जे नवोन्मेषकांसाठी 50% पर्यंत विकास निधी देणारा डिजिटल एकल-खिडकी मार्ग आहे, आणि रेल्वे दावा न्यायाधिकरण (e-RCT) डिजिटल केले.
- 24 फेब्रु — केंद्रीय मंत्रिमंडळाने अनुच्छेद 3 ची प्रक्रिया वापरून केरळचे नाव ‘केरळम’ करण्यास मंजुरी दिली. केरळ विधानसभेने हा प्रस्ताव जून 2024 मध्ये मंजूर केला होता आणि पहिल्या व आठव्या अनुसूचीत बदल करण्याची मागणी केली होती.
- 23 फेब्रु — गृह मंत्रालयाने भारताचे सर्वात व्यापक दहशतवादविरोधी धोरण PRAHAAR जाहीर केले, ज्याचे उद्दिष्ट 2029 पर्यंत दहशतवादाचा धोका संपवणे आहे. प्रतिबंध, जलद प्रतिसाद, समन्वय, मानवी हक्क, कट्टरतेतून मुक्ती, जागतिक सहकार्य आणि पुनर्प्राप्ती अशा सात स्तंभांवर ते आधारित आहे.
- 22 फेब्रु — दिल्ली-मेरठ नमो भारत मार्गिका सुमारे 82.5 किमी लांब असून तिचा डिझाइन वेग 180 किमी/तास आणि कार्यान्वयन वेग 160 किमी/तास आहे. ही भारतातील सर्वात वेगवान शहरी रेल्वे सेवा आहे आणि RRTS व मेरठ मेट्रो एक स्थानक सामायिक करतात.
- 22 फेब्रु — पंतप्रधान मोदी यांनी 22 फेब्रुवारी 2026 रोजी नमो भारत मार्गिकेचे उर्वरित टप्पे खुले केले: सराय काले खान ते न्यू अशोक नगर आणि मेरठ साउथ ते मोदीपुरम. ही भारताची पहिली प्रादेशिक द्रुतगती परिवहन प्रणाली (RRTS) असून ती NCRTC चालवते.
- 21 फेब्रु — आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने राष्ट्रीय अनुसूचित जमाती आयोगाचा 23 वा स्थापना दिन साजरा केला; हा अनुच्छेद 338A अंतर्गतचा, 89 व्या घटनादुरुस्ती कायदा, 2003 द्वारे निर्माण झालेला घटनात्मक आयोग आहे.
- 20 फेब्रु — गृहमंत्री अमित शाह यांनी 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी आसाममधील नाथनपूर येथे व्हायब्रंट व्हिलेजेस कार्यक्रम-II सुरू केला. त्यात 15 राज्ये आणि 2 केंद्रशासित प्रदेशांतील 1,954 सीमावर्ती गावे समाविष्ट असून 2028-29 पर्यंत ₹6,839 कोटी तरतूद आहे.
- 20 फेब्रु — न्यायालय किंवा सरकारच्या आदेशानंतर मजकूर काढून टाकण्याची नवीन IT नियमांनी कालमर्यादा कमी केली. संमतीशिवायचा अंतरंग मजकूर आणि डीपफेक तक्रारीनंतर काही तासांत हटवावे लागतात.
- 20 फेब्रु — IT सुधारणा नियम 2026 हे 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी लागू झाले. त्यांत प्रथमच “कृत्रिमरीत्या निर्मित माहिती (SGI)” कायदेशीररीत्या परिभाषित केली असून AI-निर्मित मजकुरावर स्पष्ट लेबल आणि कायमस्वरूपी मेटाडेटा अनिवार्य केला आहे.
- 19 फेब्रु — NALSAR विद्यापीठाच्या स्क्वेअर सर्कल क्लिनिकच्या अहवालानुसार सर्वोच्च न्यायालयाने तीन वर्षांत एकही फाशीची शिक्षा कायम केली नाही, सत्र न्यायालयांनी 2025 मध्ये 128 शिक्षा सुनावल्या आणि डिसेंबर 2025 पर्यंत फाशीच्या शिक्षेची प्रतीक्षा करणाऱ्या कैद्यांची संख्या 574 झाली.
- 13 फेब्रु — राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 13 फेब्रुवारी 2026 रोजी नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे ब्रह्माकुमारींच्या "कर्मयोग फॉर एम्पॉवर्ड भारत" मोहिमेची सुरुवात केली आणि नागरिकांना प्रामाणिकपणा, करुणा आणि निःस्वार्थ सेवा अंगीकारण्याचे आवाहन केले.
- 13 फेब्रु — भारताने पहलगाम हल्ल्यानंतर सिंधू जल करार स्थगित ठेवला असताना, पाकिस्तानने जम्मू-काश्मीरमधील रामबन येथील चिनाब नदीवरील 1,856 मेगावॉट सावलकोट जलविद्युत प्रकल्पाबाबत या कराराअंतर्गत माहिती आणि चर्चा मागितली.
भाग 2
4 फेब्रु – 13 फेब्रु
राष्ट्रीय: 12.
- 13 फेब्रु — सेवा तीर्थ येथे पहिल्या दिवसापासूनच मोदींनी रस्ते अपघातग्रस्तांना 1.5 लाख रुपयांपर्यंत रोखविरहित उपचार देणाऱ्या PM राहत योजनेला मंजुरी दिली, आणि मार्च 2029 पर्यंतचे लखपती दीदी उद्दिष्ट 3 कोटींवरून दुप्पट करून 6 कोटी केले.
- 13 फेब्रु — पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नवी दिल्लीत पंतप्रधान कार्यालयाचे नवे संकुल सेवा तीर्थ आणि केंद्रीय मंत्रालयांसाठीचे कर्तव्य भवन यांचे उद्घाटन केले; हे सेंट्रल व्हिस्टा आराखड्याचा भाग असून पंतप्रधान कार्यालय साउथ ब्लॉकमधून येथे हलले.
- 12 फेब्रु — गृह मंत्रालयाने असा नियम (प्रोटोकॉल) जारी केला की एखाद्या कार्यक्रमात राष्ट्रगीत जन गण मन आणि राष्ट्रीय गीत वंदे मातरम् हे दोन्ही असतील तेव्हा वंदे मातरम् राष्ट्रगीताच्या आधी वाजवले किंवा गायले गेले पाहिजे.
- 10 फेब्रु — कर्मचाऱ्यांना कामाच्या वेळेनंतरच्या कॉल आणि ईमेलपासून संरक्षण देण्यासाठी संसदेत खासगी सदस्य विधेयक म्हणून संपर्कमुक्त राहण्याच्या हक्काचे विधेयक, 2026 (Right to Disconnect Bill) मांडण्यात आले, ज्यासाठी फ्रान्स, बेल्जियम, पोर्तुगाल आणि ऑस्ट्रेलियातील कायद्यांचा आधार घेतला.
- 9 फेब्रु — सर्वोच्च न्यायालयाने निर्णय दिला की मान्यताप्राप्त चाचण्यांच्या बाहेर ऑटिझमसाठी स्टेम सेल उपचार ही क्लिनिकल सेवा म्हणून देता येणार नाही, आणि स्टेम सेल संशोधनासाठी स्वतंत्र नियामक स्थापन करण्यास केंद्राला सांगितले.
- 7 फेब्रु — सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की अनेक राज्ये "कार्यवाहक" पोलीस महासंचालक (DGP) ठेवतात, जे 2006 च्या प्रकाश सिंह निकालाविरुद्ध आहे; या निकालानुसार UPSC ने तीन अधिकाऱ्यांची यादी करावी आणि DGP ला किमान दोन वर्षांचा कार्यकाळ मिळावा.
- 6 फेब्रु — भारतीय रेल्वेने एकाच दिवशी विक्रमी 472.3 मार्ग किमी मध्ये कवच 4.0 कार्यान्वित केले, ज्यामुळे पाच विभागांमध्ये कवच 4.0 चे एकूण क्षेत्र 1,306.3 मार्ग किमी झाले.
- 5 फेब्रु — सर्वोच्च न्यायालयाच्या कॉलेजियमने अलाहाबाद उच्च न्यायालयात निवृत्त न्यायाधीशांना तदर्थ न्यायाधीश म्हणून नेमण्यास अनुच्छेद 224A अंतर्गत मंजुरी दिली; प्रलंबित खटल्यांचा मोठा बोजा असूनही ही तरतूद क्वचितच वापरली जाते.
- 5 फेब्रु — NDMA ने भारतातील पहिली राष्ट्रीय आपत्ती बळी ओळख (Disaster Victim Identification) मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली, ज्यात मृतदेह प्राप्ती, मृत्यूपश्चात माहिती, मृत्यूपूर्व माहिती आणि पडताळणी हे चार टप्पे आहेत, आणि राष्ट्रीय दंत माहिती नोंदवही स्थापन करण्याचा प्रस्ताव मांडला.
- 5 फेब्रु — त्रिपुराच्या सेपाहिजला जिल्ह्यातील जुगल किशोर नगर या गाव समितीने सुमारे 2.5 लाख पंचायतींमध्ये 88.44 गुणांसह पंचायत प्रगती निर्देशांक 2.0 मध्ये अव्वल स्थान पटकावले; हा निर्देशांक SDG शी निगडित 9 विषयांत 435 निर्देशकांचा वापर करतो.
- 4 फेब्रु — निकोबार आदिवासी परिषदेने गॅलाथिया उपसागरातील ट्रान्सशिपमेंट टर्मिनल, विमानतळ आणि वसाहत यांचा समावेश असलेल्या 92,000 कोटी रुपयांच्या ग्रेट निकोबार प्रकल्पासाठी वडिलोपार्जित जमीन सोडण्यासाठी दबाव टाकला जात असल्याचा आरोप केला.
- 4 फेब्रु — सर्वोच्च न्यायालयाने राज्यांना घरगुती कामगारांना किमान वेतन कायदा, 1948 आणि वेतन संहिता, 2019 अंतर्गत आणण्याबाबत निर्णय घेण्याचे आवाहन केले; या संहितेत राष्ट्रीय किमान वेतन पातळी आणि 48 तासांचा कामाचा आठवडा निश्चित केला आहे.
भाग 3
1 फेब्रु – 3 फेब्रु
राष्ट्रीय: 10.
- 3 फेब्रु — सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण मंत्रालयाने 2025 मधील जेन कौशिक प्रकरणातील सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानंतर बहुशाखीय तृतीयपंथी आरोग्यसेवा तज्ज्ञ समिती स्थापन केली.
- 2 फेब्रु — अभिनेता सलमान खान याच्या व्यक्तिमत्त्व हक्क प्रकरणात दिल्ली उच्च न्यायालयाने नोटिसा जारी केल्या; एका AI आवाज व्यासपीठाने त्याचे नाव, प्रतिमा आणि आवाज यांचे संरक्षण करणारा अंतरिम मनाई आदेश रद्द करण्याची मागणी केल्यानंतर हे घडले.
- 2 फेब्रु — MoSPI ने ₹150 कोटी आणि त्यावरील खर्चाच्या केंद्रीय पायाभूत प्रकल्पांवर नजर ठेवण्यासाठी PAIMANA पोर्टलचा वापर सुरू केला; ते जुन्या OCMS ची जागा घेते आणि डिसेंबर 2025 पर्यंत त्यावर 1,392 चालू प्रकल्प नोंदवले होते.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्पात सात नवे हाय-स्पीड रेल्वे मार्ग प्रस्तावित केले: मुंबई-पुणे, पुणे-हैदराबाद, हैदराबाद-बेंगळुरू, हैदराबाद-चेन्नई, चेन्नई-बेंगळुरू, दिल्ली-वाराणसी आणि वाराणसी-सिलीगुडी.
- डाळ आत्मनिर्भरता अभियान अमलाहा (सीहोर), मध्य प्रदेश येथे सुरू झाले. डाळींची आयात संपवून भारताला निर्यातदार बनवणे हे त्याचे उद्दिष्ट असून त्यात मुख्यत्वे मध्य प्रदेशात असलेल्या 1,000 डाळ गिरण्यांचा समावेश आहे.
- सहकार मंत्रालयाने पुढील पाच वर्षांत सहकारी संस्थांमार्फत दूध खरेदी वाढवण्यासाठी आणि दुग्धव्यवसायात महिलांचा सहभाग वाढवण्यासाठी “श्वेतक्रांती 2.0” सुरू केली.
- अमित शहा यांनी दिल्लीत भारताचे पहिले सहकारी राइड-हेलिंग व्यासपीठ भारत टॅक्सी सुरू केले. चालक (“सारथी”) हेच खरे मालक आहेत, कोणतेही कमिशन कापले जात नाही आणि मागणी वाढली तरी भाडे वाढत नाही.
- अहमदाबादमधील “अन्नपूर्ती” धान्य ATM डिजिटल रेशन प्रायोगिक प्रकल्पाचा भाग म्हणून केवळ 35 सेकंदांत 25 किलो धान्य देऊ शकते.
- गृहमंत्री अमित शहा यांनी गांधीनगर येथे रेशन वाटपासाठी पहिले CBDC-आधारित डिजिटल अन्न चलन सुरू केले. RBI च्या डिजिटल रुपयाद्वारे PDS अनुदान पाठवणारे गुजरात हे पहिले राज्य ठरले.
- सर्वोच्च न्यायालयाने फेब्रुवारी 2026 मध्ये केंद्राला कर्नाटक आणि तमिळनाडू यांच्यातील चेक डॅम आणि पाणी वळवण्याच्या कामांबाबतच्या पेन्नैयार नदी पाणीवादासाठी न्यायाधिकरण स्थापन करण्याचे निर्देश दिले.
राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश
3 वन-लायनर
3 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश — 26 फेब्रु.
- 26 फेब्रु — राज्य नवोन्मेष अभियान (SIM) 26 फेब्रुवारी 2026 रोजी आगरतळा, त्रिपुरा येथे सुरू झाले. राज्य पातळीवर नवोन्मेषाला संस्थात्मक रूप देणारे हे भारतातील पहिले अभियान असून ते अटल इनोव्हेशन मिशन 2.0 शी जोडलेले आहे आणि त्यात T-NEST केंद्र व जिल्हा नवोन्मेष केंद्रे आहेत.
- FNTA अंतर्गत येणारे सहा जिल्हे म्हणजे पूर्व नागालँडमधील तुएनसांग, मोन, किफिरे, लोंगलेंग, नोकलाक आणि शामाटोर हे होत.
- ईस्टर्न नागालँड पीपल्स ऑर्गनायझेशन (ENPO), केंद्र आणि नागालँड सरकार यांच्यातील त्रिपक्षीय करारामुळे सहा पूर्वेकडील जिल्ह्यांसाठी फ्रंटियर नागालँड टेरिटोरियल अथॉरिटी (FNTA) स्थापन होते, तिला अनुच्छेद 371(A) अंतर्गत 46 विषयांवर अधिकार असतील.
आंतरराष्ट्रीय संबंध
51 वन-लायनर
द्विपक्षीय · गट · करार.
आंतरराष्ट्रीय
19 वन-लायनर
19 आंतरराष्ट्रीय — 3 फेब्रु – 28 फेब्रु.
- 28 फेब्रु — संयुक्त राष्ट्र मानवाधिकार परिषदेच्या 61 व्या सत्रात भारताने जम्मू-काश्मीरबद्दल पाकिस्तान आणि OIC च्या टिप्पण्या फेटाळण्यासाठी उत्तराचा अधिकार वापरला; 2026-28 साठी भारताची परिषदेवर सातव्यांदा निवड झाली.
- 23 फेब्रु — आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाने (ICC) फिलिपिन्सचे माजी राष्ट्राध्यक्ष रॉड्रिगो दुतेर्ते यांच्याविरुद्ध त्यांच्या अमली पदार्थविरोधी मोहिमेतील कथित मानवतेविरुद्ध गुन्ह्यांबाबत 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी आरोप निश्चितीची सुनावणी सुरू केली.
- 21 फेब्रु — भारताने वॉशिंग्टन येथील पहिल्या शांतता मंडळाच्या (Board of Peace) बैठकीत निरीक्षक म्हणून भाग घेतला आणि द्विराष्ट्र तोडग्याला पाठिंबा पुन्हा व्यक्त केला; गाझा पुनर्बांधणीसाठीच्या या अमेरिका-समर्थित संस्थेत 27 सदस्य देश आहेत.
- 20 फेब्रु — पोलंडने पायदळविरोधी सुरुंगांवरील ओटावा करारातून बाहेर पडण्याचा निर्णय 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी अमलात आला; त्यासाठी त्याने आपल्या ईस्टर्न शील्ड सीमा संरक्षणाचा हवाला दिला; फिनलंड, बाल्टिक देश आणि युक्रेन यांनीही बाहेर पडण्याची घोषणा केली आहे.
- 20 फेब्रु — जिनेव्हा येथे अमेरिकेसोबत अप्रत्यक्ष अणुचर्चा सुरू असताना इराणने प्रत्यक्ष गोळीबारासह नौदल सरावांसाठी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीचा काही भाग तात्पुरता बंद केला; भारताच्या कच्च्या तेलाच्या सुमारे 50% आयातीचा मार्ग या सामुद्रधुनीतून जातो.
- 20 फेब्रु — रशियाने व्हॉट्सअॅप अवरोधित केले आणि टेलिग्रामवर निर्बंध घातले, आणि त्याऐवजी सरकारी पाठबळ असलेल्या Max मेसेंजरला चालना दिली; या निर्बंधांमागील नियामक रोस्कोम्नाडझोर आहे.
- 13 फेब्रु — अमेरिका आणि बांगलादेश यांनी व्यापार करार केला, ज्यात बांगलादेशला 19% परस्पर आयात शुल्क आणि अमेरिकी कापसाच्या वापराशी निगडित शून्य-शुल्क वस्त्रांचा कोटा मिळतो; यामुळे भारतीय वस्त्र निर्यातदार चिंतेत आहेत.
- 12 फेब्रु — बांगलादेशातील 12 फेब्रुवारी 2026 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत BNP ने स्वबळावर 209 आणि मित्रपक्षांसह 212 जागा जिंकल्या. ढाक्यातील शपथविधीला लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले.
- 12 फेब्रु — NATO ने आर्क्टिक आणि उच्च उत्तर भागात देखरेख आणि सामूहिक संरक्षण वाढवण्यासाठी आर्क्टिक सेंट्री ही बहु-क्षेत्रीय मोहीम जाहीर केली; ती तिच्या बाल्टिक सेंट्री आणि ईस्टर्न सेंट्री मोहिमांच्या धर्तीवर आहे.
- 10 फेब्रु — ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनलच्या भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांक 2025 मध्ये भारत 182 देशांत 91 व्या क्रमांकावर राहिला, गुण 39; आधी तो 96 व्या क्रमांकावर आणि 38 गुणांवर होता; डेन्मार्क 89 गुणांसह पहिला आला.
- 7 फेब्रु — भारताने रशियन तेल खरेदी केल्यामुळे लादलेले अतिरिक्त 25% अमेरिकी शुल्क अंतरिम चौकटीअंतर्गत पूर्णपणे काढून टाकण्यात आले.
- 7 फेब्रु — भारत आणि अमेरिकेने 7 फेब्रुवारी 2026 रोजी व्यापार, तंत्रज्ञान आणि पुरवठा साखळ्यांमधील सहकार्य अधिक दृढ करण्यासाठी अंतरिम व्यापार आराखडा जाहीर केला. भारतीय मालावरील अमेरिकी शुल्क 50% वरून 18% पर्यंत कमी होणार होते.
- 4 फेब्रु — New START करार 2010 मध्ये स्वाक्षरीत झाला, 5 फेब्रुवारी 2011 रोजी 10 वर्षांसाठी लागू झाला आणि नंतर 5 फेब्रुवारी 2026 पर्यंत वाढवण्यात आला. सुरू झाल्यानंतर अगदी 15 वर्षांनी तो संपुष्टात आला.
- 3 फेब्रु — म्युनिक सुरक्षा परिषद हे सुरक्षा धोरणावरील जगातील सर्वात मोठे स्वतंत्र व्यासपीठ आहे. तिची स्थापना 1963 मध्ये एवाल्ड-हाइनरिश फॉन क्लाइस्ट यांनी केली आणि ती दरवर्षी फेब्रुवारीत बायेरिशर हॉफ हॉटेलमध्ये भरते.
- अमेरिकेने फेब्रुवारी 2026 मध्ये राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आदेशानुसार आणि इस्रायलच्या मदतीने इराणविरुद्ध ऑपरेशन एपिक फ्युरी सुरू केले; इराणचा अणुकार्यक्रम आणि IRGC (क्रांतिकारी रक्षक दल) यांना पंगू करण्यासाठी विमाने, क्रूझ क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन वापरून शेकडो हल्ले करण्यात आले.
- इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी भारत, ग्रीस, सायप्रस आणि काही अरब, आफ्रिकी व आशियाई देशांसह इस्रायलच्या ‘आघाड्यांचा षटकोन’ (Hexagon of Alliances) याचा प्रस्ताव मांडला. इराण-समर्थित गटांना समतोल देणे, लाल समुद्र आणि भूमध्य सागरी व्यापारमार्गांचे संरक्षण करणे आणि IMEC कॉरिडॉर बळकट करणे हा याचा उद्देश आहे.
- थायलंडच्या फेब्रुवारी 2026 च्या निवडणुकीत काळजीवाहू पंतप्रधान अनुतिन चर्नविराकुल यांच्या भूमजैथाई पक्षाने 192 जागा (173 मतदारसंघातून आणि 19 पक्षयादीतून) जिंकल्या; 500 सदस्यीय प्रतिनिधिगृहात ही सर्वाधिक संख्या आहे.
- जपानच्या फेब्रुवारी 2026 च्या सार्वत्रिक निवडणुकीत पंतप्रधान साने ताकाइची (देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान) यांच्या नेतृत्वाखालील सत्ताधारी लिबरल डेमोक्रॅटिक पक्षाने (LDP) एकट्याने 316 जागा जिंकल्या. मित्रपक्षासह त्याने 465 पैकी 352 जागा जिंकल्या; बहुमतासाठी 233 जागा आवश्यक होत्या.
- अमेरिकेने इस्रायलसह फेब्रुवारी 2026 मध्ये इराणविरुद्ध ऑपरेशन एपिक फ्युरी नावाची मोठी लष्करी मोहीम सुरू केली, ज्यात क्षेपणास्त्र तळ, कमांड केंद्रे आणि इतर मोक्याच्या लक्ष्यांवर हल्ले झाले; इराणने या प्रदेशातील अमेरिकी आणि मित्रराष्ट्रांच्या तळांवर क्षेपणास्त्र व ड्रोन हल्ले करून उत्तर दिले.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव
32 वन-लायनर
32 शिखर परिषदा, करार आणि सराव — 5 फेब्रु – 27 फेब्रु.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव — 32 वन-लायनर
भाग 1
17 फेब्रु – 27 फेब्रु
शिखर परिषदा, करार आणि सराव: 16.
- 27 फेब्रु — भारत आणि नेपाळ यांनी वने, वन्यजीव आणि हवामान यावर सामंजस्य करार केला; वाघ, गेंडा, हत्ती आणि गंगेतील डॉल्फिन यांचे भूप्रदेश-स्तरीय संवर्धन आणि खाता तसेच वाल्मिकी-चितवन दुवा यांसारख्या मार्गिकांचे पुनरुज्जीवन हे उद्दिष्ट आहे.
- 27 फेब्रु — कॅनडाचे पंतप्रधान मार्क कार्नी यांनी 27 फेब्रुवारी ते 2 मार्च 2026 दरम्यान पहिल्यांदा भारताला भेट दिली. भारत आणि कॅनडा यांनी CEPA व्यापार चर्चा सुरू केली, 2030 पर्यंत 50 अब्ज डॉलरहून अधिक व्यापाराचे उद्दिष्ट ठरवले आणि शिक्षण, संस्कृती, शेती, नवोन्मेष, आरोग्य व AI क्षेत्रांत सामंजस्य करार केले.
- 26 फेब्रु — संयुक्त राष्ट्र रस्ते सुरक्षा निधीने राजस्थान, केरळ, तमिळनाडू आणि आसाम येथे शाश्वत रस्ते सुरक्षा वित्तपुरवठा प्रकल्प सुरू केला; संयुक्त राष्ट्रांचे रस्ते सुरक्षा दूत जीन टॉड यांच्या नवी दिल्ली भेटीदरम्यान तो सुरू झाला.
- 25 फेब्रु — इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन या दोघांकडून सर्वोच्च सन्मान मिळालेल्या मोजक्या जागतिक नेत्यांपैकी मोदी एक आहेत; यावरून पश्चिम आशियात भारत दोन्ही बाजूंशी संबंध कसा संतुलित ठेवतो हे दिसते.
- 25 फेब्रु — पंतप्रधान नरेंद्र मोदी हे इस्रायलच्या संसदेला, नेसेटला संबोधित करणारे पहिले भारतीय पंतप्रधान ठरले आणि त्यांना तिचा सर्वोच्च सन्मान, स्पीकर ऑफ द नेसेट मेडल, प्रदान करण्यात आला; चर्चेत संरक्षण, तंत्रज्ञान, शांततापूर्ण अणुऊर्जा, अवकाश आणि मुक्त व्यापार करार यांचा समावेश होता.
- 25 फेब्रु — पंतप्रधान मोदींच्या इस्रायल भेटीदरम्यान सुमारे 16 करार आणि सामंजस्य करार झाले आणि संबंध ‘विशेष धोरणात्मक भागीदारी’पर्यंत उंचावले गेले. संरक्षण सहकार्य खरेदी-विक्रीकडून संयुक्त विकास आणि उत्पादनाकडे जाईल.
- 25 फेब्रु — आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने भारताच्या पूर्ण सदस्यत्वाच्या विनंतीवरील प्रगतीचे स्वागत केले; भारत 2017 पासून सहयोगी सदस्य आहे, तर पूर्ण सदस्यत्व सहसा OECD देशांपुरते मर्यादित असते.
- 23 फेब्रु — भारतीय खासदारांना इतर देशांच्या खासदारांशी थेट संवाद साधता यावा म्हणून लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांच्या नेतृत्वाखाली 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी 60 पेक्षा जास्त देशांशी संसदीय मैत्री गट स्थापन करण्यात आले.
- 21 फेब्रु — नवी दिल्लीत इंडिया AI इम्पॅक्ट समिटचा समारोप AI इम्पॅक्टवरील नवी दिल्ली घोषणापत्राने झाला; हे बंधनकारक नसलेले घोषणापत्र अमेरिका आणि चीनसह सुमारे 88-89 देश आणि संस्थांनी स्वीकारले असून ते सर्वजन हिताय, सर्वजन सुखाय या तत्त्वावर आधारित आहे.
- 21 फेब्रु — ब्राझीलचे राष्ट्राध्यक्ष लुला यांच्या राजकीय (स्टेट) भेटीदरम्यान (18-22 फेब्रुवारी) भारत आणि ब्राझीलने दुर्मिळ मृदा आणि महत्त्वपूर्ण खनिजे तसेच पोलाद पुरवठा साखळीसाठीच्या खाणकामावर सामंजस्य करार केले आणि 2030 पर्यंत 30 अब्ज अमेरिकी डॉलर व्यापाराचे लक्ष्य ठेवले.
- 21 फेब्रु — EU ने भागीदार देशातील आपले पहिले युरोपीय कायदेशीर प्रवेशद्वार कार्यालय नवी दिल्ली येथे सुरू केले; ते भारतीय विद्यार्थी, संशोधक आणि ICT व्यावसायिकांना 27 EU देशांत कायदेशीर अभ्यास व कामाच्या मार्गांबाबत मार्गदर्शन करेल.
- 19 फेब्रु — भारतीय अन्न महामंडळ (FCI) आणि जागतिक अन्न कार्यक्रम (WFP) यांनी पाच वर्षांचा सामंजस्य करार केला, ज्यानुसार FCI जागतिक मानवतावादी मदतीसाठी 2,00,000 टन तांदूळ (25% पर्यंत तुटलेला) पुरवेल.
- 19 फेब्रु — भारत-ब्रिटन व्हिजन 2035 अंतर्गत भारत आणि ब्रिटनने भारत-ब्रिटन ऑफशोअर विंड कृती दल सुरू केले. भारताची ऑफशोअर पवनऊर्जा क्षमता सुमारे 70 GW आहे, प्रामुख्याने गुजरात आणि तमिळनाडूच्या किनाऱ्यांलगत, आणि 7,453 कोटी रुपयांची VGF योजना आहे.
- 19 फेब्रु — भारत-जर्मनी शिखर परिषद 2026 मध्ये स्वाक्षरी झालेल्या संयुक्त इरादापत्राअंतर्गत भारत आणि जर्मनी यांची दूरसंचार व डिजिटल सहकार्यावर बैठक झाली; ITU प्लेनिपोटेन्शियरी परिषद 2030 च्या आयोजनासाठी भारताने जर्मनीचे सहकार्य मागितले.
- 17 फेब्रु — भारत आणि फ्रान्स यांनी 2030 पर्यंत फ्रान्समध्ये शिकणाऱ्या 30,000 भारतीय विद्यार्थ्यांचे लक्ष्य ठेवले. तसेच भारतीयांना फ्रेंच विमानतळांवर व्हिसाशिवाय कनेक्टिंग फ्लाइट घेता यावी यासाठी चाचणी सुरू झाली.
- 17 फेब्रु — फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन यांनी पंतप्रधान मोदींच्या निमंत्रणावरून 17 ते 19 फेब्रुवारी 2026 दरम्यान भारताला भेट दिली. ही त्यांची भारतातील चौथी भेट होती.
भाग 2
5 फेब्रु – 14 फेब्रु
शिखर परिषदा, करार आणि सराव: 16.
- 14 फेब्रु — भारताने नवी दिल्लीत आपल्या 2026 च्या अध्यक्षपदातील पहिली BRICS शेर्पा आणि उप-शेर्पा बैठक आयोजित केली; लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वतता या संकल्पनेवरील या बैठकीचे अध्यक्षपद सुधाकर दलेला यांनी भूषवले.
- 13 फेब्रु — यंदाच्या म्युनिक बैठकीत AI-चालित संकरित युद्ध आणि वाढते अण्वस्त्र धोके यांवर चर्चा झाली. या परिषदेला “सुरक्षा धोरणाचे दावोस” म्हटले जाते.
- 13 फेब्रु — 62 वी म्युनिक सुरक्षा परिषद जर्मनीतील म्युनिक येथे 13 ते 15 फेब्रुवारी 2026 दरम्यान “विध्वंसाच्या छायेत” (Under Destruction) या संकल्पनेवर झाली. परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी भारताचे प्रतिनिधित्व केले.
- 13 फेब्रु — 19 व्या ब्रिटन-भारत हवाई दल प्रमुख चर्चेनंतर तीन IAF प्रशिक्षक RAF व्हॅली येथे ब्रिटिश वेगवान लढाऊ विमानांच्या वैमानिकांना दोन वर्षे हॉक T2 आणि टेक्सन T1 विमानांवर प्रशिक्षण देतील; अशा प्रकारची ही पहिलीच नियुक्ती आहे.
- 10 फेब्रु — भारताने सेशेल्सच्या कोलंबो सुरक्षा परिषदेत (Colombo Security Conclave) सहभागाचे स्वागत केले; ही परिषद 2011 मध्ये श्रीलंका आणि मालदीवसोबत त्रिपक्षीय स्वरूपात सुरू झाली; मॉरिशस 2022 मध्ये, बांगलादेश 2024 मध्ये आणि सेशेल्स 2025 मध्ये सहभागी झाले.
- 8 फेब्रु — मलेशिया दौऱ्यादरम्यान तमिळ भाषा आणि भारतीय संस्कृतीच्या प्रसारासाठी तिरुवल्लुवर केंद्र स्थापन करण्यात आले. भारताचे NIPL आणि मलेशियाचे PayNet यांनी आपल्या डिजिटल पेमेंट प्रणाली जोडण्यास सहमती दर्शवली.
- 8 फेब्रु — पंतप्रधान मोदींच्या मलेशिया भेटीदरम्यान दोन्ही बाजूंनी मलेशिया-भारत डिजिटल परिषद औपचारिकरीत्या स्थापन केली, CBI-MACC भ्रष्टाचारविरोधी सामंजस्य करार आणि आपत्ती व्यवस्थापन सामंजस्य करार केले, आणि मलेशिया आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडीत सहभागी झाला.
- 7 फेब्रु — पंतप्रधान मोदींनी 7-8 फेब्रुवारी 2026 रोजी मलेशियाला दोन दिवसांची अधिकृत भेट दिली; ही त्यांची तेथील तिसरी भेट होती. त्यांनी क्वालालंपूर येथे भारत-मलेशिया CEO मंच कार्यक्रमास हजेरी लावली.
- 7 फेब्रु — भारत आणि फ्रान्स यांनी आपले संबंध ‘विशेष जागतिक धोरणात्मक भागीदारी’पर्यंत उन्नत केले आणि 2026 हे वर्ष ‘भारत-फ्रान्स नवोन्मेष वर्ष’ म्हणून जाहीर केले.
- 5 फेब्रु — सेशेल्सचे अध्यक्ष डॉ. पॅट्रिक हर्मिनी यांनी भारत-सेशेल्स संबंधांना 50 वर्षे पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने 5 ते 10 फेब्रुवारी 2026 दरम्यान भारताला भेट दिली. भारताने 17.5 कोटी डॉलरचे पॅकेज जाहीर केले (12.5 कोटी डॉलर रुपयातील पतमर्यादा आणि 5 कोटी डॉलर अनुदान).
- 5 फेब्रु — GCC चे सहा सदस्य आहेत: सौदी अरेबिया, UAE, कतार, कुवेत, ओमान आणि बहरीन. त्यांची समान बाजारपेठ, समान बाह्य शुल्क आणि सामूहिक संरक्षण व्यवस्था आहे. 2025-26 मधील भारत-GCC व्यापार सुमारे 78.56 अब्ज डॉलर होता.
- 5 फेब्रु — भारताने 5 फेब्रुवारी 2026 रोजी आखाती सहकार्य परिषदेसोबत (GCC) संदर्भ अटी (ToR) वर स्वाक्षरी केली. त्यामुळे आगामी मुक्त व्यापार कराराच्या वाटाघाटींची व्याप्ती, पद्धत आणि कालमर्यादा निश्चित होते.
- भारत आणि इस्रायल यांनी इस्रायलमध्ये UPI चालवण्याचे (NPCI इंटरनॅशनल आणि MASAV यांच्यामार्फत), भारतात सायबर सुरक्षा केंद्र आणि कृषी-नवोन्मेष केंद्र स्थापन करण्याचे आणि सुमारे 50,000 भारतीय कामगार इस्रायलला पाठवण्याचे मान्य केले.
- अमेरिकेने वॉशिंग्टन येथे झालेल्या क्रिटिकल मिनरल्स मंत्रिस्तरीय बैठकीत FORGE (फोरम ऑन रिसोर्स, जिओस्ट्रॅटेजिक एंगेजमेंट) सुरू केला, ज्यात सामरिक खनिज प्रकल्पांसाठी $100 अब्ज पर्यंत कर्ज आणि सार्वजनिक वित्त देऊ केले आहे. भारताने या उपक्रमाला पाठिंबा दिला आहे.
- अमेरिकेचे राजदूत सर्जिओ गोर यांनी निमंत्रण दिल्यानंतर भारताने पॅक्स सिलिका च्या घोषणापत्रावर स्वाक्षरी करून त्यात प्रवेश केला. भारताकडे सुमारे 8.52 दशलक्ष टन दुर्मिळ मृदा खनिज साठे आहेत, पण उत्पादन फक्त 2,900 टन आहे, तर चीनचे उत्पादन 270,000 टन आहे.
- AI इम्पॅक्ट समिटमध्ये इंडियाएआय मिशन आणि बिझनेस स्वीडन यांनी स्वीडन-भारत तंत्रज्ञान आणि AI मार्गिका (SITAC) निर्माण करण्यासाठी आशयपत्रावर (Statement of Intent) स्वाक्षरी केली; हे दोन्ही देशांचे सरकार, उद्योग, स्टार्टअप आणि शिक्षणक्षेत्र यांना जोडणारे व्यासपीठ आहे.
अर्थव्यवस्था
51 वन-लायनर
RBI · व्यापार · अहवाल · योजना.
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग
51 वन-लायनर
51 अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग — 1 फेब्रु – 28 फेब्रु.
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग — 51 वन-लायनर
भाग 1
10 फेब्रु – 28 फेब्रु
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग: 13.
- 28 फेब्रु — पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुजरातमधील साणंद येथे मायक्रॉनच्या सेमीकंडक्टर असेंब्ली, चाचणी, मार्किंग आणि पॅकेजिंग (ATMP) प्रकल्पाचे उद्घाटन केले; सुमारे 22,516 कोटी रुपयांची गुंतवणूक असलेला हा प्रकल्प DRAM, NAND आणि SSD मेमरी उत्पादने बनवतो.
- 27 फेब्रु — MoSPI ने GDP चे आधार वर्ष 2011-12 वरून 2022-23 केले आणि नवीन मालिका 27 फेब्रुवारी 2026 रोजी प्रसिद्ध झाली. कोविडनंतरचे स्थिर, सामान्य वर्ष म्हणून हे वर्ष निवडण्यात आले.
- 24 फेब्रु — अर्थमंत्री ओ. पी. चौधरी यांनी छत्तीसगडचा 2026-27 साठीचा 1.72 लाख कोटी रुपयांचा “संकल्प” अर्थसंकल्प सादर केला; त्यात कृषक उन्नती योजनेसाठी 10,000 कोटी रुपये, वित्तीय तूट GSDP च्या 2.87% आणि राणी दुर्गावती योजनेअंतर्गत मुलींना 18 व्या वर्षी 1.5 लाख रुपये अशा तरतुदी आहेत.
- 24 फेब्रु — अदानी डिफेन्स अँड एरोस्पेस आणि ब्राझीलच्या एम्ब्रेअर यांनी 88 प्रवाशांपर्यंत क्षमतेच्या E175 प्रादेशिक जेटची अंतिम जुळणी (असेंब्ली) लाइन भारतात उभारण्यासाठी विस्तारित सामंजस्य करार केला.
- 23 फेब्रु — केंद्रीय अर्थमंत्री सीतारामन यांनी 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी 2025-26 ते 2029-30 या आर्थिक वर्षांसाठी राष्ट्रीय मुद्रीकरण पाइपलाइन (NMP) 2.0 सुरू केली. यात सुमारे ₹16.72 लाख कोटीची मुद्रीकरण क्षमता दर्शवली असून त्यात सुमारे ₹5.8 लाख कोटी खासगी गुंतवणुकीचा समावेश आहे.
- 23 फेब्रु — भारत आणि फ्रान्सने त्यांच्या 1992 च्या दुहेरी कर टाळण्याच्या करारात सुधारणा करणाऱ्या प्रोटोकॉलवर स्वाक्षरी केली: शेअर विक्रीतील नफ्यावर कंपनीच्या निवासी देशात कर आकारला जाईल, MFN कलम रद्द करण्यात आले आणि लाभांशावर 5% व 15% असा विभागलेला दर लागू होईल.
- 20 फेब्रु — NPCI इंटरनॅशनलने मलेशियाच्या PayNet सोबत करार करून UPI ला मलेशियाच्या DuitNow QR शी जोडले; आधी भारतीय प्रवाशांना मलेशियात पैसे देता येतील आणि नंतर मलेशियन पर्यटकांना भारतात.
- 17 फेब्रु — एअरबस H125 हलक्या हेलिकॉप्टरांसाठीची अंतिम जुळणी रेषा (असेंब्ली लाइन) 17 फेब्रुवारी 2026 रोजी कर्नाटकातील वेमगल येथे सुरू झाली. हा टाटा एरोस्पेस व्यवसाय आणि एअरबस हेलिकॉप्टर्स यांचा संयुक्त प्रयत्न आहे.
- 14 फेब्रु — RBI ने बँकांच्या वसुली एजंटांच्या कठोर वसुली पद्धतींना आळा घालण्यासाठी मसुदा निर्देश जारी केले, ज्यात अपमानास्पद भाषा, निनावी किंवा अवेळी फोन कॉल आणि सार्वजनिक अपमान यांवर बंदी आहे; हे नियम 1 जुलै 2026 पासून लागू करण्याचे नियोजन आहे.
- 14 फेब्रु — एका अहवालाने ACC-PLI बॅटरी योजनेतील कमकुवत प्रगतीकडे लक्ष वेधले (तरतूद 18,100 कोटी रुपये, लक्ष्य 50 GWh): ऑक्टोबर 2025 पर्यंत सुमारे 30 GWh चे वाटप झाले आणि केवळ 1.4 GWh कार्यान्वित झाले.
- 10 फेब्रु — 1 एप्रिल 2026 पासून मंजूर किंवा नूतनीकरण केलेल्या कर्जांसाठी सूक्ष्म आणि लघु उद्योगांना 20 लाख रुपयांपर्यंतच्या कर्जावर तारण मागू नये, असे निर्देश RBI ने बँकांना दिले; ही मर्यादा पूर्वी 10 लाख रुपये होती.
- 10 फेब्रु — वॉलमार्ट ही बाजारमूल्यात 1 ट्रिलियन डॉलर ओलांडणारी पहिली पारंपरिक किरकोळ विक्रेता कंपनी ठरली; एनव्हिडिया आणि अल्फाबेट यांसारख्या बहुतांशी तंत्रज्ञान कंपन्यांचा समावेश असलेल्या गटात ती सामील झाली.
- 10 फेब्रु — जर्मनीतील न्यूरेम्बर्ग येथे भरलेल्या जगातील सर्वात मोठ्या सेंद्रिय व्यापार मेळ्यात BIOFACH 2026 मध्ये भारताला वर्षातील देश (Country of the Year) म्हणून गौरवण्यात आले; APEDA ने 20 पेक्षा जास्त राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील प्रदर्शकांचे नेतृत्व केले.
भाग 2
1 फेब्रु – 7 फेब्रु
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग: 13.
- 7 फेब्रु — जेनेरिक औषधे, पशुखाद्य, निवडक शेतमाल आणि विमानाचे सुटे भाग पूर्णपणे शुल्कमुक्त करण्याचे ठरले आहे, परंतु शेती आणि दुग्धव्यवसाय यांसारख्या संवेदनशील क्षेत्रांत भारताने कोणतीही सवलत दिली नाही.
- 7 फेब्रु — भारताने पाच वर्षांत सुमारे $500 अब्ज किमतीच्या अमेरिकी वस्तू खरेदी करण्याचे आश्वासन दिले; यात ऊर्जा उत्पादने, संरक्षण आणि विमान वाहतूक उपकरणे तसेच सेमीकंडक्टर आणि डेटा-सेंटर तंत्रज्ञान यांचा समावेश आहे.
- 7 फेब्रु — 18% अमेरिकी शुल्क कापड, तयार कपडे, चामडे व पादत्राणे, प्लास्टिक व रबर, सेंद्रिय रसायने, घरगुती सजावटीच्या वस्तू, हस्तकला आणि काही यंत्रसामग्री यांना लागू आहे.
- 7 फेब्रु — भारताने स्टार्टअप मान्यता नियमांत सुधारणा केली: नवी डीप टेक स्टार्टअप श्रेणी, उलाढाल मर्यादा दुप्पट होऊन 200 कोटी रुपये, आणि डीप टेकसाठी 300 कोटी रुपयांच्या मर्यादेसह 20 वर्षांची मान्यता.
- 6 फेब्रु — आपल्या धोरणात्मक घोषणांमध्ये RBI ने तारणमुक्त MSME कर्जे 10 लाख रुपयांवरून 20 लाख रुपये अशी दुप्पट करण्याचा, बँकांना सूचिबद्ध REIT ना कर्ज देण्यास परवानगी देण्याचा आणि लहान फसव्या डिजिटल व्यवहारांसाठी ग्राहकांना 25,000 रुपयांपर्यंत भरपाई देण्याचा प्रस्ताव मांडला.
- 3 फेब्रु — स्वस्त चिनी आयात रोखण्यासाठी भारताने पेनिसिलिन G, 6-APA आणि अमॉक्सिसिलिन यांवर एक वर्षासाठी किमान आयात किंमत लागू केली; निर्यातक्षम उद्योग, SEZ मधील उद्योग आणि आगाऊ अधिकृतता (अॅडव्हान्स ऑथरायझेशन) अंतर्गतची आयात यांना सूट आहे.
- 3 फेब्रु — GST दर कपातीनंतर ऑक्टोबर 2025 मध्ये किरकोळ महागाई 0.25% या विक्रमी नीचांकावर पोहोचली, आणि दर दोन महिन्यांनी होणाऱ्या RBI च्या ग्राहक विश्वास सर्वेक्षणात आता 31 राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांचा समावेश करणारे स्वतंत्र ग्रामीण सर्वेक्षण आहे.
- 3 फेब्रु — SBIने हरित ऊर्जा, सेमीकंडक्टर, डेटा सेंटर आणि ई-मोबिलिटी यांसारख्या उगवत्या क्षेत्रांना वित्तपुरवठा करण्यासाठी CHAKRA नावाचे उत्कृष्टता केंद्र स्थापन केले; 2030 पर्यंत ₹100 लाख कोटी हून अधिक भांडवली खर्च खुला करण्याचे त्याचे उद्दिष्ट आहे.
- 3 फेब्रु — भारताच्या पहिल्या समर्पित मेगा जहाजबांधणी क्लस्टरसाठी विशेष उद्देश वाहन (SPV) म्हणून NSHIP तमिळनाडू स्थापन झाले; ही व्ही.ओ. चिदंबरनार (VOC) बंदर प्राधिकरण आणि SIPCOT यांची 50:50 भागीदारी असून थुथुकुडी येथे सुमारे 2,000 एकर जागेवर ती नियोजित आहे.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाने केंद्राला राजकोषीय तूट 2030-31 पर्यंत GDP च्या 3.5% पर्यंत खाली आणण्याचा सल्ला दिला आणि राज्यांनी ती GSDP च्या 3% च्या आत ठेवावी असे सांगितले.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाने केंद्रीय करांतील राज्यांचा वाटा 15 व्या आयोगाप्रमाणेच 41% ठेवला, पण प्रत्येक राज्याच्या राष्ट्रीय GDP मधील योगदानावर आधारित नवा निकष जोडला.
- 1 फेब्रु — भारतातील डेटा सेंटरमार्फत जागतिक ग्राहकांना सेवा देणाऱ्या परदेशी कंपन्यांना 2047 पर्यंत कर सवलत मिळेल. गिफ्ट सिटीमधील ऑफशोअर बँकिंग युनिट्ससाठी कर-सुट्टीचा कालावधी 10 वरून 20 वर्षे करण्यात आला.
- 1 फेब्रु — वैयक्तिक वापरासाठी आयात केलेल्या करपात्र वस्तूंवरील शुल्क 20% वरून 10% करण्यात आले. 17 कर्करोग औषधांवरील मूलभूत सीमाशुल्क पूर्णपणे माफ केले आणि आणखी 7 दुर्मिळ आजारांवरील औषधे शुल्कमुक्त यादीत समाविष्ट केली.
भाग 3
1 फेब्रु
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग: 13.
- 1 फेब्रु — अधिक सोपा आयकर कायदा, 2025 हा आयकर कायदा, 1961 ची जागा घेतो आणि 1 एप्रिल 2026 पासून लागू होतो. आर्थिक वर्ष 27 साठी कर-स्लॅब बदलले नाहीत.
- 1 फेब्रु — "चॅम्पियन MSME" उपक्रमांतर्गत जागतिक स्पर्धात्मक कंपन्या उभारण्यासाठी ₹10,000 कोटींचा SME ग्रोथ फंड जाहीर करण्यात आला.
- 1 फेब्रु — दुर्मिळ मृदा खनिजांच्या खाणकाम आणि प्रक्रियेची संपूर्ण साखळी बळकट करण्यासाठी आंध्र प्रदेश, केरळ, ओडिशा आणि तमिळनाडू येथे नवीन समर्पित दुर्मिळ मृदा कॉरिडॉर उभारले जातील.
- 1 फेब्रु — इलेक्ट्रॉनिक घटक निर्मिती योजनेचा परिव्यय ₹22,919 कोटींवरून ₹40,000 कोटींवर वाढवण्यात आला.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्पात अर्धवाहक उपकरणे व साहित्याची निर्मिती, पुरवठा साखळी आणि संशोधन बळकट करण्यासाठी इंडिया सेमीकंडक्टर मिशन 2.0 जाहीर करण्यात आले.
- 1 फेब्रु — बायोफार्मा शक्ती मिशनला पाच वर्षांत ₹10,000 कोटी मिळतील, जेणेकरून भारत बायोलॉजिक्स आणि बायोसिमिलर्ससाठी जागतिक केंद्र बनेल. नवीन राष्ट्रीय औषधनिर्माण शिक्षण व संशोधन संस्था (NIPER) देखील स्थापन केल्या जातील.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाने केंद्राला राजकोषीय तूट 2030-31 पर्यंत GDP च्या 3.5% पर्यंत कमी करण्याचा सल्ला दिला. वीज वितरण कंपन्या खासगी हातात देण्यासाठी पावले उचलण्याचीही मागणी केली.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाने पुढील पाच वर्षांसाठी सुमारे ₹9.47 लाख कोटींच्या अनुदानांची शिफारस केली; हे अनुदान प्रामुख्याने शहरी व ग्रामीण स्थानिक स्वराज्य संस्थांसाठी आणि आपत्ती व्यवस्थापनासाठी आहे.
- 1 फेब्रु — 16 व्या वित्त आयोगाचा अहवाल अर्थसंकल्पासोबत संसदेत मांडण्यात आला. त्यात केंद्रीय करांतील राज्यांचा वाटा 15 व्या आयोगाप्रमाणेच 41% ठेवण्यात आला असून ‘कर व वित्तीय प्रयत्न’ या निकषाऐवजी ‘GDP मधील योगदान’ हा नवीन निकष घेतला आहे.
- 1 फेब्रु — FY27 मध्ये कर्ज-GDP गुणोत्तर सुमारे 55.6% राहण्याची अपेक्षा आहे. ते 2030-31 पर्यंत 50% पर्यंत खाली आणण्याचे सरकारचे उद्दिष्ट आहे.
- 1 फेब्रु — आर्थिक वर्ष 27 साठी राजकोषीय तूट GDP च्या 4.3% ठेवली आहे, जी मागील वर्षीच्या 4.4% पेक्षा थोडी चांगली आहे. सरकारला ती 4.5% पेक्षा कमी ठेवायची आहे.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्पात आर्थिक वर्ष 27 साठी नॉमिनल GDP वाढ सुमारे 10.5% आणि वास्तविक GDP वाढ सुमारे 7% राहण्याचा अंदाज आहे.
- 1 फेब्रु — सर्वाधिक केंद्रीय अर्थसंकल्प मांडण्याचा विक्रम अजूनही मोरारजी देसाई यांच्या नावावर आहे; त्यांनी वेगवेगळ्या कार्यकाळात 10 अर्थसंकल्प मांडले (1959-64 मध्ये सहा आणि 1967-69 मध्ये चार).
भाग 4
1 फेब्रु
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग: 12.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 सादर केला, हा त्यांचा सलग नववा अर्थसंकल्प होता. सर्वाधिक अर्थसंकल्पांचा विक्रम अजूनही मोरारजी देसाई यांच्याकडेच आहे; वेगवेगळ्या कार्यकाळात त्यांनी 10 अर्थसंकल्प मांडले.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये PM-KUSUM ची तरतूद जवळपास दुप्पट करून 5,000 कोटी रुपये करण्यात आली, ज्यामुळे शेतीच्या सौरीकरणाला नवी चालना मिळाली; तसेच वीज आणि अन्न उत्पादन एकत्र साधण्यासाठी ॲग्री-फोटोव्होल्टाइक्स (पिकांवर सौर पॅनेल) ला प्रोत्साहन दिले जात आहे.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्प 2026-27 मधील बायोफार्मा SHAKTI योजनेअंतर्गत भारत 3 नवीन NIPER स्थापन करेल, 7 विद्यमान NIPER उत्कृष्टता केंद्रांमध्ये श्रेणीसुधारित करेल आणि 1,000 पेक्षा जास्त मान्यताप्राप्त क्लिनिकल चाचणी स्थळांचे जाळे उभारेल.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये पश्चिम बंगालमधील दुर्गापूर हे प्रमुख केंद्र असलेला एकात्मिक पूर्व किनारा औद्योगिक कॉरिडॉर जाहीर करण्यात आला आणि राष्ट्रीय औद्योगिक कॉरिडॉर कार्यक्रम चालवणाऱ्या NICDIT या विश्वस्त संस्थेला सुमारे 3,000 कोटी रुपये देण्यात आले.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये मार्केट-मेकिंग आराखडा, टोटल-रिटर्न स्वॅप, रोखे-निर्देशांक डेरिव्हेटिव्ह, पायाभूत सुविधा जोखीम हमी निधी आणि CPSE च्या स्थावर मालमत्तेचे मूल्य खुले करण्यासाठी REIT यांद्वारे कॉर्पोरेट रोखे बाजार अधिक सखोल करण्याचा प्रस्ताव मांडला गेला.
- 1 फेब्रु — भांडवली वस्तूंना चालना देण्यासाठी अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये पाच वर्षांसाठी 10,000 कोटी रुपयांची कंटेनर उत्पादन योजना, केंद्रीय सार्वजनिक उपक्रमांमार्फत हाय-टेक टूल रूम्स आणि बांधकाम व पायाभूत सुविधा उपकरणांसाठी नवी योजना जाहीर करण्यात आली.
- RBI च्या 59 व्या चलनविषयक धोरण समितीच्या बैठकीत, गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांच्या अध्यक्षतेखाली, महागाई आणि वाढ यांचा समतोल राखण्यासाठी रेपो दर 5.25% वर कायम ठेवण्यात आला.
- औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक (IIP) देखील 2022-23 या आधारभूत वर्षाकडे जाईल, परंतु त्याची नवी मालिका नंतर प्रसिद्ध केली जाईल.
- ग्राहक किंमत निर्देशांकाचे (CPI) आधार वर्ष 2012 वरून 2024 वर नेण्यात आले. HCES 2023-24 या उपभोग सर्वेक्षणावर आधारित नवीन मालिकेची पहिली आकडेवारी फेब्रुवारी 2026 मध्ये प्रसिद्ध झाली.
- केंद्रीय मंत्रिमंडळाने स्टार्टअप परिसंस्थेला पाठबळ देण्यासाठी ₹10,000 कोटींच्या स्टार्टअप इंडिया फंड ऑफ फंड्स 2.0 लाही मंजुरी दिली.
- केंद्रीय मंत्रिमंडळाने फेब्रुवारी 2026 मध्ये शहरी पायाभूत सुविधांसाठी ₹1 लाख कोटींच्या शहरी आव्हान निधीला (Urban Challenge Fund) मंजुरी दिली.
- 2017 पासून केंद्रीय अर्थसंकल्प फेब्रुवारीच्या शेवटच्या कामकाजाच्या दिवसाऐवजी 1 फेब्रुवारी रोजी सादर केला जातो, जेणेकरून 1 एप्रिलला नवे आर्थिक वर्ष सुरू होण्यापूर्वी संसदेला तो मंजूर करता येईल.
विज्ञान, पर्यावरण आणि सुरक्षा
58 वन-लायनर
अंतराळ · जैवविविधता · संरक्षण.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
27 वन-लायनर
27 विज्ञान आणि तंत्रज्ञान — 1 फेब्रु – 28 फेब्रु.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान — 27 वन-लायनर
भाग 1
12 फेब्रु – 28 फेब्रु
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान: 14.
- 28 फेब्रु — 3 मार्च 2026 रोजी खग्रास चंद्रग्रहण होणार असल्याची घोषणा झाली, जे भारताच्या बहुतांश भागातून दिसेल; 'ब्लड मून'चा लाल रंग सूर्यप्रकाशाच्या पृथ्वीच्या वातावरणातून होणाऱ्या रेले विकिरणामुळे (Rayleigh scattering) येतो.
- 27 फेब्रु — डेन्मार्क हा एचआयव्ही आणि सिफिलीस या दोन्हींचे आईकडून बाळाकडे होणारे संक्रमण संपवल्याची WHO ने पुष्टी केलेला पहिला युरोपीय संघ देश ठरला असून हिपॅटायटिस बी जोडून तो 'तिहेरी निर्मूलना'कडे वाटचाल करत आहे.
- 25 फेब्रु — एचआयव्ही प्रतिबंधासाठीचे (PrEP) जगातील पहिले वर्षातून दोनदा दिले जाणारे इंजेक्शन लेनाकापाविर सुरू करणाऱ्या पहिल्या आफ्रिकन देशांपैकी झिम्बाब्वे एक ठरला; ते गिलियडने बनवले असून WHO ने त्याला पूर्वमान्यता (प्रीक्वालिफिकेशन) दिली आहे.
- 23 फेब्रु — आरोग्य मंत्रालयाने कसौली येथील केंद्रीय संशोधन संस्थेत देशी बनावटीची Td (टिटॅनस आणि प्रौढांसाठी डिप्थीरिया) लस सुरू केली; ती लसीकरण कार्यक्रमातील TT लसीची जागा घेते, आणि एप्रिल 2026 पर्यंत 55 लाख मात्रा उपलब्ध होणार आहेत.
- 20 फेब्रु — NIELITने इंडिया AI इम्पॅक्ट समिटमध्ये आंध्र प्रदेश सरकारसोबत सामंजस्य करार करून अमरावती येथे केवळ क्वांटम तंत्रज्ञान आणि AI यांना समर्पित भारतातील पहिला विद्यापीठ परिसर उभारण्याचे ठरवले.
- 20 फेब्रु — DRDO ने चंदीगड येथील टर्मिनल बॅलिस्टिक्स रिसर्च लॅबोरेटरीच्या रेल ट्रॅक रॉकेट स्लेड सुविधेवर गगनयान क्रू मॉड्यूलच्या ड्रोग पॅराशूटची पात्रता भार चाचणी यशस्वीपणे घेतली.
- 19 फेब्रु — बंगळुरूस्थित सर्वम AI ने इंडिया AI इम्पॅक्ट समिटमध्ये सर्वम-30B आणि सर्वम-105B हे दोन मोठे भाषा मॉडेल्स सादर केली; दोन्ही मिक्स्चर-ऑफ-एक्सपर्ट्स रचनेवर आधारित असून इंडियाAI मिशनच्या संगणकीय क्षमतेवर प्रशिक्षित केली गेली.
- 19 फेब्रु — ड्रोन नियम, 2021 अंतर्गत फेब्रुवारी 2026 पर्यंत भारतात 38,500 पेक्षा जास्त नोंदणीकृत ड्रोन आणि सुमारे 39,900 रिमोट पायलट प्रमाणपत्रे होती; 120 कोटी रुपयांची PLI योजना आणि GST 5% पर्यंत कमी करणे यांचा त्याला आधार आहे.
- 18 फेब्रु — इंडिया-फ्रान्स सेंटर फॉर AI इन हेल्थ (IF-CAIH) चे 18 फेब्रुवारी 2026 रोजी AIIMS दिल्ली येथे उद्घाटन झाले. AIIMS दिल्ली, सोर्बोन विद्यापीठ आणि पॅरिस ब्रेन इन्स्टिट्यूट मिळून ते चालवतील.
- 18 फेब्रु — केंद्रीय आरोग्यमंत्र्यांनी इंडिया AI इम्पॅक्ट समिटमध्ये जबाबदार आरोग्य-AI साठीची राष्ट्रीय चौकट SAHI (आरोग्यासाठी सुरक्षित AI उपक्रम) आणि आरोग्य-AI साधनांची तुलनात्मक चाचणी व पडताळणी करणारे व्यासपीठ BODH सुरू केले.
- 18 फेब्रु — केंद्र सरकारने IIT मद्रासच्या शिक्षणातील AI उत्कृष्टता केंद्रात बोधन AI ही ना-नफा कंपनी सुरू केली; ती शिक्षणातील AI साठी डिजिटल सार्वजनिक पायाभूत सुविधा असलेला भारत EduAI स्टॅक उभारेल.
- 16 फेब्रु — WHO ने हैदराबादच्या बायोलॉजिकल ई कंपनीने बनवलेल्या नवीन तोंडावाटे पोलिओ लस प्रकार 2 (nOPV2) ला पूर्वपात्रता दिली; ही लस जुन्या लसींपेक्षा जनुकीयदृष्ट्या अधिक स्थिर आहे आणि वर्षाला सुमारे 60 कोटी मात्रांचा पुरवठा अपेक्षित आहे.
- 14 फेब्रु — केंद्रीय आरोग्यमंत्र्यांनी 12 बाधित राज्यांत हत्तीरोग (लसिका फायलेरिया) विरुद्ध वार्षिक देशव्यापी सामूहिक औषध वितरण मोहीम सुरू केली; त्यात DEC आणि अल्बेंडाझोल वापरले जाते, काही जिल्ह्यांत इव्हरमेक्टिन जोडले आहे, आणि 2027 चे निर्मूलन लक्ष्य आहे.
- 12 फेब्रु — केंद्रीय मंत्री जितेंद्र सिंह यांनी राष्ट्रीय क्वांटम मिशनअंतर्गत अमरावती क्वांटम केंद्राची पायाभरणी केली; या मिशनचा खर्च 43 संस्थांमध्ये सुमारे ₹6,000 कोटी आहे.
भाग 2
1 फेब्रु – 11 फेब्रु
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान: 13.
- 11 फेब्रु — बेंगळुरूतील स्टार्टअप सर्वम AIचे सर्वम व्हिजन (3 अब्ज पॅरामीटर) आणि बुलबुल V3 हे मॉडेल भारताशी संबंधित मानकांवर जागतिक स्पर्धकांना मागे टाकल्याचे वृत्त आहे, ज्यामुळे इंडियाएआय मिशनच्या सार्वभौम AI च्या प्रयत्नांना बळ मिळते.
- 9 फेब्रु — केंद्रीय आरोग्यमंत्र्यांनी भारतातील पहिली राष्ट्रीय फुफ्फुसाचा कर्करोग उपचार आणि शमन उपचार मार्गदर्शक तत्त्वे प्रसिद्ध केली, ज्यात 15 शिफारशी आहेत आणि ती आरोग्य संशोधन विभाग व DGHS यांनी तयार केली आहेत.
- 7 फेब्रु — केंद्रीय मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी 7 फेब्रुवारी 2026 रोजी बेंगळुरूमध्ये क्वालकॉमने विकसित केलेल्या जगातील सर्वात प्रगत 2-नॅनोमीटर चिप डिझाइनचे अनावरण केले. लहान नोड कमी वीज वापरतो आणि अधिक वेगाने चालतो, ज्याचा AI आणि हाय-स्पीड कॉम्प्युटिंगला फायदा होतो.
- 6 फेब्रु — भारताच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान विभागाने 6 फेब्रुवारी 2026 रोजी भारत-नेदरलँड्स हायड्रोजन फेलोशिप सुरू केली. नेदरलँड्सचे ग्रोनिंगेन विद्यापीठ आणि 19 IIT यांनी हरित हायड्रोजनवर एकत्र संशोधन करण्यासही सहमती दर्शवली.
- 6 फेब्रु — विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागाच्या अखत्यारीतील बेंगळुरू येथील नॅनो आणि सॉफ्ट मॅटर विज्ञान केंद्रा (CeNS)च्या शास्त्रज्ञांनी निकेल-कोबाल्ट ऑक्साइड नॅनोतारांचा वापर करून सूर्यप्रकाश एकाच उपकरणात टिपून साठवणारा फोटो-कॅपॅसिटर तयार केला.
- 2 फेब्रु — NASA ने ExoMiner++ हे स्पष्टीकरणक्षम डीप-लर्निंग मॉडेल मुक्त-स्रोत (ओपन-सोर्स) सॉफ्टवेअर म्हणून प्रसिद्ध केले; केपलर आणि TESS च्या माहितीवर प्रशिक्षित झालेल्या या मॉडेलने TESS निरीक्षणांमध्ये सुमारे 7,000 संभाव्य बाह्यग्रह उमेदवार ओळखले आहेत.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये पँगाँग त्सो जवळ राष्ट्रीय मोठी सौर दुर्बीण आणि लडाखमध्ये राष्ट्रीय मोठी ऑप्टिकल-नियर इन्फ्रारेड दुर्बीण यांना मंजुरी मिळाली, तसेच हिमालयन चंद्रा दुर्बीण 3.7 मीटर आरशासह सुधारली जाणार आहे.
- इस्रोने चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळील मॉन्स माउटनच्या ‘MM-4’ क्षेत्राची चांद्रयान-4च्या उतरण स्थळासाठी निवड केली. या जागेवर सौम्य उतार, सपाट भूभाग आणि दीर्घ सूर्यप्रकाश आहे, आणि चांद्रयान-2 च्या ऑर्बिटर कॅमेऱ्याच्या जुन्या माहितीवरून तिची निवड करण्यात आली.
- गुजरातमधील 17 वर्षीय आदित्य पंड्या याने धोलावीरा रणात AAKA स्पेस स्टुडिओची चांद्र निवास सिम्युलेशन मोहीम पूर्ण केली. अशी मोहीम पूर्ण करणारा तो सर्वात तरुण भारतीय मुलगा ठरला.
- विज्ञान मंत्री डॉ. जितेंद्र सिंह यांनी ₹2,000 कोटींच्या BIRAC-RDI निधीसाठी पहिली राष्ट्रीय मागणी जाहीर केली; हा निधी डीप-टेक, AI आणि जैवतंत्रज्ञान संशोधनाला कमी व्याजदराचे दीर्घकालीन भांडवल देतो. प्रस्ताव 31 मार्च 2026 पर्यंत पाठवता येत होते.
- कक्षेतील दुसऱ्या उपग्रहाची प्रतिमा घेण्याला “इन-ऑर्बिट स्नूपिंग” किंवा “स्पेस वॉच” म्हणतात. हा अंतराळ परिस्थितीजन्य जागरूकतेचा भाग असून त्यात अंतराळातील कचरा आणि इतर उपग्रहांचा मागोवा घेतला जातो.
- हैदराबादस्थित अझिस्टा इंडस्ट्रीजने कक्षेतील दुसऱ्या उपग्रहाची प्रतिमा घेणारी भारतातील पहिली खासगी कंपनी असल्याचा दावा केला. अहमदाबाद युनिटमध्ये बनवलेल्या तिच्या AFR उपग्रहाने आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानक (ISS)ची दोन अंतरांवरून उच्च दर्जाची छायाचित्रे घेतली.
- बेंगळुरूमधील अंतराळ-तंत्रज्ञान स्टार्टअप GalaxEyeने ISRO ची व्यावसायिक शाखा NSIL सोबत करार केला, ज्यामुळे NSIL शेती, आपत्ती व्यवस्थापन आणि पर्यावरण निरीक्षणासाठी भारतात व परदेशात त्याची “SyncFused OptoSAR” उपग्रह प्रतिमा विकू शकेल.
संरक्षण आणि सुरक्षा
22 वन-लायनर
22 संरक्षण आणि सुरक्षा — 1 फेब्रु – 27 फेब्रु.
- 27 फेब्रु — नौदलाने चेन्नई बंदरात GRSE, कोलकाता यांनी बांधलेली देशी बनावटीची पाणबुडीविरोधी उथळ पाण्यातील नौका INS अंजदीप सेवेत दाखल केली; तिच्यावर अभय हल-माउंटेड सोनार आहे आणि तिला 'डॉल्फिन हंटर' असे टोपणनाव आहे.
- 26 फेब्रु — 26 फेब्रुवारी 2026 रोजी पाकिस्तानने अफगाणिस्तानच्या आत सीमापार लष्करी कारवाई सुरू केली, तिचे नाव “ऑपरेशन गझब-लिल-हक” होते. पाकिस्तानने सांगितले की त्याने कथित अफगाण तालिबानच्या तळांना लक्ष्य केले.
- 23 फेब्रु — PRAHAAR चे सात स्तंभ म्हणजे प्रतिबंध, त्वरित प्रतिसाद, यंत्रणांमधील समन्वय, मानवी हक्क व कायद्याचे राज्य, कट्टरतावादाला खतपाणी घालणाऱ्या परिस्थितीत घट, आंतरराष्ट्रीय सहकार्य आणि हल्ल्यानंतरची पुनर्प्राप्ती.
- 23 फेब्रु — ड्रोन, रोबोटिक हल्ले, क्रिप्टो-वॉलेट आणि डार्क वेब यांसारख्या नवीन धोक्यांना तसेच रासायनिक, जैविक, किरणोत्सारी, आण्विक आणि डिजिटल (CBRNED) धोक्यांना उघडपणे समाविष्ट करणारे PRAHAAR हे पहिले धोरण आहे.
- 23 फेब्रु — गृह मंत्रालयाने 23 फेब्रुवारी 2026 रोजी "प्रहार" धोरण जारी केले; ही भारताची आतापर्यंतची सर्वात सविस्तर राष्ट्रीय दहशतवादविरोधी रणनीती आहे. ती शून्य सहनशीलतेचे धोरण अवलंबते आणि 2029 पर्यंत दहशतवादाचा धोका संपवण्याचे उद्दिष्ट ठेवते.
- 21 फेब्रु — नौदलाने चेन्नईतील L&T च्या कट्टुपल्ली गोदीत आपले पहिले स्वदेशी रचनेचे कॅडेट प्रशिक्षण जहाज कृष्णा जलावतरित केले; अशा तीन जहाजांपैकी हे पहिले असून त्यावर 150 कॅडेट आणि अधिकारी राहू शकतात.
- 18 फेब्रु — विशाखापट्टणमने प्रथमच आंतरराष्ट्रीय फ्लीट रिव्ह्यू 2026, सराव मिलन 2026 आणि IONS प्रमुखांची परिषद यांचे एकत्र यजमानपद भूषवले; राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 18 फेब्रुवारी रोजी ताफ्याचे निरीक्षण केले.
- 17 फेब्रु — भारताला AMCA लढाऊ विमानाच्या 110 kN इंजिनासाठी साफ्रान कंपनीचे तंत्रज्ञान मिळणार आहे. BEL आणि साफ्रान यांनी HAMMER शस्त्रे बनवण्यासाठी नवा संयुक्त उपक्रम स्थापन केला. नौदलासाठी राफेल-एम विमाने आणि स्कॉर्पीन पाणबुड्यांबाबतची चर्चाही सुरू राहिली.
- 17 फेब्रु — भारतीय तटरक्षक दलाने मरीन जेट पॉवर इंडियासोबत गोव्यात वॉटरजेट उत्पादन व चाचणी सुविधा सुरू केली; अशी सुविधा असलेला भारत अमेरिका आणि दक्षिण कोरिया यांच्यानंतरचा तिसरा देश ठरला.
- 16 फेब्रु — भारतीय हवाई दल आणि रॉयल थाई हवाई दल यांनी संयुक्त इन-सिटू हवाई सराव केला; त्यात भारताने Su-30MKI विमाने, AWACS आणि IL-78 टँकर, तर थायलंडने आपली ग्रिपेन लढाऊ विमाने उतरवली.
- 14 फेब्रु — भारतीय नौदलाने प्रथमच संयुक्त कृती दल 154 (CTF-154) चे नेतृत्व स्वीकारले. CTF-154 हे बहरीनस्थित संयुक्त सागरी दलांचे (Combined Maritime Forces) प्रशिक्षण कृती दल असून ते मे 2023 मध्ये स्थापन झाले.
- 13 फेब्रु — आसाम रायफल्स 2050 पर्यंत परदेशी श्वान जाती टप्प्याटप्प्याने हटवून मणिपूरची तांगखुल हुई आणि तमिळनाडूची कोंबई यांसारख्या भारतीय जाती वापरण्याची योजना आखत आहे; त्यांना जोरहाट केंद्रात प्रशिक्षण दिले जाते.
- 13 फेब्रु — भारतातील पहिल्या कथित जैविक दहशतवादाच्या कटाचा तपास NIA ने गुजरात ATS कडून ताब्यात घेतला; यात हैदराबादमधील एका डॉक्टरवर एरंड बियांपासून मिळणारे विष रिसिन हे शस्त्र म्हणून वापरण्याचा प्रयत्न केल्याचा आरोप आहे.
- 11 फेब्रु — संरक्षण खरेदी मंडळाने अमेरिकेकडून सरकार-ते-सरकार मार्गाने, कोणत्याही ऑफसेटविना, आणखी सहा बोईंग P-8I सागरी गस्ती विमाने खरेदी करण्यास मंजुरी दिली; नौदलाकडे INS राजाली आणि INS हंसा येथून उड्डाण करणारी 12 P-8I आहेत.
- 9 फेब्रु — यंत्र इंडिया लिमिटेड या ऑर्डनन्स फॅक्टरी बोर्डातून 2021 मध्ये तयार झालेल्या संरक्षण सार्वजनिक उपक्रमाला मिनीरत्न श्रेणी-I दर्जा मिळाला, ज्यामुळे त्याचे संचालक मंडळ सरकारी मंजुरीशिवाय ₹500 कोटींपर्यंत भांडवली खर्चाला मान्यता देऊ शकते.
- 7 फेब्रु — मध्यम पल्ल्याच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र अग्नी-III ची चांदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी क्षेत्रावरून स्ट्रॅटेजिक फोर्सेस कमांडअंतर्गत चाचणी घेण्यात आली, ज्यात सर्व तांत्रिक आणि कार्यचालन निकष पडताळण्यात आले.
- 5 फेब्रु — DRDO ने ओडिशातील चांदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी क्षेत्रातून सॉलिड फ्युएल डक्टेड रॅमजेट (SFDR) तंत्रज्ञानाचे उड्डाण प्रात्यक्षिक केले, ज्यामुळे हे क्षेपणास्त्र प्रणोदन असलेल्या मोजक्या देशांत भारताचा समावेश झाला.
- 4 फेब्रु — रशियाने 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी जाहीर केले की अमेरिकेसोबतचा न्यू स्टार्ट अण्वस्त्र नियंत्रण करार संपुष्टात आला आहे. या करारामुळे दोन्ही देशांच्या तैनात अण्वस्त्र आयुधांवर आणि त्यांच्या वहन प्रणालींवर मर्यादा होत्या.
- 2 फेब्रु — कॅप्टन हंसजा शर्मा या रुद्र सशस्त्र हेलिकॉप्टर उडवण्यास पात्र ठरलेल्या भारतीय लष्कराच्या पहिल्या महिला वैमानिक ठरल्या; हे HAL च्या अॅडव्हान्स्ड लाइट हेलिकॉप्टरचे शस्त्रसज्ज रूप आहे.
- 1 फेब्रु — पंतप्रधानांनी भारतीय तटरक्षक दलाला स्थापना दिनानिमित्त शुभेच्छा दिल्या; हे दल 1 फेब्रुवारी 1977 रोजी स्थापन झाले, तटरक्षक दल कायदा, 1978 अन्वये वैधानिक दल बनले आणि त्याचे ब्रीदवाक्य "वयम् रक्षामः" आहे.
- नवीन ऑर्डरनंतर भारताचा राफेल ताफा 176 विमानांचा होईल: 36 आधीच हवाई दलाकडे, 114 नवीन आणि नौदलासाठी 26 राफेल-M.
- संरक्षण खरेदी परिषदेने हवाई दलासाठी 114 आणखी राफेल विमाने सुमारे ₹3.25 लाख कोटी किमतीला खरेदी करण्यास प्राथमिक मंजुरी दिली; हा भारताचा सर्वात मोठा संरक्षण करार आहे. 18 विमाने थेट फ्रान्सकडून येतील आणि 96 भारतात बनवली जातील.
पर्यावरण आणि परिसंस्था
9 वन-लायनर
9 पर्यावरण आणि परिसंस्था — 1 फेब्रु – 27 फेब्रु.
- 27 फेब्रु — CSE आणि डाऊन टू अर्थ यांच्या भारताच्या पर्यावरणाची स्थिती 2026 अहवालाने इशारा दिला की 9 पैकी 7 ग्रहीय सीमा ओलांडल्या गेल्या आहेत, सातवी सीमा सागरी आम्लीकरण आहे, आणि लँटाना जवळपास निम्म्या वन व झुडपी जमिनीवर पसरले आहे.
- 24 फेब्रु — राष्ट्रीय हरित हायड्रोजन अभियानाच्या SIGHT योजनेअंतर्गत SECI ने हरित अमोनिया लिलाव यशस्वीपणे घेतला; या योजनेत इलेक्ट्रोलायझर निर्मिती (घटक I) आणि हरित हायड्रोजन व अमोनिया उत्पादन (घटक II) यांना निधी मिळतो.
- 24 फेब्रु — NHAI ने राष्ट्रीय महामार्गांच्या कडेला मधाने समृद्ध स्थानिक वृक्षांचे मधमाशी मार्गिका (Bee Corridors) जाहीर केले; 2026-27 मध्ये सुमारे 40 लाख झाडे लावण्याचे नियोजन आहे, त्यापैकी जवळपास 60% या उपक्रमांतर्गत असतील, तसेच किमान तीन परागीभवन मार्गिका उभारल्या जातील.
- 17 फेब्रु — सिंध कालव्याच्या काठी योगायोगाने दिसल्यामुळे काश्मीर खोऱ्यात युरेशियन ऑटर (पाणमांजर) असल्याचा पहिला थेट छायाचित्रीय पुरावा मिळाला. ही प्रजाती IUCN रेड लिस्टमध्ये धोक्याच्या जवळ (Near Threatened) असून वन्यजीव कायद्याच्या अनुसूची II मध्ये आहे.
- 16 फेब्रु — राष्ट्रीय हरित लवादाने ग्रेट निकोबार मेगा प्रकल्पाच्या पर्यावरणीय मंजुरीत हस्तक्षेप करण्यास योग्य कारण नसल्याचे सांगितले, परंतु वालुकामय किनाऱ्यांचे नुकसान होऊ नये आणि प्रवाळ भित्तिकांचे संरक्षण व स्थलांतर करावे असा आदेश दिला.
- 2 फेब्रु — पटना पक्षी अभयारण्य (एटा, उत्तर प्रदेश) आणि छारी-ढंड (कच्छ, गुजरात) यांचा भारताच्या रामसर यादीत समावेश झाला असून एकूण संख्या 98 स्थळे झाली आहे; 2014 मध्ये ती 26 होती.
- 1 फेब्रु — अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये ओडिशा, कर्नाटक आणि केरळ येथील प्रमुख घरटी स्थळांवर कासव पायवाटा विकसित करण्याचा प्रस्ताव मांडला गेला; गहिरमाथा आणि ऋषिकुल्या यांसारख्या ठिकाणी ऑलिव्ह रिडली कासवांच्या सामूहिक घरटी बांधणीत या पर्यटन योजनेमुळे अडथळा येईल, अशी संवर्धनतज्ज्ञांना भीती आहे.
- 1 फेब्रु — केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये ऊर्जा, पोलाद, सिमेंट, तेलशुद्धीकरण आणि रसायने क्षेत्रांसाठी नव्या कार्बन कॅप्चर, युटिलायझेशन आणि स्टोरेज (CCUS) योजनेसाठी पाच वर्षांत 20,000 कोटी रुपये राखून ठेवले.
- NHAI राष्ट्रीय महामार्गांलगत भारतातील पहिला “मधमाशी मार्गिका” (Bee Corridor) उभारणार आहे, ज्यात परागीभवन करणाऱ्या कीटकांच्या संरक्षणासाठी कडुनिंब, करंज, मोहा आणि पळस यांसारख्या स्थानिक प्रजाती लावल्या जातील. प्रत्येक प्रादेशिक कार्यालयाने 2026-27 मध्ये किमान तीन अशा मार्गिका उभारणे आवश्यक आहे.
संस्कृती, स्थळे आणि पुरस्कार
21 वन-लायनर
वारसा · ठिकाणे · पारितोषिके · दिवस.
पुरस्कार आणि सन्मान
7 वन-लायनर
7 पुरस्कार आणि सन्मान — 1 फेब्रु – 25 फेब्रु.
| तारीख | पुरस्कार | विजेता / कारण |
|---|---|---|
| 25 फेब्रु | ग्रँड कॉलर ऑफ द स्टेट ऑफ पॅलेस्टाईन (2018) | पंतप्रधान नरेंद्र मोदी |
| 25 फेब्रु | स्पीकर ऑफ द नेसेट मेडल | पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, हा सन्मान मिळवणारे जगातील पहिले नेते |
| 22 फेब्रु | 79 वे BAFTA पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट बालक व कौटुंबिक चित्रपट | बूंग (मणिपुरी), पहिला भारतीय विजेता |
| 19 फेब्रु | BBC इंडियन स्पोर्ट्सवुमन ऑफ द इयर 2025 | स्मृती मानधना |
| 5 फेब्रु | ग्लोबल टीचर प्राइज 2026 (USD 1 दशलक्ष) | रॉबल नागी, गरीब मुलांच्या कलाधारित शिक्षणासाठी |
| 5 फेब्रु | भूविज्ञानातील क्राफोर्ड पुरस्कार 2026 | वीरभद्रन रामनाथन, अल्पायुषी हवामान प्रदूषकांवरील कार्यासाठी |
| 1 फेब्रु | 68 वे ग्रॅमी पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट ऑडिओ बुक, निवेदन आणि कथाकथन | दलाई लामा, मेडिटेशन्स अल्बमसाठी |
महत्त्वाचे दिवस
9 वन-लायनर
9 महत्त्वाचे दिवस — 2 फेब्रु – 28 फेब्रु.
- 28 फेब्रु — राष्ट्रीय विज्ञान दिन 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी वुमन इन सायन्स: कॅटॅलायझिंग विकसित भारत या संकल्पनेसह साजरा झाला; तो 1928 मध्ये सी. व्ही. रमन यांनी लावलेल्या रमण परिणामाच्या शोधाचा सन्मान करतो, ज्यासाठी त्यांना 1930 चे भौतिकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.
- 27 फेब्रु — भारताने चंद्रशेखर आझाद यांचा 95 वा बलिदान दिन पाळला; ते 27 फेब्रुवारी 1931 रोजी अलाहाबादच्या अल्फ्रेड पार्कमध्ये शहीद झाले आणि 1928 मध्ये हिंदुस्तान सोशालिस्ट रिपब्लिकन असोसिएशनच्या स्थापनेत त्यांचा सहभाग होता.
- 26 फेब्रु — पंतप्रधानांनी विनायक दामोदर सावरकर यांना त्यांच्या 60 व्या पुण्यतिथीनिमित्त आदरांजली वाहिली; सावरकरांचे निधन 26 फेब्रुवारी 1966 रोजी मुंबईत झाले आणि त्यांनी 1857 चे स्वातंत्र्यसमर (The History of the First War of Indian Independence, 1909) हा ग्रंथ लिहिला.
- 21 फेब्रु — 21 फेब्रुवारी 2026 रोजीच्या आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिनाची संकल्पना बहुभाषिक शिक्षणावरील युवांचे आवाज अशी होती; तो बांगलादेशातील 1952 च्या भाषा चळवळीची आठवण करून देतो आणि युनेस्कोने तो घोषित केला.
- 18 फेब्रु — 18 फेब्रुवारी 2026 रोजी 1946 च्या रॉयल इंडियन नेव्ही उठावाला 80 वर्षे पूर्ण झाली; हा उठाव मुंबईतील HMIS तलवार जहाजावर सुरू झाला, त्यात 20,000 हून अधिक नौसैनिक सहभागी झाले आणि INA खटल्यांबद्दलच्या संतापाशी तो जोडलेला होता.
- 13 फेब्रु — दरवर्षी 13 फेब्रुवारीला साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक रेडिओ दिनाची 2026 ची संकल्पना रेडिओ आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता: AI हे साधन आहे, आवाज नाही अशी होती; UNESCO ने 2011 मध्ये हा दिवस घोषित केला आणि संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2012 मध्ये तो स्वीकारला.
- 10 फेब्रु — 10 फेब्रुवारी 2026 रोजी साजऱ्या झालेल्या जागतिक कडधान्य दिनाची संकल्पना जगाची कडधान्ये: साधेपणापासून उत्कृष्टतेकडे अशी होती; संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेने 2019 मध्ये हा दिवस सुरू केला आणि भारत हा कडधान्यांचा जगातील सर्वात मोठा उत्पादक, ग्राहक आणि आयातदार देश आहे.
- 4 फेब्रु — 4 फेब्रुवारी 2026 रोजीच्या जागतिक कर्करोग दिनाची संकल्पना अद्वितीयतेतून एकजूट (United by Unique) होती; हे 2025-27 च्या मोहिमेचे मधले वर्ष असून ती व्यक्ती-केंद्री कर्करोग उपचार आणि प्रत्येक रुग्णाच्या सन्मानावर भर देते.
- 2 फेब्रु — जागतिक पाणथळ दिन 2 फेब्रुवारी 2026 रोजी पाणथळ प्रदेश आणि पारंपरिक ज्ञान: सांस्कृतिक वारशाचा उत्सव या संकल्पनेसह साजरा झाला; रामसर करार 1971 चा आहे आणि भारत 1 फेब्रुवारी 1982 रोजी त्यात सामील झाला.
कला, संस्कृती आणि पर्यटन
5 वन-लायनर
5 कला, संस्कृती आणि पर्यटन — 2 फेब्रु – 23 फेब्रु.
- 23 फेब्रु — राष्ट्रपती भवनातील वास्तुविशारद एडविन लुटियन्स यांचा पुतळा स्वतंत्र भारताचे पहिले भारतीय गव्हर्नर-जनरल सी. राजगोपालाचारी यांच्या पुतळ्याने बदलला जाईल, अशी घोषणा पंतप्रधानांनी केली.
- 17 फेब्रु — राष्ट्रपतींनी नवी दिल्लीत ओल चिकी लिपीच्या शताब्दीचे उद्घाटन केले; यानिमित्त नाणे आणि टपाल तिकीट प्रकाशित झाले. पंडित रघुनाथ मुर्मू यांनी 1925 मध्ये संथाली भाषेसाठी ही 30 अक्षरांची लिपी तयार केली.
- 12 फेब्रु — इजिप्तमधील राजांच्या खोऱ्यातील (Valley of the Kings) थडग्यांमधून तमिळ ब्राह्मी, प्राकृत आणि संस्कृतमधील सुमारे 30 शिलालेख आढळल्याचे वृत्त आहे, त्यात "Cikai Koṟraṉ" हे तमिळ नाव आठ वेळा आले असून ते प्राचीन भारत-रोम व्यापारी संबंध दर्शवते.
- 2 फेब्रु — भारतीय विदेश व्यापार संस्थेने (IIFT) टाइम्स बी-स्कूल रँकिंग 2026 मध्ये अव्वल क्रमांक पटकावला; ही संस्था वाणिज्य मंत्रालयांतर्गत 1963 मध्ये स्थापन झाली असून ते अभिमत विद्यापीठ आहे.
- 2 फेब्रु — स्मिथसोनियनच्या नॅशनल म्युझियम ऑफ आशियन आर्टने तमिळनाडूतील मंदिरांतून चोरलेल्या तीन कांस्य मूर्ती भारताला परत करणार असल्याचे सांगितले: चोल शिव नटराज (सुमारे इ.स. 990), सोमस्कंद आणि संत सुंदरर पारवईसह.
झटपट क्विझ
स्वतःची चाचणी घ्या
या कालावधीवरील सराव प्रश्न. उत्तर तपासण्यासाठी पर्यायावर टॅप करा.
रिकाम्या जागा भरा: वन-लायनर फ्लॅशकार्ड
- _____ने हवाई दलासाठी 114 आणखी राफेल विमाने सुमारे ₹3.25 लाख कोटी किमतीला खरेदी करण्यास प्राथमिक मंजुरी दिली; हा भारताचा सर्वात मोठा संरक्षण करार आहे. 18 विमाने थेट फ्रान्सकडून येतील आणि 96 भारतात बनवली जातील.
- संरक्षण खरेदी परिषदे
- केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये _____ जवळ राष्ट्रीय मोठी सौर दुर्बीण आणि लडाखमध्ये राष्ट्रीय मोठी ऑप्टिकल-नियर इन्फ्रारेड दुर्बीण यांना मंजुरी मिळाली, तसेच हिमालयन चंद्रा दुर्बीण 3.7 मीटर आरशासह सुधारली जाणार आहे.
- पँगाँग त्सो
- केंद्रीय अर्थमंत्री _____ यांनी 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 सादर केला, हा त्यांचा सलग नववा अर्थसंकल्प होता. सर्वाधिक अर्थसंकल्पांचा विक्रम अजूनही मोरारजी देसाई यांच्याकडेच आहे; वेगवेगळ्या कार्यकाळात त्यांनी 10 अर्थसंकल्प मांडले.
- निर्मला सीतारामन
- _____ अहवाल अर्थसंकल्पासोबत संसदेत मांडण्यात आला. त्यात केंद्रीय करांतील राज्यांचा वाटा 15 व्या आयोगाप्रमाणेच 41% ठेवण्यात आला असून ‘कर व वित्तीय प्रयत्न’ या निकषाऐवजी ‘GDP मधील योगदान’ हा नवीन निकष घेतला आहे.
- 16 व्या वित्त आयोगाचा
- रशियाने 4 फेब्रुवारी 2026 रोजी जाहीर केले की अमेरिकेसोबतचा _____ अण्वस्त्र नियंत्रण करार संपुष्टात आला आहे. या करारामुळे दोन्ही देशांच्या तैनात अण्वस्त्र आयुधांवर आणि त्यांच्या वहन प्रणालींवर मर्यादा होत्या.
- न्यू स्टार्ट
- भारताने _____ नियमांत सुधारणा केली: नवी डीप टेक स्टार्टअप श्रेणी, उलाढाल मर्यादा दुप्पट होऊन 200 कोटी रुपये, आणि डीप टेकसाठी 300 कोटी रुपयांच्या मर्यादेसह 20 वर्षांची मान्यता.
- स्टार्टअप मान्यता
- भारत आणि अमेरिकेने 7 फेब्रुवारी 2026 रोजी व्यापार, तंत्रज्ञान आणि पुरवठा साखळ्यांमधील सहकार्य अधिक दृढ करण्यासाठी _____ जाहीर केला. भारतीय मालावरील अमेरिकी शुल्क 50% वरून 18% पर्यंत कमी होणार होते.
- अंतरिम व्यापार आराखडा
- पंतप्रधान मोदींच्या मलेशिया भेटीदरम्यान दोन्ही बाजूंनी _____ औपचारिकरीत्या स्थापन केली, CBI-MACC भ्रष्टाचारविरोधी सामंजस्य करार आणि आपत्ती व्यवस्थापन सामंजस्य करार केले, आणि मलेशिया आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडीत सहभागी झाला.
- मलेशिया-भारत डिजिटल परिषद
- ट्रान्सपरन्सी इंटरनॅशनलच्या _____ मध्ये भारत 182 देशांत 91 व्या क्रमांकावर राहिला, गुण 39; आधी तो 96 व्या क्रमांकावर आणि 38 गुणांवर होता; डेन्मार्क 89 गुणांसह पहिला आला.
- भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांक 2025
- गृह मंत्रालयाने असा नियम (प्रोटोकॉल) जारी केला की एखाद्या कार्यक्रमात राष्ट्रगीत _____ आणि राष्ट्रीय गीत वंदे मातरम् हे दोन्ही असतील तेव्हा वंदे मातरम् राष्ट्रगीताच्या आधी वाजवले किंवा गायले गेले पाहिजे.
- जन गण मन
MCQ
भारत आणि कॅनडा यांनी 2030 पर्यंत किती पेक्षा जास्त व्यापाराचे लक्ष्य ठेवले?
- 25 अब्ज डॉलर
- 35 अब्ज डॉलर
- 50 अब्ज डॉलर
- 100 अब्ज डॉलर
उत्तर दाखवा
उत्तर: 50 अब्ज डॉलर — मार्क कार्नी यांच्या भेटीदरम्यान CEPA वाटाघाटी सुरू झाल्या आणि 2030 पर्यंत 50 अब्ज डॉलरपेक्षा जास्त व्यापाराचे लक्ष्य ठेवण्यात आले.
ट्रान्स्परन्सी इंटरनॅशनलच्या भ्रष्टाचार धारणा निर्देशांक 2025 मध्ये भारताचा क्रमांक कोणता होता?
- 96 वा
- 85 वा
- 91 वा
- 75 वा
उत्तर दाखवा
उत्तर: 91 वा — भारताला 39 गुण मिळाले आणि 182 देशांत 91 वा क्रमांक मिळाला; 2024 मध्ये तो 96 वा होता.
केरळ ते केरळम् प्रस्तावाप्रमाणे संसद राज्याचे नाव बदलते, ते घटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदानुसार?
- अनुच्छेद 2
- अनुच्छेद 3
- अनुच्छेद 4
- अनुच्छेद 368
उत्तर दाखवा
उत्तर: अनुच्छेद 3 — अनुच्छेद 3 मुळे संसदेला नवी राज्ये निर्माण करण्याचा आणि विद्यमान राज्यांचे नाव, क्षेत्र किंवा सीमा बदलण्याचा अधिकार मिळतो.
मिलन सरावासोबत आंतरराष्ट्रीय फ्लीट रिव्ह्यू 2026 चे आयोजन कोणत्या शहराने केले?
- विशाखापट्टणम
- मुंबई
- कोची
- पोर्ट ब्लेअर
उत्तर दाखवा
उत्तर: विशाखापट्टणम — पूर्व नौदल कमांडचे मुख्यालय असलेल्या विशाखापट्टणम येथे आयएफआर, मिलन आणि आयओएनएस प्रमुखांची परिषद झाली.
10 लाख अमेरिकी डॉलरचा ग्लोबल टीचर प्राइझ 2026 कोणाला मिळाला?
- रूबल नागी
- अंजली भागवत
- सावित्री ठाकूर
- निवेदिता दुबे
उत्तर दाखवा
उत्तर: रूबल नागी — भारतभर वंचित मुलांसाठी केलेल्या कलाआधारित शिक्षणाच्या कामासाठी रूबल नागी यांचा गौरव झाला.
लडाखमध्ये राष्ट्रीय मोठी सौर दुर्बीण (नॅशनल लार्ज सोलर टेलिस्कोप) कोणत्या सरोवराजवळ उभारली जाईल?
- त्सो मोरिरी
- पँगाँग त्सो
- दल सरोवर
- वुलर सरोवर
उत्तर दाखवा
उत्तर: पँगाँग त्सो — केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये पँगाँग त्सो जवळ एनएलएसटीला तसेच ऑप्टिकल-नियर इन्फ्रारेड दुर्बिणीला पाठबळ देण्यात आले.
जागतिक कर्करोग दिन 2026 ची संकल्पना कोणती आहे?
- काळजीतील दरी भरून काढा
- युनायटेड बाय युनिक
- आमच्या आवाक्याबाहेर नाही
- मी आहे आणि मी लढेन
उत्तर दाखवा
उत्तर: युनायटेड बाय युनिक — युनायटेड बाय युनिक ही 2026 ची संकल्पना आहे; ती व्यक्तिकेंद्रित काळजीवरील तीन वर्षांच्या (2025-27) मोहिमेचा भाग आहे.
जर्मनीतील कोणत्या आंतरराष्ट्रीय व्यापार मेळ्यात 2026 मध्ये भारताला ‘कंट्री ऑफ द इयर’ घोषित करण्यात आले?
- हॅनोव्हर मेस्से
- आयटीबी बर्लिन
- बायोफाख
- अनुगा
उत्तर दाखवा
उत्तर: बायोफाख — जगातील आघाडीच्या सेंद्रिय व्यापार मेळ्याने, म्हणजे न्युरेम्बर्ग येथील बायोफाख 2026 ने, भारताला ‘कंट्री ऑफ द इयर’ घोषित केले.
अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये नव्या CCUS योजनेसाठी पाच वर्षांत किती रक्कम राखून ठेवली आहे?
- 20,000 कोटी रुपये
- 5,000 कोटी रुपये
- 10,000 कोटी रुपये
- 15,000 कोटी रुपये
उत्तर दाखवा
उत्तर: 20,000 कोटी रुपये — ही योजना वीज, पोलाद, सिमेंट, तेलशुद्धीकरण आणि रसायने या क्षेत्रांना लक्ष्य करते.
फ्रंटियर नागालँड टेरिटोरियल अथॉरिटी (FNTA) बाबत कोणत्या संघटनेशी करार झाला?
- नागा स्टुडंट्स फेडरेशन
- ईस्टर्न नागालँड पीपल्स ऑर्गनायझेशन
- NSCN (IM)
- नागा होहो
उत्तर दाखवा
उत्तर: ईस्टर्न नागालँड पीपल्स ऑर्गनायझेशन — ENPO, केंद्र सरकार आणि नागालँड सरकार यांनी त्रिपक्षीय करारावर स्वाक्षरी केली.
पंतप्रधान मोदींच्या फेब्रुवारी 2026 च्या दौऱ्यात मलेशिया भारताच्या नेतृत्वाखालील कोणत्या आघाडीत औपचारिकपणे सहभागी झाला?
- आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडी
- आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडी
- आपत्ती-सहनशील पायाभूत सुविधा आघाडी
- हिंद महासागर रिम असोसिएशन
उत्तर दाखवा
उत्तर: आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडी — या दौऱ्यात मलेशियाने आंतरराष्ट्रीय बिग कॅट आघाडीचे सदस्यत्व स्वीकारले.
कोणत्या देशाचे पायदळविरोधी भूसुरुंगांवरील ऑटवा करारातून माघार घेणे 20 फेब्रुवारी 2026 रोजी लागू झाले?
- पोलंड
- जर्मनी
- चेकिया
- रोमानिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: पोलंड — पोलंडने रशिया आणि बेलारूसविरुद्धच्या आपल्या ‘ईस्टर्न शील्ड’ सीमा संरक्षणाचे कारण दिले.