1. मुख्यपृष्ठ
  2. चालू घडामोडी 2026
  3. 2026 मधील सर्वात महत्त्वाचे भारतीय चालू घडामोडी

2026 मधील सर्वात महत्त्वाचे भारतीय चालू घडामोडी

2026 मधील परीक्षेसाठी सर्वात महत्त्वाच्या चालू घडामोडींवरील निवडक प्रश्नांचा संच. प्रत्येक प्रश्नाला चार पर्याय, योग्य उत्तर आणि सोपे स्पष्टीकरण दिले आहे, त्यामुळे तुम्हाला तथ्य आणि त्यामागचे कारण दोन्ही समजते. SSC, रेल्वे, बँकिंग, UPSC पूर्व परीक्षा, राज्य PCS आणि पोलीस परीक्षांसाठी उपयुक्त.

368 प्रश्न2026-11-22

368 प्रश्न
  1. स्थिर GK
    भारताची पहिली पंचवार्षिक योजना कोणत्या वर्षी 1 एप्रिलला सुरू झाली?
    1. 1947
    2. 1951
    3. 1956
    4. 1961
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1951

    स्पष्टीकरण: पहिली पंचवार्षिक योजना 1 एप्रिल 1951 ते 31 मार्च 1956 पर्यंत चालली. नियोजन आयोगाची स्थापना 1950 मध्येच झाली होती आणि पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू त्याचे अध्यक्ष होते. लक्षात ठेवण्याची युक्ती: प्रत्येक योजना पाच वर्षांसाठी असते, म्हणून दुसरी योजना पाच वर्षांनी, 1956 मध्ये सुरू झाली.

  2. स्थिर GK
    भारताच्या पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचा (1951-56) आधार कोणते वृद्धी प्रारूप होते?
    1. महालनोबिस प्रारूप
    2. अशोक रुद्र प्रारूप
    3. निविष्ट-निर्गत प्रारूप
    4. हॅरॉड-डोमर प्रारूप
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) हॅरॉड-डोमर प्रारूप

    स्पष्टीकरण: पहिली योजना हॅरॉड-डोमर प्रारूपावर आधारित होती. हे प्रारूप वृद्धीदराला बचतीचा दर आणि भांडवल-उत्पादन गुणोत्तर यांच्याशी जोडते; भारताला साजेसे काही बदल त्यात केले होते. म्हणून या योजनेत गुंतवणूक वाढवण्यावर भर होता. याउलट महालनोबिस प्रारूप दुसऱ्या योजनेचे आहे, ज्यात अवजड उद्योगांवर भर होता.

  3. स्थिर GK
    भारताच्या पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचा मसुदा तयार करण्याचे श्रेय कोणत्या अर्थतज्ज्ञाला दिले जाते?
    1. के. एन. राज
    2. पी. सी. महालनोबिस
    3. डी. पी. धर
    4. व्ही. के. आर. व्ही. राव
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) के. एन. राज

    स्पष्टीकरण: त्या वेळी तरुण अर्थतज्ज्ञ असलेल्या के. एन. राज यांना पहिली योजना तयार करण्याचे श्रेय दिले जाते; ती हॅरॉड-डोमर प्रारूपावर आधारित होती. काही नोंदींनुसार त्यांनी फक्त तिचे पहिले प्रकरण लिहिले, पण परीक्षांमध्ये त्यांना तिचे शिल्पकार मानले जाते. महालनोबिस यांचा संबंध दुसऱ्या योजनेशी आणि डी. पी. धर यांचा पाचव्या योजनेशी आहे.

  4. स्थिर GK
    भारताच्या पहिल्या पंचवार्षिक योजनेत कोणत्या क्षेत्राला सर्वाधिक प्राधान्य मिळाले?
    1. अवजड उद्योग
    2. निर्यात प्रोत्साहन
    3. सिंचनासह शेती
    4. सार्वजनिक कामांमधून गरिबी निर्मूलन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सिंचनासह शेती

    स्पष्टीकरण: 1950 च्या दशकाच्या सुरुवातीला अन्नटंचाई आणि फाळणीचे परिणाम या सर्वात मोठ्या समस्या होत्या, म्हणून पहिल्या योजनेत शेती, सिंचन आणि वीज यांना प्रथम स्थान दिले. भाक्रा-नांगल आणि हिराकुड यांसारख्या मोठ्या नदीखोरे प्रकल्पांना गती देण्यात आली. अवजड उद्योग दुसऱ्या योजनेतच सर्वोच्च प्राधान्य बनले.

  5. स्थिर GK
    पहिल्या पंचवार्षिक योजनेचे लक्ष्य वार्षिक 2.1% GDP वृद्धीचे होते. प्रत्यक्षात साधारण किती वृद्धी साध्य झाली?
    1. 2.8%
    2. 3.6%
    3. 2.1%
    4. 4.5%
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 3.6%

    स्पष्टीकरण: योजनेने आपले माफक लक्ष्य ओलांडून वर्षाला सुमारे 3.6% वृद्धी गाठली; यात चांगल्या पिकांचा मोठा वाटा होता. अर्थव्यवस्था अजून फाळणीच्या धक्क्यातून सावरत असल्याने लक्ष्य कमी ठेवले होते. 4.5% शी गल्लत करू नका; ते दुसऱ्या योजनेचे लक्ष्य होते.

  6. स्थिर GK
    वेगवान औद्योगिकीकरणावर भर देणारी भारताची दुसरी पंचवार्षिक योजना (1956-61) कोणाच्या प्रारूपावर आधारित होती?
    1. हॅरॉड-डोमर प्रारूप
    2. महालनोबिस प्रारूप
    3. गाडगीळ प्रारूप
    4. सुखमय चक्रवर्ती प्रारूप
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) महालनोबिस प्रारूप

    स्पष्टीकरण: दुसरी योजना पी. सी. महालनोबिस यांच्या प्रारूपावर आधारित होती; ते सांख्यिकीतज्ज्ञ असून त्यांनी भारतीय सांख्यिकी संस्था स्थापन केली. त्यांच्या चार-क्षेत्रीय दृष्टिकोनात सार्वजनिक क्षेत्राच्या नेतृत्वाखालील अवजड आणि भांडवली वस्तू उद्योगांना प्राधान्य होते, आणि त्याला 1956 च्या औद्योगिक धोरण ठरावाचा आधार होता. दोन गोष्टी एकत्र लक्षात ठेवा: 1956-61 आणि महालनोबिस.

  7. स्थिर GK
    दुसऱ्या पंचवार्षिक योजनेत उभारलेल्या तीन एकात्मिक पोलाद प्रकल्पांपैकी खालीलपैकी कोणता प्रकल्प नव्हता?
    1. भिलाई
    2. राउरकेला
    3. दुर्गापूर
    4. बोकारो
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बोकारो

    स्पष्टीकरण: दुसऱ्या योजनेने भारताला तीन पोलाद प्रकल्प दिले: छत्तीसगडमधील भिलाई (सोव्हिएत मदतीने), ओडिशातील राउरकेला (जर्मन मदतीने) आणि पश्चिम बंगालमधील दुर्गापूर (ब्रिटिश मदतीने). झारखंडमधील बोकारो नंतर सोव्हिएत सहकार्याने आले; त्याला 1960 च्या दशकात मंजुरी मिळाली आणि उत्पादन 1970 च्या दशकाच्या सुरुवातीलाच सुरू झाले.

  8. स्थिर GK
    दुसऱ्या योजनेदरम्यान जर्मन मदतीने उभारलेला राउरकेला पोलाद प्रकल्प कोणत्या राज्यात आहे?
    1. पश्चिम बंगाल
    2. छत्तीसगड
    3. ओडिशा
    4. झारखंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) ओडिशा

    स्पष्टीकरण: ओडिशाच्या सुंदरगड जिल्ह्यातील राउरकेला हा सार्वजनिक क्षेत्रातील पहिला एकात्मिक पोलाद प्रकल्प होता. दुसऱ्या योजनेतील प्रकल्प राज्यानुसार लक्षात ठेवण्याचा सोपा मार्ग: भिलाई छत्तीसगडमध्ये, राउरकेला ओडिशात आणि दुर्गापूर पश्चिम बंगालमध्ये. प्रत्येक प्रकल्प वेगळ्या परदेशाच्या मदतीने उभा राहिला.

  9. स्थिर GK
    दुसऱ्या योजनेचे वार्षिक वृद्धी लक्ष्य 4.5% होते. 1956-61 या काळात अर्थव्यवस्था प्रत्यक्षात साधारण किती वाढली?
    1. सुमारे 4.3%
    2. सुमारे 3.6%
    3. सुमारे 5.6%
    4. सुमारे 2.8%
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) सुमारे 4.3%

    स्पष्टीकरण: सुमारे 4.3% (अचूक सांगायचे तर 4.27%) वृद्धी 4.5% च्या लक्ष्यापेक्षा थोडी कमी होती. अवजड उद्योगांच्या धोरणामुळे आयातीची गरज वाढली आणि योजनेच्या शेवटी परकीय चलनाची टंचाई निर्माण झाली. तुलनेसाठी: पहिल्या योजनेने सुमारे 3.6% वृद्धी साधून लक्ष्य ओलांडले, तर दुसरी योजना थोडक्यात लक्ष्य चुकली.

  10. स्थिर GK
    तिसरी पंचवार्षिक योजना (1961-66) आपले वृद्धी लक्ष्य गाठू शकली नाही, याला मुख्यतः कोणत्या घटना कारणीभूत ठरल्या?
    1. फाळणी आणि निर्वासितांचे संकट
    2. चीन आणि पाकिस्तानशी युद्धे आणि तीव्र दुष्काळ
    3. 1991 चे परकीय व्यवहार तोल संकट
    4. 1971 चे बांगलादेश युद्ध
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) चीन आणि पाकिस्तानशी युद्धे आणि तीव्र दुष्काळ

    स्पष्टीकरण: भारताने 1962 मध्ये चीनशी आणि 1965 मध्ये पाकिस्तानशी युद्ध केले, आणि 1965-66 मध्ये तीव्र दुष्काळ पडला. संरक्षण खर्च वाढला आणि अन्नधान्य उत्पादन घटले, त्यामुळे 5.6% च्या लक्ष्याऐवजी वृद्धी फक्त सुमारे 2.8% राहिली. या अपयशामुळे 1966-69 या काळात तीन एक-वर्षीय वार्षिक योजना राबवाव्या लागल्या.

  1. स्थिर GK
    भारतीय अन्न महामंडळाची (FCI) स्थापना 1965 मध्ये कोणत्या पंचवार्षिक योजनेच्या काळात झाली?
    1. पहिली योजना
    2. दुसरी योजना
    3. तिसरी योजना
    4. चौथी योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) तिसरी योजना

    स्पष्टीकरण: अन्न महामंडळ कायदा, 1964 अन्वये FCI ची स्थापना 14 जानेवारी 1965 रोजी झाली; किमान आधारभूत किमतीला अन्नधान्य खरेदी करणे, त्याचा साठा करणे आणि वितरण करणे हे त्याचे काम. 1960 च्या दशकाच्या मध्यात भारताला अन्नटंचाईचा सामना करावा लागत असताना, तिसऱ्या योजनेच्या (1961-66) काळात ते स्थापन झाले. चौथी योजना 1969 मध्येच सुरू झाली.

  2. स्थिर GK
    तिसऱ्या योजनेच्या काळात ‘जय जवान जय किसान’ ही घोषणा कोणत्या पंतप्रधानांनी दिली?
    1. जवाहरलाल नेहरू
    2. इंदिरा गांधी
    3. गुलझारीलाल नंदा
    4. लाल बहादूर शास्त्री
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लाल बहादूर शास्त्री

    स्पष्टीकरण: नेहरूंच्या निधनानंतर 1964 मध्ये पंतप्रधान झालेल्या लाल बहादूर शास्त्री यांनी, पाकिस्तानशी 1965 च्या युद्धाच्या आणि अन्नटंचाईच्या काळात, सैनिक आणि शेतकरी दोघांचा सन्मान करण्यासाठी ही घोषणा दिली. जानेवारी 1966 मध्ये ताश्कंद येथे त्यांचे निधन झाले. नेहरू आणि शास्त्री दोघांनंतर गुलझारीलाल नंदा हंगामी पंतप्रधान होते.

  3. स्थिर GK
    तिसऱ्या आणि चौथ्या पंचवार्षिक योजनांदरम्यान भारताने तीन एक-वर्षीय वार्षिक योजना राबवल्या. या कालावधीला काय म्हणतात?
    1. चक्री योजना
    2. योजना सुट्टी
    3. दीर्घकालीन योजना
    4. गाडगीळ योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) योजना सुट्टी

    स्पष्टीकरण: 1966-69 ही वर्षे ‘योजना सुट्टी’ (Plan Holiday) म्हणून ओळखली जातात. युद्धे, दुष्काळ आणि 1966 मधील रुपयाचे अवमूल्यन यानंतर चौथी योजना पुढे ढकलली गेली आणि देशाने वार्षिक योजनांवर काम केले. याच वर्षांत हरितक्रांती सुरू झाली; उच्च उत्पादक बियाण्यांच्या वापराने भारत अन्नधान्यात स्वयंपूर्ण होऊ लागला.

  4. स्थिर GK
    “स्थैर्यासह वृद्धी आणि स्वावलंबनाची क्रमशः प्राप्ती” हे कोणत्या पंचवार्षिक योजनेचे उद्दिष्ट होते?
    1. चौथी योजना (1969-74)
    2. पाचवी योजना (1974-78)
    3. सहावी योजना (1980-85)
    4. दुसरी योजना (1956-61)
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) चौथी योजना (1969-74)

    स्पष्टीकरण: अडचणींनी भरलेली तिसरी योजना आणि योजना सुट्टी यानंतर चौथ्या योजनेला स्थिर वृद्धी हवी होती आणि परदेशी मदतीवरील अवलंबित्व कमी करायचे होते. ती 1969 ते 1974 या काळात चालली आणि 5.7% च्या लक्ष्यापुढे सुमारे 3.3% वृद्धी साधू शकली. 14 बँकांचे राष्ट्रीयीकरणही 1969 मध्ये, याच योजनेच्या काळात झाले.

  5. स्थिर GK
    जुलै 1969 आणि एप्रिल 1980 मध्ये अनुक्रमे किती व्यापारी बँकांचे राष्ट्रीयीकरण झाले?
    1. 14 आणि 4
    2. 20 आणि 6
    3. 14 आणि 6
    4. 12 आणि 8
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 14 आणि 6

    स्पष्टीकरण: 19 जुलै 1969 च्या पहिल्या फेरीत 14 मोठ्या व्यापारी बँका ताब्यात घेतल्या, आणि 15 एप्रिल 1980 च्या दुसऱ्या फेरीत आणखी सहा बँकांची भर पडली. बँकांचे कर्ज शेती, लघुउद्योग आणि दुर्बल घटकांकडे वळवण्यासाठी दोन्ही फेऱ्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या काळात झाल्या.

  6. स्थिर GK
    1974 मध्ये पोखरण येथे झालेल्या भारताच्या पहिल्या अणुचाचणीचे सांकेतिक नाव खालीलपैकी कोणते होते?
    1. ऑपरेशन शक्ती
    2. स्माइलिंग बुद्धा
    3. ऑपरेशन विजय
    4. ऑपरेशन मेघदूत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) स्माइलिंग बुद्धा

    स्पष्टीकरण: स्माइलिंग बुद्धा ही चाचणी राजस्थानमधील पोखरण येथे 18 मे 1974 रोजी इंदिरा गांधी सरकारच्या काळात झाली, आणि भारताने तिला शांततामय अणुस्फोट म्हटले. त्याच ठिकाणी 1998 मध्ये झालेल्या चाचण्यांना ऑपरेशन शक्ती म्हटले गेले, तर विजय आणि मेघदूत ही अनुक्रमे 1999 आणि 1984 मधील लष्करी मोहिमांची नावे आहेत.

  7. स्थिर GK
    1979 पर्यंत चालणार असलेली कोणती पंचवार्षिक योजना सत्ताबदलानंतर 1978 मध्ये एक वर्ष आधीच संपवण्यात आली?
    1. तिसरी योजना
    2. चौथी योजना
    3. सहावी योजना
    4. पाचवी योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) पाचवी योजना

    स्पष्टीकरण: 1977 मध्ये सत्तेवर आलेल्या जनता पक्षाच्या सरकारने 1978 मध्ये पाचवी योजना मध्येच थांबवली, त्यामुळे ती 1974-79 ऐवजी 1974-78 एवढ्या काळाची राहिली. स्वावलंबनासोबत गरिबी निर्मूलन (गरिबी हटाओ) हे तिचे मुख्य उद्दिष्ट होते. त्यानंतर चक्री योजना आली आणि सहावी योजना 1980 मध्ये सुरू झाली.

  8. स्थिर GK
    पाचवी पंचवार्षिक योजना कोणत्या अर्थतज्ज्ञाच्या प्रारूपाशी जोडली जाते?
    1. डी. पी. धर
    2. अशोक मित्रा
    3. सुखमय चक्रवर्ती
    4. के. एन. राज
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) डी. पी. धर

    स्पष्टीकरण: गरिबी निर्मूलन आणि स्वावलंबनावर भर देणारी पाचवी योजना डी. पी. धर यांच्याशी जोडली जाते; ते इंदिरा गांधी यांचे जवळचे सल्लागार होते आणि नियोजन आयोगात काम करत होते. अनेक परीक्षा-नोट्समध्ये तिला धर प्रारूप म्हटले जाते. 4.4% च्या लक्ष्यापेक्षा थोडी अधिक, सुमारे 4.8% वृद्धी तिने साधली.

  9. स्थिर GK
    दर वर्षी सुधारली जाणारी चक्री योजना (rolling plan) ही कल्पना कोणत्या अर्थतज्ज्ञाने आपल्या ‘एशियन ड्रामा’ या पुस्तकात मांडली?
    1. अमर्त्य सेन
    2. पी. सी. महालनोबिस
    3. गुन्नार मिर्डल
    4. जॉन मेनार्ड केन्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) गुन्नार मिर्डल

    स्पष्टीकरण: स्वीडिश अर्थतज्ज्ञ गुन्नार मिर्डल यांनी ‘एशियन ड्रामा’ (1968) मध्ये ठराविक कालावधीच्या योजनांवर टीका केली आणि दर वर्षी अद्ययावत करून पुढे वाढवल्या जाणाऱ्या योजनांचे समर्थन केले. भारताने 1978-80 मध्ये हा प्रयोग केला, जेव्हा जनता सरकारने चक्री योजना आणल्या. मिर्डल यांना 1974 चे अर्थशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले.

  10. स्थिर GK
    भारतात 1978 मध्ये चक्री योजना (Rolling Plan) कोणत्या सरकारने आणली?
    1. इंदिरा गांधी यांचे काँग्रेस सरकार
    2. मोरारजी देसाई यांचे जनता पक्ष सरकार
    3. राजीव गांधी यांचे काँग्रेस सरकार
    4. व्ही. पी. सिंह यांचे राष्ट्रीय आघाडी सरकार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) मोरारजी देसाई यांचे जनता पक्ष सरकार

    स्पष्टीकरण: 1977 मध्ये मोरारजी देसाई पंतप्रधान झाल्यानंतर जनता सरकारने पाचवी योजना लवकर संपवली आणि चक्री योजना आणली, ज्यात योजना दर वर्षी सुधारली जाते. 1980 मध्ये इंदिरा गांधी सत्तेवर परतल्यावर ही कल्पना सोडून देण्यात आली आणि सहावी पंचवार्षिक योजना सुरू झाली.

  1. स्थिर GK
    राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँकेची (NABARD) स्थापना 1982 मध्ये कोणत्या पंचवार्षिक योजनेच्या काळात झाली?
    1. पाचवी योजना
    2. सातवी योजना
    3. आठवी योजना
    4. सहावी योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) सहावी योजना

    स्पष्टीकरण: NABARD ने 12 जुलै 1982 रोजी कृषी आणि ग्रामीण पतपुरवठ्याची शिखर संस्था म्हणून कामकाज सुरू केले. RBI च्या कृषी पत विभागाची आणि कृषी पुनर्वित्त व विकास महामंडळाची पुनर्वित्ताची भूमिका तिने स्वीकारली. हे सहाव्या योजनेच्या (1980-85) काळात घडले, जिच्यात रोजगार आणि गरिबी निर्मूलनावर भर होता.

  2. स्थिर GK
    भारताने एप्रिल 1984 मध्ये कोणत्या उंचावरील प्रदेशाचे संरक्षण करण्यासाठी ऑपरेशन मेघदूत सुरू केले?
    1. सियाचीन हिमनदी
    2. टायगर हिल
    3. पँगोंग सरोवर
    4. डोकलाम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) सियाचीन हिमनदी

    स्पष्टीकरण: 13 एप्रिल 1984 रोजी सुरू झालेल्या ऑपरेशन मेघदूतद्वारे सियाचीन हिमनदी आणि काराकोरममधील तिच्या महत्त्वाच्या डोंगररांगा भारतीय लष्कराच्या नियंत्रणाखाली आल्या. सियाचीनला अनेकदा जगातील सर्वात उंच युद्धभूमी म्हटले जाते. ऑपरेशन विजयशी गल्लत करू नका; ती 1999 ची कारगिल मोहीम होती.

  3. स्थिर GK
    सातव्या पंचवार्षिक योजनेशी (1985-90) कोणती घोषणा जोडली जाते?
    1. गरिबी हटाओ
    2. सामाजिक न्याय आणि समतेसह वृद्धी
    3. अन्न, रोजगार आणि उत्पादकता
    4. अधिक वेगवान आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अन्न, रोजगार आणि उत्पादकता

    स्पष्टीकरण: सातव्या योजनेत अन्नधान्य उत्पादन, रोजगार आणि उत्पादकता वाढवण्यावर भर होता, ज्याचा सारांश ‘अन्न, रोजगार आणि उत्पादकता’ असा सांगितला जातो. ती 1985-90 या काळाची होती आणि 5% च्या लक्ष्यापुढे सुमारे 6% वृद्धी तिने नोंदवली. ‘गरिबी हटाओ’ हे पाचव्या योजनेचे आहे.

  4. स्थिर GK
    भारतीय प्रतिभूती आणि विनिमय मंडळ (SEBI) प्रथम बिगर-वैधानिक संस्था म्हणून कोणत्या वर्षी स्थापन झाले?
    1. 1985
    2. 1991
    3. 1992
    4. 1988
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 1988

    स्पष्टीकरण: SEBI ची स्थापना 12 एप्रिल 1988 रोजी, सातव्या योजनेच्या काळात, कार्यकारी निर्णयाद्वारे झाली; तेव्हा त्याला स्वतःचे कायदेशीर अधिकार नव्हते. SEBI कायदा, 1992 अन्वये ते वैधानिक संस्था बनले. स्थापनेचे वर्ष 1988 आणि वैधानिक अधिकार मिळालेले वर्ष 1992 यांची गल्लत करू नका.

  5. स्थिर GK
    सातव्या आणि आठव्या पंचवार्षिक योजनांदरम्यान भारताने वार्षिक योजना राबवल्या. कोणत्या वर्षांसाठी?
    1. 1988-90
    2. 1990-92
    3. 1992-94
    4. 1966-69
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1990-92

    स्पष्टीकरण: राजकीय अस्थिरता आणि येऊ घातलेले आर्थिक संकट यामुळे आठवी योजना 1990 मध्ये सुरू होऊ शकली नाही, म्हणून 1990-91 आणि 1991-92 या वर्षांसाठी वार्षिक योजना राबवल्या गेल्या. 1991 च्या सुधारणांनंतर आठवी योजना एप्रिल 1992 मध्ये सुरू झाली. या खंडाची 1966-69 च्या योजना सुट्टीशी गल्लत करू नका.

  6. स्थिर GK
    उदारीकरण, खासगीकरण आणि जागतिकीकरण यावर आधारित 1991 चे नवे आर्थिक धोरण भारताने मुख्यतः कोणत्या समस्येमुळे स्वीकारले?
    1. शेती उत्पादनातील तीव्र घट
    2. लोकसंख्या वाढीत तीव्र वाढ
    3. परकीय चलन साठ्याची गंभीर टंचाई
    4. सर्व सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांचे मोठे नुकसान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) परकीय चलन साठ्याची गंभीर टंचाई

    स्पष्टीकरण: 1991 च्या मध्यापर्यंत भारताचा परकीय चलन साठा सुमारे तीन आठवड्यांच्या आयातीएवढाच उरला होता आणि डॉलर उभे करण्यासाठी देशाला सोने गहाण ठेवावे लागले. जुलै 1991 च्या सुधारणांनी परवाना पद्धत कमी केली, व्यापार खुला केला आणि खासगी व परदेशी गुंतवणुकीचे स्वागत केले. या सुधारणा LPG सुधारणा म्हणून ओळखल्या जातात.

  7. स्थिर GK
    1991 मध्ये भारताने मोठ्या आर्थिक सुधारणा सुरू केल्या तेव्हा पंतप्रधान आणि अर्थमंत्री कोण होते?
    1. पी. व्ही. नरसिंह राव आणि मनमोहन सिंग
    2. राजीव गांधी आणि मनमोहन सिंग
    3. चंद्रशेखर आणि यशवंत सिन्हा
    4. व्ही. पी. सिंह आणि मधू दंडवते
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) पी. व्ही. नरसिंह राव आणि मनमोहन सिंग

    स्पष्टीकरण: पी. व्ही. नरसिंह राव जून 1991 मध्ये पंतप्रधान झाले आणि त्यांनी अर्थतज्ज्ञ मनमोहन सिंग यांची अर्थमंत्री म्हणून निवड केली. दोघांनी मिळून जुलै 1991 च्या सुधारणा आणि 1991-92 चा केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर केला. मनमोहन सिंग पुढे 2004 ते 2014 पंतप्रधान होते.

  8. स्थिर GK
    आठव्या पंचवार्षिक योजनेत (1992-97) कोणत्या क्षेत्राला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले?
    1. गरिबी निर्मूलन
    2. अवजड उद्योग
    3. अन्नधान्यात स्वयंपूर्णता
    4. मानव संसाधन विकास
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मानव संसाधन विकास

    स्पष्टीकरण: आठव्या योजनेने मानव संसाधन विकासाला, म्हणजे रोजगार, शिक्षण आणि सार्वजनिक आरोग्याला, आपल्या केंद्रस्थानी ठेवले. हे 1990 मध्ये पुढे आलेल्या मानव विकास निर्देशांकाच्या कल्पनेशी जुळणारे होते. 1991 च्या सुधारणांनंतरची ही पहिली योजना होती आणि 5.6% च्या लक्ष्यापुढे तिने सुमारे 6.8% वृद्धी नोंदवली.

  9. स्थिर GK
    UNDP ने 1990 मध्ये सुरू केलेला मानव विकास निर्देशांक महबूब उल हक यांनी कोणत्या भारतीय अर्थतज्ज्ञासोबत विकसित केला?
    1. मनमोहन सिंग
    2. सी. रंगराजन
    3. अमर्त्य सेन
    4. रघुराम राजन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अमर्त्य सेन

    स्पष्टीकरण: पाकिस्तानी अर्थतज्ज्ञ महबूब उल हक यांनी 1990 च्या पहिल्या मानव विकास अहवालासाठी HDI तयार केला, त्यासाठी भारतीय नोबेल विजेते अमर्त्य सेन यांचे योगदान मिळाले. यात आयुर्मान, शिक्षण आणि उत्पन्न यांचा मेळ घातलेला आहे. या माणूस-केंद्री विचारामुळेच भारताच्या आठव्या योजनेने मानव संसाधनांवर भर दिला हे स्पष्ट होते.

  10. स्थिर GK
    1992 मध्ये मंजूर झालेल्या कोणत्या घटनादुरुस्त्यांच्या जोडीने पंचायती आणि शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांना घटनात्मक दर्जा दिला?
    1. 73वी आणि 74वी
    2. 42वी आणि 44वी
    3. 61वी आणि 62वी
    4. 86वी आणि 91वी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 73वी आणि 74वी

    स्पष्टीकरण: 73व्या दुरुस्तीने पंचायतींविषयीचा भाग IX जोडला आणि 74व्या दुरुस्तीने नगरपालिकांविषयीचा भाग IX-A जोडला. दोन्ही 1992 मध्ये मंजूर झाल्या आणि 1993 मध्ये अनुक्रमे 24 एप्रिल व 1 जून रोजी लागू झाल्या. त्या आठव्या योजनेच्या काळात घडल्या.

  1. स्थिर GK
    जागतिक व्यापार संघटना (WTO) कोणत्या तारखेला अस्तित्वात आली?
    1. 1 जानेवारी 1994
    2. 1 जानेवारी 1995
    3. 1 जानेवारी 1996
    4. 15 एप्रिल 1994
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1 जानेवारी 1995

    स्पष्टीकरण: उरुग्वे फेरीचा करार 15 एप्रिल 1994 रोजी मराकेश येथे स्वाक्षरीत झाल्यानंतर, GATT ची जागा घेऊन WTO 1 जानेवारी 1995 रोजी सुरू झाली. तिचे मुख्यालय जिनेव्हा येथे आहे आणि भारत तिच्या मूळ सदस्यांपैकी एक आहे. ही तारीख आठव्या योजनेच्या काळात येते.

  2. स्थिर GK
    भारताच्या नवव्या पंचवार्षिक योजनेचे (1997-2002) मार्गदर्शक सूत्र कोणते होते?
    1. स्थैर्यासह वृद्धी
    2. अन्न, रोजगार आणि उत्पादकता
    3. सामाजिक न्याय आणि समतेसह वृद्धी
    4. अधिक वेगवान, शाश्वत आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सामाजिक न्याय आणि समतेसह वृद्धी

    स्पष्टीकरण: नवव्या योजनेचे लक्ष्य सामाजिक न्याय आणि समतेसह वृद्धी हे होते, ज्यात गरीब, महिला आणि दुर्बल घटकांकडे लक्ष दिले गेले. 1997 च्या आशियाई आर्थिक संकटाचा फटका या प्रदेशाला बसल्यामुळे 6.5% च्या लक्ष्यापुढे वृद्धी फक्त सुमारे 5.4% राहिली. प्रत्येक योजनेचे सूत्र परीक्षांमध्ये अनेकदा विचारले जाते.

  3. स्थिर GK
    गावांना सर्व ऋतूंत वापरता येणारे रस्ते जोडणारी प्रधानमंत्री ग्राम सडक योजना (PMGSY) कोणत्या वर्षी सुरू झाली?
    1. 1996
    2. 1998
    3. 2004
    4. 2000
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 2000

    स्पष्टीकरण: PMGSY ही योजना पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांनी नवव्या योजनेच्या काळात 25 डिसेंबर 2000 रोजी सुरू केली. पात्र नसलेल्या जोडल्या न गेलेल्या वस्त्यांना सर्व ऋतूंत वापरता येणारी रस्ते जोडणी देणे हे तिचे उद्दिष्ट असून ती ग्रामीण विकास मंत्रालयामार्फत राबवली जाते. 25 डिसेंबर हा वाजपेयींचा वाढदिवसही आहे.

  4. स्थिर GK
    1999 मध्ये कारगिलच्या उंच भागातून घुसखोरांना हुसकावून लावण्यासाठी भारतीय लष्कराच्या मोहिमेचे नाव काय होते?
    1. ऑपरेशन पराक्रम
    2. ऑपरेशन विजय
    3. ऑपरेशन मेघदूत
    4. ऑपरेशन शक्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) ऑपरेशन विजय

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन विजय ही मे ते जुलै 1999 च्या कारगिल संघर्षातील लष्कराची मोहीम होती. 26 जुलै रोजी यशाची घोषणा झाली, हा दिवस कारगिल विजय दिवस म्हणून पाळला जातो. वायुदलाच्या भूमिकेला ऑपरेशन सफेद सागर म्हटले गेले, आणि ऑपरेशन पराक्रम ही 2001-02 मधील सैन्य तैनाती होती.

  5. स्थिर GK
    दहाव्या योजनेने (2002-07) 8% वृद्धीचे लक्ष्य ठेवले होते. तिने सरासरी साधारण किती वृद्धी साधली?
    1. 5.4%
    2. 6.8%
    3. 7.6%
    4. 9.0%
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 7.6%

    स्पष्टीकरण: दहाव्या योजनेने वर्षाला सुमारे 7.6% वृद्धी नोंदवली; ती नवव्या योजनेच्या 5.4% आणि आठव्या योजनेच्या 6.8% पेक्षा अधिक होती. दरडोई उत्पन्न दहा वर्षांत दुप्पट करणे आणि अधिक रोजगार निर्माण करणे हे तिचे उद्दिष्ट होते. तिचे 8% चे लक्ष्य थोडक्यात हुकले.

  6. स्थिर GK
    राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी कायदा, 2005 हा 2 फेब्रुवारी 2006 रोजी लागू झाला तेव्हा सुरुवातीला किती जिल्ह्यांत राबवला गेला?
    1. 200
    2. 100
    3. 350
    4. सर्व जिल्हे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 200

    स्पष्टीकरण: ही योजना आंध्र प्रदेशातील अनंतपूर जिल्ह्यातील बांदलपल्ली गावापासून सुरू झाली आणि 200 मागास जिल्ह्यांना तिचा लाभ मिळाला. 2007-08 मध्ये ती आणखी 130 जिल्ह्यांत वाढवली गेली, आणि 1 एप्रिल 2008 पासून सर्व ग्रामीण जिल्ह्यांत लागू झाली. ऑक्टोबर 2009 मध्ये तिचे नाव महात्मा गांधी NREGA असे करण्यात आले.

  7. स्थिर GK
    कोणत्या पंचवार्षिक योजनेचे (2007-12) सूत्र “अधिक वेगवान आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी” हे होते?
    1. नववी योजना
    2. दहावी योजना
    3. बारावी योजना
    4. अकरावी योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) अकरावी योजना

    स्पष्टीकरण: 2007 ते 2012 या काळातील अकराव्या योजनेचे उद्दिष्ट अधिक वेगवान आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी हे होते आणि तिने 9% वृद्धीचे लक्ष्य ठेवले. बाराव्या योजनेने या सूत्रात ‘शाश्वत’ हा शब्द जोडला. दोन्हींची गल्लत करू नका: अकरावी म्हणजे वेगवान आणि सर्वसमावेशक, बारावी म्हणजे वेगवान, शाश्वत आणि सर्वसमावेशक.

  8. स्थिर GK
    नियोजन आयोगाच्या स्वतःच्या अंदाजांनुसार, कोणत्या पूर्ण झालेल्या पंचवार्षिक योजनेने सर्वाधिक, सुमारे 8% वार्षिक सरासरी GDP वृद्धी नोंदवली?
    1. आठवी योजना
    2. अकरावी योजना
    3. दहावी योजना
    4. बारावी योजना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अकरावी योजना

    स्पष्टीकरण: नियोजन आयोगाच्या अंदाजांनुसार अकरावी योजना (2007-12) सुमारे 8% वार्षिक वृद्धीसह सर्व योजनांमध्ये सर्वोत्तम ठरली, जरी तिच्या काळात 2008 चे जागतिक आर्थिक संकट आले. दहावी योजना थोडी कमी, सुमारे 7.6 ते 7.8% होती. GDP मालिकेच्या नंतरच्या सुधारणांमुळे योजनानिहाय काही आकडे बदलतात, पण परीक्षांमध्ये अकरावी योजना सर्वाधिक मानली जाते.

  9. स्थिर GK
    बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क कायदा, 2009 कोणत्या तारखेला अमलात आला?
    1. 1 एप्रिल 2010
    2. 26 ऑगस्ट 2009
    3. 1 एप्रिल 2009
    4. 2 ऑक्टोबर 2010
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 1 एप्रिल 2010

    स्पष्टीकरण: संसदेने RTE कायदा ऑगस्ट 2009 मध्ये मंजूर केला आणि 26 ऑगस्टला राष्ट्रपतींची संमती मिळाली, पण तो 1 एप्रिल 2010 रोजी अमलात आणला गेला. 2002 च्या 86व्या दुरुस्तीने जोडलेल्या कलम 21A अन्वये 6 ते 14 वयोगटातील बालकांना मोफत व सक्तीचे शिक्षण याद्वारे हमीने मिळते. हे अकराव्या योजनेच्या काळात घडले.

  10. स्थिर GK
    भारताची शेवटची, बारावी पंचवार्षिक योजना (2012-17), हिचे सूत्र कोणते होते?
    1. जलद आणि सर्वसमावेशक वृद्धी
    2. सामाजिक न्याय आणि समतेसह वृद्धी
    3. अधिक वेगवान, शाश्वत आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी
    4. अन्न, रोजगार आणि उत्पादकता
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अधिक वेगवान, शाश्वत आणि अधिक सर्वसमावेशक वृद्धी

    स्पष्टीकरण: बाराव्या योजनेने अकराव्या योजनेच्या सूत्रात ‘शाश्वत’ हा शब्द जोडला आणि 8% वृद्धीचे लक्ष्य ठरवले, ज्याला डिसेंबर 2012 मध्ये राष्ट्रीय विकास परिषदेने मंजुरी दिली. 1 जानेवारी 2015 रोजी नियोजन आयोगाची जागा नीती आयोगाने घेतली आणि तेरावी योजना तयार करण्यात आली नाही.

  1. 2026
    भारताच्या 2026 च्या BRICS अध्यक्षतेखाली, मे 2026 मध्ये BRICS रोजगार कार्यगटाची दुसरी बैठक कोणत्या शहरात झाली?
    1. हैदराबाद
    2. तिरुवनंतपुरम
    3. बेंगळुरू
    4. चेन्नई
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) तिरुवनंतपुरम

    स्पष्टीकरण: BRICS रोजगार कार्यगटाची दुसरी बैठक केरळमधील तिरुवनंतपुरम येथे 6-7 मे 2026 रोजी झाली; मार्चमध्ये पहिली बैठक ऑनलाइन झाली होती. चर्चेत सामाजिक सुरक्षा, महिलांचा कार्यबलातील सहभाग आणि कौशल्ये हे विषय होते. याची गल्लत हैदराबादशी करू नका, जिथे जुलै 2026 मध्ये तिसरी बैठक झाली.

  2. 2026
    18व्या BRICS शिखर परिषदेच्या वर्षी, 2026 मध्ये, भारताच्या BRICS अध्यक्षतेचे अधिकृत सूत्र कोणते आहे?
    1. वृद्धी, शांतता, व्यापार आणि तंत्रज्ञान
    2. सामायिक समृद्धी आणि सुरक्षेसाठी एकता
    3. लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वतता यासाठी उभारणी
    4. सुधारणा, समता, विकास आणि संवाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वतता यासाठी उभारणी

    स्पष्टीकरण: भारताने 1 जानेवारी 2026 रोजी BRICS चे अध्यक्षपद स्वीकारले आणि ‘मानवता प्रथम’ या कल्पनेनुसार ‘लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वतता यासाठी उभारणी’ (Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability) हे सूत्र निवडले. 18वी नेत्यांची शिखर परिषद 12-13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे ठरली होती. चार मुख्य शब्द लक्षात ठेवा: लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य, शाश्वतता.

  3. स्थिर GK
    जानेवारी 2025 मध्ये पूर्ण सदस्य म्हणून BRICS मध्ये सामील होणारा सर्वात अलीकडचा देश कोणता?
    1. इंडोनेशिया
    2. व्हिएतनाम
    3. तुर्कीये
    4. अर्जेंटिना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) इंडोनेशिया

    स्पष्टीकरण: इजिप्त, इथिओपिया, इराण आणि UAE 2024 च्या सुरुवातीला सामील झाल्यानंतर, इंडोनेशिया जानेवारी 2025 मध्ये BRICS चा पूर्ण सदस्य झाला. त्यामुळे गटाची सदस्यसंख्या अकरा झाली, जी भारताच्या 2026 च्या अध्यक्षतेसाठी मोजली जाणारी संख्या आहे. तुर्कीये आणि व्हिएतनाम हे भागीदार देश किंवा अर्जदार आहेत, पूर्ण सदस्य नाहीत.

  4. 2026
    भारताच्या CAG ने 2026 मध्ये आयोजित केलेल्या 5व्या BRICS सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्था प्रमुखांच्या शिखर परिषदेने बेंगळुरू घोषणापत्र स्वीकारले. ती कोणत्या शहरात झाली?
    1. मुंबई
    2. हैदराबाद
    3. नवी दिल्ली
    4. बेंगळुरू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बेंगळुरू

    स्पष्टीकरण: भारताच्या नियंत्रक आणि महालेखापरीक्षकांनी 5व्या BRICS सर्वोच्च लेखापरीक्षण संस्था प्रमुखांच्या शिखर परिषदेचे आयोजन बेंगळुरू येथे केले, आणि तिचा समारोप बेंगळुरू घोषणापत्राने झाला. नागरिक-केंद्रित, तंत्रज्ञान-सक्षम लेखापरीक्षणाद्वारे शहरी वाहतुकीतील उत्तरदायित्वाबद्दलची बांधिलकी घोषणापत्राने पुन्हा व्यक्त केली. भारताच्या 2026 च्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान होणाऱ्या अनेक कार्यक्रमांपैकी ही बैठक आहे.

  5. 2026
    ऑगस्ट 2026 मध्ये BRICS पर्यटन मंत्र्यांनी जयपूर घोषणापत्र स्वीकारले आणि पर्यटन कार्यगटाची बैठकही त्याच शहरात झाली. या बैठका कोणत्या राज्याने आयोजित केल्या?
    1. गोवा
    2. केरळ
    3. राजस्थान
    4. उत्तर प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) राजस्थान

    स्पष्टीकरण: BRICS पर्यटन कार्यगटाची दुसरी बैठक 19 ऑगस्ट 2026 रोजी जयपूर येथे झाली, त्यानंतर मंत्र्यांची बैठक झाली, ज्यात जयपूर घोषणापत्र एकमताने स्वीकारले गेले. पर्यटनातील कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि शाश्वतता ही त्याच्या प्राधान्यांमध्ये आहेत. राजस्थानची राजधानी जयपूरने ऑगस्टच्या सुरुवातीला BRICS उद्योग मंत्र्यांचेही आयोजन केले होते.

  6. 2026
    भारताच्या 2026 च्या अध्यक्षतेखाली 4-5 जून रोजी झालेली BRICS संस्कृती कार्यगटाची दुसरी बैठक कोणत्या शहरात झाली?
    1. भोपाळ
    2. जयपूर
    3. खजुराहो
    4. वाराणसी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) वाराणसी

    स्पष्टीकरण: BRICS संस्कृती कार्यगटाची दुसरी बैठक 4-5 जून 2026 रोजी वाराणसी येथे झाली, जिथे प्रतिनिधींनी सर्जनशील अर्थव्यवस्था आणि AI चा नैतिक वापर यावर चर्चा केली. संस्कृतीविषयक कामाचा समारोप ऑगस्टमध्ये भोपाळ येथे झालेल्या 11व्या संस्कृती मंत्र्यांच्या बैठकीने झाला, जिने भोपाळ घोषणापत्र स्वीकारले. त्यामुळे भोपाळ हे मोहात पाडणारे पण चुकीचे उत्तर आहे.

  7. 2026
    जून 2026 मध्ये झालेली BRICS आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण कार्यगटाची दुसरी तांत्रिक बैठक ओडिशातील कोणत्या शहरात झाली?
    1. पुरी
    2. कोणार्क
    3. कटक
    4. संबलपूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) पुरी

    स्पष्टीकरण: BRICS आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण कार्यगटाची बैठक जून 2026 च्या सुरुवातीला ओडिशातील पुरी येथे झाली; त्यात 11 देशांचे प्रतिनिधी उपस्थित होते. चक्रीवादळ व्यवस्थापन आणि पूर्वसूचना यातील ओडिशाच्या कामगिरीमुळे त्याची निवड झाली. एप्रिलमधील पहिली तांत्रिक बैठक ऑनलाइन झाली होती आणि NDMA भारताने या प्रक्रियेचे अध्यक्षपद सांभाळले.

  8. 2026
    जून 2026 मध्ये झालेल्या पाच दिवसांच्या BRICS कृषी बैठका, ज्यांचा समारोप इंदूर घोषणापत्राने झाला, त्या भारतातील कोणत्या शहरात आयोजित झाल्या?
    1. भोपाळ
    2. नागपूर
    3. इंदूर
    4. लुधियाना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) इंदूर

    स्पष्टीकरण: BRICS कृषी बैठका मध्य प्रदेशातील इंदूर येथे 9 ते 13 जून 2026 दरम्यान झाल्या; आधी अधिकाऱ्यांच्या आणि नंतर मंत्र्यांच्या बैठका झाल्या. मंत्र्यांनी इंदूर घोषणापत्र स्वीकारले, आणि डिजिटल कृषी नेटवर्क व BRICS धान्य विनिमय केंद्र उभारण्याच्या योजनांचा उल्लेख वृत्तांत आहे. अन्न सुरक्षा आणि शेतकरी कल्याण हे मुख्य विषय होते.

  9. 2026
    भारताच्या अध्यक्षतेखाली जून 2026 मध्ये SME कार्यगटाच्या बैठकीसोबत झालेला पहिला BRICS MSME मंच कोणत्या शहरात झाला?
    1. लखनौ
    2. आग्रा
    3. कानपूर
    4. नोएडा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) आग्रा

    स्पष्टीकरण: सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाने जून 2026 मध्ये उत्तर प्रदेशातील आग्रा येथे तिसऱ्या SME कार्यगटाच्या बैठकीसोबत पहिल्या BRICS MSME मंचाचे आयोजन केले. सदस्य देशांनी सहकार्य अधिक दृढ करण्याचे आणि अधिक सक्षम MSME परिसंस्था उभी करण्याचे मान्य केले. लक्षात ठेवण्यासाठी: वृत्तांत उत्तर प्रदेशाला अनेकदा भारताची MSME राजधानी म्हटले जाते.

  10. 2026
    भारताच्या अध्यक्षतेखाली 25-26 जून 2026 रोजी 11वी BRICS ऊर्जा मंत्र्यांची बैठक कोठे झाली?
    1. जयपूर
    2. नोएडा
    3. चंदीगड
    4. गुरुग्राम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) गुरुग्राम

    स्पष्टीकरण: 11वी BRICS ऊर्जा मंत्र्यांची बैठक हरियाणातील गुरुग्राम येथे 25-26 जून 2026 रोजी झाली. मंत्र्यांनी ऊर्जा सुरक्षा, ऊर्जा उपलब्धता आणि तंत्रज्ञान सहकार्य यावर काम केले, आणि स्मार्ट ग्रिड व ऊर्जा साठवणूक यासाठीचे डिजिटल उत्कृष्टता केंद्र सुरू करण्यात आले. काही वृत्तांत फक्त 25 जून हा मुख्य दिवस म्हटला आहे.

  1. 2026
    5 ते 7 ऑगस्ट 2026 दरम्यान झालेली 13वी BRICS शिक्षण मंत्र्यांची बैठक कोणत्या शहरात झाली?
    1. भुवनेश्वर
    2. कोलकाता
    3. गुवाहाटी
    4. रायपूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) भुवनेश्वर

    स्पष्टीकरण: 13वी BRICS शिक्षण मंत्र्यांची बैठक भारताच्या अध्यक्षतेखाली ओडिशातील भुवनेश्वर येथे 5-7 ऑगस्ट 2026 रोजी, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या बैठकीसह झाली. बालपणीचे शिक्षण, कौशल्ये, संशोधन, शिक्षणातील AI आणि शैक्षणिक गतिशीलता अशा प्राधान्यांसह घोषणापत्र स्वीकारले गेले. ओडिशाने पुरी येथे आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण बैठकीचेही आयोजन केले होते.

  2. 2026
    ऑगस्ट 2026 मध्ये दहावी BRICS उद्योग मंत्र्यांची बैठक, ज्यात PartNIR अंतर्गत संयुक्त घोषणापत्र स्वीकारले गेले, कोणत्या शहरात झाली?
    1. हैदराबाद
    2. जयपूर
    3. पुणे
    4. सुरत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) जयपूर

    स्पष्टीकरण: दहावी BRICS उद्योग मंत्र्यांची बैठक राजस्थानमधील जयपूर येथे 6 ऑगस्ट 2026 रोजी संयुक्त घोषणापत्रासह संपली. ती BRICS नवी औद्योगिक क्रांती भागीदारी (PartNIR) अंतर्गत होती, आणि भारताने BRICS इनक्युबेटर नेटवर्क व स्टार्टअप इनोव्हेशन फंडाचा प्रस्ताव मांडला. त्याच महिन्यात नंतर जयपूरमध्ये BRICS पर्यटन बैठकाही झाल्या.

  3. 2026
    गुवाहाटी येथील खुल्या स्पर्धेत 2500 रेटिंगचा टप्पा गाठून जुलै 2026 मध्ये भारताचा 99वा बुद्धिबळ ग्रँडमास्टर कोण झाला?
    1. अश्वथ एस
    2. अनुज श्रीवत्री
    3. व्ही एस रत्नवेल
    4. हर्षवर्धन जी बी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) व्ही एस रत्नवेल

    स्पष्टीकरण: तमिळनाडूचा व्ही एस रत्नवेल गुवाहाटी स्मार्ट सिटी आंतरराष्ट्रीय खुल्या स्पर्धेत 2500 एलो गुणांचा टप्पा ओलांडून जुलै 2026 मध्ये भारताचा 99वा ग्रँडमास्टर झाला. त्याने 2022 मध्येच आपले तीन GM नॉर्म पूर्ण केले होते, पण रेटिंग हुकत राहिले. त्याच्या अगदी आधी अश्वथ एस हा 98वा ग्रँडमास्टर झाला होता.

  4. 2026
    भारताने जून 2026 मध्ये भूकंपग्रस्त कोणत्या देशाला मदत आणि वैद्यकीय सहाय्य पाठवण्यासाठी ऑपरेशन अमिस्ताद सुरू केले?
    1. क्युबा
    2. व्हेनेझुएला
    3. हैती
    4. कोलंबिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) व्हेनेझुएला

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन अमिस्तादद्वारे जून 2026 च्या अखेरीस भारताने दोन IAF C-17 विमानांतून मदत साहित्य, औषधे आणि लष्कराचे वैद्यकीय पथक भूकंपग्रस्त व्हेनेझुएलाला पाठवले. मदतीत दोन BHISHM पोर्टेबल रुग्णालय क्यूब्सचा समावेश होता. अमिस्ताद हा स्पॅनिश शब्द असून त्याचा अर्थ मैत्री आहे; परदेशात सर्वप्रथम मदतीला धावण्याच्या भारताच्या परंपरेनुसार हे आहे.

  5. 2026
    जून 2025 मध्ये भारताने एका प्रादेशिक संघर्षादरम्यान आपल्या नागरिकांना मायदेशी आणण्यासाठी ऑपरेशन सिंधू राबवले. बहुतेक नागरिकांना कोणत्या देशातून बाहेर काढण्यात आले?
    1. युक्रेन
    2. सुदान
    3. इराण
    4. अफगाणिस्तान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) इराण

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन सिंधू ही इराण-इस्रायल संघर्षादरम्यान जून 2025 मध्ये भारताने मुख्यतः विद्यार्थ्यांना इराणमधून बाहेर काढण्याची मोहीम होती. आधीच्या सुटका मोहिमांची स्वतःची नावे होती: 2022 मध्ये युक्रेनसाठी ऑपरेशन गंगा आणि 2023 मध्ये सुदानसाठी ऑपरेशन कावेरी. मोहिमांच्या नावांची देशांशी जोडी लावणे हा परीक्षेतील आवडता प्रश्न आहे.

  6. 2026
    भारताने मार्च 2025 मध्ये कोणत्या शेजारी देशातील शक्तिशाली भूकंपानंतर मदत पाठवण्यासाठी ऑपरेशन ब्रह्मा सुरू केले?
    1. नेपाळ
    2. अफगाणिस्तान
    3. थायलंड
    4. म्यानमार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) म्यानमार

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन ब्रह्मा ही मार्च 2025 च्या जोरदार भूकंपानंतर म्यानमारसाठी भारताची मदत मोहीम होती; तिची घोषणा परराष्ट्रमंत्री एस. जयशंकर यांनी 28 मार्च रोजी केली आणि तिचे नेतृत्व भारतीय लष्कराने केले. सृष्टीचा निर्माता मानल्या जाणाऱ्या हिंदू देव ब्रह्मा यांच्या नावावरून तिचे नाव ठेवले आहे, पुनर्उभारणीसाठी मदतीचा संकेत देण्यासाठी. हे म्यानमारशी लक्षात ठेवा, नेपाळ किंवा थायलंडशी नाही.

  7. 2026
    नोव्हेंबर 2025 मध्ये दित्वा चक्रीवादळानंतर सुरू केलेल्या ऑपरेशन सागर बंधूद्वारे भारताने कोणत्या देशाला आपत्ती मदत पोहोचवली?
    1. श्रीलंका
    2. मालदीव
    3. बांगलादेश
    4. म्यानमार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) श्रीलंका

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन सागर बंधू ही दित्वा चक्रीवादळानंतर 28 नोव्हेंबर 2025 रोजी श्रीलंकेसाठी सुरू केलेली भारताची मानवतावादी मदत आणि आपत्ती निवारण मोहीम होती. नौदल, लष्कर आणि वायुदलाने मदत साहित्य, लोकांना सुरक्षित स्थळी हलवणे आणि संपर्क व्यवस्था पूर्ववत करणे यात मदत केली. हिंदी महासागरात प्रथम प्रतिसादकर्ता होण्याच्या भारताच्या शेजारी प्रथम धोरणाशी आणि SAGAR दृष्टिकोनाशी हे सुसंगत आहे.

  8. 2026
    परदेशातून कार्यरत असलेल्यांसह गुंडांचे जाळे मोडून काढण्यासाठी जानेवारी 2026 मध्ये कोणत्या राज्याच्या पोलिसांनी ऑपरेशन प्रहार सुरू केले?
    1. हरियाणा
    2. पंजाब
    3. राजस्थान
    4. दिल्ली
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) पंजाब

    स्पष्टीकरण: पंजाब पोलिसांनी 20 जानेवारी 2026 रोजी गुंड टोळ्यांच्या जाळ्याविरुद्ध 72 तासांची राज्यव्यापी मोहीम म्हणून ऑपरेशन प्रहार सुरू केले; परदेशस्थ सुमारे 60 गुंडांचे साथीदार आणि नातेवाईक हे तिचे लक्ष्य होते. दुसरा टप्पा, प्रहार-2, 10 फेब्रुवारी 2026 रोजी सुरू झाला. प्रहार म्हणजे आघात किंवा फटका.

  9. 2026
    2026 मध्ये हरवलेल्या व्यक्तींचा शोध घेण्यासाठी महिनाभर चाललेली ऑपरेशन मिलाप ही मोहीम कोणत्या राज्याच्या पोलिसांनी राबवली?
    1. महाराष्ट्र
    2. मध्य प्रदेश
    3. राजस्थान
    4. गुजरात
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) गुजरात

    स्पष्टीकरण: गुजरात पोलिसांनी 7 मे 2026 रोजी सुरू केलेली ऑपरेशन मिलाप राबवली; प्रलंबित बेपत्ता व्यक्तींच्या प्रकरणांचा आढावा घेणे आणि कुटुंबांना पुन्हा एकत्र आणणे हा तिचा उद्देश होता. पहिल्या महिन्यात सुमारे 1,470 बेपत्ता व्यक्तींचा शोध लागल्याचे वृत्तांत म्हटले आहे, आणि नंतर मोहिमेला मुदतवाढ देण्यात आली. मिलाप म्हणजे पुनर्मिलन किंवा भेट, यावरून नावाचा अर्थ कळतो.

  10. 2026
    जून 2026 मध्ये सेशेल्सने शाश्वतता आणि ब्लू इकॉनॉमीतील नेतृत्वासाठी पंतप्रधान मोदींना आपला नवा सन्मान दिला. त्याचे नाव काय?
    1. ऑर्डर ऑफ द नाईल
    2. गार्डियन ऑफ द ब्लू हॉरिझन
    3. ग्रँड क्रॉस ऑफ द ऑर्डर ऑफ ऑनर
    4. किंग हमाद ऑर्डर ऑफ द रेनेसान्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) गार्डियन ऑफ द ब्लू हॉरिझन

    स्पष्टीकरण: राष्ट्राध्यक्ष पॅट्रिक हर्मिनी यांनी 28 जून 2026 रोजी मोदींच्या सेशेल्स भेटीदरम्यान त्यांना गार्डियन ऑफ द ब्लू हॉरिझन प्रदान केला; हा सन्मान मिळवणारे मोदी पहिले व्यक्ती ठरले. ब्लू इकॉनॉमी, हवामान कृती आणि सागरी प्रशासन यातील कामाची ही दखल आहे. इतर पर्याय इजिप्त, ग्रीस आणि बहरीन यांचे सन्मान आहेत.

  1. 2026
    राष्ट्राध्यक्ष प्राबोवो सुबियांतो यांनी 7 जुलै 2026 रोजी जकार्ता येथे पंतप्रधान मोदींना इंडोनेशियाचा कोणता सन्मान प्रदान केला?
    1. बिंतांग महापुत्र अदिप्रधान
    2. बिंतांग जासा उतामा
    3. बिंतांग रिपब्लिक इंडोनेशिया अदिपूर्ण
    4. बिंतांग कार्तिका एका पाक्सी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) बिंतांग रिपब्लिक इंडोनेशिया अदिपूर्ण

    स्पष्टीकरण: राष्ट्राध्यक्ष प्राबोवो यांनी 7 जुलै 2026 रोजी जकार्तातील मेर्देका पॅलेस येथे पंतप्रधान मोदींना बिंतांग रिपब्लिक इंडोनेशिया अदिपूर्ण प्रदान केला. हा इंडोनेशियाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान मानला जातो, आणि भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांना तो आधी मिळाला होता असे प्राबोवो यांनी नमूद केले. इतर पर्याय खरोखरच्या पण कमी दर्जाच्या इंडोनेशियन सन्मानांचे आहेत.

  2. 2026
    फेब्रुवारी 2026 च्या भेटीदरम्यान पंतप्रधान मोदींना ‘मेडल ऑफ द नेसेट’ देऊन सन्मानित करण्यात आले. नेसेट हे कोणत्या देशाचे संसद आहे?
    1. इस्रायल
    2. जॉर्डन
    3. इजिप्त
    4. लेबनॉन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) इस्रायल

    स्पष्टीकरण: नेसेट ही इस्रायलची संसद आहे. तिच्या अध्यक्षांनी 25 फेब्रुवारी 2026 रोजी मोदींच्या इस्रायल भेटीदरम्यान नव्याने तयार केलेले मेडल ऑफ द नेसेट त्यांना प्रदान केले, आणि ते मिळवणारे ते पहिले व्यक्ती असल्याचे सांगितले जाते. इतर पश्चिम आशियाई कायदेमंडळांशी गल्लत टाळण्यासाठी नेसेट हा शब्द इस्रायलशी जोडून लक्षात ठेवा.

  3. 2026
    मे 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींना रॉयल ऑर्डर ऑफ द पोलर स्टार, कमांडर ग्रँड क्रॉस मिळाला. हा सन्मान कोणता देश देतो?
    1. नॉर्वे
    2. फिनलंड
    3. डेन्मार्क
    4. स्वीडन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) स्वीडन

    स्पष्टीकरण: रॉयल ऑर्डर ऑफ द पोलर स्टार ही स्वीडनची शौर्य-सन्मान परंपरा असून स्वीडनने मे 2026 मध्ये तिचा कमांडर ग्रँड क्रॉस पंतप्रधान मोदींना दिला. स्वीडन हा नॉर्वे, फिनलंड आणि डेन्मार्कसह नॉर्डिक देश आहे, म्हणून कोणता सन्मान कोणत्या देशाचा आहे ते तपासा. त्यांच्या अनेक आंतरराष्ट्रीय सन्मानांमध्ये याची गणना झाली.

  4. 2026
    जून 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींना देण्यात आलेला ‘ऑर्डर ऑफ द व्हाइट डबल क्रॉस (प्रथम श्रेणी)’ हा कोणत्या देशाचा सर्वोच्च सन्मान आहे?
    1. चेकिया
    2. स्लोव्हाकिया
    3. पोलंड
    4. हंगेरी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) स्लोव्हाकिया

    स्पष्टीकरण: स्लोव्हाकियाचे राष्ट्राध्यक्ष पीटर पेलेग्रिनी यांनी जून 2026 च्या स्लोव्हाकिया भेटीदरम्यान पंतप्रधान मोदींना ऑर्डर ऑफ द व्हाइट डबल क्रॉस, प्रथम श्रेणी प्रदान केला. हा स्लोव्हाकियाचा सर्वोच्च राज्य सन्मान आहे, आणि डबल क्रॉस हे स्लोव्हाक राजचिन्हावरील प्रतीकही आहे. शेजारच्या चेकिया, पोलंड आणि हंगेरीच्या सन्मानांशी याची गल्लत करू नका.

  5. 2026
    मे 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींना रोम येथील मुख्यालयात अॅग्रिकोला पदक मिळाले. ते कोणत्या UN संस्थेने प्रदान केले?
    1. WHO
    2. UNESCO
    3. FAO
    4. IFAD
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) FAO

    स्पष्टीकरण: अन्न आणि कृषी संघटनेने (FAO) आपले सर्वोच्च पुरस्कार म्हणून वर्णन केले जाणारे अॅग्रिकोला पदक सुमारे 20 मे 2026 रोजी रोममधील FAO मुख्यालयात पंतप्रधान मोदींना प्रदान केले; अन्न सुरक्षा आणि ग्रामीण विकासातील त्यांच्या नेतृत्वाचा त्यात उल्लेख होता. महासंचालक क्यू डोंग्यू यांनी ते दिले. मोदींनी हा सन्मान भारतीय शेतकरी, पशुपालक आणि मच्छीमारांना समर्पित केला.

  6. 2026
    बावन बुटी साड्या, पाथरकट्टी दगडी कारागिरी आणि पिढिया चित्रकला यांना जून 2026 मध्ये GI मानांकन मिळाले. ही उत्पादने कोणत्या राज्याची आहेत?
    1. झारखंड
    2. ओडिशा
    3. पश्चिम बंगाल
    4. बिहार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बिहार

    स्पष्टीकरण: बिहारच्या या तीन उत्पादनांना जून 2026 मध्ये GI मानांकन मिळाले: नालंदाच्या बावन बुटी साड्या आणि कापड, गयाची पाथरकट्टी दगडी कारागिरी आणि भोजपूरची पिढिया चित्रकला. GI मानांकनामुळे एखाद्या प्रदेशाशी जोडलेल्या उत्पादनाला कायदेशीर संरक्षण मिळते. बावन बुटी म्हणजे कापडात विणलेले बावन्न नक्षीदार आकृतिबंध.

  7. 2026
    सारिंदा हे पारंपरिक तंतुवाद्य जून 2026 मध्ये GI मानांकन मिळवल्याचे वृत्त आले. ते कोणत्या राज्याचे आहे?
    1. त्रिपुरा
    2. आसाम
    3. मणिपूर
    4. मिझोराम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) त्रिपुरा

    स्पष्टीकरण: त्रिपुराचे पारंपरिक तंतुवाद्य सारिंदा याला जून 2026 मध्ये GI मानांकन मिळाल्याचे वृत्त आले; त्याच फेरीत आसामच्या आदिवासी हातमाग उत्पादनांना, एका बांबू कलेला आणि बिहू वाद्याला नवे मानांकन मिळाले. सारिंदा हे गजाने वाजवायचे वाद्य आहे, त्यामुळे ते ढोल-ताशांसारख्या तालवाद्यांशी गल्लत करू नका. GI मानांकन एखाद्या स्थळाशी जोडलेल्या उत्पादनाचे संरक्षण करते.

  8. 2026
    भागैया रेशीम, कुचाई रेशीम, मुंडा दागिने आणि एका बांबू कलेला जून 2026 मध्ये GI मानांकन मिळाले. ही उत्पादने कोणत्या राज्याची आहेत?
    1. छत्तीसगड
    2. झारखंड
    3. ओडिशा
    4. बिहार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) झारखंड

    स्पष्टीकरण: जून 2026 च्या मध्यात झारखंडच्या चार पारंपरिक उत्पादनांना GI मानांकन मिळाले: भागैया रेशीम, कुचाई रेशीम, मुंडा दागिने आणि एक बांबू कला. राज्याला मिळालेली ही एकाच वेळची सर्वात मोठी GI मान्यता असल्याचे वृत्तांत म्हटले आहे. कुचाई रेशीम सरायकेला-खरसावां भागातून येते, त्यावरून ते झारखंडचे आहे हे लक्षात ठेवता येते.

  9. 2026
    सप्टेंबर 2026 च्या अखेरीस झारखंडच्या कोणत्या पारंपरिक ढोलाला भौगोलिक मानांकन (GI) मिळाले?
    1. ढाक
    2. नगारा
    3. मांदर
    4. मृदंगम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) मांदर

    स्पष्टीकरण: आदिवासी संगीतात वाजवले जाणारे झारखंडचे पारंपरिक ढोलवाद्य मांदर याला चेन्नईतील भौगोलिक मानांकन नोंदणी कार्यालयाकडून 28-29 सप्टेंबर 2026 रोजी GI मानांकन मिळाले. झारखंडच्या रेशीम, दागिने आणि बांबू कलेला जून 2026 मध्ये मिळालेल्या GI मानांकनांनंतर हे आले आहे. याउलट मृदंगम हे दक्षिण भारतातील तालवाद्य आहे.

  10. 2026
    राजस्थानातील जोधपूरच्या कोणत्या पारंपरिक हस्तनिर्मित पादत्राणे कलेला जुलै 2026 मध्ये वृत्त आल्याप्रमाणे GI मानांकन देण्यात आले?
    1. कोल्हापुरी चप्पल
    2. पंजाबी जुती
    3. खडाऊ
    4. मोजरी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मोजरी

    स्पष्टीकरण: राजस्थानातील जोधपूरच्या मोजरी कलेची चेन्नईतील GI नोंदणी कार्यालयाने भौगोलिक मानांकन म्हणून नोंदणी केली; ही बातमी जुलै 2026 मध्ये आली. प्रमाणपत्र जोधपूर हस्तकला निर्यातदार संघटना आणि एका स्थानिक संस्थेला मिळाले. कोल्हापुरी चप्पल महाराष्ट्र आणि कर्नाटकची आहे आणि तिला आधीच स्वतःचे GI मानांकन आहे.

  1. 2026
    अमेरिका, कॅनडा आणि मेक्सिको यांनी संयुक्तपणे आयोजित केलेल्या 2026 FIFA विश्वचषकाचा प्रारंभ 11 जून 2026 रोजी कोणत्या शहरात झाला?
    1. टोरंटो
    2. लॉस एंजेलिस
    3. मेक्सिको सिटी
    4. न्यूयॉर्क
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) मेक्सिको सिटी

    स्पष्टीकरण: स्पर्धेचे उद्घाटन 11 जून 2026 रोजी मेक्सिको सिटीतील एस्तादियो अझ्तेका येथे झाले, ज्यात मेक्सिको दक्षिण आफ्रिकेशी खेळला. अंतिम सामना 19 जुलै रोजी न्यूयॉर्क आणि न्यू जर्सी परिसरातील मेटलाइफ स्टेडियमवर झाला, म्हणजे स्पर्धा मेक्सिकोत सुरू होऊन अमेरिकेत संपली. तीन देशांनी आयोजित केलेला हा पहिलाच विश्वचषक होता.

  2. 2026
    2026 FIFA विश्वचषकाच्या उद्घाटन सामन्यात यजमान मेक्सिकोने कोणत्या संघाला 2-0 ने हरवले?
    1. दक्षिण आफ्रिका
    2. घाना
    3. इजिप्त
    4. पोलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) दक्षिण आफ्रिका

    स्पष्टीकरण: 11 जून 2026 रोजी एस्तादियो अझ्तेका येथील उद्घाटन सामन्यात मेक्सिकोने दक्षिण आफ्रिकेला 2-0 ने हरवले; हुलियान किनोनेस आणि राउल हिमेनेझ यांनी गोल केले. या सामन्यात तीन रेड कार्डही दाखवली गेली. अशा प्रकारे 80,000 हून अधिक प्रेक्षकांनी खचाखच भरलेल्या घरच्या मैदानावर मेक्सिकोने विजयाने मोहिमेची सुरुवात केली.

  3. 2026
    न्यूयॉर्कजवळ 19 जुलै 2026 रोजी खेळल्या गेलेल्या 2026 FIFA विश्वचषक अंतिम सामन्यात कोण जिंकले?
    1. अर्जेंटिना
    2. स्पेन
    3. फ्रान्स
    4. इंग्लंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) स्पेन

    स्पष्टीकरण: 19 जुलै 2026 च्या अंतिम सामन्यात स्पेनने अर्जेंटिनाला अतिरिक्त वेळेत 1-0 ने हरवून 2010 नंतर आपला दुसरा विश्वचषक जिंकला. अर्जेंटिना उपविजेता ठरला, इंग्लंड तिसरा आणि फ्रान्स चौथा आला. पाच विजेतेपदांसह ब्राझील अजूनही सर्वकालीन यादीत आघाडीवर आहे.

  4. 2026
    2026 FIFA विश्वचषकाचे तीन यजमान शुभंकर आहेत. क्लच हा टक्कल गरुड कोणत्या देशाचे प्रतिनिधित्व करतो?
    1. कॅनडा
    2. मेक्सिको
    3. ब्राझील
    4. अमेरिका
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) अमेरिका

    स्पष्टीकरण: क्लच हा टक्कल गरुड अमेरिकेचा शुभंकर आहे. मेपल हा मूस (हरीण) कॅनडाचे आणि झायू हा जग्वार मेक्सिकोचे प्रतिनिधित्व करतो. प्रत्येक शुभंकर यजमान देशाच्या राष्ट्रीय प्राण्याशी किंवा वन्यजीवांशी जोडलेला आहे, त्यामुळे जोड्या लक्षात ठेवणे सोपे जाते.

  5. स्थिर GK
    2026 FIFA विश्वचषक ही 23वी आवृत्ती आहे. 2022 मधील मागील 22वी आवृत्ती कोणत्या देशाने आयोजित केली होती?
    1. कतार
    2. रशिया
    3. ब्राझील
    4. सौदी अरेबिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) कतार

    स्पष्टीकरण: कतारने 2022 मध्ये 22वा FIFA विश्वचषक आयोजित केला, ज्याचे सामने दोहा आणि जवळच्या शहरांत झाले आणि अर्जेंटिनाने तो जिंकला. 2026 ची आवृत्ती 23वी आहे आणि 48 संघांसह होणारी पहिलीच आहे. ही स्पर्धा आयोजित करणारा कतार हा पहिला अरब आणि मुस्लिम बहुसंख्य देश होता.

  6. 2026
    2026 FIFA विश्वचषकात सर्वाधिक गोल करणाऱ्याला दिला जाणारा गोल्डन बूट कोणी जिंकला?
    1. लायोनेल मेस्सी
    2. हॅरी केन
    3. किलियन एम्बाप्पे
    4. एर्लिंग हॉलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) किलियन एम्बाप्पे

    स्पष्टीकरण: फ्रान्सच्या किलियन एम्बाप्पेने 10 गोलसह 2026 चा गोल्डन बूट जिंकला; 2022 नंतर हा त्याचा दुसरा बूट आहे. लायोनेल मेस्सी 8 गोलसह दुसरा आणि जूड बेलिंगहॅम 7 गोलसह तिसरा राहिला. गोल्डन बूट सर्वाधिक गोल करणाऱ्याला मिळतो, तर गोल्डन बॉल सर्वोत्तम खेळाडूला मिळतो.

  7. 2026
    2026 FIFA विश्वचषकातील सर्वोत्तम खेळाडूसाठीचा गोल्डन बॉल कोणाला मिळाला?
    1. लामिन यामाल
    2. रॉड्री
    3. लायोनेल मेस्सी
    4. जूड बेलिंगहॅम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) रॉड्री

    स्पष्टीकरण: स्पेनचा मध्यरक्षक रॉड्री याने 2026 चा गोल्डन बॉल जिंकला; तो FIFA च्या तांत्रिक अभ्यास गटाने केलेल्या क्रमवारीतून निवडला गेला. त्या क्रमवारीत लायोनेल मेस्सी दुसरा आणि किलियन एम्बाप्पे तिसरा आला. स्पेनने उनाई सिमोनमार्फत गोल्डन ग्लोव्ह आणि पाऊ कुबार्सीमार्फत सर्वोत्तम युवा खेळाडू पुरस्कारही जिंकला.

  8. 2026
    संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2026 हे वर्ष कोणत्या विषयाचे आंतरराष्ट्रीय वर्ष म्हणून घोषित केले, ज्याचा पुढाकार मंगोलियाने घेतला?
    1. कुरणे आणि पशुपालक
    2. सहकारी संस्था
    3. हिमनद्यांचे संवर्धन
    4. क्वांटम विज्ञान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) कुरणे आणि पशुपालक

    स्पष्टीकरण: 2026 हे आंतरराष्ट्रीय कुरणे आणि पशुपालक वर्ष आहे; FAO ही प्रमुख संस्था असून मंगोलिया मुख्य प्रायोजक आहे. जगातील सुमारे निम्मी जमीन कुरणांनी व्यापलेली आहे. UN ने 2026 हे आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष म्हणूनही पाळले आहे, तर सहकारी संस्था आणि क्वांटम विज्ञान हे 2025 चे विषय होते.

  9. 2026
    2026 मधील संयुक्त राष्ट्रांचा कोणता पाळला जाणारा उपक्रम शेतीतील महिलांच्या भूमिकेचा गौरव करतो, ज्यात FAO ही प्रमुख संस्था आहे?
    1. आंतरराष्ट्रीय भरडधान्य वर्ष
    2. आंतरराष्ट्रीय क्वांटम विज्ञान वर्ष
    3. आंतरराष्ट्रीय सहकारी संस्था वर्ष
    4. आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष

    स्पष्टीकरण: 2026 हे आंतरराष्ट्रीय महिला शेतकरी वर्ष म्हणून पाळले जाते आणि FAO त्याच्या अंमलबजावणीचे नेतृत्व करत आहे. ते आंतरराष्ट्रीय कुरणे आणि पशुपालक वर्षासोबत चालते, आणि ही दोन वर्षे महिला शेतकरी आणि पशुपालक समुदायांवर प्रकाश टाकतात. भरडधान्य वर्ष 2023 होते, आणि सहकारी संस्था व क्वांटम 2025 चे आहेत.

  10. स्थिर GK
    दुग्ध आणि पतसंस्थांसारख्या सदस्य-मालकीच्या उद्योगांचा गौरव करणारे UN चे कोणते आंतरराष्ट्रीय वर्ष 2025 मध्ये पाळले गेले?
    1. भरडधान्य
    2. सहकारी संस्था
    3. उंट-कुळातील प्राणी
    4. शाश्वत पर्यटन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) सहकारी संस्था

    स्पष्टीकरण: 2025 हे UN चे आंतरराष्ट्रीय सहकारी संस्था वर्ष होते, ज्याने दुग्ध, पत आणि शेती सहकारी संस्थांसारख्या सदस्य-मालकीच्या उद्योगांना प्रोत्साहन दिले. भारताने ते स्वतःच्या सहकार उपक्रमाशी जोडले, ज्यात स्वतंत्र सहकार मंत्रालयाचा समावेश आहे. भरडधान्याचा गौरव 2023 मध्ये आणि उंट-कुळातील प्राण्यांचा 2024 मध्ये झाला, त्यामुळे प्रत्येक वर्ष काळजीपूर्वक जुळवा.

  1. स्थिर GK
    आधुनिक क्वांटम यांत्रिकीच्या जन्माला शतक पूर्ण झाल्याच्या निमित्ताने 2025 चे कोणते UN आंतरराष्ट्रीय वर्ष एका क्षेत्राला समर्पित होते?
    1. हिमनद्यांचे संवर्धन
    2. कडधान्ये
    3. कुरणे
    4. क्वांटम विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) क्वांटम विज्ञान आणि तंत्रज्ञान

    स्पष्टीकरण: 2025 हे आंतरराष्ट्रीय क्वांटम विज्ञान आणि तंत्रज्ञान वर्ष होते, ज्याने 1925 मध्ये क्वांटम यांत्रिकीचा विकास झाल्याला 100 वर्षे पूर्ण झाल्याची नोंद केली. UN ने क्वांटम संशोधन आणि त्याचे उपयोग याबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी त्याचा वापर केला. कुरणे 2026 चे आहेत, आणि कडधान्यांचा गौरव खूप आधी 2016 मध्ये झाला होता.

  2. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांनी 2025 हे वर्ष आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि आणखी कोणत्या मूल्याचे वर्ष म्हणून घोषित केले, ज्याचा उद्देश राष्ट्रांमध्ये परस्पर समजूत निर्माण करणे आहे?
    1. विकास
    2. सलोखा
    3. विश्वास
    4. समृद्धी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) विश्वास

    स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्रांनी 2025 हे आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि विश्वास वर्ष म्हणून घोषित केले, देशांमध्ये संवाद, परस्पर समज आणि आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी. सहकारी संस्था, क्वांटम विज्ञान आणि तंत्रज्ञान आणि हिमनद्यांचे संवर्धन यांच्यासह हे 2025 मधील अनेक उपक्रमांपैकी एक होते. लक्षात ठेवा, तो शब्द विश्वास आहे, विकास नाही.

  3. 2026
    2026 साठी जाहीर झालेल्या पाच पद्मविभूषण पुरस्कार विजेत्यांमध्ये कोणत्या व्हायोलिन वादक दिग्गजाचा समावेश होता?
    1. एल सुब्रमण्यम
    2. कला रामनाथ
    3. एन राजम
    4. गणेश राजगोपालन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) एन राजम

    स्पष्टीकरण: गायकी अंगाच्या शैलीसाठी प्रसिद्ध असलेल्या हिंदुस्तानी शास्त्रीय व्हायोलिन वादक एन राजम या कला क्षेत्रात 2026 च्या पाच पद्मविभूषण पुरस्कार विजेत्यांमध्ये होत्या. इतर चार जण होते धर्मेंद्र, के टी थॉमस, पी नारायणन आणि व्ही एस अच्युतानंदन. पद्मविभूषण हा भारताचा दुसरा सर्वोच्च नागरी सन्मान आहे.

  4. 2026
    2026 साठी 5 पद्मविभूषण आणि 13 पद्मभूषणसह एकूण किती पद्म पुरस्कार जाहीर झाले?
    1. 122
    2. 131
    3. 139
    4. 126
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 131

    स्पष्टीकरण: सरकारने प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला, 25 जानेवारी 2026 रोजी, 2026 साठी 131 पद्म पुरस्कार जाहीर केले. यात 5 पद्मविभूषण, 13 पद्मभूषण आणि 113 पद्मश्री अशी विभागणी होती. 5 अधिक 13 अधिक 113 म्हणजे 131 होते हे पडताळून पाहता येते.

  5. 2026
    2026 मध्ये कोणत्या ज्येष्ठ चित्रपट अभिनेत्याला मरणोत्तर पद्मविभूषण प्रदान करण्यात आले?
    1. धर्मेंद्र
    2. मनोज कुमार
    3. असरानी
    4. सतीश शाह
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) धर्मेंद्र

    स्पष्टीकरण: ज्येष्ठ अभिनेते धर्मेंद्र यांना 2026 च्या यादीत कला क्षेत्रात मरणोत्तर पद्मविभूषणाने सन्मानित करण्यात आले. केरळचे माजी मुख्यमंत्री व्ही एस अच्युतानंदन यांनाही सार्वजनिक व्यवहार क्षेत्रात तो मरणोत्तर मिळाला. मरणोत्तर म्हणजे व्यक्तीच्या मृत्यूनंतर दिला जाणारा पुरस्कार.

  6. स्थिर GK
    प्रति स्त्री किती मुले इतक्या एकूण प्रजनन दराला प्रतिस्थापन पातळीचा प्रजनन दर म्हणतात?
    1. 1.5
    2. 2.1
    3. 2.5
    4. 3.0
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 2.1

    स्पष्टीकरण: प्रतिस्थापन पातळीचा प्रजनन दर म्हणजे प्रति स्त्री सुमारे 2.1 मुले इतका एकूण प्रजनन दर; जोडप्याची जागा दोन मुलांनी घ्यावी, आणि लवकर होणाऱ्या मृत्यूंसाठी थोडे जास्त धरलेले. या पातळीखाली गेल्यास लोकसंख्या अखेरीस वाढणे थांबते. भारताचा प्रजनन दर सध्या सुमारे 2.0 आहे, म्हणजे या पातळीच्या जवळ.

  7. 2026
    भारत आणि युरोपीय संघ यांनी आपल्या मुक्त व्यापार करार चर्चा पूर्ण झाल्याची घोषणा 2026 मध्ये कोणत्या तारखेला केली?
    1. 16 जानेवारी 2026
    2. 22 जानेवारी 2026
    3. 27 जानेवारी 2026
    4. 3 फेब्रुवारी 2026
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 27 जानेवारी 2026

    स्पष्टीकरण: ही घोषणा 27 जानेवारी 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत-EU शिखर परिषदेत करण्यात आली. युरोपीय आयोगाच्या अध्यक्षा उर्सुला फॉन डेर लायन यांनी याला ‘सर्व करारांची जननी’ म्हटले, कारण हा करार सुमारे दोन अब्ज लोकांच्या बाजारपेठेला व्यापतो. कायदेशीर तपासणी आणि औपचारिक स्वाक्षरी अजून बाकी होती, म्हणून ही तारीख चर्चा संपल्याचा दिवस म्हणून लक्षात ठेवा.

  8. 2026
    जानेवारी-फेब्रुवारी 2026 मध्ये झालेल्या ऑस्ट्रेलियन ओपनमध्ये पुरुष एकेरीचे विजेतेपद कोणी जिंकले?
    1. कार्लोस अल्काराझ
    2. यानिक सिनर
    3. नोवाक जोकोविच
    4. अलेक्झांडर झ्वेरेव्ह
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) कार्लोस अल्काराझ

    स्पष्टीकरण: स्पेनच्या कार्लोस अल्काराझने अंतिम सामन्यात नोवाक जोकोविचला हरवून आपले पहिले ऑस्ट्रेलियन ओपन विजेतेपद जिंकले. या विजयाने त्याचा करिअर ग्रँड स्लॅमही पूर्ण झाला, आणि तो असे करणारा सर्वात तरुण पुरुष खेळाडू ठरला. उपविजेता जोकोविच हे मेलबर्नमधील त्याच्या दहा जुन्या विजेतेपदांमुळे चुकीचे, पण मोहात पाडणारे उत्तर आहे.

  9. 2026
    ऑस्ट्रेलियन ओपन 2026 मध्ये महिला एकेरीचे विजेतेपद कझाकस्तानच्या कोणत्या खेळाडूने जिंकले?
    1. आर्यना सबालेंका
    2. इगा श्वियाटेक
    3. कोको गॉफ
    4. एलेना रिबाकिना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) एलेना रिबाकिना

    स्पष्टीकरण: एलेना रिबाकिनाने अंतिम सामन्यात अव्वल मानांकित आर्यना सबालेंकाला 6-4, 4-6, 6-4 ने हरवले. हे तिचे पहिले ऑस्ट्रेलियन ओपन विजेतेपद आणि विम्बल्डन 2022 नंतरचे दुसरे ग्रँड स्लॅम एकेरी विजेतेपद होते. सबालेंका उपविजेती आहे, त्यामुळे दोघींची गल्लत करू नका.

  10. 2026
    पंतप्रधान मोदींनी AI साठी आपली MANAV दृष्टी मांडलेली इंडिया AI इम्पॅक्ट समिट 2026 कोणत्या ठिकाणी झाली?
    1. यशोभूमी, द्वारका
    2. भारत मंडपम, नवी दिल्ली
    3. जिओ वर्ल्ड सेंटर, मुंबई
    4. HICC, हैदराबाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) भारत मंडपम, नवी दिल्ली

    स्पष्टीकरण: ही शिखर परिषद फेब्रुवारी 2026 च्या मध्यात नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे झाली. AI चा लाभ सर्वांना मिळावा ही तिची मार्गदर्शक कल्पना होती, जिचा सारांश ‘सर्वजन हिताय, सर्वजन सुखाय’ या ओळीत आहे. 2023 ची G20 नेत्यांची शिखर परिषद ज्या ठिकाणी झाली तेही भारत मंडपमच आहे.

  1. 2026
    फेब्रुवारी 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींनी मांडलेल्या AI साठीच्या MANAV दृष्टीमध्ये ‘N’ हे अक्षर कशाचे प्रतीक आहे?
    1. तटस्थ प्रशासन
    2. पुढील पिढीची नेटवर्क्स
    3. राष्ट्रीय सार्वभौमत्व
    4. देशव्यापी उपलब्धता
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) राष्ट्रीय सार्वभौमत्व

    स्पष्टीकरण: MANAV म्हणजे नैतिक आणि सदाचारी प्रणाली (Moral and Ethical systems), उत्तरदायी प्रशासन (Accountable governance), राष्ट्रीय सार्वभौमत्व (National sovereignty), सुलभ आणि सर्वसमावेशक AI (Accessible and inclusive AI) आणि वैध व कायदेशीर प्रणाली (Valid and legitimate systems). म्हणून ‘N’ म्हणजे राष्ट्रीय सार्वभौमत्व, ज्यात देशाच्या डेटावर आणि अल्गोरिदमवरील नियंत्रणाचा समावेश आहे. युक्ती: MANAV या शब्दाचा अर्थच ‘मानव’ आहे, यातून माणूस-केंद्री विचार दिसतो.

  2. 2026
    मिलान-कोर्तिना हिवाळी ऑलिंपिक 2026 मध्ये पदकतालिकेत कोणता देश अव्वल राहिला?
    1. अमेरिका
    2. इटली
    3. नेदरलँड्स
    4. नॉर्वे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) नॉर्वे

    स्पष्टीकरण: नॉर्वेने 18 सुवर्णांसह एकूण 41 पदके मिळवून तालिकेत अव्वल स्थान पटकावले, आणि 33 पदकांसह अमेरिका दुसरी आली. स्पर्धा इटलीतील मिलान आणि कोर्तिना दाम्पेत्सो येथे झाल्या, म्हणून यजमान देश हे मोहात पाडणारे पण चुकीचे उत्तर आहे. सलग तिसऱ्या हिवाळी ऑलिंपिकमध्ये नॉर्वे पदकतालिकेत आघाडीवर राहिला आहे.

  3. 2026
    मिलानो कोर्तिना 2026 हिवाळी ऑलिंपिक आणि पॅरालिंपिक स्पर्धांचे शुभंकर म्हणून कोणती जोडी होती?
    1. टिना आणि मिलो
    2. नेव्ह आणि ग्लिझ
    3. मिराइतोवा आणि सोमेइती
    4. फ्रीज आणि ऑली
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) टिना आणि मिलो

    स्पष्टीकरण: टिना आणि मिलो हे दोन स्टोट (नेवल्यासारखा प्राणी) भावंडे मिलानो कोर्तिना 2026 चे शुभंकर होते: टिना ऑलिंपिकसाठी आणि मिलो पॅरालिंपिकसाठी. त्यांची नावे यजमान ठिकाणांवरून, कोर्तिना आणि मिलानो यावरून आली आहेत. नेव्ह आणि ग्लिझ हे ट्युरिन 2006 च्या आधीच्या इटालियन स्पर्धेचे शुभंकर होते, आणि मिराइतोवा व सोमेइती टोकियो 2020 चे होते.

  4. 2026
    उत्तर प्रदेशातील बलियाचे कोणते पाणथळ क्षेत्र जून 2026 मध्ये भारताचे 100वे रामसर स्थळ ठरले?
    1. सौज झील
    2. सुरहा ताल
    3. सुखना सरोवर
    4. समसपूर सरोवर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) सुरहा ताल

    स्पष्टीकरण: सुरहा ताल, ज्याला जयप्रकाश नारायण पक्षी अभयारण्य असेही म्हणतात, ते जागतिक पर्यावरण दिनी, 5 जून 2026 रोजी 100वे रामसर स्थळ म्हणून घोषित झाले. गंगेच्या जुन्या वळणातून तयार झालेले हे गोड्या पाण्याचे पाणथळ क्षेत्र असून उत्तर प्रदेशातील 13वे रामसर स्थळ आहे. 99वे स्थळ, शेखा झील, हेही उत्तर प्रदेशातच आहे.

  5. 2026
    सुरहा तालच्या आधी घोषित झालेले रामसर स्थळ शेखा झील पक्षी अभयारण्य उत्तर प्रदेशातील कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
    1. मथुरा
    2. आग्रा
    3. इटावा
    4. अलीगढ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) अलीगढ

    स्पष्टीकरण: शेखा झील पक्षी अभयारण्य उत्तर प्रदेशातील अलीगढ जिल्ह्यात आहे आणि ते भारताचे 99वे रामसर स्थळ होते. त्यानंतर बलियातील सुरहा ताल 100वे ठरले. पटना पक्षी अभयारण्यासारख्या नावांनी फसू नका; ते बिहारसारखे वाटते पण उत्तर प्रदेशातील एटा जिल्ह्यात आहे.

  6. 2026
    IPL 2026 च्या अंतिम सामन्यात रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूने कोणत्या संघाला हरवून विजेतेपद जिंकले?
    1. गुजरात टायटन्स
    2. राजस्थान रॉयल्स
    3. पंजाब किंग्ज
    4. मुंबई इंडियन्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) गुजरात टायटन्स

    स्पष्टीकरण: अहमदाबाद येथील अंतिम सामन्यात RCB ने गुजरात टायटन्सला पाच गडी राखून हरवले; विराट कोहलीच्या नाबाद 75 धावांमुळे त्याला सामनावीर पुरस्कार मिळाला. गुजरात टायटन्स उपविजेते ठरले. CSK आणि मुंबई इंडियन्सनंतर IPL विजेतेपद यशस्वीपणे राखणारा RCB हा केवळ तिसरा संघ ठरला.

  7. 2026
    IPL 2026 हंगामात सर्वाधिक धावांसाठीची ऑरेंज कॅप कोणी जिंकली?
    1. विराट कोहली
    2. साई सुदर्शन
    3. वैभव सूर्यवंशी
    4. शुभमन गिल
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) वैभव सूर्यवंशी

    स्पष्टीकरण: राजस्थान रॉयल्सच्या वैभव सूर्यवंशीने 237 हून अधिक स्ट्राइक रेटने 776 धावा करून ऑरेंज कॅप जिंकली. 2026 च्या सुरुवातीला भारताच्या 19 वर्षांखालील विश्वचषक विजयातही चमकलेला हा किशोरवयीन सलामीवीर आहे. ऑरेंज कॅप सर्वाधिक धावा करणाऱ्याला आणि पर्पल कॅप सर्वाधिक बळी घेणाऱ्याला मिळते.

  8. 2026
    गुजरात टायटन्सच्या कोणत्या गोलंदाजाने IPL 2026 मध्ये सर्वाधिक बळींसाठीची पर्पल कॅप मिळवली?
    1. भुवनेश्वर कुमार
    2. कगिसो रबाडा
    3. जसप्रीत बुमराह
    4. मोहम्मद सिराज
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) कगिसो रबाडा

    स्पष्टीकरण: दक्षिण आफ्रिकेच्या कगिसो रबाडाने 29 बळींसह पर्पल कॅप जिंकली; दुसऱ्या क्रमांकावर राहिलेल्या भुवनेश्वर कुमारपेक्षा तो एका बळीने पुढे होता. तो हंगामातील उपविजेत्या गुजरात टायटन्सकडून खेळला. पर्पल कॅप IPL हंगामात सर्वाधिक बळी घेणाऱ्याला दिली जाते.

  9. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांनी घोषित केलेला जागतिक फुटबॉल दिवस दर वर्षी कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 10 मे
    2. 20 जून
    3. 14 जुलै
    4. 25 मे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 25 मे

    स्पष्टीकरण: जागतिक फुटबॉल दिवस दर वर्षी 25 मे रोजी पाळला जातो. शांतता, विकास आणि समावेशन यांचे साधन म्हणून फुटबॉलला प्रोत्साहन देण्यासाठी संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2022 मध्ये हा दिवस घोषित केला. युक्ती: तो मे महिन्याच्या शेवटच्या आठवड्यात येतो.

  10. स्थिर GK
    स्वस्त जेनेरिक औषधांना प्रोत्साहन देणारा जन औषधी दिवस भारतात दर वर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 7 मार्च
    2. 15 मार्च
    3. 7 एप्रिल
    4. 1 जुलै
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 7 मार्च

    स्पष्टीकरण: जन औषधी दिवस दर वर्षी 7 मार्च रोजी पाळला जातो. तो प्रधानमंत्री भारतीय जनऔषधी परियोजनेवर प्रकाश टाकतो; या योजनेत जन औषधी केंद्रांमार्फत दर्जेदार जेनेरिक औषधे खूपच कमी किमतीत विकली जातात. याची गल्लत 7 एप्रिल रोजी येणाऱ्या जागतिक आरोग्य दिनाशी करू नका.

  1. स्थिर GK
    1919 मध्ये पहिल्या भारतीय मालकीच्या जहाजाच्या प्रवासाचे स्मरण करणारा भारतातील राष्ट्रीय सागरी दिवस कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 5 मार्च
    2. 5 एप्रिल
    3. 5 जून
    4. 5 जुलै
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 5 एप्रिल

    स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय सागरी दिवस 5 एप्रिल रोजी पाळला जातो. 1919 मध्ये याच तारखेला सिंदिया स्टीम नेव्हिगेशन कंपनीचे पहिले जहाज एस.एस. लॉयल्टी मुंबईहून लंडनला निघाले. युक्ती: समुद्रासाठी 5 एप्रिल, पर्यावरणासाठी 5 जून.

  2. स्थिर GK
    युरी गागारिन यांच्या 1961 च्या उड्डाणाशी संबंधित आंतरराष्ट्रीय मानवी अंतराळ उड्डाण दिवस कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 12 मार्च
    2. 18 एप्रिल
    3. 12 एप्रिल
    4. 21 मे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 12 एप्रिल

    स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय मानवी अंतराळ उड्डाण दिवस 12 एप्रिल रोजी पाळला जातो. 1961 मध्ये याच तारखेला सोव्हिएत अंतराळवीर युरी गागारिन अंतराळात प्रवास करणारे पहिले मानव ठरले. संयुक्त राष्ट्रांनी हा दिवस 2011 मध्ये सुरू केला. 18 एप्रिल रोजीचा जागतिक वारसा दिन हा वेगळा उपक्रम आहे.

  3. स्थिर GK
    भारतीय डायस्पोराचा गौरव करणारा प्रवासी भारतीय दिवस दर वर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 12 जानेवारी
    2. 15 जानेवारी
    3. 25 जानेवारी
    4. 9 जानेवारी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 9 जानेवारी

    स्पष्टीकरण: प्रवासी भारतीय दिवस दर वर्षी 9 जानेवारी रोजी असतो. ही तारीख 1915 मध्ये महात्मा गांधी दक्षिण आफ्रिकेतून भारतात परतल्याची आठवण आहे. युक्ती: डायस्पोरासाठी 9 जानेवारी, राष्ट्रीय युवा दिनासाठी 12 जानेवारी.

  4. स्थिर GK
    आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन दर वर्षी कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 14 सप्टेंबर
    2. 21 फेब्रुवारी
    3. 8 सप्टेंबर
    4. 10 जानेवारी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 21 फेब्रुवारी

    स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन 21 फेब्रुवारी रोजी येतो. भाषिक आणि सांस्कृतिक विविधतेला प्रोत्साहन देण्यासाठी UNESCO ने 1999 मध्ये तो घोषित केला, आणि बांगलादेशातील 1952 च्या भाषा चळवळीचे स्मरण त्यातून केले जाते. याची गल्लत 10 जानेवारीला पाळल्या जाणाऱ्या जागतिक हिंदी दिनाशी करू नका.

  5. 2026
    जानेवारी 2026 मध्ये व्हेनेझुएलाचे राष्ट्राध्यक्ष निकोलस मादुरो यांना ताब्यात घेणाऱ्या अमेरिकी लष्करी कारवाईचे नाव काय होते?
    1. ऑपरेशन अॅब्सोल्यूट रिझॉल्व्ह
    2. ऑपरेशन सदर्न स्पिअर
    3. ऑपरेशन आयर्न शील्ड
    4. ऑपरेशन लिबर्टी डॉन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) ऑपरेशन अॅब्सोल्यूट रिझॉल्व्ह

    स्पष्टीकरण: ऑपरेशन अॅब्सोल्यूट रिझॉल्व्ह 3 जानेवारी 2026 रोजी राबवण्यात आले, ज्यात अमेरिकी विशेष दलांनी कराकासमध्ये मादुरो आणि त्यांच्या पत्नीला पकडून अमली पदार्थ तस्करी आणि शस्त्रास्त्र आरोपांना तोंड देण्यासाठी अमेरिकेत नेले. ऑपरेशन सदर्न स्पिअर हा मोहात पाडणारा पर्याय आहे, कारण ते कॅरिबियनमधील आधीच्या अमेरिकी मोहिमेचे नाव होते, पण ती पकडण्याची कारवाई नव्हती.

  6. 2026
    राष्ट्रीय सुपरकॉम्प्युटिंग मिशन अंतर्गत उभारलेली PARAM Shakti सुपरकॉम्प्युटिंग सुविधा जानेवारी 2026 मध्ये कोणत्या संस्थेत सुरू करण्यात आली?
    1. IIT कानपूर
    2. IIT खरगपूर
    3. IIT मद्रास
    4. IISc बेंगळुरू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) IIT मद्रास

    स्पष्टीकरण: PARAM Shakti चे उद्घाटन IIT मद्रास येथे MeitY च्या सचिवांनी केले. ती C-DAC तंत्रज्ञानाने राष्ट्रीय सुपरकॉम्प्युटिंग मिशन अंतर्गत बनवलेली 3.1 पेटाफ्लॉप क्षमतेची प्रणाली आहे; हे मिशन MeitY आणि विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग संयुक्तपणे राबवतात. औषध शोध आणि हवामान अभ्यास अशा क्षेत्रांसाठी संशोधक या सुविधेचा वापर करतात.

  7. 2026
    2026 मध्ये सुरू झालेली ‘समाधान दीदी’ ही AI आवाज-सहायक नागरिकांना कोणत्या सरकारी तक्रार निवारण पोर्टलवर तक्रारी नोंदवण्यास मदत करते?
    1. MyGov
    2. UMANG
    3. e-Office
    4. CPGRAMS
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) CPGRAMS

    स्पष्टीकरण: समाधान दीदी हा प्रशासकीय सुधारणा आणि जन तक्रार विभागाने (DARPG) भाषिणीच्या सहकार्याने विकसित केलेला AI आवाज चॅटबॉट आहे. तो CPGRAMS तक्रार प्रणालीसोबत काम करतो आणि आठव्या अनुसूचीतील 22 भाषा समजतो, त्यामुळे नागरिक फक्त बोलून तक्रार सांगू शकतो. चॅटबॉट योग्य विभाग शोधून तक्रार तिकडे पाठवतो.

  8. 2026
    जानेवारी 2026 मध्ये मध्य प्रदेशने आपल्या रातापानी व्याघ्र प्रकल्पाला कोणत्या पुरातत्त्वज्ञाचे नाव देण्याची घोषणा केली, ज्यांनी भीमबेटका शैलचित्रे जगाला ओळखीची केली?
    1. एच. डी. सांकलिया
    2. विष्णू श्रीधर वाकणकर
    3. बी. बी. लाल
    4. अलेक्झांडर कनिंगहॅम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) विष्णू श्रीधर वाकणकर

    स्पष्टीकरण: मुख्यमंत्री मोहन यादव यांनी जाहीर केले की रायसेन जिल्ह्यातील रातापानी व्याघ्र प्रकल्पाला डॉ. विष्णू श्रीधर वाकणकर यांचे नाव दिले जाईल. प्रकल्पाच्या हद्दीतील भीमबेटकाची प्रागैतिहासिक शैलचित्रे 1957 मध्ये प्रकाशात आणणारे हेच पुरातत्त्वज्ञ आहेत. भीमबेटका हे UNESCO जागतिक वारसा स्थळ आहे.

  9. स्थिर GK
    मार्च 2025 मध्ये भारताचा 58वा व्याघ्र प्रकल्प म्हणून घोषित झालेला माधव व्याघ्र प्रकल्प कोणत्या राज्यात आहे?
    1. मध्य प्रदेश
    2. राजस्थान
    3. छत्तीसगड
    4. महाराष्ट्र
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) मध्य प्रदेश

    स्पष्टीकरण: माधव व्याघ्र प्रकल्प मध्य प्रदेशातील शिवपुरी जिल्ह्यात असून माधव राष्ट्रीय उद्यानातून तयार झाला आहे. ‘टायगर स्टेट’ म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या मध्य प्रदेशाचा हा नववा व्याघ्र प्रकल्प आहे. केंद्रीय पर्यावरण मंत्र्यांनी मार्च 2025 मध्ये त्याची घोषणा केली.

  10. 2026
    प्रजासत्ताक दिनाच्या पूर्वसंध्येला 2026 मध्ये जाहीर झालेले, शांतता काळातील भारताचे सर्वोच्च शौर्य पदक, अशोक चक्र, कोणाला मिळाले?
    1. राकेश शर्मा
    2. अजित कृष्णन
    3. शुभांशु शुक्ला
    4. प्रशांत बालकृष्णन नायर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) शुभांशु शुक्ला

    स्पष्टीकरण: भारतीय वायुदलाचे ग्रुप कॅप्टन शुभांशु शुक्ला यांना हा पुरस्कार अॅक्सिओम-4 मोहिमेतील त्यांच्या वर्तनासाठी मिळाला; या मोहिमेत जून 2025 मध्ये ते आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकाला भेट देणारे पहिले भारतीय ठरले. ते लखनौचे आहेत. अंतराळात जाणारे पहिले भारतीय राकेश शर्मा यांना अशोक चक्र 1984 मध्येच मिळाले होते, म्हणून दोघांची गल्लत करू नका.

  1. 2026
    अजित पवार यांच्या निधनानंतर जानेवारी 2026 मध्ये महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री कोण झाल्या?
    1. पंकजा मुंडे
    2. सुनेत्रा पवार
    3. सुप्रिया सुळे
    4. यशोमती ठाकूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) सुनेत्रा पवार

    स्पष्टीकरण: राज्यसभा सदस्य आणि अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांनी 31 जानेवारी 2026 रोजी मुंबईतील लोकभवन येथे शपथ घेतली. अजित पवार यांचे 28 जानेवारी रोजी बारामती येथे विमान अपघातात निधन झाले होते. त्यांनी उत्पादन शुल्क, तसेच क्रीडा आणि युवक कल्याण अशी खाती सांभाळली.

  2. 2026
    ‘मेडिटेशन्स’ या ऑडिओबुकसाठी दलाई लामा यांनी आपला पहिला ग्रॅमी कोणत्या ग्रॅमी 2026 श्रेणीत जिंकला?
    1. सर्वोत्कृष्ट जागतिक संगीत सादरीकरण
    2. सर्वोत्कृष्ट संगीत चित्रपट
    3. सामाजिक बदलासाठी सर्वोत्कृष्ट गीत
    4. सर्वोत्कृष्ट ऑडिओ बुक, निवेदन आणि कथाकथन ध्वनिमुद्रण
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) सर्वोत्कृष्ट ऑडिओ बुक, निवेदन आणि कथाकथन ध्वनिमुद्रण

    स्पष्टीकरण: 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी झालेल्या 68व्या ग्रॅमी पुरस्कार सोहळ्यात दलाई लामा यांनी ‘मेडिटेशन्स: द रिफ्लेक्शन्स ऑफ हिज होलिनेस द दलाई लामा’ साठी ऑडिओबुक आणि कथाकथन श्रेणीत पुरस्कार जिंकला. वयाच्या 90व्या वर्षी जिंकलेला हा त्यांचा पहिला ग्रॅमी आहे. लक्षात ठेवा, हा बोलण्याशी संबंधित पुरस्कार आहे, संगीत श्रेणी नाही.

  3. 2026
    केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 मध्ये दुर्मिळ मृदा (रेअर अर्थ) कॉरिडॉर कोणत्या राज्यसमूहात जाहीर करण्यात आले?
    1. ओडिशा, केरळ, आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू
    2. राजस्थान, गुजरात, महाराष्ट्र, कर्नाटक
    3. झारखंड, छत्तीसगड, ओडिशा, पश्चिम बंगाल
    4. आसाम, मेघालय, त्रिपुरा, मणिपूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) ओडिशा, केरळ, आंध्र प्रदेश, तमिळनाडू

    स्पष्टीकरण: अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी हे कॉरिडॉर ओडिशा, केरळ, आंध्र प्रदेश आणि तमिळनाडूसाठी जाहीर केले, जिथे मोनाझाइट असलेली किनारी वाळू आढळते. दुर्मिळ मृदांचे खनन, प्रक्रिया, संशोधन आणि उत्पादनाला मदत करणे आणि प्रामुख्याने चीनकडून होणारी आयात कमी करणे हे त्यांचे उद्दिष्ट आहे.

  4. 2026
    भारताने ICC 19 वर्षांखालील पुरुष विश्वचषक 2026 च्या अंतिम सामन्यात इंग्लंडला हरवले. ही स्पर्धा कोणत्या दोन देशांनी आयोजित केली होती?
    1. नामिबिया आणि बोत्सवाना
    2. दक्षिण आफ्रिका आणि केनिया
    3. झिम्बाब्वे आणि नामिबिया
    4. श्रीलंका आणि बांगलादेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) झिम्बाब्वे आणि नामिबिया

    स्पष्टीकरण: 2026 ची आवृत्ती झिम्बाब्वे आणि नामिबिया यांनी संयुक्तपणे आयोजित केली, आणि अंतिम सामना 6 फेब्रुवारी रोजी हरारे येथे खेळला गेला. भारताने 100 धावांनी जिंकून विक्रमी सहावे विजेतेपद मिळवले; अंतिम सामन्यात वैभव सूर्यवंशीने 175 धावा केल्या. बोत्सवानाने एकही सामना आयोजित केला नाही, म्हणून तो पर्याय चुकीचा आहे.

  5. 2026
    सामन्यांच्या नोंदींनुसार, ICC 19 वर्षांखालील पुरुष विश्वचषक 2026 मध्ये स्पर्धावीर म्हणून कोणाची निवड झाली?
    1. आयुष म्हात्रे
    2. अभिज्ञान कुंडू
    3. हेनिल पटेल
    4. वैभव सूर्यवंशी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) वैभव सूर्यवंशी

    स्पष्टीकरण: भारताचा वैभव सूर्यवंशी स्पर्धेत 439 धावांसह मालिकावीर म्हणून नोंदलेला आहे, आणि अंतिम सामन्यात 80 चेंडूंत 175 धावांसाठी त्याने सामनावीर पुरस्कारही जिंकला. 19 वर्षांखालील विश्वचषक अंतिम सामन्यातील ही आतापर्यंतची सर्वोच्च वैयक्तिक धावसंख्या आहे.

  6. 2026
    वडोदरा येथे झालेल्या महिला प्रीमियर लीग 2026 च्या अंतिम सामन्यात दिल्ली कॅपिटल्सला हरवून कोणत्या संघाने विजेतेपद जिंकले?
    1. मुंबई इंडियन्स
    2. रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू
    3. UP वॉरियर्झ
    4. गुजरात जायंट्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरू

    स्पष्टीकरण: रॉयल चॅलेंजर्स बेंगळुरूने 204 धावांचे लक्ष्य गाठून 5 फेब्रुवारी 2026 रोजी दिल्ली कॅपिटल्सला सहा गडी राखून हरवले; हा लीगमधील सर्वाधिक धावांचा यशस्वी पाठलाग होता. 2024 नंतर RCB चे हे दुसरे WPL विजेतेपद होते. उपविजेत्या दिल्ली कॅपिटल्सने आतापर्यंत अंतिम सामना अनेकदा गमावला आहे.

  7. 2026
    महिला प्रीमियर लीग 2026 मध्ये सर्वाधिक धावांसाठीची ऑरेंज कॅप कोणी जिंकली?
    1. स्मृती मानधना
    2. हरमनप्रीत कौर
    3. शेफाली वर्मा
    4. जेमिमा रॉड्रिग्ज
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) स्मृती मानधना

    स्पष्टीकरण: RCB ची स्मृती मानधना 377 धावांसह WPL 2026 ची सर्वाधिक धावा करणारी खेळाडू ठरली, आणि तिने आपल्या संघाला विजेतेपदही मिळवून दिले. हरमनप्रीत कौर तिच्या सर्वात जवळची स्पर्धक होती. ऑरेंज कॅप नेहमी हंगामात सर्वाधिक धावा करणाऱ्याला मिळते.

  8. 2026
    गुजरात जायंट्सच्या कोणत्या अष्टपैलू खेळाडूने महिला प्रीमियर लीग 2026 मध्ये पर्पल कॅप जिंकली?
    1. नंदिनी शर्मा
    2. नादिन डी क्लर्क
    3. सोफी डिव्हाइन
    4. दीप्ती शर्मा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सोफी डिव्हाइन

    स्पष्टीकरण: न्यूझीलंडच्या सोफी डिव्हाइनने सुमारे 8.28 च्या इकॉनॉमी रेटने 17 बळी घेतले आणि तिला पर्पल कॅप देण्यात आली. दिल्ली कॅपिटल्सच्या नंदिनी शर्मानेही 17 बळी घेतले, पण थोड्या जास्त इकॉनॉमी रेटने; त्यामुळे ही चुरशीची शर्यत फसवणारा मुद्दा म्हणून लक्षात ठेवा. पर्पल कॅप हंगामात सर्वाधिक बळी घेणाऱ्याला मिळते.

  9. 2026
    27 फेब्रुवारी 2026 रोजी जाहीर झालेल्या भारताच्या नव्या GDP मालिकेसाठी 2011-12 ची जागा घेणारे कोणते आधारभूत वर्ष स्वीकारण्यात आले?
    1. 2004-05
    2. 2017-18
    3. 2020-21
    4. 2022-23
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 2022-23

    स्पष्टीकरण: MoSPI ने 27 फेब्रुवारी 2026 रोजी 2022-23 हे आधारभूत वर्ष असलेली नवी GDP मालिका जाहीर केली. औद्योगिक उत्पादन निर्देशांक आणि घाऊक किंमत निर्देशांकही 2022-23 या आधारभूत वर्षावर नेण्यात आले, तर नवा CPI 2024 हे आधारभूत वर्ष वापरतो. नव्या मालिकेत 2025-26 साठी वास्तविक GDP वृद्धी 7.6 टक्के धरण्यात आली.

  10. 2026
    सार्वत्रिक निवडणुकीनंतर 17 फेब्रुवारी 2026 रोजी बांगलादेशचे पंतप्रधान म्हणून कोणी शपथ घेतली?
    1. मुहम्मद युनूस
    2. तारिक रहमान
    3. नाहिद इस्लाम
    4. साजीब वाजेद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) तारिक रहमान

    स्पष्टीकरण: शेख हसीना यांना हटवणाऱ्या 2024 च्या उठावानंतरच्या पहिल्या निवडणुकीत बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टीने दणदणीत विजय मिळवल्यानंतर, पक्षाचे नेते तारिक रहमान यांनी 17 फेब्रुवारी 2026 रोजी शपथ घेतली. मतदानापूर्वी मुहम्मद युनूस यांनी अंतरिम सरकारचे नेतृत्व केले होते.

  1. 2026
    राष्ट्रीय स्वतंत्र पक्षाने निवडणूक जिंकल्यानंतर 27 मार्च 2026 रोजी नेपाळचे पंतप्रधान म्हणून कोणी शपथ घेतली?
    1. बालेंद्र शाह
    2. के. पी. शर्मा ओली
    3. पुष्पकमल दहल
    4. शेरबहादूर देउबा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) बालेंद्र शाह

    स्पष्टीकरण: काठमांडूचे माजी महापौर आणि रॅपर बालेंद्र शाह वयाच्या 35 व्या वर्षी नेपाळचे सर्वात तरुण पंतप्रधान झाले. सप्टेंबर 2025 च्या तरुणांच्या नेतृत्वाखालील आंदोलनांनंतर झालेल्या 5 मार्चच्या निवडणुकीत त्यांच्या राष्ट्रीय स्वतंत्र पक्षाने 275 पैकी 182 जागा जिंकल्या. ते अंतरिम पंतप्रधान सुशीला कार्की यांच्यानंतर आले.

  2. 2026
    जुलै 2026 मध्ये कीर स्टार्मर यांच्यानंतर युनायटेड किंगडमचे पंतप्रधान कोण झाले?
    1. वेस स्ट्रीटिंग
    2. अँजेला रेनर
    3. अँडी बर्नहॅम
    4. ऋषी सुनक
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अँडी बर्नहॅम

    स्पष्टीकरण: ग्रेटर मँचेस्टरचे माजी महापौर अँडी बर्नहॅम 20 जुलै 2026 रोजी दहा वर्षांतील ब्रिटनचे सातवे पंतप्रधान झाले. कीर स्टार्मर यांनी 22 जून 2026 रोजी लेबर नेतेपदाचा राजीनामा जाहीर केला होता. मेकरफील्ड पोटनिवडणूक जिंकून बर्नहॅम हाउस ऑफ कॉमन्समध्ये परतले.

  3. 2026
    फेब्रुवारी 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींनी राष्ट्राला समर्पित केलेल्या पंतप्रधान कार्यालय संकुलाचे नवे नाव काय आहे?
    1. कर्तव्य भवन
    2. सेवा तीर्थ
    3. लोक भवन
    4. संस्कृती सदन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) सेवा तीर्थ

    स्पष्टीकरण: सेंट्रल व्हिस्टा मधील नव्या PMO संकुलाला सेवा तीर्थ हे नाव देण्यात आले, जे ‘सत्ते’कडून ‘सेवे’कडे झालेला बदल दर्शवते. याच नामांतर मोहिमेत राजभवनांचे लोकभवन आणि राजनिवासांचे लोकनिवास झाले, तर केंद्रीय सचिवालय संकुलाला कर्तव्य भवन म्हणतात. सेवा तीर्थची गल्लत लोकभवनाशी करू नका, ते राज्यपालांचे कार्यालय आहे.

  4. 2026
    केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान यांनी फेब्रुवारी 2026 मध्ये AI आधारित शेतकरी मंच भारत-VISTAAR कोठे सुरू केला?
    1. भोपाळ
    2. लखनौ
    3. चंदीगड
    4. जयपूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) जयपूर

    स्पष्टीकरण: भारत-VISTAAR 17 फेब्रुवारी 2026 रोजी राजस्थानातील जयपूर येथे सुरू झाले. हा बहुभाषिक AI मंच चॅटबॉट आणि 155261 या हेल्पलाइन क्रमांकाद्वारे शेतकऱ्यांना पिके, हवामान, बाजार भाव आणि सरकारी योजनांबद्दल सल्ला देतो. प्रक्षेपणापूर्वी त्याची घोषणा केंद्रीय अर्थसंकल्पात झाली होती.

  5. 2026
    भारतीय लष्कराच्या नव्या भैरव हलक्या कमांडो बटालियन्सचे प्रदर्शन 2026 च्या लष्कर दिन संचलनात कोणत्या शहरात झाले?
    1. जयपूर
    2. पुणे
    3. लखनौ
    4. बेंगळुरू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) जयपूर

    स्पष्टीकरण: लष्कर दिनाचे संचलन 15 जानेवारी 2026 रोजी जयपूर येथे झाले, आणि ‘डेझर्ट फाल्कन्स’ असे टोपणनाव असलेल्या भैरव बटालियन्सचे प्रदर्शन तिथे करण्यात आले. ही हलकी कमांडो पथके नियमित पायदळ आणि पॅरा स्पेशल फोर्सेस यांच्यामधील असून सीमांवर वेगवान, प्रभावी कारवाईसाठी आहेत.

  6. 2026
    2026 मध्ये भारतीय लष्कराने ड्रोन-आधारित पहिली बाज बटालियन कोणत्या राज्यात उभारली?
    1. राजस्थान
    2. जम्मू आणि काश्मीर
    3. पंजाब
    4. गुजरात
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) पंजाब

    स्पष्टीकरण: ऑल इंडिया रेडिओच्या वृत्तानुसार, पहिली बाज बटालियन पंजाबमध्ये उभारण्यात आली, आणि लष्कराची 11 कोअर (वज्र कोअर) ही ती कार्यान्वित करणारी पहिली तुकडी ठरली. हे पथक टेहळणी आणि हल्ला या भूमिकांसाठी ड्रोनवर आधारित आहे. याची गल्लत भैरव हलक्या कमांडो बटालियन्सशी करू नका.

  7. 2026
    फेब्रुवारी 2026 मध्ये सर्वोत्कृष्ट बालक आणि कौटुंबिक चित्रपटासाठी BAFTA कोणत्या मणिपुरी भाषेतील चित्रपटाने जिंकला?
    1. फिजिगी मणि
    2. बूंग
    3. इशानौ
    4. इमागी निंगथेम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बूंग

    स्पष्टीकरण: लक्ष्मीप्रिया देवी दिग्दर्शित ‘बूंग’ ने 22 फेब्रुवारी 2026 रोजी लंडनमधील 79व्या BAFTA सोहळ्यात हा पुरस्कार जिंकला आणि या श्रेणीत जिंकणारा पहिला भारतीय चित्रपट ठरला. या चित्रपटाला फरहान अख्तर यांचा पाठिंबा आहे आणि तो मणिपूरमधील एका लहान मुलाची कथा सांगतो.

  8. 2026
    राज्याचे नाव बदलण्याचा अधिकार संसदेला घटनेच्या कोणत्या कलमान्वये आहे, जसे केरळचे नाव केरळम करण्याच्या 2026 च्या प्रस्तावात?
    1. कलम 1
    2. कलम 2
    3. कलम 368
    4. कलम 3
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) कलम 3

    स्पष्टीकरण: कलम 3 अन्वये संसद कायद्याद्वारे नवी राज्ये स्थापन करू शकते आणि विद्यमान राज्याचे क्षेत्र, सीमा किंवा नाव बदलू शकते. केरळ विधानसभेने 2024 मध्ये ठराव मंजूर केल्यानंतर, केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 24 फेब्रुवारी 2026 रोजी केरळचे नाव केरळम करण्यास मंजुरी दिली. राष्ट्रपती आधी विधेयक राज्य विधिमंडळाकडे मत मागवण्यासाठी पाठवतात, पण ते मत बंधनकारक नसते.

  9. 2026
    28 फेब्रुवारी 2026 रोजी 14 वर्षांच्या मुलींसाठी गर्भाशयमुख कर्करोगाविरुद्ध देशव्यापी HPV लसीकरण मोहीम पंतप्रधान मोदींनी कोणत्या शहरातून सुरू केली?
    1. अजमेर
    2. जोधपूर
    3. उदयपूर
    4. कोटा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अजमेर

    स्पष्टीकरण: ही मोहीम 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी राजस्थानातील अजमेरजवळील कायड येथे सुरू झाली. गर्भाशयमुख कर्करोगाची बहुतेक प्रकरणे घडवणाऱ्या HPV प्रकारांपासून संरक्षण देणारी गार्डासिल-4 लस वापरून 14 वर्षांच्या सुमारे 1.15 कोटी मुलींना लस देण्याचे तिचे उद्दिष्ट आहे. ही मोहीम सुमारे 90 दिवस चालवण्याचे नियोजन होते.

  10. 2026
    मार्च 2026 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 33,660 कोटी रुपयांच्या खर्चासह मंजूर केलेली कोणती योजना 100 प्लग-अँड-प्ले औद्योगिक उद्याने विकसित करणार आहे?
    1. PM MITRA
    2. PM गतिशक्ती
    3. BHAVYA
    4. उद्यम विकास मिशन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) BHAVYA

    स्पष्टीकरण: BHAVYA, म्हणजेच भारत औद्योगिक विकास योजना, ही केंद्रीय क्षेत्रातील योजना म्हणून 18 मार्च 2026 रोजी मंत्रिमंडळाने 2026-27 ते 2031-32 या सहा वर्षांसाठी मंजूर केली. प्रत्येक उद्यान 100 ते 1,000 एकर आकाराचे आणि तयार औद्योगिक पायाभूत सुविधांसह असावे, असे नियोजन आहे. याउलट PM MITRA ही वस्त्रोद्योग उद्यानांसाठी आहे.

  1. 2026
    मार्च 2026 मध्ये सुमारे 497 कोटी रुपयांच्या खर्चासह सुरू झालेली RELIEF ही योजना कोणत्या गटाला मदत करण्यासाठी तयार केली गेली?
    1. दुष्काळग्रस्त शेतकरी
    2. लहान मच्छीमार
    3. MSME स्टार्टअप्स
    4. पश्चिम आशियातील सागरी वाहतूक अडथळ्यांनी बाधित निर्यातदार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) पश्चिम आशियातील सागरी वाहतूक अडथळ्यांनी बाधित निर्यातदार

    स्पष्टीकरण: RELIEF म्हणजे निर्यात सुलभीकरणासाठी लवचिकता आणि लॉजिस्टिक्स हस्तक्षेप (Resilience and Logistics Intervention for Export Facilitation). पश्चिम आशिया संकटाशी संबंधित लॉजिस्टिक्स आणि सागरी वाहतूक अडथळ्यांनी बाधित निर्यातदारांसाठी निर्यात प्रोत्साहन मिशन अंतर्गत हा कालमर्यादित मदत उपाय आहे, ज्यात ECGC ही नोडल संस्था आहे. सरकारने नंतर तिला 31 मार्च 2027 पर्यंत मुदतवाढ दिली.

  2. स्थिर GK
    2023-24 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात जाहीर झालेली MISHTI योजना कोणत्या प्रकारच्या वनस्पतींच्या लागवडीला आणि संवर्धनाला मदत करते?
    1. बांबू
    2. खारफुटी
    3. उंच पर्वतीय जंगले
    4. वाळवंटी गवत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) खारफुटी

    स्पष्टीकरण: MISHTI म्हणजे किनाऱ्यावरील अधिवासांसाठी आणि मूर्त उत्पन्नासाठी खारफुटी उपक्रम (Mangrove Initiative for Shoreline Habitats and Tangible Incomes). ती किनाऱ्यालगत आणि मिठागरांच्या जमिनींवर खारफुटी लागवडीला प्रोत्साहन देते, ज्यामुळे चक्रीवादळे आणि वादळी लाटांपासून किनाऱ्यांचे संरक्षण होते आणि मच्छीमार समुदायांना आधार मिळतो. युक्ती: पहिला शब्द ‘Mangrove’ उत्तर सांगतो.

  3. 2026
    भटक्या आणि बेवारस गुरांसाठी निवारे बांधण्यासाठी मार्च 2026 मध्ये कोणत्या राज्याने गोधाम (गौधाम) योजना सुरू केली?
    1. छत्तीसगड
    2. मध्य प्रदेश
    3. हरियाणा
    4. उत्तर प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) छत्तीसगड

    स्पष्टीकरण: छत्तीसगडचे मुख्यमंत्री विष्णुदेव साय यांनी 14 मार्च 2026 रोजी गौधाम योजना सुरू केली. भटक्या आणि बेवारस गुरांसाठी सुमारे 1,460 निवारे बांधण्याचे नियोजन आहे, प्रत्येक किमान एक एकर जमिनीवर. ही राज्याच्या 2020 च्या जुन्या गोधन न्याय योजनेपेक्षा वेगळी आहे, जी शेण खरेदी करते.

  4. 2026
    प्रत्येक जिल्ह्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण स्थानिक पदार्थाला प्रोत्साहन देण्यासाठी जानेवारी 2026 मध्ये सुरू झालेली ‘एक जिल्हा एक व्यंजन’ (ODOC) ही कोणत्या राज्याची योजना आहे?
    1. मध्य प्रदेश
    2. राजस्थान
    3. उत्तर प्रदेश
    4. गुजरात
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) उत्तर प्रदेश

    स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशने ODOC 24 जानेवारी 2026 रोजी, राज्याच्या स्थापना दिनी, केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा आणि मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ यांच्या उपस्थितीत सुरू केली. ती राज्याच्या ‘एक जिल्हा एक उत्पाद’ कार्यक्रमावर आधारित असून प्रत्येक जिल्ह्यातील एक पारंपरिक पदार्थ ओळखणे, जतन करणे आणि त्याचे ब्रँडिंग करणे हे तिचे उद्दिष्ट आहे.

  5. 2026
    2026 मध्ये सुरू झालेली पंजाबची मुख्यमंत्री सेहत योजना वर्षाला किती रकमेपर्यंत कॅशलेस वैद्यकीय उपचाराचे आश्वासन देते?
    1. 5 लाख रुपये
    2. 10 लाख रुपये
    3. 15 लाख रुपये
    4. 20 लाख रुपये
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 10 लाख रुपये

    स्पष्टीकरण: पंजाबची मुख्यमंत्री सेहत योजना पात्र रहिवाशांना वर्षाला 10 लाख रुपयांपर्यंत मोफत, कॅशलेस उपचार संरक्षण देते; ते केंद्राच्या आयुष्मान भारत योजनेच्या 5 लाख रुपयांच्या संरक्षणाच्या दुप्पट आहे. ही योजना जानेवारी 2026 मध्ये सुरू झाली.

  6. 2026
    हुबळी येथील अंतिम सामन्यात कर्नाटकविरुद्ध पहिल्या डावात आघाडी घेऊन 2025-26 मध्ये कोणत्या संघाने आपले पहिले रणजी करंडक विजेतेपद जिंकले?
    1. केरळ
    2. सौराष्ट्र
    3. विदर्भ
    4. जम्मू आणि काश्मीर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) जम्मू आणि काश्मीर

    स्पष्टीकरण: 28 फेब्रुवारी 2026 रोजी अंतिम सामना अनिर्णित संपला तेव्हा जम्मू आणि काश्मीरने पहिल्या डावात 291 धावांची आघाडी घेतल्यामुळे विजेतेपद जिंकले. स्पर्धेत सुमारे सात दशके खेळल्यानंतरचे हे त्यांचे पहिलेच विजेतेपद होते, आणि ते रणजी स्पर्धेचे 18वे वेगळे विजेते ठरले.

  7. 2026
    भारताच्या 16व्या जनगणनेसाठी, जनगणना 2027 साठी, गृहमंत्री अमित शहा यांनी कोणते दोन शुभंकर प्रकाशित केले?
    1. प्रगती आणि विकास
    2. ज्ञान आणि शक्ती
    3. जन आणि गण
    4. संख्या आणि मित्र
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) प्रगती आणि विकास

    स्पष्टीकरण: प्रगती आणि विकास, जे महिला आणि पुरुष गणक म्हणून दाखवले आहेत, ते मार्च 2026 मध्ये डिजिटल जनगणना 2027 चे मैत्रीपूर्ण चेहरे म्हणून प्रकाशित करण्यात आले. ही 16वी जनगणना असून स्वातंत्र्यानंतरची आठवी आहे. शुभंकर प्रगती आणि विकासाचे प्रतिनिधित्व करतात.

  8. 2026
    जनगणना 2027 चा पहिला टप्पा, म्हणजे घरयादी आणि गृहनिर्माण जनगणना, 2026 मध्ये कोणत्या कालावधीत ठरला होता?
    1. 1 जानेवारी ते 31 मार्च
    2. 15 फेब्रुवारी ते 15 ऑगस्ट
    3. 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर
    4. 1 ऑक्टोबर ते 31 डिसेंबर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर

    स्पष्टीकरण: घरयादी आणि गृहनिर्माण जनगणनेचा टप्पा 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर 2026 दरम्यान चालला, आणि प्रत्येक राज्याने त्या कालावधीत स्वतःची 30 दिवसांची खिडकी निवडली. लोकसंख्या गणना हा दुसरा टप्पा असून त्याची संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 आहे. पहिल्यांदाच लोकांना ऑनलाइन स्वतःची गणना करण्याचीही सोय होती.

  9. 2026
    जनगणना 2027 ची संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 नसून 1 ऑक्टोबर 2026 कोणत्या भागांसाठी आहे?
    1. ईशान्येकडील राज्ये
    2. बेटांचे प्रदेश
    3. राजस्थानचे वाळवंटी जिल्हे
    4. लडाख आणि जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश व उत्तराखंडचे बर्फाच्छादित भाग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लडाख आणि जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश व उत्तराखंडचे बर्फाच्छादित भाग

    स्पष्टीकरण: या भागांमध्ये जोरदार बर्फवृष्टीमुळे हिवाळ्यात क्षेत्रीय काम कठीण होते, म्हणून त्यांची गणना आधी केली जाते आणि त्यांची संदर्भ तारीख 1 ऑक्टोबर 2026 आहे. उर्वरित भारतासाठी संदर्भ तारीख 1 मार्च 2027 आहे. जनगणना 2027 ही भारताची 16वी जनगणना आहे.

  10. 2026
    जनगणना 2027 साठी सुरू केलेला राष्ट्रीय टोल-फ्री हेल्पलाइन क्रमांक कोणता आहे?
    1. 1930
    2. 1855
    3. 1885
    4. 1098
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1855

    स्पष्टीकरण: महानिबंधक आणि जनगणना आयुक्त कार्यालयाने जनगणना 2027 साठी टोल-फ्री हेल्पलाइन 1855 सर्व राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांत चॅटबॉटसह कार्यान्वित केली. 1930 हा सायबर गुन्हे हेल्पलाइन क्रमांक आहे आणि 1098 हा चाइल्डलाइन आहे, म्हणून त्यांची गल्लत करू नका.

  1. 2026
    जनगणना 2027 चे कामकाज सांभाळणारे भारताचे महानिबंधक आणि जनगणना आयुक्त कोण आहेत?
    1. विवेक जोशी
    2. मृत्युंजय कुमार नारायण
    3. ज्ञानेश कुमार
    4. संजय मल्होत्रा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) मृत्युंजय कुमार नारायण

    स्पष्टीकरण: IAS अधिकारी मृत्युंजय कुमार नारायण हे गृह मंत्रालयांतर्गत महानिबंधक आणि जनगणना आयुक्त हे पद सांभाळतात. त्यांचे कार्यालय भारताची 16वी जनगणना राबवते, जिचा घरयादी टप्पा 1 एप्रिल ते 30 सप्टेंबर 2026 दरम्यान ठरला होता आणि त्यानंतर लोकसंख्या गणना होणार आहे. विवेक जोशी यांनी हे पद आधी सांभाळले होते.

  2. 2026
    अहमदाबाद येथील अंतिम सामन्यात न्यूझीलंडला हरवून ICC पुरुष T20 विश्वचषक 2026 कोणत्या संघाने जिंकला?
    1. भारत
    2. ऑस्ट्रेलिया
    3. इंग्लंड
    4. दक्षिण आफ्रिका
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) भारत

    स्पष्टीकरण: श्रीलंकेसोबत संयुक्तपणे आयोजित केलेल्या स्पर्धेत भारताने 8 मार्च 2026 रोजी नरेंद्र मोदी स्टेडियमवर न्यूझीलंडला 96 धावांनी हरवून करंडक जिंकला. महेंद्रसिंग धोनीच्या नेतृत्वाखाली 2007 आणि रोहित शर्माच्या नेतृत्वाखाली 2024 नंतरचे हे भारताचे तिसरे T20 विश्वचषक विजेतेपद होते, आणि एखाद्या संघाने करंडक राखून तो घरच्या मैदानावर जिंकण्याची ही पहिलीच वेळ होती.

  3. 2026
    ICC पुरुष T20 विश्वचषक 2026 मध्ये स्पर्धावीर म्हणून कोणाची निवड झाली?
    1. जसप्रीत बुमराह
    2. अभिषेक शर्मा
    3. संजू सॅमसन
    4. वरुण चक्रवर्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) संजू सॅमसन

    स्पष्टीकरण: यष्टिरक्षक-फलंदाज संजू सॅमसनला बाद फेरीतील सलग तीन 80 हून अधिक धावांच्या खेळ्यांसह मोठ्या धावसंख्येनंतर स्पर्धावीर पुरस्कार मिळाला. न्यूझीलंडविरुद्धच्या अंतिम सामन्यात चार बळी घेणाऱ्या जसप्रीत बुमराहला अंतिम सामन्याचा सामनावीर घोषित केले गेले, म्हणून दोन्ही पुरस्कारांची गल्लत करू नका.

  4. 2026
    मार्च 2026 मध्ये जाहीर झालेल्या 60व्या ज्ञानपीठ पुरस्कारासाठी कोणत्या तमिळ कवी आणि गीतकाराची निवड झाली?
    1. गुलजार
    2. विनोद कुमार शुक्ल
    3. दामोदर मावजो
    4. आर. वैरामुथु
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) आर. वैरामुथु

    स्पष्टीकरण: भारतीय ज्ञानपीठाने 2025 या वर्षासाठीच्या 60व्या ज्ञानपीठ पुरस्कारासाठी आर. वैरामुथु यांची निवड केली. भारताचा हा सर्वोच्च साहित्यिक सन्मान मिळवणारे ते अखिलन (1975) आणि जयकांतन (2002) यांच्यानंतरचे तिसरे तमिळ लेखक आहेत. मागील पुरस्कार हिंदी लेखक विनोद कुमार शुक्ल यांना मिळाला होता.

  5. 2026
    मार्च 2026 मध्ये झालेल्या 98व्या अकादमी पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा पुरस्कार कोणत्या चित्रपटाने जिंकला?
    1. सिनर्स
    2. वन बॅटल आफ्टर अनदर
    3. हॅम्नेट
    4. फ्रँकेनस्टाईन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) वन बॅटल आफ्टर अनदर

    स्पष्टीकरण: ‘वन बॅटल आफ्टर अनदर’ ने 15 मार्च 2026 रोजी 98व्या अकादमी पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट चित्रपट जिंकला. 13 नामांकनांपैकी त्याने सहा ऑस्कर मिळवले, आणि त्याचे दिग्दर्शक पॉल थॉमस अँडरसन यांनी सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शन आणि सर्वोत्कृष्ट रूपांतरित पटकथा हे पुरस्कारही जिंकले. भारताची प्रवेशिका ‘होमबाउंड’ अंतिम नामांकनांपर्यंत पोहोचली नाही.

  6. 2026
    ममता कालिया यांनी 2025 चा हिंदीतील साहित्य अकादमी पुरस्कार कोणत्या कृतीसाठी जिंकला?
    1. जीते जी इलाहाबाद
    2. कितने पाकिस्तान
    3. अल्मा कबूतरी
    4. राग दरबारी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) जीते जी इलाहाबाद

    स्पष्टीकरण: ममता कालिया यांना त्यांच्या ‘जीते जी इलाहाबाद’ या आत्मकथनासाठी 2025 चा हिंदीतील साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला. अकादमीने 16 मार्च 2026 रोजी 24 भाषांमधील विजेत्यांची घोषणा केली, आणि प्रत्येक विजेत्याला ताम्रपट, शाल आणि 1 लाख रुपये मिळतात. यादीतील इतर शीर्षके वेगवेगळ्या लेखकांची सुप्रसिद्ध पुस्तके आहेत.

  7. 2026
    इंग्रजीतील साहित्य अकादमी पुरस्कार 2025 माजी राजनयिक नवतेज सरना यांना कोणत्या पुस्तकासाठी मिळाला?
    1. द एक्झाइल
    2. विंटर इव्हनिंग्ज
    3. क्रिमसन स्प्रिंग
    4. वुई वेरन्ट लव्हर्स लाइक दॅट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) क्रिमसन स्प्रिंग

    स्पष्टीकरण: भारताचे माजी राजदूत आणि लेखक नवतेज सरना यांनी त्यांच्या ‘क्रिमसन स्प्रिंग’ या कादंबरीसाठी इंग्रजीतील 2025 चा साहित्य अकादमी पुरस्कार जिंकला. हा पुरस्कार मार्च 2026 मध्ये हिंदीतील ममता कालिया यांच्या पुरस्कारासोबत जाहीर झाला. इतर पर्यायही त्यांचीच पुस्तके आहेत, म्हणून या पुरस्काराशी जोडलेले पुस्तक लक्षात ठेवा.

  8. 2026
    NPCI BHIM सर्व्हिसेस लिमिटेडने 2026 मध्ये कोणत्या क्रिकेटपटूला BHIM पेमेंट्स अॅपचा ब्रँड अॅम्बेसेडर नेमले?
    1. विराट कोहली
    2. रोहित शर्मा
    3. सचिन तेंडुलकर
    4. एम. एस. धोनी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) एम. एस. धोनी

    स्पष्टीकरण: NPCI BHIM सर्व्हिसेस लिमिटेड (NBSL) ने मार्च 2026 मध्ये एम. एस. धोनीला BHIM पेमेंट्स अॅपचा चेहरा म्हणून नेमले. विश्वास, साधेपणा आणि सुरक्षित डिजिटल पेमेंट्स यावर आधारित ‘माही वे’ ही मोहीम एप्रिलमध्ये सुरू झाली. NBSL ही NPCI ची उपकंपनी असून ती UPI मंचावर चालणारे BHIM अॅप चालवते.

  9. 2026
    2026 मधील ‘करुणा: द पॉवर ऑफ कम्पॅशन’ या पुस्तकाचे लेखक कोण आहेत?
    1. अमर्त्य सेन
    2. कैलाश सत्यार्थी
    3. अभिजित बॅनर्जी
    4. वेंकटरामन रामकृष्णन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) कैलाश सत्यार्थी

    स्पष्टीकरण: ‘करुणा: द पॉवर ऑफ कम्पॅशन’ हे पुस्तक नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते कैलाश सत्यार्थी यांनी लिहिले असून 2026 मध्ये जयपूर साहित्य महोत्सवात त्याचे प्रकाशन झाले. बालकांना मजुरीतून मुक्त करण्याच्या त्यांच्या कामाच्या आधारे ते त्यात ‘करुणेच्या जागतिकीकरणा’चा पुरस्कार करतात. त्यांनी 2024 मध्ये दलाई लामा यांच्यासोबत ‘द बुक ऑफ कम्पॅशन’ हे पुस्तक सहलेखन केले होते.

  10. 2026
    के. के. बिर्ला फाउंडेशनतर्फे दिला जाणारा सरस्वती सन्मान 2025 साठी कोणाची निवड झाली?
    1. रामकुमार मुखोपाध्याय
    2. गुलजार
    3. ममता कालिया
    4. नवतेज सरना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) रामकुमार मुखोपाध्याय

    स्पष्टीकरण: बंगाली कादंबरीकार रामकुमार मुखोपाध्याय यांची त्यांच्या ‘हर पार्वती कथा’ या कादंबरीसाठी 35व्या सरस्वती सन्मानासाठी निवड झाली. के. के. बिर्ला फाउंडेशन हा पुरस्कार देते, ज्यात 15 लाख रुपये, मानपत्र आणि ताम्रपट असतो. येथे दिलेल्या ममता कालिया आणि नवतेज सरना यांनी त्याऐवजी साहित्य अकादमी पुरस्कार जिंकले, जो वेगळा सन्मान आहे.

  1. 2026
    भारताच्या 2031-35 साठीच्या नव्या NDC मध्ये 2035 पर्यंत GDP ची उत्सर्जन तीव्रता 2005 च्या पातळीपेक्षा किती कमी करायची आहे?
    1. 35 टक्के
    2. 45 टक्के
    3. 47 टक्के
    4. 55 टक्के
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 47 टक्के

    स्पष्टीकरण: भारताच्या 2031-35 च्या NDC चे लक्ष्य 2035 पर्यंत GDP ची उत्सर्जन तीव्रता 2005 च्या पातळीपेक्षा 47 टक्क्यांनी कमी करणे आहे. स्थापित वीज क्षमतेपैकी 60 टक्के बिगर-जीवाश्म स्रोतांतून आणि 3.5 ते 4 अब्ज टन CO2 समतुल्य अतिरिक्त कार्बन शोषक निर्माण करणे हेही त्याचे लक्ष्य आहे. 2030 चे आधीचे लक्ष्य 45 टक्के कपातीचे होते.

  2. 2026
    जून 2026 मधील 52वी G7 शिखर परिषद फ्रान्समधील कोणत्या शहरात झाली?
    1. बियारित्झ
    2. लिओन
    3. नीस
    4. एव्हियन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) एव्हियन

    स्पष्टीकरण: 52वी G7 शिखर परिषद जून 2026 मध्ये फ्रान्समधील जिनिव्हा सरोवराच्या काठावरील एव्हियन-लेस-बैन्स येथे झाली. त्या वर्षी G7 चे अध्यक्षपद फ्रान्सकडे होते. 2025 ची मागील परिषद कॅनडातील कानानास्किस येथे झाली होती. बियारित्झ हे फ्रान्सचे आणखी एक यजमान ठिकाण खूप आधी, 2019 मध्ये वापरले गेले होते.

  3. 2026
    2026 ची NATO शिखर परिषद कोणत्या शहरात झाली, जी तुर्कीयेने आयोजित केलेली दुसरी NATO शिखर परिषद होती?
    1. इस्तंबूल
    2. अंकारा
    3. अंताल्या
    4. इझमीर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अंकारा

    स्पष्टीकरण: 2026 ची NATO शिखर परिषद 7-8 जुलै रोजी अंकारातील बेश्तेपे राष्ट्रपती संकुलात ठरली होती. इस्तंबूलमधील 2004 च्या बैठकीनंतर तुर्कीयेने आयोजित केलेली ही दुसरी NATO शिखर परिषद होती. याची गल्लत अंताल्यातील COP31 शी करू नका; ती हवामान परिषद आहे, NATO कार्यक्रम नाही.

  4. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मधील संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान परिषदेचे, COP31 चे, यजमान तुर्कीयेचे कोणते शहर आहे?
    1. अंताल्या
    2. अंकारा
    3. इस्तंबूल
    4. बुर्सा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अंताल्या

    स्पष्टीकरण: 2026 ची संयुक्त राष्ट्रांची हवामान परिषद COP31 तुर्कीयेतील अंताल्या येथे आयोजित केली जात असून ती 9-20 नोव्हेंबर 2026 साठी ठरली होती. मागील COP30 ब्राझीलमधील बेलेम येथे 2025 मध्ये, आणि COP29 अझरबैजानमधील बाकू येथे 2024 मध्ये झाली होती. लक्षात ठेवा की त्याच वर्षीची NATO शिखर परिषद अंकारा येथे होती.

  5. 2026
    भारतीय नौदलाच्या सर्व्हे व्हेसल (लार्ज) प्रकल्पातील चौथे आणि शेवटचे, 2026 मध्ये सुपूर्द झालेले जहाज कोणते?
    1. INS संधायक
    2. INS इक्षक
    3. INS संशोधक
    4. INS निर्देशक
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) INS संशोधक

    स्पष्टीकरण: INS संशोधक हे सर्व्हे व्हेसल (लार्ज) प्रकल्पातील चौथे आणि शेवटचे जहाज आहे, जे कोलकात्याच्या गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनीअर्सने बांधले आणि 30 मार्च 2026 रोजी नौदलाला सुपूर्द केले. पहिली तीन जहाजे संधायक, निर्देशक आणि इक्षक होती. ही जहाजे समुद्रतळ आणि किनाऱ्यांचे नकाशे तयार करतात, याला जलमापन सर्वेक्षण (hydrographic survey) म्हणतात.

  6. 2026
    उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी संसदेतील भित्तिचित्रांवरील ‘टाइड्स ऑफ टाइम’ हे पुस्तक प्रकाशित केले; ते कोणी लिहिले आहे?
    1. शशी थरूर
    2. अमिश त्रिपाठी
    3. देवदत्त पट्टनायक
    4. सुधा मूर्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) सुधा मूर्ती

    स्पष्टीकरण: ‘टाइड्स ऑफ टाइम: भारताचा इतिहास संसदेतील भित्तिचित्रांतून’ हे पुस्तक राज्यसभा सदस्य आणि लेखिका सुधा मूर्ती यांनी लिहिले आहे. उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांच्यासह 1 एप्रिल 2026 रोजी ते प्रकाशित केले. ते संविधान सदनातील भित्तिचित्रांची ऐतिहासिक पार्श्वभूमी स्पष्ट करते आणि लोकसभा सचिवालयाने प्रकाशित केले आहे.

  7. 2026
    2026 मध्ये छत्तीसगडमध्ये झालेल्या पहिल्या खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धांमध्ये पदकतालिकेत कोणते राज्य अव्वल राहिले?
    1. छत्तीसगड
    2. कर्नाटक
    3. ओडिशा
    4. झारखंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) कर्नाटक

    स्पष्टीकरण: कर्नाटक 23 सुवर्ण, 8 रौप्य आणि 7 कांस्य पदकांसह पहिल्या खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धांचे एकूण विजेते ठरले. स्पर्धा 25 मार्च ते 3 एप्रिल 2026 दरम्यान रायपूर, जगदलपूर आणि सरगुजा येथे झाल्या. यजमान छत्तीसगड नवव्या स्थानी राहिला, तर ओडिशा आणि झारखंड पुढील दोन स्थानांवर आले.

  8. 2026
    खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धा 2026 च्या अधिकृत शुभंकराचे नाव काय आहे?
    1. मोरवीर
    2. वनवीर
    3. भूमिपुत्र
    4. शेर-ए-बस्तर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) मोरवीर

    स्पष्टीकरण: पहिल्या खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धांच्या शुभंकराचे नाव मोरवीर ठेवण्यात आले. या शब्दात स्थानिक छत्तीसगडी बोलीतील ‘मोर’ म्हणजे ‘आपला’ आणि ‘वीर’ म्हणजे शूर हे जोडलेले आहेत, म्हणून तो आदिवासी खेळाडूंचा अभिमान आणि ताकद दर्शवतो. स्पर्धा छत्तीसगडमध्ये झाल्या आणि कर्नाटक पदकतालिकेत अव्वल राहिला.

  9. 2026
    दिल्ली-देहरादून एक्स्प्रेसवेवरील उन्नत वन्यजीव कॉरिडॉर, ज्याला आशियातील सर्वात लांब म्हटले जाते, कोणत्या संरक्षित क्षेत्रातून जातो?
    1. जिम कॉर्बेट राष्ट्रीय उद्यान
    2. नंधौर वन्यजीव अभयारण्य
    3. राजाजी राष्ट्रीय उद्यान
    4. सरिस्का व्याघ्र प्रकल्प
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) राजाजी राष्ट्रीय उद्यान

    स्पष्टीकरण: दिल्ली-देहरादून एक्स्प्रेसवेवरील उन्नत वन्यजीव कॉरिडॉर उत्तराखंडमधील राजाजी राष्ट्रीय उद्यानातून जातो. उंचावलेल्या भागांमुळे हत्ती, बिबटे आणि इतर प्राणी रस्त्याच्या खालून ओलांडू शकतात, ज्यामुळे अपघात आणि मानव-वन्यजीव संघर्ष कमी होतो. वृत्तांत त्याला आशियातील सर्वात लांब असा कॉरिडॉर म्हटले आहे, तरी सांगितलेली लांबी स्रोतानुसार वेगवेगळी आहे.

  10. स्थिर GK
    महिलांसाठी एक-तृतीयांश जागा राखीव ठेवणारा नारी शक्ती वंदन अधिनियम हा कोणता घटनादुरुस्ती कायदा आहे?
    1. 101वी दुरुस्ती
    2. 103वी दुरुस्ती
    3. 104वी दुरुस्ती
    4. 106वी दुरुस्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 106वी दुरुस्ती

    स्पष्टीकरण: नारी शक्ती वंदन अधिनियम म्हणजे संविधान (106वी दुरुस्ती) अधिनियम, 2023. तो लोकसभा, राज्य विधानसभा आणि दिल्ली विधानसभेत महिलांसाठी एक-तृतीयांश जागा राखीव ठेवतो. हे आरक्षण मतदारसंघ पुनर्रचनेनंतरच सुरू होईल, जी हा कायदा लागू झाल्यानंतरच्या पहिल्या जनगणनेनंतर होते.

  1. 2026
    पंतप्रधानांनी 4 जुलै 2026 रोजी उद्घाटन केलेली HPCL राजस्थान रिफायनरी कोठे आहे?
    1. जैसलमेर
    2. बाडमेर
    3. बिकानेर
    4. जोधपूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बाडमेर

    स्पष्टीकरण: HPCL राजस्थान रिफायनरी राजस्थानच्या बालोतरा जिल्ह्यातील पचपदरा येथे आहे. आग लागल्यामुळे आधीची तारीख पुढे ढकलल्यानंतर पंतप्रधानांनी 4 जुलै 2026 रोजी तिचे उद्घाटन केले. तिची शुद्धीकरण क्षमता वर्षाला 9 दशलक्ष टन असून 2.4 दशलक्ष टन क्षमतेचे एकात्मिक पेट्रोकेमिकल युनिट आहे, आणि तिला जवळपास एका दशकातील भारताची पहिली नवीन ग्रीनफील्ड रिफायनरी म्हटले जाते.

  2. 2026
    पचपदरा येथील HPCL राजस्थान रिफायनरी संयुक्त उपक्रमात HPCL कडे किती हिस्सा आहे, उर्वरित राजस्थान सरकारकडे आहे?
    1. 74 टक्के
    2. 51 टक्के
    3. 60 टक्के
    4. 49 टक्के
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 74 टक्के

    स्पष्टीकरण: HPCL राजस्थान रिफायनरी लिमिटेडमध्ये HPCL कडे 74 टक्के आणि राजस्थान सरकारकडे उर्वरित 26 टक्के हिस्सा आहे. त्यामुळे बालोतरा येथील पचपदरा रिफायनरी हा केंद्रीय सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनी आणि राज्य सरकार यांचा संयुक्त उपक्रम आहे. या प्रकल्पावरील प्रश्नांसाठी 74:26 ही विभागणी लक्षात ठेवा.

  3. 2026
    भारताने रसद सहाय्य करार RELOS (Reciprocal Exchange of Logistics Support) कोणत्या देशासोबत केला?
    1. चीन
    2. अमेरिका
    3. रशिया
    4. फ्रान्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) रशिया

    स्पष्टीकरण: RELOS हा भारत आणि रशिया यांच्यातील लष्करी रसद करार आहे. तो फेब्रुवारी 2025 मध्ये मॉस्कोमध्ये स्वाक्षरीत झाला, डिसेंबर 2025 मध्ये रशियाने त्याला मान्यता दिली आणि जानेवारी 2026 पासून तो लागू असल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे दोन्ही बाजू पुरवठा आणि दुरुस्तीसाठी एकमेकांची बंदरे आणि तळ वापरू शकतात, आणि एका वेळी 3,000 सैनिक, पाच युद्धनौका आणि दहा विमानांना परवानगी आहे.

  4. 2026
    भारताच्या 100 टक्के निर्यातीला शुल्कमुक्त प्रवेश देणारा मुक्त व्यापार करार 27 एप्रिल 2026 रोजी कोणत्या देशाने भारतासोबत केला?
    1. युनायटेड किंगडम
    2. ओमान
    3. ऑस्ट्रेलिया
    4. न्यूझीलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) न्यूझीलंड

    स्पष्टीकरण: भारत आणि न्यूझीलंड यांनी सुमारे नऊ महिन्यांत संपलेल्या चर्चेनंतर 27 एप्रिल 2026 रोजी नवी दिल्लीत आपल्या मुक्त व्यापार करारावर स्वाक्षरी केली. करार अमलात आल्यावर न्यूझीलंड भारताच्या सर्व निर्यातीवरील शुल्क हटवेल, तर भारत आपल्या सुमारे 70 टक्के शुल्क रेषा खुल्या करेल. भारत-EU करार जानेवारी 2026 मध्ये पूर्ण झाला होता, पण तो वेगळा करार आहे.

  5. 2026
    एप्रिल 2026 मध्ये नीती आयोगाचे नवे उपाध्यक्ष म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
    1. सुमन के. बेरी
    2. अशोक कुमार लाहिरी
    3. अरविंद पनगढिया
    4. राजीव कुमार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अशोक कुमार लाहिरी

    स्पष्टीकरण: अर्थतज्ज्ञ अशोक कुमार लाहिरी यांची 24 एप्रिल 2026 च्या अधिसूचनेद्वारे नीती आयोगाचे उपाध्यक्ष म्हणून नियुक्ती झाली, ते सुमन के. बेरी यांच्या जागी आले. पंतप्रधान नीती आयोगाचे अध्यक्ष असतात; आयोगाची स्थापना नियोजन आयोगाच्या जागी 1 जानेवारी 2015 रोजी झाली. अरविंद पनगढिया आणि राजीव कुमार हे आधीचे उपाध्यक्ष होते.

  6. 2026
    भारतीय स्किमर पक्ष्याच्या समुदाय-नेतृत्वाखालील संवर्धनासाठी 2026 चा व्हिटली पुरस्कार, ज्याला ‘ग्रीन ऑस्कर’ म्हणतात, कोणी जिंकला?
    1. परवीन शेख
    2. बरखा सुब्बा
    3. पौर्णिमा देवी बर्मन
    4. जादव पायेंग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) परवीन शेख

    स्पष्टीकरण: बॉम्बे नॅचरल हिस्ट्री सोसायटीच्या परवीन शेख यांनी चंबळ नदीवरील त्यांच्या ‘गार्डियन्स ऑफ द स्किमर’ कामासाठी 50,000 पौंडांचा 2026 चा व्हिटली पुरस्कार जिंकला. त्या हे काम प्रयागराजपर्यंत वाढवणार आहेत, जिथे गंगा आणि यमुना मिळतात. हिमालयीन सॅलॅमँडरवर काम करणाऱ्या बरखा सुब्बा या दुसऱ्या भारतीय विजेत्या होत्या.

  7. 2026
    मे 2026 मध्ये झालेला भारतीय लष्कराचा द्विपक्षीय सराव CINBAX-II कोणत्या देशाच्या लष्कराबरोबर झाला?
    1. व्हिएतनाम
    2. लाओस
    3. कंबोडिया
    4. थायलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) कंबोडिया

    स्पष्टीकरण: CINBAX-II मे 2026 मध्ये भारतीय लष्कर आणि रॉयल कंबोडियन लष्कर यांच्यात कंबोडियातील कांपोंग स्पू येथील प्रशिक्षण केंद्रात झाला. त्यात कंपनी-स्तरावरील दहशतवादविरोधी, जंगल आणि निम-शहरी कारवाया, तसेच ड्रोन आणि स्नायपर प्रशिक्षणावर भर होता. याची गल्लत SIMBEX शी करू नका, तो भारत-सिंगापूर नौदल सराव आहे.

  8. स्थिर GK
    सूर्य किरण हा भारत आणि कोणत्या शेजारी देशादरम्यानचा नियमित संयुक्त लष्करी सराव आहे?
    1. भूतान
    2. श्रीलंका
    3. बांगलादेश
    4. नेपाळ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) नेपाळ

    स्पष्टीकरण: सूर्य किरण हा भारत आणि नेपाळ यांचा संयुक्त लष्करी सराव असून तो दोन्ही देशांत आलटून पालटून होतो आणि जंगल युद्ध व दहशतवादविरोधी कारवायांवर केंद्रित असतो. लक्षात ठेवण्यासारख्या इतर जोड्या: श्रीलंकेसोबत मित्र शक्ती, आणि सिंगापूरसोबत अग्नि वॉरियर व बोल्ड कुरुक्षेत्र.

  9. 2026
    मे 2026 मध्ये जोरदार उद्रेक होऊन मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर करावे लागलेला मायोन ज्वालामुखी कोणत्या देशात आहे?
    1. इंडोनेशिया
    2. फिलिपिन्स
    3. जपान
    4. चिली
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) फिलिपिन्स

    स्पष्टीकरण: मायोन हा फिलिपिन्सच्या लुझोन बेटावरील अल्बे प्रांतातील सक्रिय ज्वालामुखी असून जवळजवळ परिपूर्ण शंकूसाठी प्रसिद्ध आहे. जानेवारी 2026 पासून तो अलर्ट लेव्हल 3 वर ठेवला होता, आणि 2 मे रोजीच्या जोरदार उद्रेकात पायरोक्लास्टिक प्रवाह निर्माण झाले आणि हजारो लोकांना घरे सोडावी लागली. प्रश्नमंजुषांमध्ये अनेकदा त्याच्याशी गोंधळ होणारा क्रकटोआ इंडोनेशियात आहे.

  10. 2026
    नोव्हेंबर 2025 मध्ये सुमारे 12,000 वर्षांत पहिल्यांदाच उद्रेक झालेला हायली गुब्बी ज्वालामुखी कोणत्या देशात आहे?
    1. इथिओपिया
    2. केनिया
    3. आइसलँड
    4. इटली
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) इथिओपिया

    स्पष्टीकरण: हायली गुब्बी हा इथिओपियाच्या अफार प्रदेशात, एर्टा आले ज्वालामुखीजवळ आहे. त्याचा उद्रेक 23 नोव्हेंबर 2025 रोजी झाला, जो या ज्वालामुखीचा नोंदवलेल्या इतिहासातील पहिलाच उद्रेक होता, आणि त्याचे राखेचे ढग येमेन आणि ओमानकडे सरकले आणि विमानसेवा विस्कळीत झाली. कोणाचा मृत्यू झाल्याचे वृत्त नाही, पण जवळची गावे राखेने झाकली गेली.

  1. 2026
    एप्रिल 2026 मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्सच्या जागतिक प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्य निर्देशांक 2026 मध्ये भारताचा क्रमांक कोणता?
    1. 151
    2. 159
    3. 157
    4. 150
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 157

    स्पष्टीकरण: रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्सच्या 2026 च्या जागतिक प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्य निर्देशांकात भारत 180 देशांपैकी 157व्या क्रमांकावर राहिला, म्हणजे 2025 च्या 151व्या क्रमांकावरून सहा स्थानांची घसरण. पत्रकारांवरील वाढते राजकीय, आर्थिक आणि कायदेशीर दबाव याला RSF ने जबाबदार धरले. तुलनेसाठी, 2024 मध्ये भारत 159व्या क्रमांकावर होता.

  2. 2026
    महिलांची जागतिक सांघिक बॅडमिंटन स्पर्धा, BWF उबर कप 2026 कोणत्या संघाने जिंकला?
    1. चीन
    2. इंडोनेशिया
    3. जपान
    4. दक्षिण कोरिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) दक्षिण कोरिया

    स्पष्टीकरण: दक्षिण कोरियाने 3 मे 2026 रोजी डेन्मार्कमधील हॉर्सन्स येथील अंतिम सामन्यात गतविजेत्या चीनला 3-1 ने हरवून 2026 चा उबर कप जिंकला. जागतिक क्रमवारीतील अव्वल खेळाडू आन से-यंगने आपला एकेरी सामना जिंकला आणि बाक हा ना व किम हे जियॉंग या दुहेरी जोडीने विजेतेपद निश्चित केले. उबर कप महिला संघांसाठी असतो, तर या वर्षी चीनने जिंकलेला थॉमस कप पुरुषांसाठी असतो.

  3. 2026
    मे 2026 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सरन्यायाधीश वगळता सर्वोच्च न्यायालयातील न्यायाधीशांची संख्या किती करण्यास मंजुरी दिली?
    1. 33
    2. 37
    3. 40
    4. 42
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 37

    स्पष्टीकरण: मंत्रिमंडळाने सर्वोच्च न्यायालय (न्यायाधीशांची संख्या) सुधारणा विधेयक, 2026 मंजूर केले, ज्यामुळे मंजूर संख्या सरन्यायाधीशांव्यतिरिक्त 33 वरून 37 न्यायाधीश होते, म्हणजे एकूण 38. हे विधेयक सर्वोच्च न्यायालय (न्यायाधीशांची संख्या) अधिनियम, 1956 मध्ये सुधारणा करते आणि त्याला संसदेची मंजुरी आवश्यक होती. 90,000 हून अधिक प्रलंबित खटल्यांचा साठा हलका करण्यास मदत व्हावी, हा त्याचा उद्देश आहे.

  4. 2026
    राष्ट्रीय सन्मानाच्या अपमानास प्रतिबंध अधिनियम, 1971 मधील 2026 च्या सुधारणेने कोणत्या राष्ट्रीय प्रतीकाला वैधानिक संरक्षण दिले?
    1. वंदे मातरम्
    2. भारताचे राष्ट्रचिन्ह
    3. जन गण मन
    4. भारताचे संविधान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) वंदे मातरम्

    स्पष्टीकरण: संसदेने राष्ट्रीय सन्मानाच्या अपमानास प्रतिबंध (सुधारणा) विधेयक, 2026 मंजूर केले आणि ऑगस्ट 2026 मध्ये राष्ट्रपतींनी त्याला संमती दिली. 1971 च्या कायद्याने फक्त राष्ट्रगीताला दिलेले संरक्षण ते राष्ट्रीय गीत वंदे मातरम्‌पर्यंत वाढवते, आणि त्याचे गायन जाणूनबुजून रोखणाऱ्याला किंवा ते गाणाऱ्या सभेत व्यत्यय आणणाऱ्याला शिक्षा करते. या गीताला 2025 मध्ये 150 वर्षे पूर्ण झाली.

  5. 2026
    मे 2026 मध्ये पश्चिम बंगालचे पहिले भारतीय जनता पक्षाचे मुख्यमंत्री कोण झाले?
    1. दिलीप घोष
    2. सुकांत मजुमदार
    3. शुभेंदू अधिकारी
    4. समिक भट्टाचार्य
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) शुभेंदू अधिकारी

    स्पष्टीकरण: शुभेंदू अधिकारी यांनी 9 मे 2026 रोजी कोलकात्यातील ब्रिगेड परेड ग्राउंडवर पश्चिम बंगालचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. ते राज्याचे BJP चे पहिले मुख्यमंत्री आहेत, आणि त्यांच्या सरकारने तृणमूल काँग्रेसची 15 वर्षांची सत्ता संपवली. इतर नावे बंगालमधील सुप्रसिद्ध BJP नेत्यांची आहेत, पण त्यांची निवड झाली नाही.

  6. 2026
    मे 2026 मध्ये भारताचे नवे संरक्षण दल प्रमुख (CDS) म्हणून कोणाची नियुक्ती झाली?
    1. जनरल उपेंद्र द्विवेदी
    2. जनरल अनिल चौहान
    3. अॅडमिरल दिनेश के. त्रिपाठी
    4. लेफ्टनंट जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लेफ्टनंट जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी

    स्पष्टीकरण: निवृत्त लेफ्टनंट जनरल एन. एस. राजा सुब्रमणी यांची 9 मे 2026 रोजी संरक्षण दल प्रमुख म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी 31 मे रोजी पदभार स्वीकारला. CDS म्हणून ते सैन्य व्यवहार विभागाचे सचिवही आहेत. CDS हे 2019 मध्ये निर्माण झालेले पद असून ते प्रमुख कर्मचारी समितीचे कायमस्वरूपी अध्यक्ष असतात.

  7. 2026
    2026 मध्ये अॅडमिरल दिनेश के. त्रिपाठी यांच्यानंतर नौदल प्रमुख म्हणून कोण आले?
    1. व्हाइस अॅडमिरल संजय वत्स्यायन
    2. व्हाइस अॅडमिरल कृष्णा स्वामिनाथन
    3. व्हाइस अॅडमिरल संजय जसजीत सिंग
    4. अॅडमिरल आर. हरी कुमार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) व्हाइस अॅडमिरल कृष्णा स्वामिनाथन

    स्पष्टीकरण: व्हाइस अॅडमिरल कृष्णा स्वामिनाथन यांची मे 2026 मध्ये नवे नौदल प्रमुख म्हणून नियुक्ती झाली; 31 मे रोजी निवृत्त झालेल्या अॅडमिरल दिनेश के. त्रिपाठी यांच्या जागी ते आले. ते आधी नौदलाचे उप-प्रमुख होते. दिलेले दुसरे नाव, अॅडमिरल आर. हरी कुमार, यांनी त्रिपाठी यांच्या आधी नौदलाचे नेतृत्व केले.

  8. 2026
    देशभरातील न्यायालयांचे आधुनिकीकरण करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयाने मे 2026 मध्ये स्थापन केलेल्या न्यायिक पायाभूत सुविधा सल्लागार समितीचे अध्यक्ष कोण आहेत?
    1. न्यायमूर्ती अरविंद कुमार
    2. न्यायमूर्ती सूर्य कांत
    3. न्यायमूर्ती बी. व्ही. नागरत्ना
    4. न्यायमूर्ती जे. के. माहेश्वरी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) न्यायमूर्ती अरविंद कुमार

    स्पष्टीकरण: सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायमूर्ती अरविंद कुमार हे न्यायिक पायाभूत सुविधा सल्लागार समितीचे अध्यक्ष आहेत, जी सरन्यायाधीश सूर्य कांत यांनी 12 मे 2026 रोजी स्थापन केली. न्यायालयीन इमारती आणि सुविधांसाठी देशव्यापी आराखडा तयार करणे आणि सुमारे 40,000 ते 50,000 कोटी रुपयांच्या स्वतंत्र निधीची बाजू मांडणे हे तिचे काम आहे. तिने 31 ऑगस्ट 2026 रोजी अंतरिम अहवाल सादर केला.

  9. 2026
    अभिनेते विजय यांच्या नेतृत्वाखालील कोणता पक्ष 2026 च्या तमिळनाडू विधानसभा निवडणुकीत सर्वात मोठा पक्ष ठरला आणि त्याने सरकार स्थापन केले?
    1. AIADMK
    2. DMDK
    3. तमिलगा वेट्री कळगम
    4. नाम तमिलर कट्ची
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) तमिलगा वेट्री कळगम

    स्पष्टीकरण: अभिनेते विजय यांच्या तमिलगा वेट्री कळगमने (TVK) 2026 च्या तमिळनाडू निवडणुकीत 234 पैकी 108 जागा जिंकून सर्वात मोठा पक्ष होण्याचा मान मिळवला आणि विजय यांना मुख्यमंत्री करून सरकार स्थापन केले. बहुमताचा आकडा 118 आहे, त्यामुळे सरकार इतर पक्षांच्या पाठिंब्यावर अवलंबून आहे. ही पक्षाची पहिलीच निवडणूक होती.

  10. 2026
    मे 2026 मध्ये पुदुच्चेरीचे मुख्यमंत्री म्हणून विक्रमी पाचव्यांदा कोणी शपथ घेतली?
    1. व्ही. नारायणसामी
    2. के. लक्ष्मीनारायणन
    3. ए. नमशिवायम
    4. एन. रंगास्वामी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) एन. रंगास्वामी

    स्पष्टीकरण: ऑल इंडिया एन.आर. काँग्रेसचे एन. रंगास्वामी यांनी 13 मे 2026 रोजी पुदुच्चेरीचे मुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली, हा त्यांचा विक्रमी पाचवा कार्यकाळ आहे. ते BJP मंत्र्यांचा समावेश असलेल्या आघाडीचे नेतृत्व करतात. पुदुच्चेरी हा स्वतःचे विधिमंडळ असलेला केंद्रशासित प्रदेश आहे, आणि त्याचा मुख्यमंत्री राज्याप्रमाणेच निवडला जातो.

  1. 2026
    धार येथील भोजशाळा संकुल हे देवी वाग्देवी (सरस्वती) चे मंदिर आहे, असा निर्णय 15 मे 2026 रोजी कोणत्या उच्च न्यायालयाने दिला?
    1. राजस्थान उच्च न्यायालय
    2. मध्य प्रदेश उच्च न्यायालय
    3. अलाहाबाद उच्च न्यायालय
    4. गुजरात उच्च न्यायालय
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) मध्य प्रदेश उच्च न्यायालय

    स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाच्या इंदूर खंडपीठाने 15 मे 2026 रोजी मध्ययुगीन राजा भोज यांच्याशी जोडलेल्या धार येथील भोजशाळा संकुलाबाबत हा निर्णय दिला. त्याने या स्थळावरील प्रार्थनेबाबतची ASI ची 2003 ची व्यवस्था रद्द केली, आणि त्यानंतर ASI ने ते हिंदू भाविकांसाठी खुले केले. दुसरी बाजू सर्वोच्च न्यायालयात अपील करण्याच्या तयारीत असल्याचे वृत्त होते.

  2. 2026
    2026 चा आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार कोणत्या पुस्तकाने जिंकला?
    1. हार्ट लॅम्प
    2. टोम्ब ऑफ सँड
    3. तैवान ट्रॅव्हलॉग
    4. कैरोस
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) तैवान ट्रॅव्हलॉग

    स्पष्टीकरण: तैवानी लेखिका यांग शुआंग-झी यांच्या ‘तैवान ट्रॅव्हलॉग’ ला, लिन किंग यांनी मंदारिनमधून केलेल्या अनुवादासाठी, 2026 चा आंतरराष्ट्रीय बुकर पुरस्कार मिळाला. 2025 मध्ये हा पुरस्कार बानू मुश्ताक यांच्या कन्नड कथासंग्रह ‘हार्ट लॅम्प’ ला मिळाला (अनुवाद दीपा भास्थी), आणि 2022 मध्ये गीतांजली श्री यांनी हिंदी कादंबरी ‘टोम्ब ऑफ सँड’ साठी जिंकला.

  3. 2026
    अमेरिकन इन्स्टिट्यूट ऑफ एरोनॉटिक्स अँड अॅस्ट्रोनॉटिक्सचा 2026 चा गोडार्ड अॅस्ट्रोनॉटिक्स पुरस्कार कोणत्या भारतीय अंतराळ मोहिमेला मिळाला?
    1. आदित्य-L1
    2. मंगळयान
    3. गगनयान
    4. चांद्रयान-3
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) चांद्रयान-3

    स्पष्टीकरण: अमेरिकन इन्स्टिट्यूट ऑफ एरोनॉटिक्स अँड अॅस्ट्रोनॉटिक्सने 21 मे 2026 रोजी 2026 चा गोडार्ड अॅस्ट्रोनॉटिक्स पुरस्कार चांद्रयान-3 ला प्रदान केला. विक्रम लँडर आणि प्रज्ञान रोव्हरसह या मोहिमेने 23 ऑगस्ट 2023 रोजी भारताला चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ उतरणारा पहिला देश आणि चंद्रावर सॉफ्ट लँडिंग करणारा चौथा देश बनवले.

  4. 2026
    MGNREGA ची जागा घेणारा आणि 1 जुलै 2026 पासून लागू झालेला VB-G RAM G कायदा वर्षाला किती दिवसांच्या मजुरीच्या कामाची हमी देतो?
    1. 100 दिवस
    2. 125 दिवस
    3. 150 दिवस
    4. 120 दिवस
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 125 दिवस

    स्पष्टीकरण: विकसित भारत रोजगार आणि आजीविका मिशन (ग्रामीण) हमी, म्हणजेच VB-G RAM G, MGNREGA अंतर्गतच्या 100 दिवसांऐवजी वर्षाला 125 दिवस मजुरीच्या रोजगाराची हमी देते. केंद्र आणि राज्ये खर्च 60:40 या प्रमाणात वाटून घेतात, पण ईशान्येकडील आणि हिमालयीन राज्यांसाठी हे प्रमाण 90:10 आहे. MGNREGA ची सुरुवात 2 फेब्रुवारी 2006 रोजी NREGA म्हणून झाली होती.

  5. स्थिर GK
    देशभर सुरू झालेली मध्यान्ह भोजन योजना, जिला आता PM POSHAN म्हणतात, कोणत्या तारखेला सुरू झाली?
    1. 15 ऑगस्ट 1995
    2. 2 ऑक्टोबर 1995
    3. 26 जानेवारी 1996
    4. 14 नोव्हेंबर 1995
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 15 ऑगस्ट 1995

    स्पष्टीकरण: मध्यान्ह भोजन योजना 15 ऑगस्ट 1995 रोजी ‘प्राथमिक शिक्षणासाठी राष्ट्रीय पोषण सहाय्य कार्यक्रम’ या नावाने सुरू झाली. शाळांमधील नावनोंदणी वाढवणे आणि मुलांचे पोषण सुधारणे हा तिचा उद्देश होता. 2021 मध्ये तिचे नाव बदलून PM POSHAN करण्यात आले. त्यासोबत शिकवली जाणारी दुसरी योजना, म्हणजे PMGSY अंतर्गत ग्रामीण रस्ते, नंतर 25 डिसेंबर 2000 रोजी सुरू झाली.

  6. स्थिर GK
    22 जानेवारी 2015 रोजी ‘बेटी बचाओ बेटी पढाओ’ योजना हरियाणातील कोणत्या शहरातून सुरू करण्यात आली?
    1. रोहतक
    2. कर्नाल
    3. पानिपत
    4. जिंद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) पानिपत

    स्पष्टीकरण: पंतप्रधानांनी 22 जानेवारी 2015 रोजी हरियाणातील पानिपत येथे ‘बेटी बचाओ बेटी पढाओ’ योजना सुरू केली. बालकांमधील घसरते लिंग गुणोत्तर सुधारणे आणि मुलींच्या शिक्षणाला चालना देणे हे या योजनेचे उद्दिष्ट आहे. सुरुवातीला कमी गुणोत्तर असलेल्या निवडक जिल्ह्यांवर लक्ष केंद्रित करण्यात आले. त्या वेळी हरियाणाचे लिंग गुणोत्तर खूपच कमी होते, म्हणून त्या राज्याची निवड झाली.

  7. स्थिर GK
    1 मे 2016 रोजी मोफत LPG जोडणी देणारी उज्ज्वला योजना उत्तर प्रदेशातील कोणत्या जिल्ह्यातून सुरू झाली?
    1. वाराणसी
    2. गोरखपूर
    3. लखनौ
    4. बलिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बलिया

    स्पष्टीकरण: गरीब कुटुंबांतील महिलांना LPG जोडणी देण्यासाठी प्रधानमंत्री उज्ज्वला योजना 1 मे 2016 रोजी उत्तर प्रदेशातील बलिया येथे सुरू झाली. तिचा दुसरा टप्पा, उज्ज्वला 2.0, 10 ऑगस्ट 2021 रोजी सुरू झाला; त्यात स्थलांतरित कुटुंबांना विशेष मदत देण्यात आली.

  8. स्थिर GK
    सर्वांसाठी बँक खाते देणारी प्रधानमंत्री जन धन योजना कोणत्या तारखेला सुरू झाली?
    1. 15 ऑगस्ट 2014
    2. 28 ऑगस्ट 2014
    3. 25 सप्टेंबर 2014
    4. 2 ऑक्टोबर 2014
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 28 ऑगस्ट 2014

    स्पष्टीकरण: प्रत्येक कुटुंबाला बँक खाते आणि त्याच्याशी संबंधित सेवा मिळाव्यात म्हणून प्रधानमंत्री जन धन योजना 28 ऑगस्ट 2014 रोजी सुरू झाली. त्यानंतर 25 सप्टेंबर 2014 रोजी Make in India आणि 2 ऑक्टोबर 2014 रोजी स्वच्छ भारत अभियान सुरू झाले, म्हणून या तारखा परीक्षेत अनेकदा एकत्र विचारल्या जातात.

  9. स्थिर GK
    प्रति कुटुंब दरवर्षी 5 लाख रुपयांचे आरोग्य संरक्षण देणारी आयुष्मान भारत PM-JAY कोणत्या तारखेला सुरू झाली?
    1. 23 सप्टेंबर 2018
    2. 1 एप्रिल 2018
    3. 15 ऑगस्ट 2018
    4. 25 डिसेंबर 2018
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 23 सप्टेंबर 2018

    स्पष्टीकरण: आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना 23 सप्टेंबर 2018 रोजी झारखंडमधील रांची येथे सुरू झाली. गरीब आणि दुर्बल कुटुंबांना प्रति कुटुंब दरवर्षी 5 लाख रुपयांपर्यंतचे कॅशलेस रुग्णालय संरक्षण मिळते. आयुष्मान भारतचा आरोग्य व कल्याण केंद्रे हा भाग त्याआधी एप्रिल 2018 मध्ये सुरू झाला होता.

  10. 2026
    2025 साठी ‘UN Military Gender Advocate of the Year’ पुरस्कार कोणत्या भारतीय लष्करी अधिकाऱ्याला मिळाला?
    1. मेजर राधिका सेन
    2. कर्नल सोफिया कुरेशी
    3. मेजर अभिलाषा बराक
    4. विंग कमांडर व्योमिका सिंह
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) मेजर अभिलाषा बराक

    स्पष्टीकरण: भारतीय लष्कराच्या मेजर अभिलाषा बराक यांना 2025 चा UN Military Gender Advocate of the Year पुरस्कार मिळाला. दक्षिण लेबनॉनमधील UNIFIL शांतिरक्षक मोहिमेत एंगेजमेंट टीम कमांडर आणि जेंडर फोकल पॉइंट म्हणून केलेल्या कामासाठी हा सन्मान मिळाला. दुसऱ्या भारतीय मेजर राधिका सेन यांनी हाच पुरस्कार यापूर्वी, 2023 मध्ये, जिंकला होता.

  1. 2026
    रांची येथे झालेल्या 2026 च्या फेडरेशन चषक अॅथलेटिक्समध्ये पुरुषांच्या 100 मीटरमध्ये 10.09 सेकंदांचा नवा राष्ट्रीय विक्रम कोणी केला?
    1. अनिमेष कुजूर
    2. अमलान बोरगोहेन
    3. मणिकंठा होब्लीधर
    4. गुरिंदरवीर सिंग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) गुरिंदरवीर सिंग

    स्पष्टीकरण: धावपटू गुरिंदरवीर सिंग याने झारखंडमधील रांची येथे 2026 च्या फेडरेशन चषकात पुरुषांची 100 मीटर शर्यत 10.09 सेकंदांत धावून नवा राष्ट्रीय विक्रम केला. ही स्पर्धा मे 2026 च्या शेवटी बिरसा मुंडा फुटबॉल स्टेडियमवर झाली. पर्यायांतील अनिमेष कुजूर हा 200 मीटरमधील आधीचा विक्रमधारक होता.

  2. 2026
    21 जून 2026 रोजीच्या आंतरराष्ट्रीय योग दिनाचे घोषवाक्य (थीम) कोणते होते?
    1. Yoga for One Earth, One Health
    2. Yoga for Healthy Ageing
    3. Yoga for Humanity
    4. Yoga for Self and Society
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) Yoga for Healthy Ageing

    स्पष्टीकरण: 21 जून 2026 रोजीच्या 12 व्या आंतरराष्ट्रीय योग दिनाची नोंदवलेली थीम ‘Yoga for Healthy Ageing’ होती. मागील वर्षी, 2025 मध्ये, थीम ‘Yoga for One Earth, One Health’ होती. हा दिवस दरवर्षी 21 जूनला साजरा होतो; भारताने मांडलेल्या प्रस्तावाला संयुक्त राष्ट्रांनी मान्यता दिल्यानंतर 2015 मध्ये तो पहिल्यांदा साजरा झाला.

  3. 2026
    22 मार्च 2026 रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक जल दिनाची थीम कोणती आहे?
    1. Water and Gender
    2. Glacier Preservation
    3. Groundwater: Making the Invisible Visible
    4. Water for Peace
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) Water and Gender

    स्पष्टीकरण: 22 मार्च रोजी साजऱ्या झालेल्या जागतिक जल दिन 2026 ची थीम ‘Water and Gender’ होती. पाण्यासंबंधीच्या निर्णयांत महिला आणि मुलींना समान स्थान मिळायला हवे, कारण नेतृत्व आणि निधीवाटपात त्यांना अनेकदा वगळले जाते, यावर ती भर देते. 2025 ची थीम ‘Glacier Preservation’ होती.

  4. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांनी घोषित केलेला आंतरराष्ट्रीय चहा दिन कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 15 डिसेंबर
    2. 21 एप्रिल
    3. 21 मे
    4. 22 मे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 21 मे

    स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्रे आंतरराष्ट्रीय चहा दिन 21 मे रोजी साजरा करतात; ग्रामीण उपजीविका आणि अर्थव्यवस्थेतील चहाचे महत्त्व अधोरेखित करणे हा त्यामागचा उद्देश आहे. सर्वात मोठ्या चहा उत्पादकांपैकी एक असलेला भारत फार पूर्वीपासून 15 डिसेंबर हा स्वतःचा चहा दिन मानतो, म्हणून या दोन तारखांची गल्लत करू नका. त्यानंतरचा दिवस, 22 मे, हा आंतरराष्ट्रीय जैवविविधता दिन आहे.

  5. स्थिर GK
    जागतिक अन्न सुरक्षा दिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 1 जून
    2. 5 जून
    3. 8 जून
    4. 7 जून
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 7 जून

    स्पष्टीकरण: जागतिक अन्न सुरक्षा दिन दरवर्षी 7 जून रोजी साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2018 मध्ये तो सुरू केला, पहिल्यांदा 2019 मध्ये साजरा झाला, आणि FAO व WHO त्याचे नेतृत्व करतात. जवळच्या तारखा सहज गोंधळात टाकतात: 5 जून हा जागतिक पर्यावरण दिन आणि 8 जून हा जागतिक महासागर दिन आहे.

  6. स्थिर GK
    भारतात नागरी सेवा दिन (Civil Services Day) कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 24 एप्रिल
    2. 21 एप्रिल
    3. 25 एप्रिल
    4. 23 एप्रिल
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 21 एप्रिल

    स्पष्टीकरण: भारतात नागरी सेवा दिन 21 एप्रिल रोजी साजरा केला जातो. 1947 मध्ये याच दिवशी सरदार वल्लभभाई पटेल यांनी दिल्लीतील मेटकाफ हाऊस येथे प्रशासकीय सेवांच्या पहिल्या प्रशिक्षणार्थी तुकडीला संबोधित केले आणि नागरी सेवकांना ‘भारताची पोलादी चौकट’ म्हटले. राष्ट्रीय पंचायती राज दिन त्यानंतर 24 एप्रिलला येतो.

  7. स्थिर GK
    ऑलिम्पिक दिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 23 जून
    2. 21 जून
    3. 17 जून
    4. 8 जून
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 23 जून

    स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीची स्थापना 1894 मध्ये पॅरिस येथे याच तारखेला झाली, म्हणून ऑलिम्पिक दिन दरवर्षी 23 जूनला साजरा केला जातो. हीच तारीख संयुक्त राष्ट्रांचा सार्वजनिक सेवा दिन (Public Service Day) देखील आहे. 21 जूनचा योग दिन आणि 17 जूनचा वाळवंटीकरण विरोधी दिन या त्याच्या आसपासच्या तारखा आहेत.

  8. स्थिर GK
    आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय दिन कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 12 मे
    2. 20 मे
    3. 18 मे
    4. 21 मे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 18 मे

    स्पष्टीकरण: आंतरराष्ट्रीय संग्रहालय दिन दरवर्षी 18 मे रोजी साजरा केला जातो. समाजातील संग्रहालयांची भूमिका दाखवण्यासाठी इंटरनॅशनल काउन्सिल ऑफ म्युझियम्स (ICOM) हा दिवस पुढे नेते. आंतरराष्ट्रीय परिचारिका दिन त्याआधी, 12 मे रोजी येतो, आणि जागतिक मापनशास्त्र दिन दोन दिवसांनी, 20 मे रोजी येतो.

  9. 2026
    मे 2026 मध्ये आसाम विधानसभेने समान नागरी कायदा (UCC) विधेयक मंजूर केले. UCC कायदा मंजूर करणाऱ्या राज्यांमध्ये आसामचा कितवा क्रमांक लागतो?
    1. भारतातील पहिले राज्य
    2. भारतातील दुसरे राज्य
    3. भारतातील तिसरे राज्य
    4. भारतातील चौथे राज्य
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) भारतातील तिसरे राज्य

    स्पष्टीकरण: आसाम विधानसभेने 27 मे 2026 रोजी ‘समान नागरी संहिता, आसाम विधेयक, 2026’ मंजूर केले. असा कायदा करणारे उत्तराखंड हे पहिले राज्य होते आणि त्यानंतर गुजरातने केला, म्हणून आसाम तिसरे राज्य आणि ईशान्य भारतातील पहिले राज्य ठरले. या विधेयकाने बहुपत्नीत्वावर बंदी घातली असून लिव्ह-इन संबंधांची नोंदणी बंधनकारक केली आहे; मात्र अनुसूचित जमातींना त्यातून वगळले आहे.

  10. 2026
    मे 2026 मध्ये निधन झालेल्या राजा रणधीर सिंग यांनी भारतासाठी आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पहिले सुवर्णपदक कोणत्या खेळात जिंकले?
    1. नेमबाजी
    2. तिरंदाजी
    3. हॉकी
    4. कुस्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) नेमबाजी

    स्पष्टीकरण: राजा रणधीर सिंग यांनी 1978 च्या बँकॉक आशियाई क्रीडा स्पर्धेत पुरुषांच्या ट्रॅप प्रकारात विजय मिळवला; हे भारताचे आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पहिले नेमबाजीतील सुवर्णपदक होते. ते 1968 ते 1984 दरम्यान पाच ऑलिम्पिक स्पर्धांमध्ये खेळले, नंतर भारतीय ऑलिम्पिक संघटनेचे सरचिटणीस आणि ऑलिम्पिक कौन्सिल ऑफ आशियाचे अध्यक्ष झाले. त्यांचे 27 मे 2026 रोजी नवी दिल्लीत निधन झाले.

  1. 2026
    समुद्र आणि किनारी प्रकल्पांसाठी असलेला भारताचा पहिला ब्लू बाँड कोणत्या सरकारी पाठबळ असलेल्या सागरी कर्जदात्या संस्थेने काढणार असल्याचे जाहीर केले?
    1. इंडियन रेल्वे फायनान्स कॉर्पोरेशन
    2. शिपिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया
    3. कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड
    4. सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन

    स्पष्टीकरण: सागरमाला फायनान्स कॉर्पोरेशन ही जून 2025 मध्ये परवाना मिळालेली सरकारी मालकीची सागरी NBFC असून तिने भारताचा पहिला ब्लू बाँड जाहीर केला. ब्लू बाँडमधून बंदरे आणि किनारी पायाभूत सुविधा यांसारख्या समुद्र आणि जलसंबंधित प्रकल्पांसाठी पैसा उभारला जातो; भारताने यापूर्वी फक्त ग्रीन बाँड काढले होते. आपल्या दीर्घकालीन कर्जांशी जुळणारा दीर्घ मुदतीचा निधी मिळावा, अशी या संस्थेची अपेक्षा आहे.

  2. 2026
    2024-25 च्या लॉजिस्टिक्स पोर्ट परफॉर्मन्स इंडेक्स (LPPI) मध्ये 5 दशलक्ष टन आणि त्यापेक्षा जास्त क्षमतेच्या ड्राय बल्क कार्गो गटात कोणत्या बंदर प्राधिकरणाचा पहिला क्रमांक आला?
    1. दीनदयाळ पोर्ट प्राधिकरण
    2. पारादीप पोर्ट प्राधिकरण
    3. विशाखापट्टणम पोर्ट प्राधिकरण
    4. श्यामाप्रसाद मुखर्जी पोर्ट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) पारादीप पोर्ट प्राधिकरण

    स्पष्टीकरण: बंदरे, नौवहन आणि जलमार्ग मंत्रालयाने जाहीर केलेल्या आर्थिक वर्ष 2024-25 च्या LPPI मध्ये ओडिशातील पारादीप पोर्ट प्राधिकरण ड्राय बल्क गटात अव्वल ठरले. जहाजाचा फेरा पूर्ण करण्याचा वेळ आणि धक्क्यावरील निष्क्रिय वेळ अशा मापदंडांवर हा निर्देशांक बंदरांना गुण देतो. लिक्विड बल्क गटात सिक्का पोर्ट अँड टर्मिनल्स पहिले आले, तर कंटेनर विभागात मुंद्रा आघाडीवर होते.

  3. 2026
    DRDO आणि भारतीय हवाई दलाने 2026 मध्ये Su-30 MKI विमानातून RudraM-II क्षेपणास्त्राची यशस्वी उड्डाण चाचणी केली. हे कोणत्या प्रकारचे क्षेपणास्त्र आहे?
    1. जमिनीवरून हवेत मारा करणारे क्षेपणास्त्र
    2. रणगाडाभेदी मार्गदर्शित क्षेपणास्त्र
    3. हवेतून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र
    4. पाणबुडीतून डागले जाणारे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) हवेतून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र

    स्पष्टीकरण: RudraM-II हे स्वदेशी बनावटीचे, हवेतून डागले जाणारे क्षेपणास्त्र असून Su-30 MKI सारख्या विमानांमधून जमिनीवरील किंवा समुद्राच्या पृष्ठभागावरील लक्ष्यांवर मारा करण्यासाठी तयार केले आहे. ओडिशातील चांदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी केंद्राने (Integrated Test Range) उड्डाण माहिती नोंदवली. चाचणीची सर्व उद्दिष्टे साध्य झाल्याचे सांगितले गेले. हे RudraM-I या रडारविरोधी (anti-radiation) क्षेपणास्त्राचे उत्तराधिकारी आहे, हे लक्षात ठेवा.

  4. 2026
    उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन यांनी जून 2026 मध्ये ‘When Audit Matters: CAG Interventions That Made a Difference’ हे पुस्तक प्रकाशित केले. त्याचे संपादन कोणी केले?
    1. राजीव मेहरिषी
    2. शशिकांत शर्मा
    3. गिरीशचंद्र मुर्मू
    4. विनोद राय
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) विनोद राय

    स्पष्टीकरण: हे पुस्तक 2008 ते 2013 या काळात भारताचे नियंत्रक व महालेखापरीक्षक (CAG) असलेल्या विनोद राय यांनी संपादित केले असून रूपा पब्लिकेशन्सने ते प्रकाशित केले. सरकारी पैसा कसा खर्च होतो हे बदलून टाकणाऱ्या लेखापरीक्षणांबद्दल सरकारी लेखापरीक्षकांनी सांगितलेले प्रत्यक्ष अनुभव त्यात एकत्र केले आहेत. प्रकाशन सोहळ्यात उपराष्ट्रपतींनी लेखापरीक्षण हा लोकशाही आणि जनतेच्या विश्वासाचा आधारस्तंभ असल्याचे म्हटले.

  5. 2026
    2026 च्या फ्रेंच ओपन (रोलां गॅरो) पुरुष एकेरीचे विजेतेपद पाच सेटच्या अंतिम सामन्यात फ्लाविओ कोबोल्लीला हरवून कोणी जिंकले?
    1. कार्लोस अल्काराझ
    2. अलेक्झांडर झ्वेरेव
    3. यानिक सिनर
    4. नोव्हाक जोकोविच
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अलेक्झांडर झ्वेरेव

    स्पष्टीकरण: जर्मनीच्या अलेक्झांडर झ्वेरेवने 7 जून 2026 रोजी इटलीच्या फ्लाविओ कोबोल्लीला पाच सेटमध्ये हरवून आपले पहिले ग्रँड स्लॅम एकेरी विजेतेपद मिळवले; त्याआधी तो तीन मोठ्या स्पर्धांच्या अंतिम फेरीत हरला होता. ओपन युगात फ्रेंच ओपन जिंकणारा तो पहिला जर्मन पुरुष खेळाडू ठरला. गतविजेता कार्लोस अल्काराझ मनगटाच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून बाहेर पडला होता.

  6. 2026
    जून 2026 मधील पहिल्या जागतिक योगासन स्पर्धेत पदक तालिकेत कोणता देश अव्वल ठरला आणि स्पर्धेचे यजमान शहर कोणते?
    1. नेपाळ, अहमदाबाद
    2. भारत, ऋषिकेश
    3. भारत, अहमदाबाद
    4. जपान, अहमदाबाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) भारत, अहमदाबाद

    स्पष्टीकरण: 4 ते 8 जून 2026 दरम्यान अहमदाबाद येथे झालेल्या उद्घाटनाच्या जागतिक योगासन स्पर्धेत भारत पहिल्या क्रमांकावर राहिला; त्याने 102 सुवर्णपदकांसह एकूण 114 पदके जिंकली. पदक तालिकेत आधी सुवर्णपदके मोजली जातात, म्हणून 52 पदकांसह दुसऱ्या क्रमांकाची सर्वाधिक पदके मिळवूनही नेपाळ खाली राहिला. तालिकेत जपानला दुसरे स्थान मिळाले.

  7. 2026
    श्रीनगर-लेह मार्गावरील जोजिला बोगद्याचे अंतिम खोदकाम (ब्रेकथ्रू) जून 2026 मध्ये पूर्ण झाले. त्याचा मुख्य बोगदा साधारण किती लांबीचा आहे?
    1. 13.15 किमी
    2. 9.0 किमी
    3. 11.2 किमी
    4. 15.8 किमी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 13.15 किमी

    स्पष्टीकरण: जोजिला मुख्य बोगदा सुमारे 13.153 किमी लांबीचा असून दोन्ही टोके जोडणारा ब्रेकथ्रू 9 जून 2026 रोजी झाला. जोजिला खिंड अनेक महिने बर्फामुळे बंद राहते, म्हणून काश्मीर आणि लडाख यांच्यात सर्व ऋतूंत रस्ता जोडणी देणे हा त्याचा उद्देश आहे. वृत्तांनुसार बोगदा खुला होण्याची वेळ पुढे सरकून सुमारे 2028 पर्यंत गेली आहे.

  8. 2026
    आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील माजी सुवर्णपदक विजेते नेमबाज जसपाल राणा यांचे जून 2026 मध्ये वयाच्या 49 व्या वर्षी निधन झाले. ते कोणत्या ऑलिम्पिक पदकविजेतीचे प्रशिक्षक म्हणून प्रसिद्ध होते?
    1. अवनी लेखरा
    2. मेहुली घोष
    3. ईशा सिंग
    4. मनू भाकर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मनू भाकर

    स्पष्टीकरण: जसपाल राणा हे आशियाई क्रीडा स्पर्धेत सुवर्णपदक आणि अनेक राष्ट्रकुल स्पर्धा पदके जिंकणारे पिस्तूल नेमबाज होते आणि नंतर ते भारताचे पिस्तूल प्रशिक्षक झाले. पॅरिस 2024 ऑलिम्पिकमध्ये मनू भाकरला तिची दोन कांस्यपदके मिळवून देण्यात त्यांचे मार्गदर्शन महत्त्वाचे मानले जाते. हृदयविकाराच्या गुंतागुंतीमुळे जून 2026 मध्ये त्यांचे निधन झाले आणि पंतप्रधानांनी ही भारतीय क्रीडाक्षेत्राची मोठी हानी असल्याचे म्हटले.

  9. 2026
    पुरी जगन्नाथ मंदिराचे कोणते चिन्ह ‘आनंद बजारा’ आणि ‘पतितपावन’ या शब्दांसह 2026 मध्ये ट्रेडमार्क लोगो म्हणून नोंदवले गेले?
    1. धर्मचक्र
    2. नीलचक्र
    3. कोणार्क चक्र
    4. त्रिशूळ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) नीलचक्र

    स्पष्टीकरण: श्री जगन्नाथ मंदिर प्रशासनाने पुरी मंदिराच्या मुख्य शिखरावरील आठ आरे असलेल्या चक्राला, म्हणजे नीलचक्राला, आणि त्या दोन शब्दांना ट्रेडमार्क नोंदणी मिळवली. पवित्र नावे आणि चिन्हे बाहेरील लोक व्यावसायिक कारणांसाठी वापरू लागल्यामुळे प्रशासनाने ट्रेड मार्क्स रजिस्ट्रीकडे धाव घेतली. काही वृत्तांनुसार भारतीय मंदिराबाबतची ही पहिलीच घटना आहे, पण इतर वृत्तांत हा दावा अमान्य केला आहे.

  10. 2026
    जून 2026 मध्ये केनियातील ‘अवर ओशन कॉन्फरन्स’मध्ये स्वीकारलेली मोम्बासा घोषणा (Mombasa Declaration) प्रामुख्याने कोणत्या समस्येशी लढण्यासाठी आहे?
    1. समुद्रातील प्लास्टिक प्रदूषण
    2. खोल समुद्रातील खाणकाम
    3. प्रवाळ विरंजन (coral bleaching)
    4. बेकायदेशीर, अनोंदित आणि अनियंत्रित मासेमारी (IUU)
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बेकायदेशीर, अनोंदित आणि अनियंत्रित मासेमारी (IUU)

    स्पष्टीकरण: केनियातील मोम्बासा येथे झालेल्या 11 व्या ‘अवर ओशन कॉन्फरन्स’मध्ये पंधरा देशांनी बेकायदेशीर, अनोंदित आणि अनियंत्रित (IUU) मासेमारीशी लढण्यासाठी मोम्बासा घोषणा स्वीकारली. जहाजांची मालकी, परवाने आणि मासेमारीची माहिती सरकारांनी एकमेकांना द्यावी, असे त्यात म्हटले आहे. ही ऐच्छिक वचनबद्धता आहे, कायदेशीरदृष्ट्या बंधनकारक करार नाही.

  1. 2026
    जुलै 2026 पासून फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्स (FATF) चे उपाध्यक्ष म्हणून कोणत्या भारतीय अधिकाऱ्याने पदभार स्वीकारला? भारताला हे पद मिळण्याची ही पहिलीच वेळ आहे.
    1. संजय मल्होत्रा
    2. विवेक अग्रवाल
    3. तुहिन कांता पांडे
    4. विवेक जोशी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) विवेक अग्रवाल

    स्पष्टीकरण: संस्कृती सचिव आणि FATF मधील भारतीय शिष्टमंडळाचे माजी प्रमुख विवेक अग्रवाल यांची FATF च्या पूर्ण सभेत निवड झाली आणि त्यांनी 1 जुलै 2026 रोजी एका वर्षासाठी पदभार स्वीकारला. ते युनायटेड किंगडमच्या गाईल्स थॉमसन यांच्या जागी आले. भारत 2010 मध्ये FATF चा 34 वा सदस्य झाला आणि उपाध्यक्ष FATF अध्यक्षाच्या जागी काम पाहू शकतात.

  2. 2026
    जून 2026 मध्ये पंतप्रधान मोदींनी INS दुनागिरी, INS संशोधक आणि INS अग्रे ही नौदल जहाजे नौदलात दाखल केली. हा सोहळा कोणत्या शहरात झाला?
    1. विशाखापट्टणम
    2. मुंबई
    3. कोलकाता
    4. कोची
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) कोलकाता

    स्पष्टीकरण: ही तीन जहाजे 21 जून 2026 रोजी कोलकात्यातील श्यामाप्रसाद मुखर्जी पोर्ट येथे नौदलात दाखल झाली. INS दुनागिरी ही प्रोजेक्ट 17A प्रकारची स्टेल्थ फ्रिगेट आहे, INS संशोधक हे जलमापन सर्वेक्षण जहाज आहे आणि INS अग्रे हे उथळ पाण्यातील पाणबुडीविरोधी जहाज आहे; ही सर्व गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनिअर्सने बांधली आहेत. हा सोहळा शहरातील आंतरराष्ट्रीय योग दिनाच्या कार्यक्रमांच्या वेळीच झाला.

  3. 2026
    जून 2026 मध्ये कोणत्या सार्वजनिक क्षेत्रातील कंपनीला नवरत्न दर्जा देण्यात आला आणि ती भारताची 28 वी नवरत्न CPSE असल्याचे सांगितले गेले?
    1. चेन्नई पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड
    2. हिंदुस्तान कॉपर लिमिटेड
    3. शिपिंग कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया
    4. नॅशनल फर्टिलायझर्स लिमिटेड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) चेन्नई पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड

    स्पष्टीकरण: इंडियन ऑइलची उपकंपनी असलेल्या चेन्नई पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेडला (CPCL) सार्वजनिक उद्योग विभागाच्या 19 जून 2026 च्या पत्राद्वारे नवरत्न दर्जा मिळाला. त्यासाठी कंपनी शेड्यूल-A ची CPSE असावी लागते आणि तिला मिनीरत्न श्रेणी-I चा दर्जा असावा लागतो. नवरत्न दर्जा मिळाल्यावर संचालक मंडळाला सरकारी मंजुरीशिवाय गुंतवणूक आणि संयुक्त उपक्रम मंजूर करण्याचे अधिक स्वातंत्र्य मिळते. गार्डन रीच शिपबिल्डर्सलाही याच सुमारास हा दर्जा मिळाला.

  4. 2026
    जून 2026 मध्ये राजस्थान आणि हरियाणा यांनी शेखावाटी भागात पाणी आणण्यासाठी कोणत्या नदीच्या 1994 च्या पाणीवाटप कराराची अंमलबजावणी करण्याचा सामंजस्य करार (MoU) केला?
    1. नर्मदा
    2. सतलज
    3. रावी-बियास
    4. यमुना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) यमुना

    स्पष्टीकरण: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांच्या उपस्थितीत नवी दिल्लीत झालेल्या या MoU मुळे 1994 चा अप्पर यमुना रिव्हर बोर्ड करार अमलात येतो. त्यामुळे राजस्थानला आपल्या वाट्याचे यमुना पाणी हरियाणाच्या हथनीकुंड बॅरेजमधून पाइपलाइनद्वारे मिळू शकेल; ते प्रामुख्याने शेखावाटीतील सीकर, चुरू आणि झुंझुनू या भागांसाठी आहे. हा वाटा वापरण्याचा वाद सुमारे तीस वर्षे प्रलंबित होता.

  5. स्थिर GK
    भारतातील पहिली समकालिक (synchronous) जनगणना, जिने दर दहा वर्षांचे नियमित चक्र सुरू केले, 1881 मध्ये झाली. त्या वेळी व्हाइसरॉय कोण होते?
    1. लॉर्ड मेयो
    2. लॉर्ड रिपन
    3. लॉर्ड कर्झन
    4. लॉर्ड लिटन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) लॉर्ड रिपन

    स्पष्टीकरण: 1881 ची जनगणना लॉर्ड रिपन यांच्या काळात झाली आणि तिने दर दहा वर्षांनी मोजणी करण्याची नियमित पद्धत सुरू केली. त्याआधीची 1872 ची जनगणना लॉर्ड मेयो यांच्या काळात झाली, पण ती सर्व प्रांतांमध्ये एकाच वेळी घेतली गेली नव्हती. 1881 पासून जनगणना 1 अंक शेवटी असलेल्या प्रत्येक वर्षी होते.

  6. स्थिर GK
    आधीच्या दशकात लोकसंख्या घटली म्हणून कोणत्या जनगणना वर्षाला ‘महान विभाजनाचे वर्ष’ (Year of the Great Divide) म्हणतात?
    1. 1901
    2. 1911
    3. 1921
    4. 1931
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 1921

    स्पष्टीकरण: 1921 च्या जनगणनेला ‘महान विभाजनाचे वर्ष’ म्हणतात. दुष्काळ आणि साथीचे रोग, विशेषतः 1918 ची इन्फ्लुएंझा साथ, यांमुळे 1911-21 या दशकात मृत्यू झाले आणि लोकसंख्या वाढण्याऐवजी घटली. आधुनिक भारताच्या जनगणनेच्या इतिहासात नकारात्मक वाढदर असलेले हे एकमेव दशक आहे; 1921 नंतर लोकसंख्या सातत्याने वाढत गेली.

  7. स्थिर GK
    1872 पासून मोजल्यास जनगणना 2011 ही मालिकेतील कितवी जनगणना होती आणि स्वातंत्र्यानंतरची कितवी?
    1. एकूण 15 वी, स्वातंत्र्यानंतरची 7 वी
    2. एकूण 14 वी, स्वातंत्र्यानंतरची 6 वी
    3. एकूण 15 वी, स्वातंत्र्यानंतरची 6 वी
    4. एकूण 16 वी, स्वातंत्र्यानंतरची 7 वी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) एकूण 15 वी, स्वातंत्र्यानंतरची 7 वी

    स्पष्टीकरण: 1872 च्या पहिल्या जनगणनेपासून मोजले तर जनगणना 2011 ही 15 वी होती. फक्त स्वातंत्र्यानंतर, 1951 पासून, मोजले तर ती 7 वी होती. जनगणना 2011 चे घोषवाक्य ‘Our Census, Our Future’ होते आणि ती रजिस्ट्रार जनरल व जनगणना आयुक्त सी. चंद्रमौली यांच्या देखरेखीखाली झाली.

  8. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार 2001 ते 2011 या काळात भारताची लोकसंख्या सुमारे किती टक्क्यांनी वाढली?
    1. 21.5%
    2. 19.2%
    3. 15.9%
    4. 17.7%
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 17.7%

    स्पष्टीकरण: 2001 ते 2011 या काळात भारताची लोकसंख्या सुमारे 17.7 टक्क्यांनी वाढून साधारण 121.09 कोटी झाली. हे 1991-2001 दशकातील 21.54 टक्के वाढीपेक्षा कमी आहे, म्हणजे वाढीचा दर मंदावत होता. त्या मोजणीत भारत चीननंतर दुसऱ्या क्रमांकावर होता, पण अलीकडील अंदाजांनुसार भारत पहिल्या क्रमांकावर आहे.

  9. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये भारतात तिसऱ्या क्रमांकाची लोकसंख्या कोणत्या राज्याची होती?
    1. पश्चिम बंगाल
    2. बिहार
    3. महाराष्ट्र
    4. मध्य प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बिहार

    स्पष्टीकरण: भारताच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 8.6 टक्के वाट्यासह बिहार तिसऱ्या क्रमांकावर होता; उत्तर प्रदेश (16.51 टक्के) आणि महाराष्ट्र (9.28 टक्के) त्याच्या पुढे होते. पश्चिम बंगाल 7.54 टक्क्यांसह चौथ्या क्रमांकावर होता. बिहारचे क्षेत्रफळ अनेक मोठ्या राज्यांपेक्षा कमी आहे, म्हणून त्याची लोकसंख्येची घनता त्यांच्यापेक्षा खूपच जास्त आहे.

  10. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार भारतातील कोणत्या राज्याची लोकसंख्या सर्वात कमी आहे?
    1. मिझोराम
    2. गोवा
    3. सिक्कीम
    4. अरुणाचल प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सिक्कीम

    स्पष्टीकरण: सिक्कीम हे सर्वात कमी लोकसंख्येचे राज्य असून त्याचा वाटा भारताच्या लोकसंख्येच्या फक्त सुमारे 0.05 टक्के आहे. त्यानंतर मिझोराम (0.09 टक्के), अरुणाचल प्रदेश (0.11 टक्के) आणि गोवा (0.12 टक्के) येतात. लक्षात घ्या की गोवा हे क्षेत्रफळानुसार सर्वात लहान राज्य आहे, पण सिक्कीमची लोकसंख्या त्याहून कमी आहे.

  1. स्थिर GK
    2001 ते 2011 या काळात कोणत्या राज्याचा दशकीय लोकसंख्या वाढीचा दर सर्वाधिक, सुमारे 27.9 टक्के, होता?
    1. मेघालय
    2. अरुणाचल प्रदेश
    3. बिहार
    4. मिझोराम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) मेघालय

    स्पष्टीकरण: राज्यांमध्ये मेघालयाचा दशकीय वाढीचा दर सर्वाधिक, सुमारे 27.9 टक्के, होता; राष्ट्रीय आकडा 17.7 टक्के होता. त्या यादीत त्यानंतर अरुणाचल प्रदेश, बिहार आणि मिझोराम आले. परीक्षेसाठी दशकीय वाढीत सर्वाधिक मेघालय आणि सर्वात कमी नागालँड असे लक्षात ठेवा.

  2. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये ऋण लोकसंख्या वाढदर (सुमारे उणे 0.6 टक्के) दाखवणारे एकमेव राज्य कोणते?
    1. केरळ
    2. गोवा
    3. हिमाचल प्रदेश
    4. नागालँड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) नागालँड

    स्पष्टीकरण: 2001 ते 2011 या काळात लोकसंख्या घटणारे नागालँड हे एकमेव राज्य होते; त्याचा वाढदर सुमारे उणे 0.6 टक्के होता. केरळ, गोवा आणि आंध्र प्रदेश हीदेखील सर्वात कमी वाढ असलेल्या राज्यांत होती, पण त्यांची लोकसंख्या तरीही वाढली. देशात फक्त एकाच राज्याचा आकडा ऋण आहे, म्हणून हा प्रश्न लोकप्रिय आहे.

  3. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार भारताची सरासरी लोकसंख्या घनता प्रति चौरस किलोमीटर किती होती?
    1. 325 व्यक्ती
    2. 382 व्यक्ती
    3. 410 व्यक्ती
    4. 464 व्यक्ती
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 382 व्यक्ती

    स्पष्टीकरण: जनगणना 2011 मध्ये भारताची लोकसंख्या घनता प्रति चौरस किलोमीटर 382 व्यक्ती होती; 2001 मध्ये ती 325 होती. घनता म्हणजे एका चौरस किलोमीटर भूभागावर राहणाऱ्या लोकांची सरासरी संख्या. राज्याराज्यांत ती खूप वेगळी आहे: अरुणाचल प्रदेशात फक्त 17 तर बिहारमध्ये 1,106.

  4. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार प्रति चौरस किलोमीटर 1,106 व्यक्तींसह भारतातील कोणत्या राज्याची लोकसंख्या घनता सर्वाधिक आहे?
    1. पश्चिम बंगाल
    2. केरळ
    3. बिहार
    4. उत्तर प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) बिहार

    स्पष्टीकरण: राज्यांमध्ये बिहारची घनता सर्वाधिक, प्रति चौरस किलोमीटर 1,106 व्यक्ती, आहे; त्यानंतर पश्चिम बंगाल, केरळ आणि उत्तर प्रदेश येतात. प्रश्नात ‘भारतात’ असे म्हटले असेल किंवा केंद्रशासित प्रदेश धरले असतील, तर उत्तर बदलून दिल्ली होते, जिची घनता 11,000 पेक्षा जास्त आहे. ‘राज्य’ आणि ‘केंद्रशासित प्रदेश’ हे शब्द काळजीपूर्वक वाचा.

  5. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार प्रति चौरस किलोमीटर फक्त 17 व्यक्तींसह भारतातील कोणत्या राज्याची लोकसंख्या घनता सर्वात कमी आहे?
    1. अरुणाचल प्रदेश
    2. मिझोराम
    3. सिक्कीम
    4. नागालँड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अरुणाचल प्रदेश

    स्पष्टीकरण: अरुणाचल प्रदेश हे सर्वात विरळ लोकवस्तीचे राज्य असून तेथे प्रति चौरस किलोमीटर फक्त 17 व्यक्ती आहेत; बिहारमध्ये हा आकडा 1,106 आहे. मिझोराममध्ये 52 आणि सिक्कीममध्ये 86 व्यक्ती प्रति चौरस किलोमीटर आहेत. डोंगराळ भूभाग, दाट जंगल आणि पोहोचण्यातील अडचणी यांमुळे या ईशान्येकडील राज्यांत लोकसंख्या विरळ राहते.

  6. स्थिर GK
    भारतातील कोणता केंद्रशासित प्रदेश क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठा आहे?
    1. अंदमान आणि निकोबार बेटे
    2. दिल्ली
    3. लक्षद्वीप
    4. लडाख
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लडाख

    स्पष्टीकरण: सुमारे 59,000 चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळासह लडाख हा सर्वात मोठा केंद्रशासित प्रदेश आहे. लक्षद्वीप हा सर्वात लहान आहे. दिल्ली क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठी नाही, पण ती सर्वाधिक लोकसंख्येचा आणि सर्वाधिक लोकसंख्या घनतेचा केंद्रशासित प्रदेश आहे.

  7. स्थिर GK
    2000 मध्ये मध्य प्रदेशातून छत्तीसगड वेगळे झाल्यानंतर क्षेत्रफळानुसार भारतातील सर्वात मोठे राज्य कोणते ठरले?
    1. मध्य प्रदेश
    2. राजस्थान
    3. महाराष्ट्र
    4. उत्तर प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) राजस्थान

    स्पष्टीकरण: सुमारे 3.42 लाख चौरस किलोमीटर क्षेत्रफळासह राजस्थान हे क्षेत्रफळानुसार सर्वात मोठे राज्य आहे. 2000 मध्ये छत्तीसगड वेगळे होईपर्यंत मध्य प्रदेश पहिल्या स्थानावर होते. गोवा हे क्षेत्रफळानुसार सर्वात लहान राज्य आहे, तर उत्तर प्रदेश लोकसंख्येनुसार सर्वात मोठे आहे.

  8. स्थिर GK
    राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश दोन्ही धरल्यास, जनगणना 2011 नुसार भारतात कोणत्या प्रदेशाची लोकसंख्या घनता सर्वाधिक आहे?
    1. दिल्ली
    2. चंदीगड
    3. बिहार
    4. पुदुच्चेरी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) दिल्ली

    स्पष्टीकरण: दिल्लीत प्रति चौरस किमी 11,000 पेक्षा जास्त व्यक्ती आहेत, जे बिहारच्या आकड्याच्या सुमारे दहापट आहे. चंदीगड आणि पुदुच्चेरी हेदेखील खूप दाट वस्तीचे आहेत, पण दिल्ली सर्वात वर आहे. प्रश्नात फक्त राज्यांचा उल्लेख असेल, तर उत्तर बिहार होते.

  9. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार भारतात प्रत्येक 1,000 पुरुषांमागे किती महिला होत्या, म्हणजेच देशाचे एकूण लिंग गुणोत्तर काय?
    1. 927
    2. 933
    3. 943
    4. 956
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 943

    स्पष्टीकरण: 2011 मध्ये भारताचे लिंग गुणोत्तर प्रति 1,000 पुरुषांमागे 943 महिला होते; 2001 मधील 933 पेक्षा ही सुधारणा आहे. लिंग गुणोत्तर नेहमी प्रति 1,000 पुरुषांमागे महिला असे मोजले जाते. बाल लिंग गुणोत्तर (0 ते 6 वयोगट) हा वेगळा आणि कमी आकडा आहे, 919.

  10. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये 1,084 या लिंग गुणोत्तरासह महिला पुरुषांपेक्षा जास्त असलेले भारतातील एकमेव राज्य कोणते?
    1. केरळ
    2. तमिळनाडू
    3. आंध्र प्रदेश
    4. ओडिशा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) केरळ

    स्पष्टीकरण: केरळमध्ये प्रति 1,000 पुरुषांमागे 1,084 महिला आहेत; 1,000 पेक्षा जास्त गुणोत्तर असलेले हे एकमेव राज्य आहे. तमिळनाडू 996 वर त्यानंतर आहे, जे बरोबरीपेक्षा थोडेसेच कमी आहे. केंद्रशासित प्रदेशांपैकी पुदुच्चेरीतही (1,037) पुरुषांपेक्षा महिला जास्त आहेत, म्हणून ‘राज्य’ हा शब्द महत्त्वाचा आहे.

  1. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये प्रति 1,000 पुरुषांमागे फक्त 879 महिला असे सर्वात कमी लिंग गुणोत्तर कोणत्या राज्यात होते, आणि पुढे ‘बेटी बचाओ बेटी पढाओ’ची सुरुवात कोणत्या राज्यात झाली?
    1. पंजाब
    2. उत्तर प्रदेश
    3. राजस्थान
    4. हरियाणा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) हरियाणा

    स्पष्टीकरण: हरियाणाचे गुणोत्तर प्रति 1,000 पुरुषांमागे 879 महिला होते, जे राज्यांमध्ये सर्वात कमी आहे, आणि ही समस्या सोडवण्यासाठी ‘बेटी बचाओ बेटी पढाओ’ मोहीम हरियाणातील पानिपत येथून सुरू झाली. पंजाबचे गुणोत्तर (895) देखील कमी होते, पण ते हरियाणाच्या वर आहे. केरळ सर्वाधिक आणि हरियाणा सर्वात कमी, असे लक्षात ठेवा.

  2. स्थिर GK
    भारतीय राज्यांपैकी कोणत्या राज्यात जनगणना 2011 मध्ये बाल लिंग गुणोत्तर (0 ते 6 वयोगट) सर्वोत्तम, म्हणजे प्रति 1,000 मुलांमागे 972 मुली, होते?
    1. केरळ
    2. अरुणाचल प्रदेश
    3. तमिळनाडू
    4. गोवा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अरुणाचल प्रदेश

    स्पष्टीकरण: बाल लिंग गुणोत्तरात अरुणाचल प्रदेश 972 सह अव्वल होता; राष्ट्रीय आकडा 919 आहे. केरळ एकूण लिंग गुणोत्तरात आघाडीवर आहे, पण बाल गुणोत्तरात नाही; हीच नेहमीची चूक होणारी जागा आहे. सुमारे 970 असलेले मिझोराम आणि मेघालय अगदी जवळ आहेत.

  3. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये भारतात सर्वात कमी, फक्त 834, बाल लिंग गुणोत्तर (0 ते 6 वर्षे) कोणत्या राज्याचे होते?
    1. पंजाब
    2. राजस्थान
    3. हरियाणा
    4. उत्तर प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) हरियाणा

    स्पष्टीकरण: हरियाणाचे बाल लिंग गुणोत्तर प्रति 1,000 मुलांमागे फक्त 834 मुली होते, जे राज्यांमध्ये सर्वात कमी आहे. पंजाब 846 सह अगदी मागोमाग होता. एकूण लिंग गुणोत्तर 879 असल्यामुळे आणि या आकड्यामुळे सरकारने मुलींसाठीची मोहीम सुरू करण्यासाठी हरियाणाची निवड का केली, हे स्पष्ट होते.

  4. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये सात वर्षे आणि त्यापेक्षा जास्त वयाच्या लोकसंख्येसाठी मोजलेला भारताचा एकूण साक्षरता दर किती होता?
    1. 74.04%
    2. 64.83%
    3. 70.10%
    4. 78.40%
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 74.04%

    स्पष्टीकरण: 2011 मध्ये भारताचा साक्षरता दर 74.04 टक्के होता; पुरुषांचा 82.14 टक्के आणि महिलांचा 65.46 टक्के. दोन्ही लिंगांतील फरक अजूनही मोठा आहे. 2001 मध्ये राष्ट्रीय दर 64.83 टक्के होता, आणि हा चुकीचा पर्याय म्हणून वारंवार येतो.

  5. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार भारतातील कोणत्या राज्याचा साक्षरता दर सर्वाधिक, सुमारे 94 टक्के, आहे?
    1. मिझोराम
    2. गोवा
    3. त्रिपुरा
    4. केरळ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) केरळ

    स्पष्टीकरण: केरळ हे सुमारे 93.91 टक्क्यांसह सर्वाधिक साक्षर राज्य आहे. मिझोराम, गोवा आणि त्रिपुरा त्या क्रमाने त्यानंतर येतात, म्हणून त्यांपैकी कोणतेही पहिल्या क्रमांकाचे उत्तर असू शकत नाही. सर्वाधिक साक्षरतेसाठी केरळ आणि सर्वात कमी साक्षरतेसाठी बिहार, ही जोडी लक्षात ठेवा.

  6. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये भारतातील सर्व राज्यांपैकी कोणत्या राज्याचा साक्षरता दर सर्वात कमी होता?
    1. अरुणाचल प्रदेश
    2. बिहार
    3. राजस्थान
    4. झारखंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बिहार

    स्पष्टीकरण: बिहारचा साक्षरता दर सर्वात कमी, सुमारे 63.82 टक्के, होता, जो राष्ट्रीय 74.04 टक्क्यांपेक्षा खूपच कमी आहे. अरुणाचल प्रदेश आणि राजस्थान हेदेखील कमी होते, पण थोडे जास्त. काही जुन्या स्रोतांत आधीच्या आकडेवारीवरून बिहारचा आकडा याहून कमी दिलेला असतो, म्हणून 2011 चा आकडा वापरा.

  7. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार कोणत्या राज्यात लोकसंख्येचा सर्वात मोठा वाटा, सुमारे 90 टक्के, खेड्यांत राहत होता?
    1. बिहार
    2. आसाम
    3. हिमाचल प्रदेश
    4. ओडिशा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) हिमाचल प्रदेश

    स्पष्टीकरण: हिमाचल प्रदेशात ग्रामीण लोकसंख्येचा वाटा सर्वाधिक, म्हणजे सुमारे 90 टक्के लोक खेड्यांत राहत होते. सुमारे 88.7 टक्क्यांसह बिहार दुसऱ्या आणि आसाम तिसऱ्या क्रमांकावर होता. हा प्रश्न टक्केवारीबद्दल आहे, ग्रामीण लोकांच्या एकूण संख्येबद्दल नाही; ती उत्तर प्रदेशात सर्वाधिक आहे.

  8. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये कोणत्या राज्यात शहरी लोकसंख्येची टक्केवारी सर्वाधिक, म्हणजे सुमारे 62 टक्के लोक शहरांत राहतात?
    1. गोवा
    2. महाराष्ट्र
    3. केरळ
    4. तमिळनाडू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) गोवा

    स्पष्टीकरण: गोवा हे सर्वाधिक शहरीकरण झालेले राज्य असून तेथील सुमारे 62 टक्के लोक शहरांत आणि महानगरांत राहतात. तमिळनाडू आणि महाराष्ट्राची लोकसंख्या मोठी आहे, पण त्यांचा शहरी वाटा कमी आहे. प्रश्न टक्केवारी विचारतो की संख्या, हे नेहमी तपासा; टक्केवारीत गोवा जिंकतो, संख्येत महाराष्ट्र.

  9. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये कोणत्या राज्यात शहरी भागात राहणाऱ्या लोकांची संख्या सर्वाधिक, सुमारे 5 कोटी, होती?
    1. उत्तर प्रदेश
    2. तमिळनाडू
    3. गुजरात
    4. महाराष्ट्र
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) महाराष्ट्र

    स्पष्टीकरण: महाराष्ट्रात सुमारे 5.08 कोटी शहरी रहिवासी होते, जी देशातील सर्वात मोठी संख्या आहे; उत्तर प्रदेश दुसऱ्या स्थानावर होता. गोव्याची शहरी टक्केवारी सर्वाधिक आहे, पण त्याची लोकसंख्या अगदी कमी आहे. म्हणजे शहरी लोकांच्या संख्येसाठी महाराष्ट्र आणि शहरी लोकांच्या वाट्यासाठी गोवा, असे लक्षात ठेवा.

  10. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार अनुसूचित जातींची एकूण संख्या सर्वाधिक, चार कोटींपेक्षा जास्त, कोणत्या राज्यात आहे?
    1. पश्चिम बंगाल
    2. उत्तर प्रदेश
    3. बिहार
    4. पंजाब
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) उत्तर प्रदेश

    स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशात सुमारे 4.14 कोटी अनुसूचित जातींचे लोक होते, जी संख्येनुसार सर्वाधिक आहे. पश्चिम बंगाल दुसऱ्या क्रमांकावर होते. पण राज्याच्या स्वतःच्या लोकसंख्येतील टक्केवारीत पंजाब पहिले आहे, म्हणून प्रश्न संख्येचा आहे की वाट्याचा, हे वाचून ठरवा.

  1. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार कोणत्या राज्याच्या लोकसंख्येत अनुसूचित जातींचा वाटा सर्वाधिक, सुमारे 31.9 टक्के, आहे?
    1. हिमाचल प्रदेश
    2. पश्चिम बंगाल
    3. पंजाब
    4. हरियाणा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) पंजाब

    स्पष्टीकरण: पंजाबमध्ये अनुसूचित जातींचे प्रमाण सर्वाधिक आहे, जवळजवळ प्रत्येक तीन व्यक्तींमागे एक. सुमारे 25 टक्क्यांसह हिमाचल प्रदेश त्यानंतर येतो. उत्तर प्रदेश फक्त अनुसूचित जातींच्या एकूण संख्येत आघाडीवर आहे, टक्केवारीत नाही.

  2. स्थिर GK
    जनगणना 2011 नुसार संख्येच्या दृष्टीने अनुसूचित जमातींची लोकसंख्या सर्वाधिक, सुमारे 1.5 कोटी, कोणत्या राज्यात आहे?
    1. मध्य प्रदेश
    2. महाराष्ट्र
    3. ओडिशा
    4. झारखंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) मध्य प्रदेश

    स्पष्टीकरण: मध्य प्रदेशात सुमारे 1.53 कोटी अनुसूचित जमातींचे लोक होते, म्हणजे त्या राज्याच्या लोकसंख्येच्या सुमारे 21 टक्के, आणि राज्यांमध्ये ही संख्या सर्वाधिक आहे. महाराष्ट्र आणि ओडिशा प्रत्येकी सुमारे एक कोटीसह त्यानंतर येतात. आदिवासी लोकांच्या टक्केवारीत मात्र वेगळे राज्य, मिझोराम, आघाडीवर आहे.

  3. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये कोणत्या राज्याच्या लोकसंख्येत अनुसूचित जमातींचा वाटा सर्वाधिक, सुमारे 94 टक्के, होता?
    1. नागालँड
    2. मेघालय
    3. अरुणाचल प्रदेश
    4. मिझोराम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मिझोराम

    स्पष्टीकरण: मिझोराममध्ये सुमारे 94.4 टक्के लोक अनुसूचित जमातींचे आहेत. नागालँड आणि मेघालय हीदेखील आदिवासी बहुसंख्य असलेली राज्ये आहेत, पण त्यांचा वाटा कमी, सुमारे 86 टक्के, आहे. केंद्रशासित प्रदेशांत लक्षद्वीपचा वाटा असाच आहे, म्हणूनच ‘राज्य’ हा शब्द महत्त्वाचा आहे.

  4. स्थिर GK
    जनगणना 2011 मध्ये कोणत्या केंद्रशासित प्रदेशाची लोकसंख्या सर्वात कमी होती, तर दिल्लीची सर्वाधिक होती?
    1. दमण आणि दीव
    2. दादरा आणि नगर हवेली
    3. लक्षद्वीप
    4. अंदमान आणि निकोबार बेटे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) लक्षद्वीप

    स्पष्टीकरण: 2011 मध्ये लक्षद्वीपची लोकसंख्या फक्त सुमारे 64,000 होती, जी केंद्रशासित प्रदेशांत सर्वात कमी आहे; तर सुमारे 1.67 कोटी लोकसंख्येची दिल्ली सर्वात मोठी होती. दमण आणि दीव तसेच दादरा आणि नगर हवेली, जे आता एकाच केंद्रशासित प्रदेशात विलीन झाले आहेत, हेदेखील लहान होते, पण लक्षद्वीपपेक्षा मोठे होते.

  5. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांची पूर्वसूरी असलेल्या राष्ट्रसंघाने (League of Nations) 1920 मध्ये काम सुरू केले. त्याचे मुख्यालय कोणत्या शहरात होते?
    1. जिनिव्हा
    2. पॅरिस
    3. द हेग
    4. व्हिएन्ना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) जिनिव्हा

    स्पष्टीकरण: पहिल्या महायुद्धानंतर 1920 मध्ये राष्ट्रसंघाची स्थापना झाली आणि त्याचे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा येथे होते. दुसरे महायुद्ध रोखण्यात तो अपयशी ठरला आणि 1945 मध्ये त्याची जागा संयुक्त राष्ट्रांनी घेतली; संयुक्त राष्ट्रांचे मुख्यालय न्यूयॉर्क येथे आहे.

  6. स्थिर GK
    दरवर्षी संयुक्त राष्ट्र दिन म्हणून साजऱ्या होणाऱ्या कोणत्या तारखेला UN सनद अमलात आली आणि संघटनेची अधिकृत सुरुवात झाली?
    1. 10 जानेवारी
    2. 26 जून
    3. 16 नोव्हेंबर
    4. 24 ऑक्टोबर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 24 ऑक्टोबर

    स्पष्टीकरण: पुरेशा देशांनी अनुमोदन दिल्यावर सनद 24 ऑक्टोबर 1945 रोजी अमलात आली, म्हणून ही तारीख संयुक्त राष्ट्र दिन म्हणून साजरी केली जाते. सनदेवर त्याआधी, 26 जून 1945 रोजी, सॅन फ्रान्सिस्को येथे सह्या झाल्या होत्या. संयुक्त राष्ट्रांचे मुख्यालय न्यूयॉर्कमधील मॅनहॅटन बेटावर आहे.

  7. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांचे 193 सदस्य देश आहेत. जुलै 2011 मध्ये सदस्य झालेला सर्वात नवा सदस्य कोणता?
    1. मॉन्टेनेग्रो
    2. दक्षिण सुदान
    3. तिमोर-लेस्ते
    4. इरिट्रिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) दक्षिण सुदान

    स्पष्टीकरण: सुदानपासून स्वातंत्र्य मिळवल्यानंतर लगेच, जुलै 2011 मध्ये, दक्षिण सुदान हा UN चा 193 वा सदस्य झाला. त्याच्या आधी मॉन्टेनेग्रो (2006) सदस्य झाला होता आणि तिमोर-लेस्ते 2002 मध्ये सामील झाला. हे दोन्ही चुकीचे पर्याय म्हणून नेहमी येतात.

  8. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रे सहा अधिकृत भाषांत काम करतात. खालीलपैकी कोणती त्यांपैकी नाही?
    1. फ्रेंच
    2. अरबी
    3. हिंदी
    4. रशियन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) हिंदी

    स्पष्टीकरण: UN च्या सहा अधिकृत भाषा अरबी, चिनी (मंदारिन), इंग्रजी, फ्रेंच, रशियन आणि स्पॅनिश या आहेत. हिंदी त्यांत नाही, तरी भारताने UN मध्ये तिच्या अधिक वापरासाठी फार पूर्वीपासून आग्रह धरला आहे, आणि UN काही बातम्यांचा मजकूर हिंदीत प्रसारित करते.

  9. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांची स्थापनेचा मूळ दस्तऐवज असलेली UN सनद 19 प्रकरणांत विभागली आहे. तिच्यात एकूण किती कलमे आहेत?
    1. 111
    2. 101
    3. 121
    4. 99
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 111

    स्पष्टीकरण: UN सनदेत एक प्रस्तावना, 19 प्रकरणे आणि 111 कलमे आहेत. प्रकरण 1 मध्ये उद्दिष्टे आणि तत्त्वे मांडली आहेत, आणि कलम 1 मध्ये आंतरराष्ट्रीय शांतता आणि सुरक्षा राखणे हे मुख्य ध्येय सांगितले आहे. दुरुस्त्या शक्य आहेत, पण प्रकरणे आणि कलमांचा क्रम मूळ आधार म्हणून कायम राहतो.

  10. 2026
    आशिया-पॅसिफिक गटाचे प्रतिनिधित्व करणारे कोण जून 2026 मध्ये UN महासभेच्या 81 व्या सत्राचे अध्यक्ष म्हणून निवडले गेले?
    1. अॅनालेना बेअरबॉक
    2. फिलेमॉन यांग
    3. आंद्रियास काकौरिस
    4. खलीलुर रहमान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) खलीलुर रहमान

    स्पष्टीकरण: बांगलादेशच्या खलीलुर रहमान यांनी 2 जून 2026 रोजी मतदानात विजय मिळवला आणि ते 81 व्या सत्राचे अध्यक्षपद सांभाळतील; हे सत्र सप्टेंबर 2026 मध्ये सुरू झाले. त्यांनी सायप्रसच्या आंद्रियास काकौरिस यांचा पराभव केला. त्यांचे पूर्वसूरी, जर्मनीच्या अॅनालेना बेअरबॉक (80 वे सत्र) आणि कॅमेरूनचे फिलेमॉन यांग (79 वे सत्र), ही मोहात पाडणारी चुकीची उत्तरे आहेत.

  1. स्थिर GK
    खालीलपैकी कोणता देश UN सुरक्षा परिषदेचा नकाराधिकार (veto) असलेला स्थायी सदस्य नाही?
    1. फ्रान्स
    2. जर्मनी
    3. चीन
    4. रशिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) जर्मनी

    स्पष्टीकरण: पाच स्थायी सदस्य म्हणजे अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, रशिया आणि चीन. जर्मनी, जपान, ब्राझील आणि भारत हे स्थायी जागा मागणाऱ्या देशांत आहेत, आणि भारताने परिषदेतील सुधारणांसाठी फार पूर्वीपासून आग्रह धरला आहे. कोणताही एक स्थायी सदस्य आपल्या नकाराधिकाराने ठराव रोखू शकतो.

  2. स्थिर GK
    UN सुरक्षा परिषदेचे एकूण 15 सदस्य आहेत. त्यांपैकी किती अस्थायी सदस्य असतात आणि ते किती काळासाठी निवडले जातात?
    1. 5 सदस्य एका वर्षासाठी
    2. 10 सदस्य तीन वर्षांसाठी
    3. 10 सदस्य दोन वर्षांसाठी
    4. 8 सदस्य दोन वर्षांसाठी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) 10 सदस्य दोन वर्षांसाठी

    स्पष्टीकरण: पाच स्थायी सदस्यांव्यतिरिक्त दहा अस्थायी सदस्यांना महासभा दोन वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडते. भारत शेवटचा 2021-22 साठी निवडला गेला होता. परिषद निर्बंध आणि बळाचा वापर यांना मंजुरी देऊ शकते, म्हणून तिला अनेकदा जगाचा पोलीस म्हटले जाते.

  3. स्थिर GK
    UN चे प्रमुख अंग असलेल्या आर्थिक आणि सामाजिक परिषदेत (ECOSOC) किती सदस्य देश असतात?
    1. 54
    2. 15
    3. 36
    4. 193
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 54

    स्पष्टीकरण: ECOSOC चे 54 सदस्य असून त्यांना महासभा तीन वर्षांच्या कार्यकाळासाठी निवडते. ती UN आणि तिच्या विशेष संस्थांच्या आर्थिक, सामाजिक आणि संबंधित कामाचे समन्वय करते. सुरक्षा परिषदेचे 15 सदस्य आहेत आणि महासभेत सर्व 193 देश असतात.

  4. स्थिर GK
    द हेग येथील आंतरराष्ट्रीय न्यायालयात (ICJ) 15 न्यायाधीश असतात. प्रत्येक न्यायाधीश किती वर्षांसाठी निवडला जातो?
    1. 3 वर्षे
    2. 5 वर्षे
    3. 6 वर्षे
    4. 9 वर्षे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 9 वर्षे

    स्पष्टीकरण: ICJ चे न्यायाधीश नऊ वर्षांच्या कार्यकाळासाठी महासभा आणि सुरक्षा परिषद एकत्रितपणे निवडतात, आणि दर तीन वर्षांनी खंडपीठाचा एक तृतीयांश भाग नव्याने निवडला जातो. हे न्यायालय UN चे मुख्य न्यायिक अंग असून देशांमधील वाद सोडवते.

  5. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांचे महासचिव कोण आहेत, ज्यांचा कार्यकाळ 31 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो आणि उत्तराधिकाऱ्याचा शोध सुरू आहे?
    1. बान की-मून
    2. अँतोनियो गुतेरेस
    3. कोफी अन्नान
    4. रेबेका ग्रिन्स्पान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अँतोनियो गुतेरेस

    स्पष्टीकरण: पोर्तुगालचे अँतोनियो गुतेरेस 2017 पासून UN चे नेतृत्व करत आहेत, आणि त्यांचा दुसरा कार्यकाळ 31 डिसेंबर 2026 रोजी संपतो. सुरक्षा परिषदेला उत्तराधिकाऱ्याची शिफारस करावी लागते आणि त्यानंतर महासभा नियुक्ती करते. कोस्टा रिकाच्या रेबेका ग्रिन्स्पान या स्पर्धेतील उमेदवार आहेत, विद्यमान महासचिव नाहीत.

  6. स्थिर GK
    1965 मध्ये स्थापन झालेली आणि न्यूयॉर्क येथे मुख्यालय असलेली कोणती UN संस्था मानव विकास निर्देशांक (Human Development Index) प्रकाशित करते?
    1. UNEP
    2. UNESCO
    3. UNDP
    4. UNICEF
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) UNDP

    स्पष्टीकरण: संयुक्त राष्ट्र विकास कार्यक्रम (UNDP) मानव विकास अहवाल प्रसिद्ध करतो, ज्यात आरोग्य, शिक्षण आणि उत्पन्न मोजणारा HDI असतो. UNEP पर्यावरणाचे, UNESCO शिक्षण आणि संस्कृतीचे, तर UNICEF मुलांचे काम पाहते. भारताचा HDI क्रमांक हा परीक्षेत वारंवार येणारा मुद्दा आहे.

  7. स्थिर GK
    1972 च्या स्टॉकहोम परिषदेनंतर स्थापन झालेल्या संयुक्त राष्ट्र पर्यावरण कार्यक्रमाचे (UNEP) मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. नैरोबी
    2. जिनिव्हा
    3. पॅरिस
    4. व्हिएन्ना
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) नैरोबी

    स्पष्टीकरण: UNEP चे मुख्यालय केनियातील नैरोबी येथे आहे; आफ्रिकेत असलेले UN चे मुख्यालय दुर्मिळ आहे. मानवी पर्यावरणावरील स्टॉकहोम परिषदेनंतर 1972 मध्ये त्याची स्थापना झाली. जागतिक पर्यावरण दिन, 5 जून, हा त्या परिषदेचा उद्घाटन दिवस आहे.

  8. स्थिर GK
    16 ऑक्टोबरचा जागतिक अन्न दिन 1945 मध्ये अन्न व कृषी संघटनेच्या (FAO) स्थापनेचा दिवस दर्शवतो. FAO चे मुख्यालय कोठे आहे?
    1. जिनिव्हा
    2. पॅरिस
    3. न्यूयॉर्क
    4. रोम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) रोम

    स्पष्टीकरण: FAO चे मुख्यालय इटलीतील रोम येथे असून ती जगभरातील भूक संपवण्यासाठी आणि शेती उत्पादन व पोषण सुधारण्यासाठी काम करते. तिची स्थापना 16 ऑक्टोबर 1945 रोजी झाली, आणि ती तारीख जागतिक अन्न दिन म्हणून पाळली जाते. जिनिव्हामध्ये WHO आणि ILO आहेत, म्हणून त्यांची गल्लत करू नका.

  9. स्थिर GK
    आता जिनिव्हा येथे मुख्यालय असलेली UN ची संस्था, आंतरराष्ट्रीय श्रम संघटना (ILO), व्हर्सायच्या तहांतर्गत कोणत्या वर्षी स्थापन झाली?
    1. 1945
    2. 1919
    3. 1948
    4. 1930
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1919

    स्पष्टीकरण: ILO ची स्थापना 1919 मध्ये व्हर्सायच्या तहाचा भाग म्हणून झाली, म्हणजे ती UN पेक्षाही जुनी आहे. 1946 मध्ये ती UN ची विशेष संस्था झाली आणि 1969 मध्ये तिला नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला. श्रम मानके ठरवण्यासाठी ती सरकारे, मालक आणि कामगार यांना एकत्र आणते.

  10. 2026
    जुलै 2026 मध्ये बुसान येथे झालेल्या 48 व्या जागतिक वारसा समितीच्या सत्रात कोणत्या स्थळाची नोंद होऊन ते भारताचे 45 वे UNESCO जागतिक वारसा स्थळ ठरले?
    1. सारनाथचे प्राचीन बौद्ध स्थळ
    2. आसामचे मोईदाम
    3. शांतिनिकेतन
    4. मराठा लष्करी भूप्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) सारनाथचे प्राचीन बौद्ध स्थळ

    स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशातील सारनाथचे प्राचीन बौद्ध स्थळ, जिथे बुद्धांनी पहिले प्रवचन दिले, जुलै 2026 मध्ये यादीत जोडले गेले आणि भारताची यादी 45 वर पोहोचली. मोईदाम (2024), मराठा लष्करी भूप्रदेश (2025) आणि शांतिनिकेतन (2023) ही आधीची भर होती, म्हणून ती येथे चुकीची आहेत.

  1. स्थिर GK
    प्राणी आणि वनस्पतींना संकटग्रस्त किंवा असुरक्षित असे वर्गीकृत करणारी ‘रेड लिस्ट ऑफ थ्रेटन्ड स्पीसीज’ स्वित्झर्लंडमधील ग्लँड येथे मुख्यालय असलेली कोणती संस्था प्रकाशित करते?
    1. UNEP
    2. WWF
    3. CITES
    4. IUCN
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) IUCN

    स्पष्टीकरण: 1948 मध्ये स्थापन झालेली आणि स्वित्झर्लंडमधील ग्लँड येथे मुख्यालय असलेली आंतरराष्ट्रीय निसर्ग संवर्धन संघ (IUCN) ही संस्था रेड लिस्ट प्रकाशित करते; तिला आधी रेड डेटा बुक म्हणत. ती प्रजातींना असुरक्षित (Vulnerable), संकटग्रस्त (Endangered) आणि गंभीर संकटग्रस्त (Critically Endangered) अशा वर्गांत विभागते.

  2. स्थिर GK
    अमेरिकेतील 1944 च्या ब्रेटन वुड्स परिषदेतून कोणत्या दोन संस्थांची निर्मिती झाली, ज्यांना अनेकदा जुळ्या बहिणी म्हणतात?
    1. WTO आणि IMF
    2. IMF आणि जागतिक बँक
    3. जागतिक बँक आणि ADB
    4. IMF आणि ILO
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) IMF आणि जागतिक बँक

    स्पष्टीकरण: ब्रेटन वुड्सने जगाला आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी (IMF) आणि जागतिक बँक दिल्या; दोन्हींचे मुख्यालय वॉशिंग्टन DC येथे आहे. IMF देशांना अल्पकालीन भरणा-तोल (balance of payments) समस्यांत मदत करते, तर जागतिक बँक दीर्घकालीन विकासाला वित्तपुरवठा करते. WTO खूप नंतर, 1995 मध्ये, आली.

  3. स्थिर GK
    अल्पकालीन भरणा-तोल (balance of payments) अडचणींचा सामना करणाऱ्या सदस्य देशांना प्रामुख्याने कर्ज देणारी आंतरराष्ट्रीय संस्था कोणती?
    1. आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी
    2. जागतिक बँक
    3. आशियाई विकास बँक
    4. न्यू डेव्हलपमेंट बँक
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधी

    स्पष्टीकरण: एखाद्या देशासमोर भरणा-तोलाची समस्या आली की IMF अल्पकालीन आर्थिक मदत देते, सहसा धोरणात्मक अटींसह. याउलट जागतिक बँक (IBRD) दीर्घकालीन विकास प्रकल्पांना निधी देते. दोघांचे मुख्यालय वॉशिंग्टन DC येथे आहे.

  4. 2026
    डेव्हिड माल्पास यांच्या कार्यकाळानंतर जून 2023 पासून जागतिक बँक समूहाचे अध्यक्ष म्हणून कोण काम पाहत आहे?
    1. क्रिस्टालिना जॉर्जिएवा
    2. डेव्हिड माल्पास
    3. अजय बंगा
    4. जिम योंग किम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अजय बंगा

    स्पष्टीकरण: अजय बंगा यांनी 2 जून 2023 रोजी जागतिक बँक समूहाचे 14 वे अध्यक्ष म्हणून पाच वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पदभार घेतला. क्रिस्टालिना जॉर्जिएवा IMF च्या प्रमुख आहेत, जागतिक बँकेच्या नाहीत; माल्पास आणि जिम योंग किम हे त्यांचे पूर्वसूरी होते.

  5. स्थिर GK
    जागतिक आरोग्य दिन दरवर्षी 7 एप्रिलला पाळला जातो, कारण जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) त्या दिवशी कोणत्या वर्षी अस्तित्वात आली?
    1. 1945
    2. 1946
    3. 1950
    4. 1948
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 1948

    स्पष्टीकरण: WHO ची घटना 7 एप्रिल 1948 रोजी अमलात आली, आणि त्याच्या वर्धापन दिनी जागतिक आरोग्य दिन साजरा केला जातो. WHO चे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा येथे आहे. UN ची सुरुवात त्याच्या तीन वर्षे आधी, 1945 मध्ये, झाली होती.

  6. स्थिर GK
    उत्तर अटलांटिक कराराची संघटना (NATO) 4 एप्रिल 1949 रोजी अमेरिकेच्या राजधानीत सही झालेल्या कोणत्या कराराद्वारे स्थापन झाली?
    1. मास्ट्रिख्ट करार
    2. वॉशिंग्टन करार
    3. रोमचा करार
    4. पॅरिस करार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) वॉशिंग्टन करार

    स्पष्टीकरण: NATO ची स्थापना उत्तर अटलांटिक कराराद्वारे झाली, ज्याला वॉशिंग्टन करार म्हणतात; त्यावर 4 एप्रिल 1949 रोजी सामूहिक संरक्षण आघाडी म्हणून सह्या झाल्या. त्याचा गाभा कलम 5 आहे, ज्यानुसार एका सदस्यावरील हल्ला सर्वांवरील हल्ला मानला जातो. त्याचे मुख्यालय बेल्जियममधील ब्रसेल्स येथे आहे.

  7. स्थिर GK
    NATO चे आता 32 सदस्य आहेत. मार्च 2024 मध्ये 32 वा सदस्य बनून सर्वात अलीकडे कोणता देश सामील झाला?
    1. फिनलंड
    2. उत्तर मॅसेडोनिया
    3. स्वीडन
    4. मॉन्टेनेग्रो
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) स्वीडन

    स्पष्टीकरण: फिनलंड एप्रिल 2023 मध्ये सामील झाल्यानंतर, मार्च 2024 मध्ये स्वीडन NATO चा 32 वा सदस्य झाला. उत्तर मॅसेडोनिया (2020) आणि मॉन्टेनेग्रो (2017) या जुन्या भरती आहेत. स्वीडनच्या प्रवेशाने त्याचे लष्करी अलिप्ततेचे दीर्घकालीन धोरण संपले.

  8. स्थिर GK
    खालीलपैकी कोणता देश NATO चा सदस्य नाही?
    1. कॅनडा
    2. तुर्कीये
    3. नॉर्वे
    4. भारत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) भारत

    स्पष्टीकरण: भारत NATO चा सदस्य नाही आणि तो सामरिक स्वायत्ततेचे धोरण पाळतो. कॅनडा, तुर्कीये आणि नॉर्वे हे सर्व सदस्य आहेत, तसेच अमेरिका आणि बहुतेक युरोपीय देशही. भारताने NATO च्या सदस्य देशांशी स्वतंत्रपणे चर्चा केली आहे, पण तो या आघाडीबाहेर राहतो.

  9. स्थिर GK
    1992 मध्ये सही झालेल्या आणि 1993 पासून अमलात आलेल्या कोणत्या कराराने युरोपीय संघाची (European Union) औपचारिक निर्मिती केली?
    1. लिस्बनचा करार
    2. रोमचा करार
    3. पॅरिसचा करार
    4. मास्ट्रिख्ट करार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मास्ट्रिख्ट करार

    स्पष्टीकरण: मास्ट्रिख्ट करार (युरोपीय संघावरील करार) 1992 मध्ये सही झाला आणि 1 नोव्हेंबर 1993 रोजी अमलात आला; त्याने युरोपीय समुदायाचे रूपांतर युरोपीय संघात केले. त्याआधी 1957 च्या रोमच्या कराराने युरोपीय आर्थिक समुदायाची स्थापना केली होती. 2020 मध्ये ब्रिटन बाहेर पडल्यानंतर EU चे 27 सदस्य आहेत.

  10. 2026
    2026 मध्ये युरोपीय संघाच्या कार्यकारी शाखेचे, म्हणजे युरोपीय आयोगाचे (European Commission), अध्यक्ष कोण आहेत?
    1. रॉबर्टा मेत्सोला
    2. उर्सुला फॉन डेर लेयन
    3. अँतोनियो कोस्टा
    4. काया कालास
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) उर्सुला फॉन डेर लेयन

    स्पष्टीकरण: कायदे प्रस्तावित करणाऱ्या आणि EU ची धोरणे राबवणाऱ्या युरोपीय आयोगाच्या प्रमुख उर्सुला फॉन डेर लेयन आहेत; त्यांचा दुसरा पाच वर्षांचा कार्यकाळ 2024 च्या शेवटी सुरू झाला. इतर नावे मोहात पाडतात, पण त्यांची पदे वेगळी आहेत: मेत्सोला युरोपीय संसदेच्या प्रमुख आहेत, कोस्टा युरोपीय परिषदेचे अध्यक्ष आहेत, आणि कालास या EU च्या परराष्ट्र धोरणप्रमुख आहेत.

  1. स्थिर GK
    ASEAN ची स्थापना 8 ऑगस्ट 1967 रोजी बँकॉक घोषणेद्वारे झाली. तिचे सचिवालय कोठे आहे?
    1. बँकॉक
    2. मनिला
    3. जकार्ता
    4. सिंगापूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) जकार्ता

    स्पष्टीकरण: ASEAN चे सचिवालय इंडोनेशियातील जकार्ता येथे आहे. 1967 च्या बँकॉक घोषणेतून पाच संस्थापक देशांसह हा गट जन्माला आला, म्हणून बँकॉक हे मोहात पाडणारे चुकीचे उत्तर आहे. ASEAN दिन 8 ऑगस्टला पाळला जातो. भारत ASEAN चा संवाद भागीदार आहे, सदस्य नाही.

  2. स्थिर GK
    ऑक्टोबर 2025 मध्ये कोणता देश ASEAN चा 11 वा आणि सर्वात नवा सदस्य बनला?
    1. तिमोर-लेस्ते
    2. पापुआ न्यू गिनी
    3. श्रीलंका
    4. बांगलादेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) तिमोर-लेस्ते

    स्पष्टीकरण: तिमोर-लेस्ते, ज्याला पूर्व तिमोरही म्हणतात, याला अनेक वर्षांच्या तयारीनंतर ऑक्टोबर 2025 मध्ये ASEAN चा 11 वा सदस्य म्हणून प्रवेश मिळाला. इतर तीन पर्याय ASEAN चे सदस्य नाहीत. भारतही सदस्य नाही; तो ‘ॲक्ट ईस्ट’ धोरणांतर्गत या गटासोबत संवाद भागीदार म्हणून काम करतो.

  3. स्थिर GK
    1966 मध्ये स्थापन झालेल्या आणि भारत सदस्य असलेल्या आशियाई विकास बँकेचे मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. टोकियो
    2. जकार्ता
    3. सिंगापूर
    4. मनिला
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) मनिला

    स्पष्टीकरण: ADB चे मुख्यालय फिलिपाइन्सची राजधानी मनिला येथे आहे. ती आशिया आणि पॅसिफिकमधील विकसनशील सदस्य देशांना रस्ते, वीज आणि शिक्षण अशा प्रकल्पांसाठी कर्ज देते. भारत ADB चा सदस्य आहे. जपान हा अमेरिकेसह बँकेचा सर्वात मोठा भागधारक असल्यामुळे टोकियो हा मोहात पाडणारा पर्याय आहे, पण मुख्य कार्यालय मनिलामध्ये आहे.

  4. स्थिर GK
    2007 मध्ये कोणता देश SAARC चा आठवा सदस्य म्हणून सामील झाला, ज्या गटाचे सचिवालय काठमांडूमध्ये आहे?
    1. मालदीव
    2. म्यानमार
    3. अफगाणिस्तान
    4. इराण
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अफगाणिस्तान

    स्पष्टीकरण: अफगाणिस्तान 2007 मध्ये SAARC मध्ये सामील झाला आणि त्या वर्षीच्या दिल्ली शिखर परिषदेत तो आठवा सदस्य बनला. मालदीव चुकीचे उत्तर आहे, कारण तो 1985 मध्ये संस्थापक सदस्य होता. म्यानमार आणि इराण कधीच पूर्ण सदस्य नव्हते, फक्त काही वेळा निरीक्षक होते. SAARC चे सचिवालय नेपाळमधील काठमांडू येथे आहे.

  5. स्थिर GK
    1 जानेवारी 1995 रोजी GATT ची जागा घेणारी जागतिक व्यापार संघटना (WTO) कोणत्या कराराद्वारे स्थापन झाली?
    1. ब्रेटन वुड्स करार
    2. मराकेश करार
    3. दोहा घोषणा
    4. पॅरिस करार
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) मराकेश करार

    स्पष्टीकरण: WTO ची स्थापना मराकेश करारातून झाली, ज्याने व्यापार चर्चांची उरुग्वे फेरी संपवली, आणि GATT ची उत्तराधिकारी म्हणून तिने 1 जानेवारी 1995 रोजी काम सुरू केले. तिचे मुख्यालय जिनिव्हा येथे असून सुमारे 166 सदस्य आहेत. ब्रेटन वुड्स परिषदेने IMF आणि जागतिक बँक निर्माण केली, WTO नाही.

  6. स्थिर GK
    OPEC ची स्थापना 1960 मध्ये कोणत्या शहरात झाली, जरी तिचे मुख्यालय आता दुसरीकडे आहे?
    1. रियाध
    2. व्हिएन्ना
    3. जिनिव्हा
    4. बगदाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बगदाद

    स्पष्टीकरण: OPEC ची स्थापना सप्टेंबर 1960 मध्ये इराकमधील बगदाद येथे पाच तेल उत्पादक देशांनी केली. तिचे मुख्यालय नंतर व्हिएन्ना येथे हलवले गेले, जे इथे चुकीचे नेहमीचे उत्तर आहे. लक्षात घ्या की ऑस्ट्रिया स्वतः OPEC चा सदस्य नाही; संघटना फक्त व्हिएन्नाचा आपला तळ म्हणून वापर करते.

  7. स्थिर GK
    1997 मध्ये स्थापन झालेल्या बंगालच्या उपसागरातील सात देशांच्या गटाचे, BIMSTEC चे, सचिवालय कोठे आहे?
    1. ढाका
    2. कोलंबो
    3. बँकॉक
    4. काठमांडू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) ढाका

    स्पष्टीकरण: BIMSTEC चे सचिवालय बांगलादेशातील ढाका येथे आहे. भारत, बांगलादेश, श्रीलंका, नेपाळ, भूतान, म्यानमार आणि थायलंड हे सात सदस्य असून हा गट 1997 मध्ये बँकॉक घोषणेद्वारे स्थापन झाला. तो दक्षिण आशियाला आग्नेय आशियाशी जोडतो, आणि पाकिस्तान व मालदीव त्यात नाहीत, हे लक्षात ठेवा.

  8. 2026
    31 ऑगस्ट-1 सप्टेंबर 2026 रोजी झालेली शांघाय सहकार्य संघटनेची (SCO) 26 वी राष्ट्रप्रमुखांची शिखर परिषद कोणत्या शहरात झाली?
    1. अस्ताना
    2. बिश्केक
    3. ताश्कंद
    4. दुशांबे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बिश्केक

    स्पष्टीकरण: SCO राष्ट्रप्रमुख परिषदेची 26 वी बैठक किर्गिझस्तानची राजधानी बिश्केक येथे झाली आणि तिने बिश्केक घोषणा स्वीकारली. सर्व दहा सदस्य देश सहभागी झाले. अध्यक्षपद आता पाकिस्तानकडे गेले आहे. SCO चे सचिवालय कायमस्वरूपी बीजिंगमध्ये आहे, आणि हा गट 1996 च्या ‘शांघाय फाइव्ह’मधून वाढला.

  9. स्थिर GK
    2024 मध्ये शांघाय सहकार्य संघटनेचा दहावा पूर्ण सदस्य कोणता देश बनला?
    1. बेलारूस
    2. इराण
    3. मंगोलिया
    4. तुर्कीये
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) बेलारूस

    स्पष्टीकरण: बेलारूस 2024 मध्ये SCO चा दहावा सदस्य म्हणून सामील झाला. इराण एक वर्षापूर्वी, 2023 मध्ये, नववा सदस्य झाला होता, म्हणून तो मोहात पाडणारा चुकीचा पर्याय आहे. भारत आणि पाकिस्तान दोघेही 2017 मध्ये एकत्र गटात आले. मंगोलिया निरीक्षक आहे, आणि तुर्कीये फक्त संवाद भागीदार आहे.

  10. स्थिर GK
    1961 मध्ये स्थापन झालेली, स्वित्झर्लंडमधील ग्लँड येथे मुख्यालय असलेली आणि महाकाय पांडाला आपले प्रतीक चिन्ह (लोगो) म्हणून वापरणारी संवर्धन संस्था कोणती?
    1. WWF
    2. IUCN
    3. UNEP
    4. ग्रीनपीस
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) WWF

    स्पष्टीकरण: वर्ल्ड वाइड फंड फॉर नेचर (WWF), जिला आधी वर्ल्ड वाइल्डलाइफ फंड म्हणत, 1961 मध्ये स्थापन झाली आणि तिचे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील ग्लँड येथे आहे. तिचा काळ्या-पांढऱ्या रंगाचा पांडा लोगो जगप्रसिद्ध आहे. IUCN देखील ग्लँडमध्ये आहे, पण ती वेगळी संस्था असून रेड लिस्ट प्रकाशित करते, आणि UNEP चे मुख्यालय नैरोबी येथे आहे.

  1. 2026
    नोव्हेंबर 2025 मधील UNFCCC च्या 30 व्या पक्षकार परिषदेचे (COP30) आयोजन कोणत्या शहरात झाले?
    1. बाकू
    2. दुबई
    3. शर्म अल-शेख
    4. बेलेम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) बेलेम

    स्पष्टीकरण: COP30 नोव्हेंबर 2025 मध्ये ब्राझीलमधील बेलेम येथे, अॅमेझॉनच्या काठावर, झाली आणि हवामानविषयक आश्वासनांना कृतीत उतरवण्यावर तिचा भर होता. COP29 बाकू येथे आणि COP28 दुबई येथे झाली होती. 1992 मध्ये स्वीकारलेल्या UNFCCC चे सचिवालय जर्मनीतील बॉन येथे आहे.

  2. स्थिर GK
    आंतरराष्ट्रीय पोलीस सहकार्य संस्था इंटरपोलचे मुख्य सचिवालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. पॅरिस
    2. जिनिव्हा
    3. लियोन
    4. ब्रसेल्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) लियोन

    स्पष्टीकरण: इंटरपोलचे मुख्यालय फ्रान्समधील लियोन येथे आहे, जरी ही संघटना 1923 मध्ये व्हिएन्ना येथे झालेल्या पोलीस परिषदेतून उभी राहिली. ती राष्ट्रीय पोलीस दलांना माहिती देवाणघेवाण करण्यास मदत करते आणि रेड नोटीससारख्या नोटिसा जारी करते. पॅरिस हे मोहात पाडणारे उत्तर आहे, पण सचिवालय लियोनमध्ये आहे.

  3. स्थिर GK
    मनी लाँडरिंग आणि दहशतवादाला होणाऱ्या वित्तपुरवठ्याशी लढणारी, 1989 मध्ये स्थापन झालेली फायनान्शियल अॅक्शन टास्क फोर्स (FATF) कोणत्या शहरात आहे?
    1. पॅरिस
    2. जिनिव्हा
    3. बाझेल
    4. वॉशिंग्टन DC
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) पॅरिस

    स्पष्टीकरण: FATF चे सचिवालय पॅरिसमध्ये, OECD च्या मुख्यालयात, आहे. मनी लाँडरिंगविरोधी आणि नंतर दहशतवादाला वित्तपुरवठा करण्याविरोधी जागतिक मानके ठरवण्यासाठी G7 ने 1989 मध्ये ती स्थापन केली. कमकुवत नियंत्रण असलेले देश तिच्या ग्रे किंवा ब्लॅक लिस्टमध्ये जाऊ शकतात. बाझेलमध्ये बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्स आहे, जी वेगळी संस्था आहे.

  4. स्थिर GK
    1863 मध्ये स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा येथे रेड क्रॉस चळवळीची स्थापना कोणी केली?
    1. फ्लोरेन्स नाइटिंगेल
    2. क्लारा बार्टन
    3. लुई पाश्चर
    4. हेन्री ड्युनांट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) हेन्री ड्युनांट

    स्पष्टीकरण: स्विस व्यापारी हेन्री ड्युनांट यांनी सोल्फेरिनोच्या लढाईतील लोकांचे हाल पाहिल्यानंतर 1863 मध्ये रेड क्रॉसची स्थापना केली. त्यांना 1901 मध्ये पहिला नोबेल शांतता पुरस्कारही मिळाला. नाइटिंगेल आधुनिक परिचर्येसाठी ओळखल्या जातात, आणि क्लारा बार्टन यांनी अमेरिकन रेड क्रॉसची स्थापना केली, म्हणून ही नावे मोहात पाडतात पण चुकीची आहेत. जागतिक रेड क्रॉस दिन ड्युनांट यांच्या जन्मदिवशी, 8 मे रोजी, येतो.

  5. स्थिर GK
    1917, 1944 आणि 1963 मध्ये तीन वेळा नोबेल शांतता पुरस्कार मिळालेली संस्था कोणती?
    1. रेड क्रॉसची आंतरराष्ट्रीय समिती
    2. संयुक्त राष्ट्रांचे निर्वासित उच्चायुक्त
    3. अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल
    4. डॉक्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) रेड क्रॉसची आंतरराष्ट्रीय समिती

    स्पष्टीकरण: रेड क्रॉसच्या आंतरराष्ट्रीय समितीला 1917 आणि 1944 मध्ये नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला, आणि 1963 मध्ये पुन्हा रेड क्रॉस सोसायट्यांच्या लीगसह मिळाला. शांतता पुरस्कार तीन वेळा मिळालेली ही एकमेव संस्था आहे. UNHCR ने दोन वेळा, तर अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल (1977) आणि डॉक्टर्स विदाऊट बॉर्डर्स (1999) यांनी प्रत्येकी एकदा हा पुरस्कार जिंकला आहे.

  6. स्थिर GK
    BRICS ची पूर्वसूरी असलेल्या BRIC गटाची पहिली नेत्यांची शिखर परिषद 2009 मध्ये कोठे झाली?
    1. मॉस्को
    2. ब्रासिलिया
    3. येकातेरिनबर्ग
    4. बीजिंग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) येकातेरिनबर्ग

    स्पष्टीकरण: BRIC ची पहिली नेत्यांची शिखर परिषद 2009 मध्ये रशियातील येकातेरिनबर्ग येथे झाली. तेव्हा हा गट फक्त चार देशांचा होता: ब्राझील, रशिया, भारत आणि चीन; दक्षिण आफ्रिका नंतर सामील होऊन BRICS झाला. मॉस्को हे मोहात पाडणारे उत्तर आहे, पण बैठक उरल भागातील या शहरात झाली.

  7. स्थिर GK
    2002 मध्ये नरसंहार आणि युद्धगुन्ह्यांवर खटले चालवण्यासाठी काम सुरू करणारे आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालय (International Criminal Court) कोणत्या शहरात आहे?
    1. द हेग
    2. जिनिव्हा
    3. रोम
    4. न्यूयॉर्क
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) द हेग

    स्पष्टीकरण: ICC चे मुख्यालय नेदरलँड्समधील द हेग येथे असून तिने रोम कायद्यांतर्गत (Rome Statute) 2002 मध्ये काम सुरू केले. ती नरसंहार, युद्धगुन्हे आणि मानवतेविरुद्धच्या गुन्ह्यांसाठी व्यक्तींवर खटले चालवते. तिची गल्लत आंतरराष्ट्रीय न्यायालयाशी (ICJ) करू नका; ते देशांमधील वादांसाठीचे UN चे मुख्य न्यायालय असून तेही द हेग येथेच आहे. भारत रोम कायद्याचा पक्षकार नाही.

  8. स्थिर GK
    सुरक्षित आणि स्वच्छ नौवहनासाठी काम करणाऱ्या UN संस्थेचे, आंतरराष्ट्रीय सागरी संघटनेचे (IMO), मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. मॉन्ट्रियल
    2. जिनिव्हा
    3. लंडन
    4. सिंगापूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) लंडन

    स्पष्टीकरण: IMO चे मुख्यालय युनायटेड किंगडममधील लंडन येथे आहे. तिची स्थापना करणारा करार 1948 मध्ये स्वीकारला गेला, आणि ती नौवहन सुरक्षेचे आणि जहाजांमुळे होणारे प्रदूषण रोखण्याचे जागतिक नियम ठरवते. मॉन्ट्रियल हे मोहात पाडणारे उत्तर आहे, कारण तेथे विमान वाहतूक संस्था ICAO आहे, नौवहन संस्था नाही.

  9. स्थिर GK
    23 जून 1894 रोजी स्थापन झालेल्या आंतरराष्ट्रीय ऑलिम्पिक समितीचे (IOC) मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. पॅरिस
    2. अथेन्स
    3. जिनिव्हा
    4. लोझान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लोझान

    स्पष्टीकरण: IOC चे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील लोझान येथे आहे, ज्याला अनेकदा ऑलिम्पिक राजधानी म्हणतात. तिची स्थापना 23 जून 1894 रोजी झाली, आणि ती तारीख ऑलिम्पिक दिन म्हणून पाळली जाते. पहिले आधुनिक ऑलिम्पिक खेळ 1896 मध्ये अथेन्स येथे झाले. पॅरिस आणि अथेन्स मोहात पाडतात, पण IOC चे कार्यालय दोन्ही ठिकाणी नाही.

  10. स्थिर GK
    विकसनशील देशांना व्यापार आणि विकासात मदत करण्यासाठी 1964 मध्ये स्थापन झालेल्या UNCTAD चे मुख्यालय कोणत्या शहरात आहे?
    1. न्यूयॉर्क
    2. जिनिव्हा
    3. व्हिएन्ना
    4. नैरोबी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) जिनिव्हा

    स्पष्टीकरण: UNCTAD, म्हणजे संयुक्त राष्ट्र व्यापार आणि विकास परिषद, हिचे मुख्यालय स्वित्झर्लंडमधील जिनिव्हा येथे असून तिची स्थापना 1964 मध्ये झाली. विकसनशील देशांना जागतिक व्यापार आणि गुंतवणुकीत न्याय्य वाटा मिळवून देण्यास मदत करणे यावर ती लक्ष केंद्रित करते. ती ‘वर्ल्ड इन्व्हेस्टमेंट रिपोर्ट’ सारखे अहवाल प्रकाशित करते. नैरोबीमध्ये UNEP आणि व्हिएन्नामध्ये UNIDO आहे, त्या इतर संस्था आहेत.

  1. स्थिर GK
    ब्रिटिश साम्राज्य खेळ (British Empire Games) म्हणून ओळखली गेलेली पहिली राष्ट्रकुल स्पर्धा 1930 मध्ये कोणत्या शहरात झाली?
    1. लंडन
    2. सिडनी
    3. हॅमिल्टन
    4. ऑकलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) हॅमिल्टन

    स्पष्टीकरण: ब्रिटिश साम्राज्य खेळ म्हटली गेलेली पहिली स्पर्धा 1930 मध्ये कॅनडातील ओंटारियो प्रांतातील हॅमिल्टन येथे झाली. या स्पर्धेचे नाव अनेकदा बदलले गेले असून आता ती राष्ट्रकुल स्पर्धा (Commonwealth Games) आहे. राष्ट्रकुलाचे मुख्यालय लंडनमध्ये आहे, म्हणून येथे लंडन हा चुकीचा पण मोहात पाडणारा पर्याय आहे.

  2. 2026
    ग्लासगो येथील 2026 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेत भारताने 13 सुवर्णांसह 39 पदके जिंकली. पदक तालिकेत भारत कोणत्या स्थानावर राहिला?
    1. दुसरे
    2. तिसरे
    3. चौथे
    4. पाचवे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) चौथे

    स्पष्टीकरण: ग्लासगो 2026 मध्ये भारत 39 पदकांसह चौथ्या स्थानावर राहिला: 13 सुवर्ण, 17 रौप्य आणि 9 कांस्य. नेमबाजी आणि कुस्ती कार्यक्रमात नसल्यामुळे ही गेल्या सुमारे 24 वर्षांतील भारताची सर्वात कमी कमाई होती. तेजस्विन शंकरने भारताला राष्ट्रकुल स्पर्धेतील पहिले डेकॅथलॉन पदक, एक कांस्य, मिळवून दिले.

  3. 2026
    2030 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेच्या, शताब्दी आवृत्तीच्या, यजमानपदाचे हक्क भारतातील कोणत्या शहराला मिळाले आहेत?
    1. अहमदाबाद
    2. मुंबई
    3. नवी दिल्ली
    4. हैदराबाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अहमदाबाद

    स्पष्टीकरण: गुजरातमधील अहमदाबाद 2030 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेचे यजमानपद भूषवेल; 1930 मधील पहिल्या स्पर्धेला त्यावेळी 100 वर्षे पूर्ण होतील. भारताने शेवटचे यजमानपद 2010 मध्ये नवी दिल्लीत भूषवले होते. गुजरात सरकार तयारीचे नेतृत्व करत आहे, आणि स्पर्धा चालवण्यासाठी एक ना-नफा आयोजक कंपनी स्थापन केली जात आहे.

  4. स्थिर GK
    2022 मध्ये राष्ट्रकुलात सर्वात अलीकडे कोणते दोन देश सामील झाले, ज्यामुळे सदस्य संख्या 56 झाली?
    1. रवांडा आणि मोझांबिक
    2. घाना आणि सुदान
    3. नामिबिया आणि अंगोला
    4. गॅबॉन आणि टोगो
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) गॅबॉन आणि टोगो

    स्पष्टीकरण: गॅबॉन आणि टोगो जून 2022 मध्ये राष्ट्रकुलात सामील झाले आणि सदस्य संख्या 56 झाली. दोन्ही फ्रेंचभाषिक आफ्रिकी देश असून त्यांचा ब्रिटिश वसाहतीचा इतिहास नाही, त्यामुळे हा प्रवेश असामान्य ठरला. रवांडा आणि मोझांबिक त्याआधी, 2009 आणि 1995 मध्ये, सामील झाले. घाना जुना सदस्य आहे, आणि सुदान व अंगोला सदस्य नाहीत.

  5. स्थिर GK
    19 वैयक्तिक देशांव्यतिरिक्त कोणत्या दोन प्रादेशिक संस्था G20 च्या पूर्ण सदस्य आहेत?
    1. ASEAN आणि आफ्रिकी संघ
    2. युरोपीय संघ आणि आफ्रिकी संघ
    3. युरोपीय संघ आणि ASEAN
    4. आफ्रिकी संघ आणि SAARC
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) युरोपीय संघ आणि आफ्रिकी संघ

    स्पष्टीकरण: G20 मध्ये 19 देश आणि युरोपीय संघ व आफ्रिकी संघ यांचा समावेश आहे. भारताच्या अध्यक्षपदाच्या काळात सप्टेंबर 2023 मध्ये नवी दिल्ली शिखर परिषदेत आफ्रिकी संघाला स्थायी सदस्य म्हणून प्रवेश मिळाला. आशियाई आर्थिक संकटानंतर G20 ची स्थापना 1999 मध्ये झाली.

  6. स्थिर GK
    नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे 2023 ची शिखर परिषद ज्या भारताच्या G20 अध्यक्षपदाअंतर्गत झाली, त्याची थीम कोणती होती?
    1. सबका साथ, सबका विकास
    2. वसुधैव कुटुंबकम: एक पृथ्वी, एक कुटुंब, एक भविष्य
    3. जागतिक भविष्यासाठी आत्मनिर्भर भारत
    4. ग्लोबल साउथचा आवाज
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) वसुधैव कुटुंबकम: एक पृथ्वी, एक कुटुंब, एक भविष्य

    स्पष्टीकरण: भारताच्या 2023 च्या G20 अध्यक्षपदाची थीम ‘वसुधैव कुटुंबकम’ म्हणजे जग हे एक कुटुंब आहे अशी होती; घोषवाक्य ‘एक पृथ्वी, एक कुटुंब, एक भविष्य’ होते. नेते सप्टेंबर 2023 मध्ये नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे भेटले आणि त्यांनी आफ्रिकी संघाचे सदस्य म्हणून स्वागत केले. ‘ग्लोबल साउथचा आवाज’ ही भारताच्या नेतृत्वाखालील वेगळी शिखर परिषद होती.

  7. 2026
    2026 मध्ये G20 चे अध्यक्षपद कोणत्या देशाकडे आहे आणि या वर्षी नेत्यांच्या शिखर परिषदेचे यजमानपद तो भूषवणार आहे?
    1. अमेरिका
    2. दक्षिण आफ्रिका
    3. ब्राझील
    4. युनायटेड किंगडम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अमेरिका

    स्पष्टीकरण: 2026 साठी G20 चे अध्यक्षपद अमेरिकेकडे आहे आणि तो नेत्यांच्या शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवत आहे; ही परिषद डिसेंबर 2026 मध्ये फ्लोरिडा येथे नियोजित आहे. हे अध्यक्षपद त्याच्याकडे दक्षिण आफ्रिकेकडून आले, ज्याने 2025 ची परिषद जोहान्सबर्ग येथे घेतली. 2024 मध्ये ब्राझीलने आणि 2023 मध्ये भारताने यजमानपद भूषवले, म्हणून अलीकडचा क्रम भारत, ब्राझील, दक्षिण आफ्रिका, अमेरिका असा लक्षात ठेवा.

  8. स्थिर GK
    मानवी हक्कांच्या रक्षणासाठी 1961 मध्ये स्थापन झालेली आणि लंडन येथे मुख्यालय असलेली संस्था यांपैकी कोणती?
    1. UNICEF
    2. अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल
    3. FATF
    4. WWF
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनल

    स्पष्टीकरण: अॅम्नेस्टी इंटरनॅशनलची स्थापना 1961 मध्ये झाली असून तिचे मुख्यालय लंडन येथे आहे. ती सदसद्विवेकी कैद्यांसाठी (prisoners of conscience) मोहिमा चालवते आणि तिला 1977 मध्ये नोबेल शांतता पुरस्कार मिळाला. इतर तीन संस्था अन्यत्र आहेत: UNICEF न्यूयॉर्कमध्ये, FATF पॅरिसमध्ये आणि WWF स्वित्झर्लंडमधील ग्लँड येथे.

  9. 2026
    30 ऑक्टोबर 2026 रोजी श्रीहरीकोटा येथून सोडलेल्या ISRO च्या GSLV-F18 रॉकेटने कोणता नेव्हिगेशन उपग्रह कक्षेत सोडला?
    1. INSAT-3DS
    2. NVS-02
    3. NVS-03
    4. GSAT-20
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) NVS-03

    स्पष्टीकरण: GSLV च्या 20 व्या उड्डाणातील GSLV-F18 ने 2,232 किलो वजनाचा NVS-03 उपग्रह त्याच्या ठरलेल्या कक्षेत सोडला. हा भारताच्या प्रादेशिक नेव्हिगेशन प्रणालीच्या, NavIC च्या, दुसऱ्या पिढीतील तारकासमूहातील तिसरा उपग्रह असून त्यात स्वदेशी अणुघड्याळ (atomic clock) आहे. NVS-02 हा जानेवारी 2025 मध्ये सोडलेला आधीचा उपग्रह होता, म्हणून तो मोहात पाडणारा चुकीचा पर्याय आहे.

  10. 2026
    31 ऑक्टोबर 2026 च्या सुमारास पंतप्रधानांनी मंजूर केलेला उत्तर बुलेट ट्रेन मार्ग (Northern Bullet Train Corridor) कोणत्या शहरांना जोडण्यासाठी आहे?
    1. दिल्ली आणि गुवाहाटी (सिलीगुडीमार्गे)
    2. मुंबई आणि नागपूर
    3. चेन्नई आणि म्हैसूर
    4. दिल्ली आणि अहमदाबाद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) दिल्ली आणि गुवाहाटी (सिलीगुडीमार्गे)

    स्पष्टीकरण: उत्तर बुलेट ट्रेन मार्ग दिल्लीला सिलीगुडीमार्गे गुवाहाटीशी जोडतो; तो लखनौ, वाराणसी, पाटणा आणि सिलीगुडी यांसारख्या शहरांतून जातो. रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी मंजुरीची घोषणा केली आणि बांधकाम ‘मेक इन इंडिया’ असेल असे सांगितले. यामुळे दिल्ली ते सिलीगुडी प्रवास सुमारे 20 तासांवरून साधारण सहा तासांवर येईल.

  1. 2026
    4.1 अब्ज वर्षांपेक्षा जुना आढळलेला मंगळावरील उल्कापिंड Teghaza 001 कोणत्या देशातील सहारा वाळवंटातून मिळाला?
    1. नायजर
    2. अल्जेरिया
    3. लिबिया
    4. माली
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) माली

    स्पष्टीकरण: Teghaza 001 हा उल्कापिंड 2022 मध्ये मालीच्या सहारा भागातील बीर चाली गावाजवळ आठ तुकड्यांत, एकूण सुमारे 800 ग्रॅम वजनाचा, सापडला. झिर्कॉन कालमापनानुसार तो किमान 4.1 अब्ज वर्षांपूर्वी तयार झाला, त्यामुळे तो ज्ञात असलेल्या सर्वात जुन्या मंगळीय उल्कापिंडांपैकी एक आहे. त्यातील खनिजे सुरुवातीच्या मंगळावर पाणी सक्रिय असल्याचे सूचित करतात. ‘सायन्स’मधील एका अभ्यासाने हे निष्कर्ष ऑक्टोबर 2026 मध्ये मांडले.

  2. 2026
    कर्नाटक, केरळ, मध्य प्रदेश, छत्तीसगड आणि हरियाणा यांसारखी राज्ये आपला स्थापना दिन कोणत्या तारखेला साजरा करतात?
    1. 1 मे
    2. 1 नोव्हेंबर
    3. 2 जून
    4. 26 जानेवारी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1 नोव्हेंबर

    स्पष्टीकरण: ही राज्ये, इतर अनेक राज्ये आणि काही केंद्रशासित प्रदेशांसह, आपला स्थापना दिन 1 नोव्हेंबरला साजरा करतात. 2026 मध्ये कर्नाटक, केरळ आणि मध्य प्रदेश यांनी 1956 च्या पुनर्रचनेची 70 वर्षे पूर्ण केली, तर हरियाणा आणि पंजाब यांनी 1966 पासून 60 वर्षे पूर्ण केली. महाराष्ट्र आणि गुजरात यांच्या 1 मे या दिवसाशी याची गल्लत करू नका.

  3. 2026
    ऑक्टोबर 2026 मध्ये क्रीडा मंत्रालयाने 2030 च्या राष्ट्रकुल स्पर्धेच्या आयोजक संस्थेवर कोणत्या दोन क्रीडा व्यक्तींची नियुक्ती सुचवली?
    1. मेरी कोम आणि कपिल देव
    2. मिताली राज आणि सचिन तेंडुलकर
    3. सायना नेहवाल आणि राहुल द्रविड
    4. पी. व्ही. सिंधू आणि सुनील छेत्री
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सायना नेहवाल आणि राहुल द्रविड

    स्पष्टीकरण: क्रीडा मंत्रालयाने अहमदाबाद येथील 2030 राष्ट्रकुल स्पर्धेच्या आयोजक संस्थेवर क्रीडा प्रतिनिधी म्हणून बॅडमिंटनपटू सायना नेहवाल आणि माजी क्रिकेटपटू राहुल द्रविड यांची नावे सुचवली. वृत्तांनुसार दोघांनी अद्याप औपचारिकपणे स्वीकारलेले नव्हते. गुजरातचे उपमुख्यमंत्री हर्ष संघवी आयोजक कंपनीचे अध्यक्ष होण्याची अपेक्षा आहे.

  4. 2026
    सुरक्षा परिषदेने मुदतवाढ न दिल्यामुळे नोव्हेंबर 2026 मध्ये संयुक्त राष्ट्रांनी 35 वर्षांनंतर एक शांतिरक्षक मोहीम संपवली. ही मोहीम कोठे कार्यरत होती?
    1. पश्चिम सहारा
    2. सायप्रस
    3. लेबनॉन
    4. दक्षिण सुदान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) पश्चिम सहारा

    स्पष्टीकरण: पश्चिम सहारातील UN मोहीम MINURSO, जी 1991 मध्ये युद्धविराम आणि नियोजित सार्वमत यांवर देखरेखीसाठी स्थापन झाली होती, तिची मुदत 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी संपली, कारण सुरक्षा परिषद मुदतवाढीवर सहमत होऊ शकली नाही. महासचिव गुतेरेस यांनी मोहीम गुंडाळली जाईल असे सांगितले. सायप्रस आणि लेबनॉनमधील UN दले या वेगळ्या मोहिमा असून त्या सुरू आहेत.

  5. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये संरक्षण मंत्रालयाने नौदलासाठी किती नेक्स्ट जनरेशन कॉर्व्हेट बांधण्यासाठी GRSE आणि गोवा शिपयार्डशी करार केले?
    1. चार
    2. सहा
    3. बारा
    4. आठ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) आठ

    स्पष्टीकरण: संरक्षण मंत्रालयाने आठ नेक्स्ट जनरेशन कॉर्व्हेटसाठी सुमारे 53,866 कोटी रुपयांचे करार केले; वृत्तांनुसार पाच गार्डन रीच शिपबिल्डर्स आणि तीन गोवा शिपयार्ड बांधणार आहेत. ही जहाजे नौदलाने आखलेल्या स्वदेशी आराखड्यावर आधारित असून ती पृष्ठभागावरील आणि पाणबुडीविरोधी कामे तसेच किनारी संरक्षण सांभाळतील. नौदलाचा आराखडा आणि स्पर्धात्मक पद्धतीने निवडलेले संरक्षण सार्वजनिक क्षेत्रातील बांधकाम करणारे यांची सांगड घालणारा हा पहिलाच प्रकल्प आहे.

  6. 2026
    ऑक्टोबर 2026 मध्ये केनिया कोस्ट गार्ड सर्व्हिससोबत संयुक्त प्रशिक्षण आणि व्यावसायिक देवाणघेवाणीसाठी कोणते भारतीय तटरक्षक जहाज मोम्बासाला गेले?
    1. ICGS समर्थ
    2. ICGS वराह
    3. ICGS विक्रम
    4. ICGS सचेत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) ICGS वराह

    स्पष्टीकरण: ICGS वराह 26 ऑक्टोबर 2026 रोजी परदेशातील तैनातीदरम्यान केनियातील मोम्बासा येथे पोहोचले आणि त्याने केनिया कोस्ट गार्ड सर्व्हिससोबत सागरी सुरक्षा, कायदा अंमलबजावणी आणि किनारी सुरक्षा यांवर प्रशिक्षण घेतले. INS त्रिकंद आणि INS तरकश नंतर त्या वर्षातील मोम्बासा येथील हे तिसरे भारतीय जहाज होते. ICGS सचेत यापूर्वी, 2025 मध्ये, मोम्बासाला गेले होते.

  7. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांनी उद्घाटन केलेली लोकलेखा समित्यांच्या अध्यक्षांची अखिल भारतीय परिषद कोणत्या शहरात झाली?
    1. हैदराबाद
    2. भुवनेश्वर
    3. तिरुवनंतपुरम
    4. लखनौ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) तिरुवनंतपुरम

    स्पष्टीकरण: दोन दिवसांची ही परिषद 3-4 नोव्हेंबर 2026 रोजी तिरुवनंतपुरम येथील केरळ विधानसभेत झाली; विषय लेखापरीक्षण, उत्तरदायित्व आणि सुशासन हा होता. संसद आणि राज्य विधिमंडळांतील लोकलेखा समितीचे (PAC) अध्यक्ष सहभागी झाले. डिजिटल देखरेख अधिक मजबूत करणे आणि लेखापरीक्षण निष्कर्षांवरील कारवाईसाठी मानक कालमर्यादा ठरवणे या ठरावाने तिचा समारोप झाला. लोकलेखा समिती CAG चे लेखापरीक्षण अहवाल तपासते.

  8. 2026
    जगरनॉट बुक्सने प्रकाशित केलेले आणि ऑक्टोबर 2026 च्या शेवटी प्रकाशित झालेले ‘Endeavours’ हे आत्मचरित्र कोणी लिहिले?
    1. एन. के. सिंग
    2. वाय. व्ही. रेड्डी
    3. अरविंद पनगढिया
    4. रघुराम राजन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) एन. के. सिंग

    स्पष्टीकरण: ‘Endeavours: An Ensemble of My Life’ हे पुस्तक 15 व्या वित्त आयोगाचे अध्यक्ष असलेल्या एन. के. सिंग यांचे आहे. त्यांच्या आधीच्या ‘Portraits of Power’ पुस्तकापेक्षा वेगळे, यात अर्थकारण आणि राजकारण टाळून हिंदुस्तानी संगीत, गुलाब, छायाचित्रण आणि प्रवास अशा त्यांच्या खासगी छंदांविषयी लिहिले आहे. रेड्डी, पनगढिया आणि राजन हे सुप्रसिद्ध अर्थतज्ज्ञ आहेत, पण त्यांनी हे पुस्तक लिहिलेले नाही.

  9. 2026
    मानवतावादी मदत आणि आपत्ती निवारणावर केंद्रित असलेला भारत-अमेरिका त्रिसेवा सराव ‘टायगर ट्रायम्फ 2026’ कोणत्या राज्यात झाला?
    1. राजस्थान
    2. ओडिशा
    3. गुजरात
    4. आंध्र प्रदेश
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) आंध्र प्रदेश

    स्पष्टीकरण: टायगर ट्रायम्फची पाचवी आवृत्ती नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला आंध्र प्रदेशातील विशाखापट्टणम येथे झाली. त्याचा भर मानवतावादी मदत आणि आपत्ती निवारणावर असून भारताच्या तिन्ही सेवांचे जवान सहभागी झाले, आणि NDRF पहिल्यांदाच सामील झाले. 2025 ची आवृत्तीही आंध्र प्रदेशातच झाली होती, तिच्यात काकिनाडा येथे उभयचर सराव झाला.

  10. 2026
    मुलींच्या शिक्षणासाठी महिलांच्या नेतृत्वाखालील चळवळीवरील ‘Mothers of Courage’ हा माहितीपट UN SDG ॲक्शन अवॉर्ड्स 2026 च्या सर्जनशीलता (creativity) विभागात अंतिम फेरीत पोहोचला. हा चित्रपट कोणत्या राज्याबद्दल आहे?
    1. राजस्थान
    2. बिहार
    3. उत्तर प्रदेश
    4. झारखंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बिहार

    स्पष्टीकरण: ‘Mothers of Courage’ बिहारच्या शिक्षाग्रह चळवळीची कथा सांगतो, ज्यात गावातील माता मुलींना शाळेत ठेवण्यासाठी काम करतात. 29 ऑक्टोबर 2026 रोजी रोम येथे होणाऱ्या पुरस्कार सोहळ्यापूर्वी तो सर्जनशीलता विभागात अंतिम फेरीतील चित्रपट म्हणून जाहीर झाला. काही नंतरच्या वृत्तांत तो जिंकल्याचे म्हटले आहे, पण त्याला अधिकृत पानावर दुजोरा मिळालेला नाही, म्हणून अंतिम फेरीतील असल्याच्या तथ्यावर विसंबून राहा. वंदना आर. यांनी दिग्दर्शित केलेला हा आठ मिनिटांचा चित्रपट आहे.

  1. 2026
    ऑक्टोबर 2026 मध्ये न्यूझीलंडविरुद्ध T20 आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत 150 बळी घेणारा पहिला भारतीय गोलंदाज कोण ठरला?
    1. जसप्रीत बुमराह
    2. युजवेंद्र चहल
    3. अर्शदीप सिंग
    4. कुलदीप यादव
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) अर्शदीप सिंग

    स्पष्टीकरण: अर्शदीप सिंगने 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी ऑकलंड येथे न्यूझीलंडविरुद्धच्या चौथ्या T20I मध्ये, आपल्या 103 व्या सामन्यात, T20I मधील 150 बळींचा टप्पा गाठला. यापूर्वी 2025 च्या आशिया चषकात तो T20I मध्ये 100 बळी घेणारा पहिला भारतीय ठरला होता. हा टप्पा त्याच वर्षी आला ज्यात त्याने 40 T20I बळी घेतले, जो पूर्ण सदस्य देशाच्या गोलंदाजासाठी विक्रम आहे.

  2. 2026
    किमी अँटोनेली 2026 मध्ये इतिहासातील सर्वात तरुण फॉर्म्युला वन जगज्जेता बनला. तो कोणत्या देशाचे प्रतिनिधित्व करतो?
    1. इटली
    2. ग्रेट ब्रिटन
    3. नेदरलँड्स
    4. मोनॅको
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) इटली

    स्पष्टीकरण: अँटोनेली इटालियन आहे. त्याने 20 वर्षे आणि 68 दिवस वयात मर्सिडीजसह 2026 ची ड्रायव्हर्स चॅम्पियनशिप जिंकली आणि सेबास्टियन फेटेलचा सर्वात तरुण जगज्जेत्याचा विक्रम जवळजवळ तीन वर्षांनी मोडला. 1953 मधील अल्बर्टो अस्करी यांच्यानंतर तो पहिला इटालियन जगज्जेता आहे. हॅमिल्टन आणि फेरस्टॅपेन यांच्यामुळे ग्रेट ब्रिटन आणि नेदरलँड्स हे मोहात पाडणारे अंदाज आहेत.

  3. 2026
    बंद आणि सोडून दिलेल्या खाणींच्या संभाव्य नव्या वापरांना क्रमवारी देणारे डिजिटल साधन SUVIKALP कोणत्या मंत्रालयाअंतर्गत विकसित केले गेले?
    1. खाण मंत्रालय
    2. पर्यावरण मंत्रालय
    3. ऊर्जा मंत्रालय
    4. कोळसा मंत्रालय
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) कोळसा मंत्रालय

    स्पष्टीकरण: SUVIKALP कोळसा नियंत्रक संघटनेमार्फत कोळसा मंत्रालयाने विकसित केले. हे निर्णय-सहाय्य व्यासपीठ जुन्या कोळसा किंवा लिग्नाइट खाणीचे तपशील घेऊन सौर उद्याने, शेती किंवा पर्यटन यांसारख्या सर्वोत्तम पुनर्वापर पर्यायांना क्रमवारी देते. PRISM नावाचे सहचर मॉडेल निवडलेला प्रकल्प आखण्यास आणि राबवण्यास मदत करते.

  4. 2026
    QS आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2027 मध्ये 66 व्या स्थानासह भारतातील सर्वोच्च क्रमांकाची संस्था कोणती ठरली?
    1. IISc बंगळूर
    2. IIT दिल्ली
    3. IIT मुंबई
    4. IIT मद्रास
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) IIT दिल्ली

    स्पष्टीकरण: QS आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2027 मध्ये IIT दिल्ली ही आशियात 66 व्या स्थानासह भारतातील सर्वोच्च संस्था होती; मागील वर्षी ती 59 व्या स्थानी होती. IISc बंगळूर 79 व्या आणि IIT मुंबई 83 व्या स्थानी होती. एकही भारतीय विद्यापीठ आशियातील पहिल्या 50 मध्ये पोहोचले नाही. जूनमध्ये प्रसिद्ध होणारी QS जागतिक क्रमवारी याहून वेगळी आहे.

  5. 2026
    नदीतील गाळ व्यवस्थापनासाठी स्वतंत्र धोरण असलेले भारतातील पहिले राज्य असल्याचे नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या राज्याने जाहीर केले?
    1. आसाम
    2. उत्तर प्रदेश
    3. बिहार
    4. पश्चिम बंगाल
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) बिहार

    स्पष्टीकरण: बिहारने जाहीर केले की त्यांचे ‘जलस्रोत पुनरुज्जीवन आणि गाळ व्यवस्थापन धोरण, 2026’ त्यांना सर्वंकष गाळ धोरण असलेले पहिले राज्य बनवते; हा राज्य सरकारचा स्वतःचा दावा आहे. मंत्रिमंडळाने ते सप्टेंबर 2026 मध्ये मंजूर केले. गंगा, कोसी आणि गंडक यांसारख्या नद्यांची क्षमता पूर्ववत करणे आणि पूर कमी करणे, तसेच गाळ महामार्गांसारख्या प्रकल्पांसाठी वापरणे हे त्याचे उद्दिष्ट आहे.

  6. 2026
    केंद्रीय मंत्रिमंडळाने नोव्हेंबर 2026 मध्ये सुमारे 4,371 कोटी रुपयांच्या खर्चाची VISTAR योजना मंजूर केली. तिचे मुख्य उद्दिष्ट काय आहे?
    1. भारताची अधिकृत सांख्यिकी प्रणाली आधुनिक करणे
    2. ग्रामीण रस्ते जोडणी वाढवणे
    3. डिजिटल पेमेंटला चालना देणे
    4. तरुणांना परदेशातील नोकऱ्यांसाठी कौशल्ये देणे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) भारताची अधिकृत सांख्यिकी प्रणाली आधुनिक करणे

    स्पष्टीकरण: VISTAR, म्हणजे Viksit Bharat Initiative for Statistical Transformation, Analytics and Research, ला 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी 2026-27 ते 2030-31 साठी मंजुरी मिळाली. ती सरकारी आकडेवारी अधिक रिअल-टाइम, AI साठी सज्ज आणि विविध प्रणालींशी जोडलेली बनवेल, सर्वेक्षणांची संख्या वाढवेल आणि आठव्या आर्थिक गणनेसाठी (Economic Census) निधी देईल. ती सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय राबवते.

  7. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये नवी दिल्लीत झालेल्या आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीच्या (International Solar Alliance) नवव्या महासभेत अध्यक्ष आणि सह-अध्यक्ष म्हणून कोणती जोडी निवडली गेली?
    1. अध्यक्ष फ्रान्स, सह-अध्यक्ष भारत
    2. अध्यक्ष भारत, सह-अध्यक्ष जर्मनी
    3. अध्यक्ष ब्राझील, सह-अध्यक्ष फ्रान्स
    4. अध्यक्ष भारत, सह-अध्यक्ष फ्रान्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) अध्यक्ष भारत, सह-अध्यक्ष फ्रान्स

    स्पष्टीकरण: 2-5 नोव्हेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत झालेल्या ISA च्या नवव्या महासभेने सलग तिसऱ्या कार्यकाळासाठी भारताला अध्यक्ष आणि 2027-2029 साठी फ्रान्सला सह-अध्यक्ष म्हणून निवडले. ISA ची सुरुवात भारत आणि फ्रान्स यांनी 2015 मध्ये पॅरिस हवामान परिषदेत केली, आणि तिचे मुख्यालय हरियाणातील गुरुग्राम येथे आहे.

  8. 2026
    2023 मधील एका प्रसिद्ध बोगदा बचावकार्याच्या स्मरणार्थ 28 नोव्हेंबर हा दिवस दरवर्षी आपत्ती व्यवस्थापन दिन म्हणून पाळण्याचा निर्णय कोणत्या राज्याने घेतला आहे?
    1. हिमाचल प्रदेश
    2. उत्तराखंड
    3. सिक्कीम
    4. आसाम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) उत्तराखंड

    स्पष्टीकरण: उत्तराखंड दरवर्षी 28 नोव्हेंबर हा आपत्ती व्यवस्थापन दिन म्हणून पाळते. ही तारीख 2023 मधील उत्तरकाशीतील सिलक्यारा बोगदा बचावकार्याच्या समाप्तीची आठवण करून देते, जेव्हा अडकलेल्या 41 कामगारांना 17 दिवसांनी बाहेर काढण्यात आले. 2026 मध्ये राज्य 25 ते 28 नोव्हेंबर दरम्यान कार्यक्रम आयोजित करणार आहे, ज्यात स्थानिक स्वयंसेवकांसाठी मॉक ड्रिल आणि प्रथमोपचार प्रशिक्षण यांचा समावेश आहे.

  9. 2026
    ‘The Tamils: A Portrait of a Community’ या पुस्तकासाठी नोव्हेंबर 2026 मध्ये शारजा पुरस्कार (Best International Non-Fiction Book) कोणत्या लेखिकेला मिळाला?
    1. अरुंधती रॉय
    2. सुधा मूर्ती
    3. निर्मला लक्ष्मण
    4. किरण देसाई
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) निर्मला लक्ष्मण

    स्पष्टीकरण: पत्रकार आणि द हिंदू समूहाच्या संचालक निर्मला लक्ष्मण यांना शारजा आंतरराष्ट्रीय पुस्तक मेळ्यात हा पुरस्कार मिळाला. 2025 मध्ये अलेफने प्रकाशित केलेले त्यांचे पुस्तक तमिळ लोकांचा इतिहास, समाज आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा शोध घेते. शारजा बुक अथॉरिटीच्या अध्यक्षा शेखा बदूर बिंत सुलतान अल कासिमी यांनी पुरस्कार प्रदान केला.

  10. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये सुरू झालेल्या NITI आयोगाच्या इंडिया सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी स्कोअरबोर्डमध्ये 44,611 संशोधन प्रकाशनांसह कोणते राज्य पहिल्या क्रमांकावर आले?
    1. तमिळनाडू
    2. उत्तर प्रदेश
    3. महाराष्ट्र
    4. कर्नाटक
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) तमिळनाडू

    स्पष्टीकरण: 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झालेला हा स्कोअरबोर्ड 36 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांतील संशोधन उत्पादन, पेटंट आणि नवोन्मेष यांचा मागोवा घेतो. 2024-25 साठी 44,611 शोधनिबंधांसह तमिळनाडू आघाडीवर होते, तिने उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्र यांना मागे टाकले. पेटंट अर्जांतही तमिळनाडू अव्वल होते. प्रकाशनांची माहिती वेब ऑफ सायन्स डेटाबेसमधून घेतली आहे.

  1. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये DRDO ने ओडिशाच्या किनाऱ्यावर प्रलय क्षेपणास्त्राची उड्डाण चाचणी केली. प्रलयबद्दल कोणते विधान बरोबर आहे?
    1. हे 2,200 किमी पल्ल्याचे क्रूझ क्षेपणास्त्र आहे
    2. हे फक्त लढाऊ विमानांतून डागले जाणारे हवेतून डागण्याचे क्षेपणास्त्र आहे
    3. हे पाणबुडीतून डागले जाणारे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आहे
    4. हे रस्त्यावर फिरणाऱ्या लाँचरमधून डागले जाणारे अर्ध-बॅलिस्टिक (quasi-ballistic) जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) हे रस्त्यावर फिरणाऱ्या लाँचरमधून डागले जाणारे अर्ध-बॅलिस्टिक (quasi-ballistic) जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र आहे

    स्पष्टीकरण: प्रलय हे DRDO ने विकसित केलेले घन-इंधनावरील, अर्ध-बॅलिस्टिक, जमिनीवरून जमिनीवर मारा करणारे क्षेपणास्त्र असून त्याचा पल्ला सुमारे 150 ते 500 किमी आहे. ते रस्त्यावर फिरणाऱ्या लाँचरमधून डागता येते आणि सामान्य बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राच्या उलट उड्डाणात दिशा बदलू शकते. त्याचा पल्ला 2,200 किमीपेक्षा खूपच कमी आहे, आणि ते क्रूझ क्षेपणास्त्र नाही.

  2. 2026
    भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया यांच्या नौदलांचा सहभाग असलेला ‘मलबार 2026’ सराव नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या देशाच्या सागरी भागात झाला?
    1. ऑस्ट्रेलिया
    2. जपान
    3. अमेरिका
    4. भारत
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) जपान

    स्पष्टीकरण: मलबार 2026 जपानच्या मुख्य बेटावरील कांतो भागाच्या दक्षिणेला 5 ते 12 नोव्हेंबर दरम्यान झाला; बंदरातील टप्पा योकोसुका येथे होता. INS सह्याद्रीने भारताचे प्रतिनिधित्व केले आणि नंतर जपानच्या JS इसेसोबत JAIMEX-26 हा स्वतंत्र सराव केला. मलबारची सुरुवात 1992 मध्ये भारत-अमेरिका सराव म्हणून झाली आणि नंतर तो क्वाड नौदल सराव बनला.

  3. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये अधिसूचित झालेल्या VB-G RAM G तक्रार निवारण नियमांनुसार तक्रारीचे निराकरण किती दिवसांत करावे लागते?
    1. 7 दिवस
    2. 15 दिवस
    3. 30 दिवस
    4. 45 दिवस
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 15 दिवस

    स्पष्टीकरण: या नियमांनी ग्रामपंचायत, ब्लॉक आणि जिल्हा स्तरांवर त्रिस्तरीय तक्रार निवारण व्यवस्था निर्माण केली आहे. तक्रार मिळाल्यापासून 15 दिवसांत तिचे निराकरण करावे लागते, तर तिची चौकशी सात कामकाजाच्या दिवसांत पूर्ण करायची असते. 15 दिवसांनंतरही प्रलंबित राहिलेली प्रकरणे पुढच्या स्तरावर जातात आणि इलेक्ट्रॉनिक देखरेखीखाली राहतात.

  4. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोची येथे BOB-NOR हे प्रादेशिक मत्स्य संशोधन जाळे कोणत्या देशांच्या गटाने सुरू केले?
    1. भारत, थायलंड, म्यानमार आणि इंडोनेशिया
    2. श्रीलंका, पाकिस्तान, नेपाळ आणि भूतान
    3. भारत, श्रीलंका, बांगलादेश आणि मालदीव
    4. भारत, ओमान, येमेन आणि इराण
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) भारत, श्रीलंका, बांगलादेश आणि मालदीव

    स्पष्टीकरण: BOB-NOR 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोची येथील ICAR-CMFRI येथे भारत, श्रीलंका, बांगलादेश आणि मालदीव यांनी सुरू केले; त्याचे समन्वय बे ऑफ बंगाल प्रोग्राम इंटर-गव्हर्नमेंटल ऑर्गनायझेशन (BOBP-IGO) करते. हे जाळे समुद्र, हवामान आणि मत्स्यव्यवसाय यांची माहिती एकत्र करून समुद्राचे तापमान, मान्सून आणि खारटपणा माशांच्या साठ्यावर कसा परिणाम करतात याचा अभ्यास करते.

  5. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये UNESCO च्या ‘मेमरी ऑफ द वर्ल्ड’ आशिया-पॅसिफिक प्रादेशिक नोंदवहीत कोणत्या तीन भारतीय ग्रंथांची भर पडली?
    1. अर्थशास्त्र, महाभारत आणि राजतरंगिणी
    2. रामचरितमानस, पंचतंत्र आणि सहृदयालोक-लोचन
    3. भगवद्गीता, नाट्यशास्त्र आणि ऋग्वेद
    4. अष्टाध्यायी, मेघदूत आणि गीतगोविंद
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) अर्थशास्त्र, महाभारत आणि राजतरंगिणी

    स्पष्टीकरण: जकार्ता येथे आशिया आणि पॅसिफिकसाठीच्या मेमरी ऑफ द वर्ल्ड समितीच्या 11 व्या सत्रात कौटिल्याचे अर्थशास्त्र, महाभारताची एक हस्तलिखित प्रत आणि कल्हणाची राजतरंगिणी यांची भर पडली. राजतरंगिणी हा काश्मीरच्या राजांचा 12 व्या शतकातील इतिहासग्रंथ आहे. रामचरितमानस, पंचतंत्र आणि सहृदयालोक-लोचन यांची भर याच प्रादेशिक नोंदवहीत 2024 मध्ये झाली होती.

  6. स्थिर GK
    भारतात राष्ट्रीय विधी सेवा दिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 26 नोव्हेंबर
    2. 7 नोव्हेंबर
    3. 12 नोव्हेंबर
    4. 9 नोव्हेंबर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 9 नोव्हेंबर

    स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय विधी सेवा दिन 9 नोव्हेंबर रोजी पाळला जातो, कारण विधी सेवा प्राधिकरण कायदा, 1987 त्या तारखेला 1995 मध्ये अमलात आला. राष्ट्रीय विधी सेवा प्राधिकरण (NALSA) हा दिवस गरीब आणि दुर्बल घटकांसाठी मोफत कायदेशीर मदतीबद्दल जागृती करण्यासाठी वापरते. त्याची गल्लत 26 नोव्हेंबरशी करू नका, जो संविधान दिन आहे.

  7. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये फ्रान्सचा ‘शेव्हालिए द ल’ऑर्द्र नासिओनाल द्यु मेरिट’ (Chevalier de l'Ordre national du Mérite) सन्मान कोणत्या भारतीय हृदयशल्यचिकित्सकाला आणि नारायणा हेल्थच्या संस्थापकाला मिळाला?
    1. नरेश त्रेहान
    2. देवी प्रसाद शेट्टी
    3. प्रताप सी. रेड्डी
    4. रणदीप गुलेरिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) देवी प्रसाद शेट्टी

    स्पष्टीकरण: कोविड-19 दरम्यान बंगळूरमधील फ्रेंच समुदायाला मदत केल्याबद्दल फ्रान्सने डॉ. देवी प्रसाद शेट्टी यांचा नारायणा हेल्थ सिटी, बंगळूर येथे सन्मान केला. ऑर्द्र नासिओनाल द्यु मेरिटची स्थापना राष्ट्राध्यक्ष चार्ल्स द गॉल यांनी 1963 मध्ये केली आणि ते लेजियन ऑफ ऑनरनंतर फ्रान्सचे दुसरे सर्वोच्च राष्ट्रीय सन्मान आहे.

  8. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये प्रकाशित झालेल्या ‘Belonging: A Journey of Love’ या आत्मचरित्राच्या लेखिका कोण आहेत?
    1. सोनिया गांधी
    2. सुधा मूर्ती
    3. स्मृती इराणी
    4. द्रौपदी मुर्मू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) सोनिया गांधी

    स्पष्टीकरण: ‘Belonging: A Journey of Love’ हे सोनिया गांधी यांनी लिहिलेले पुस्तक भारतात हार्परकॉलिन्सने 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रकाशित केले; परदेशातील प्रकाशक नॉफ आणि विल्यम कॉलिन्स आहेत. आत्मचरित्राची सुरुवात 1965 मध्ये केंब्रिज येथे होते, जिथे त्या राजीव गांधी यांना भेटल्या, आणि इटलीतील लहान गावापासून भारतापर्यंतच्या त्यांच्या जीवनाचा प्रवास त्यात आहे.

  9. 2026
    ‘The End of Everything’ या कादंबरीसाठी 2026 चा बुकर पुरस्कार कोणी जिंकला आणि 81 व्या वर्षी तो पुरस्काराच्या इतिहासातील सर्वात वयस्कर विजेता ठरला?
    1. डेव्हिड सलाय
    2. किरण देसाई
    3. एम. जॉन हॅरिसन
    4. अॅन एन्राइट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) एम. जॉन हॅरिसन

    स्पष्टीकरण: ब्रिटिश लेखक एम. जॉन हॅरिसन यांनी 2026 चा बुकर पुरस्कार जिंकला; त्याची घोषणा 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी लंडनमध्ये झाली, आणि हा पुरस्कार जिंकणारे ते पहिले विज्ञानकथा लेखक मानले जातात. पुरस्कारासोबत £50,000 मिळतात. 2025 चे विजेते ‘Flesh’ या कादंबरीसाठी डेव्हिड सलाय होते, म्हणून दोन्ही वर्षांची गल्लत करू नका.

  10. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारतीय नौदलाने द्विपक्षीय सरावाची ‘नसीम अल बहर’ ची 15 वी आवृत्ती कोणत्या देशाच्या नौदलासोबत घेतली?
    1. संयुक्त अरब अमिराती
    2. सौदी अरेबिया
    3. कतार
    4. ओमान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) ओमान

    स्पष्टीकरण: 15 वी ‘नसीम अल बहर’ 8 ते 11 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान ओमानच्या रॉयल नेव्हीसोबत झाली; त्यात INS सुरत सहभागी झाले. या नावाचा अर्थ ‘समुद्री झुळूक’ असा आहे. सरावात जहाजावर चढून तपासणी, शोध आणि जप्तीच्या कारवाया (VBSS) आणि एकमेकांच्या जहाजांवरील देवाणघेवाण झाली, तसेच सुरुंग प्रतिकार आणि जलमापनशास्त्रावर तज्ज्ञांची व्याख्याने झाली.

  1. स्थिर GK
    जिवाणूजन्य आमांशाला (bacillary dysentery) कारणीभूत असलेला शिगेला (Shigella) कोणत्या सजीव गटात मोडतो?
    1. विषाणू
    2. जिवाणू
    3. आदिजीव (प्रोटोझोआ)
    4. बुरशी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) जिवाणू

    स्पष्टीकरण: शिगेला हा दंडाच्या आकाराचा जिवाणू असून तो दूषित अन्न आणि पाण्यातून पसरतो आणि शिगेलोसिस घडवतो, ज्यात जुलाबात रक्त असू शकते. ओरल रिहायड्रेशन सोल्यूशन (ORS) हा उपचारातील पहिला टप्पा आहे. अमिबिक आमांश वेगळा आहे, कारण तो एंटामीबा हिस्टोलिटिका (Entamoeba histolytica) या आदिजीवामुळे होतो.

  2. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये राष्ट्रीय कंपनी कायदा अपील न्यायाधिकरणाच्या (NCLAT) अध्यक्षपदी कोणाची नियुक्ती झाली?
    1. राजेश बिंदल
    2. अशोक भूषण
    3. योगेश खन्ना
    4. बन्सी लाल भट
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) राजेश बिंदल

    स्पष्टीकरण: एप्रिल 2026 मध्ये निवृत्त झालेले सर्वोच्च न्यायालयाचे माजी न्यायाधीश न्यायमूर्ती राजेश बिंदल यांची NCLAT अध्यक्ष म्हणून नेमणूक झाली आणि त्यांनी 19 नोव्हेंबर रोजी नवी दिल्लीत पदभार स्वीकारला. जुलै 2026 मध्ये कार्यकाळ संपलेल्या न्यायमूर्ती अशोक भूषण यांच्या जागी ते आले. NCLAT राष्ट्रीय कंपनी कायदा न्यायाधिकरणाच्या (NCLT) आदेशांविरुद्धच्या अपिलांची सुनावणी करते.

  3. 2026
    Beach.com च्या ग्लोबल बीच इंडेक्स 2026 मध्ये गोव्यातील कोणता किनारा जगात सहाव्या आणि आशियात पहिल्या क्रमांकावर आला?
    1. राधानगर किनारा
    2. वर्कला किनारा
    3. पालोलेम किनारा
    4. कोवलम किनारा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) पालोलेम किनारा

    स्पष्टीकरण: दक्षिण गोव्यातील पालोलेम किनारा जगात सहाव्या क्रमांकावर आला आणि त्याला आशियातील सर्वोत्तम किनारा म्हणून गौरवण्यात आले; पहिल्या 25 मध्ये असलेला हा एकमेव आशियाई किनारा असल्याचे सांगितले जाते. अमेरिकन व्हर्जिन बेटांचा ट्रंक बे पहिल्या क्रमांकावर होता. या निर्देशांकात तज्ज्ञांची नामांकने, पर्यटकांची मते आणि पाण्याचा रंग व स्वच्छता यांबद्दलची उपग्रह माहिती वापरली गेली.

  4. 2026
    स्वच्छ सर्वेक्षण 2025-26 मधील सुपर स्वच्छ लीगमध्ये कोणते शहर अव्वल ठरले आणि त्याने इंदूरचे भारतातील सर्वात स्वच्छ शहर म्हणून असलेले दीर्घ वर्चस्व संपवले?
    1. सुरत
    2. विजयवाडा
    3. भोपाळ
    4. नवी मुंबई
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) नवी मुंबई

    स्पष्टीकरण: राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी पुरस्कारांचे वितरण केले. नवी मुंबई पहिल्या क्रमांकावर आली, त्यानंतर सुरत आणि विजयवाडा. मागील आवृत्तीत ते तिसऱ्या क्रमांकावर होते, आणि त्याच्या विजयाने इंदूरची शीर्षस्थानी राहण्याची आठ वर्षांची मालिका संपली. स्वच्छ सर्वेक्षण हे गृहनिर्माण आणि शहरी कार्य मंत्रालयाचे स्वच्छतेचे सर्वेक्षण आहे.

  5. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मधील 2026 च्या राष्ट्रकुल शासनप्रमुखांच्या बैठकीचे (CHOGM) यजमानपद कोणत्या देशाने भूषवले?
    1. केनिया
    2. अँटिग्वा आणि बार्बुडा
    3. सामोआ
    4. जमैका
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) अँटिग्वा आणि बार्बुडा

    स्पष्टीकरण: CHOGM 2026 नोव्हेंबर 2026 च्या पहिल्या आठवड्यात अँटिग्वा आणि बार्बुडा येथील सेंट जॉन्स येथे झाली. मागील बैठकीचे यजमानपद 2024 मध्ये सामोआने आणि त्याआधीच्या 2022 च्या बैठकीचे रवांडाने भूषवले होते. राष्ट्रकुल नेत्यांची बैठक साधारण दर दोन वर्षांनी होते, आणि यंदा यजमान एक लहान बेट राज्य आहे.

  6. 2026
    IB Solar ने नोव्हेंबर 2026 मध्ये जर्मन भागीदारांसोबत YEIDA क्षेत्रात सौर तंत्रज्ञानाच्या उत्कृष्टता केंद्रासाठी सामंजस्य करार (MoU) केला. हे केंद्र कोणत्या राज्यात नियोजित आहे?
    1. उत्तर प्रदेश
    2. गुजरात
    3. राजस्थान
    4. तमिळनाडू
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) उत्तर प्रदेश

    स्पष्टीकरण: नियोजित केंद्र उत्तर प्रदेशातील ग्रेटर नोएडा येथील YEIDA क्षेत्रात असून त्यात जर्मन कंपन्या centrotherm आणि RENA Technologies आणि संशोधन संस्था ISC Konstanz सहभागी आहेत. त्याचा भर संशोधन, तंत्रज्ञान विकास आणि कौशल्य प्रशिक्षण यांवर असेल. MNRE ने आयोजित केलेल्या ‘भारत रिन्यूएबल एनर्जी समिट अँड एक्स्पो 2026’ मध्ये हा MoU झाला.

  7. 2026
    Liocheles similipalensis ही विंचवाची नवी प्रजाती नोव्हेंबर 2026 मध्ये ओडिशातील कोणत्या संरक्षित क्षेत्रातून वर्णन केली गेली?
    1. सतकोसिया व्याघ्र प्रकल्प
    2. भितरकणिका राष्ट्रीय उद्यान
    3. सिमलीपाल व्याघ्र प्रकल्प
    4. चिलिका सरोवर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सिमलीपाल व्याघ्र प्रकल्प

    स्पष्टीकरण: ठाकरे वाइल्डलाइफ फाउंडेशनच्या संशोधकांनी सिमलीपालच्या वन कर्मचाऱ्यांसोबत काम करून 44 ते 53 मिमी लांबीच्या या गडद काळ्या विंचवाचे वर्णन ‘Euscorpius’ या नियतकालिकात केले. तो आतापर्यंत फक्त मयूरभंज जिल्ह्यातील सिमलीपाल व्याघ्र प्रकल्पातच आढळला आहे. भारतात नोंदवली गेलेली Liocheles वंशातील ही चौथी प्रजाती आहे.

  8. स्थिर GK
    भारतात राष्ट्रीय शिक्षण दिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 5 सप्टेंबर
    2. 14 नोव्हेंबर
    3. 21 फेब्रुवारी
    4. 11 नोव्हेंबर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 11 नोव्हेंबर

    स्पष्टीकरण: राष्ट्रीय शिक्षण दिन 11 नोव्हेंबर रोजी येतो; तो स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री मौलाना अबुल कलाम आझाद यांची जयंती आहे. तो 2008 पासून पाळला जात आहे. त्याची गल्लत 5 सप्टेंबरच्या शिक्षक दिनाशी करू नका, जो डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांची जयंती आहे.

  9. 2026
    COP31 हवामान परिषदेत प्रसिद्ध झालेल्या हवामान बदल कामगिरी निर्देशांकात (CCPI) 2027 मध्ये भारताला कोणता क्रमांक मिळाला?
    1. 10 वा
    2. 28 वा
    3. 23 वा
    4. 38 वा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 28 वा

    स्पष्टीकरण: भारत पाच स्थानांनी घसरून 60.85 गुणांसह 28 व्या क्रमांकावर आला आणि त्याला एकूण ‘मध्यम’ (Medium) मानांकन मिळाले. मागील आवृत्तीत तो 23 व्या आणि त्याआधी 10 व्या क्रमांकावर होता. हा निर्देशांक जर्मनवॉच आणि न्यूक्लायमेट इन्स्टिट्यूट हे CAN सोबत प्रकाशित करतात. अहवालाने भारताच्या अक्षय ऊर्जा वाढीचे कौतुक केले, पण कोळशावरील सततच्या अवलंबित्वाकडे लक्ष वेधले.

  10. 2026
    2026 मध्ये सलग दोन हंगामांत MLS गोल्डन बूट जिंकणारा पहिला फुटबॉलपटू कोण ठरला?
    1. लिओनेल मेस्सी
    2. लुईस सुआरेझ
    3. सर्जिओ बुस्केट्स
    4. रॉड्रिगो दे पॉल
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) लिओनेल मेस्सी

    स्पष्टीकरण: इंटर मियामीच्या लिओनेल मेस्सीने 2025 मध्ये 29 गोलनंतर 2026 मध्ये 26 गोल केले, ज्यामुळे सलग हंगामांत गोल्डन बूट जिंकणारा तो MLS च्या इतिहासातील पहिला खेळाडू ठरला. पेटार मुसा 22 गोलांसह दुसरा आणि सॅम सरिज 21 गोलांसह तिसरा राहिला. गोल्डन बूट लीगमधील सर्वाधिक गोल करणाऱ्या खेळाडूला दिला जातो.

  1. 2026
    लाडघर, गुहागर आणि श्रीवर्धन या किनाऱ्यांना 2026-27 हंगामासाठी आंतरराष्ट्रीय ब्लू फ्लॅग प्रमाणपत्र मिळाले. ते कोणत्या राज्यात आहेत?
    1. गोवा
    2. केरळ
    3. महाराष्ट्र
    4. गुजरात
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) महाराष्ट्र

    स्पष्टीकरण: लाडघर आणि गुहागर रत्नागिरी जिल्ह्यात आणि श्रीवर्धन रायगड जिल्ह्यात, महाराष्ट्राच्या कोकण किनाऱ्यावर आहेत. या प्रमाणपत्रामुळे भारतातील ब्लू फ्लॅग किनाऱ्यांची संख्या 22 झाल्याचे सांगितले जाते. स्वच्छ पाणी, सुरक्षा आणि चांगल्या पर्यावरण व्यवस्थापनासाठी ब्लू फ्लॅग डेन्मार्कची फाउंडेशन फॉर एन्व्हायर्न्मेंटल एज्युकेशन देते.

  2. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये बिहारमधील कोणत्या नागरी संस्थेने राज्यातील पहिला महापालिका रोखा NSE वर सूचीबद्ध केला?
    1. गया महानगरपालिका
    2. मुझफ्फरपूर महानगरपालिका
    3. भागलपूर महानगरपालिका
    4. पाटणा महानगरपालिका
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) पाटणा महानगरपालिका

    स्पष्टीकरण: पाटणा महानगरपालिकेने आपल्या पहिल्या महापालिका रोख्याद्वारे जवळपास 200 कोटी रुपये उभे केले; तो 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी NSE वर सूचीबद्ध झाला. हा पैसा शहरातील नागरी पुनर्विकास प्रकल्पांसाठी आहे. महापालिका रोखा (municipal bond) हा नागरी कामांना निधी देण्यासाठी शहराच्या संस्थेने काढलेला कर्जरोखा असतो.

  3. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये हैदराबादस्थित कोणत्या स्टार्ट-अपने ‘बेस 1’ सुरू केला, ज्याचे वर्णन अंतराळ कचरा हटवणे आणि उपग्रह सेवेसाठी भारतातील पहिली खासगी एकात्मिक सुविधा असे केले जाते?
    1. कॉस्मोसर्व्ह स्पेस
    2. स्कायरूट एरोस्पेस
    3. पिक्सेल
    4. अग्निकुल कॉसमॉस
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) कॉस्मोसर्व्ह स्पेस

    स्पष्टीकरण: कॉस्मोसर्व्ह स्पेसने 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी हैदराबादमधील गचीबौली येथे बेस 1 सुरू केला; केंद्रीय राज्यमंत्री जितेंद्र सिंग आभासी पद्धतीने सहभागी झाले. या सुविधेत सूक्ष्म-गुरुत्वाकर्षण सिम्युलेशन आणि उपग्रह चाचणी प्रयोगशाळा आहेत. कंपनीने 2027 मध्ये पूर्ण प्रमाणात कचरा पकडण्याचे प्रात्यक्षिक करण्याची योजना आखली आहे, म्हणून हे चाचणी केंद्र आहे, अजून कार्यरत स्वच्छता सेवा नाही.

  4. 2026
    डाकार 2026 युवा ऑलिम्पिक स्पर्धेत लैरेनलाकपम अंबेकर मैतेई आणि गुंजन यांनी भारतासाठी कोणत्या खेळात सुवर्णपदके जिंकली?
    1. कुस्ती
    2. बॉक्सिंग
    3. वेटलिफ्टिंग
    4. ज्युडो
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बॉक्सिंग

    स्पष्टीकरण: अंबेकर मैतेईने पुरुषांच्या 50 किलो गटाचा आणि गुंजनने महिलांच्या 48 किलो गटाचा अंतिम सामना जिंकला, आणि भारताला युवा ऑलिम्पिकमधील पहिली बॉक्सिंग सुवर्णपदके मिळाली. भारताने सेनेगलमधील डाकार स्पर्धेचा शेवट 10 पदकांसह केला: दोन सुवर्ण, तीन रौप्य आणि पाच कांस्य. याआधी भारताकडे युवा ऑलिम्पिकमधील फक्त दोन बॉक्सिंग पदके होती, दोन्ही 2010 ची.

  5. 2026
    2026 मध्ये FIFA च्या प्लेअर इम्पॅक्ट प्रोग्राममध्ये सहभागी होणारा पहिला पुरुष खेळाडू कोण ठरला?
    1. संदेश झिंगन
    2. गुरप्रीत सिंग संधू
    3. सुनील छेत्री
    4. बायचुंग भुतिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) सुनील छेत्री

    स्पष्टीकरण: सुनील छेत्री कार्यक्रमाच्या दुसऱ्या गटात सामील झाला; हा कार्यक्रम 2025 मध्ये फक्त महिलांसाठीचा पायलट प्रकल्प म्हणून सुरू झाला होता. तो बोस्टन येथील तीन दिवसांच्या कार्यशाळेत 13 सहभागींपैकी एकमेव पुरुष खेळाडू म्हणून हजर राहिला. हा कार्यक्रम फुटबॉलपटूंना मैदानाबाहेर सामाजिक बदलाचे प्रकल्प चालवण्यासाठी प्रशिक्षण देतो.

  6. स्थिर GK
    भारतात बालदिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला साजरा केला जातो?
    1. 5 सप्टेंबर
    2. 2 ऑक्टोबर
    3. 19 नोव्हेंबर
    4. 14 नोव्हेंबर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 14 नोव्हेंबर

    स्पष्टीकरण: भारतातील बालदिन 14 नोव्हेंबर रोजी, पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या जयंतीला, पाळला जातो; त्यांना प्रेमाने चाचा नेहरू म्हटले जाई. 1964 मध्ये त्यांच्या निधनानंतर ही तारीख इथे हलवण्यात आली. शाळा सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि मुलांचे हक्क व कल्याण यांवर केंद्रित उपक्रमांद्वारे हा दिवस साजरा करतात.

  7. 2026
    HPCL ने बांधलेले भारतातील सर्वात मोठे भूमिगत LPG साठवण गुहा-केंद्र (cavern) नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या ठिकाणी देशाला समर्पित करण्यात आले?
    1. विशाखापट्टणम
    2. मंगळुरू
    3. कोची
    4. मुंबई
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) मंगळुरू

    स्पष्टीकरण: कर्नाटकातील मंगळुरू येथील HPCL च्या गुहा-केंद्रात सुमारे 80,000 टन LPG साठवता येतो. वृत्तांत त्याचे वर्णन विशाखापट्टणम येथील 60,000 टनांच्या सुविधेनंतरची भारतातील दुसरी भूमिगत LPG सुविधा असे केले आहे. जमिनीवरील टाक्यांच्या तुलनेत खोल भूगर्भातील खडकांच्या गुहांमध्ये LPG साठवणे अधिक सुरक्षित असते आणि जमीन वाचते.

  8. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारताने कोणत्या संघाला अंतिम सामन्यात हरवून पुरुषांचे विक्रमी नववे 19 वर्षांखालील आशिया चषक विजेतेपद जिंकले?
    1. पाकिस्तान
    2. बांगलादेश
    3. श्रीलंका
    4. अफगाणिस्तान
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) पाकिस्तान

    स्पष्टीकरण: भारताने ओमानमधील अल अमेरात येथे पाकिस्तानविरुद्ध 338 धावांचे लक्ष्य पार केले आणि शेवटच्या षटकात एका गड्याने सामना जिंकला; मोहित उलवाने 26 चेंडूंत नाबाद 49 धावा केल्या. या विजयाने दुबईतील मागील अंतिम सामन्यात पाकिस्तानकडून झालेल्या 191 धावांच्या पराभवाची परतफेड झाली. या स्पर्धेतील सर्वात यशस्वी संघ म्हणून भारताचा विक्रम यामुळे आणखी वाढला.

  9. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारताने कोणत्या युरोपीय देशातील एलेत्रा 2.0 सिंक्रोट्रॉन सुधारणा प्रकल्पासाठी 7 दशलक्ष युरोपेक्षा जास्त निधीची वचनबद्धता दिली?
    1. जर्मनी
    2. स्वित्झर्लंड
    3. इटली
    4. स्वीडन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) इटली

    स्पष्टीकरण: डॉ. जितेंद्र सिंग यांनी जाहीर केले की भारत 2026-27 पासून पाच वर्षांत इटलीतील एलेत्रा सिंक्रोट्रोन ट्रीएस्ते येथील एलेत्रा 2.0 मध्ये 7 दशलक्ष युरोपेक्षा जास्त गुंतवणूक करेल. या सुविधेचा इटलीनंतर भारत हा दुसरा सर्वात मोठा वापरकर्ता आहे. विद्यमान भारत-केंद्रित XRD2 आणि Xpress बीमलाइनची जागा दोन नव्या बीमलाइन घेतील.

  10. 2026
    भारतातील पहिले LED घुमट असलेले तारांगण COSMOS नोव्हेंबर 2026 मध्ये कोणत्या शहरात उद्घाटित झाले?
    1. बंगळूर
    2. हैदराबाद
    3. चेन्नई
    4. म्हैसूर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) म्हैसूर

    स्पष्टीकरण: कर्नाटकातील म्हैसूर विद्यापीठाच्या परिसरातील COSMOS-म्हैसूर हे भारतीय खगोलभौतिकी संस्थेने विकसित केले. त्याचा 15 मीटरचा तिरपा घुमट प्रोजेक्टरऐवजी LED पॅनेलचा बनलेला असून तो 8K प्रतिमा दाखवतो. पंतप्रधानांनी 13 नोव्हेंबर 2026 रोजी त्याचे उद्घाटन केले.

  1. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये IMD ने बंगालच्या उपसागरावर नोंदवलेल्या चक्रीवादळासाठी ‘Akvan’ हे नाव कोणत्या देशाने सुचवले?
    1. इराण
    2. येमेन
    3. संयुक्त अरब अमिराती
    4. थायलंड
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) इराण

    स्पष्टीकरण: Akvan हे उत्तर हिंद महासागरातील चक्रीवादळांच्या नावांच्या सामायिक यादीसाठी इराणचे योगदान आहे, आणि ते फिरदौसीच्या ‘शाहनामा’तील अक्वान दिव्ह या राक्षसाचे नाव आहे. या प्रदेशात चक्रीवादळांना नावे देण्याचे काम भारतीय हवामान विभागाचे (IMD) नवी दिल्ली केंद्र करते. यादीतील आधीच्या नावांत थायलंडचे Montha, UAE चे Senyar आणि येमेनचे Ditwah यांचा समावेश आहे.

  2. 2026
    गोव्यात 20 ते 28 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान होणाऱ्या 57 व्या आंतरराष्ट्रीय भारतीय चित्रपट महोत्सवात (IFFI) कोणता देश ‘कंट्री ऑफ ऑनर’ आहे?
    1. रशिया
    2. स्पेन
    3. जपान
    4. ऑस्ट्रेलिया
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) स्पेन

    स्पष्टीकरण: स्पेन हा 57 व्या IFFI मध्ये ‘कंट्री ऑफ ऑनर’ असून स्पॅनिश चित्रपटांचे विशेष दालन आहे. रशिया हा भागीदार देश (Partner Country) आहे, म्हणून या दोन पदव्यांची गल्लत करू नका. हा महोत्सव ‘Stories Without Borders’ या थीमवर गोव्यात होतो आणि भारत सरकार व गोवा सरकार तो आयोजित करतात.

  3. 2026
    बीबी फातिमा स्वयंसहायता गट आणि शेतकरी ईश्वरगौडा पाटील यांना भरड धान्यांच्या संवर्धनासाठी 2026 चे प्लांट जिनोम सेव्हियर पुरस्कार मिळाले. ते कोणत्या राज्यातील आहेत?
    1. केरळ
    2. तमिळनाडू
    3. कर्नाटक
    4. ओडिशा
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) कर्नाटक

    स्पष्टीकरण: दोघेही कर्नाटकातील आहेत. तीर्थ गावातील बीबी फातिमा गटाला सुमारे 30 गावांत भरड धान्यांवर आधारित मिश्र पीक पद्धती पुन्हा रुजवल्याबद्दल समुदाय पुरस्कार मिळाला. प्लांट जिनोम सेव्हियर पुरस्कार कृषी मंत्रालयाचे वनस्पती वाण संरक्षण आणि शेतकरी हक्क प्राधिकरण (PPVFRA) वनस्पती अनुवांशिक संसाधनांच्या संवर्धनासाठी देते.

  4. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये BWF सुपर 500 कुमामोटो मास्टर्स जपानच्या अंतिम सामन्यात लक्ष्य सेनने कोणाला हरवले?
    1. कोडाई नाराओका
    2. अल्वी फरहान
    3. शी युकी
    4. कोकी वातानाबे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) कोकी वातानाबे

    स्पष्टीकरण: लक्ष्य सेनने 15 नोव्हेंबर 2026 रोजी 64 मिनिटांच्या अंतिम सामन्यात जपानच्या कोकी वातानाबेला 13-21, 21-18, 21-14 असे हरवले; पहिला गेम गमावल्यानंतर त्याने हा विजय मिळवला. उपांत्य फेरीत त्याने इंडोनेशियाच्या अल्वी फरहानला तीन गेममध्ये निसटते हरवले होते. कुमामोटो मास्टर्सचे विजेतेपद जिंकणारा तो पहिला भारतीय ठरला.

  5. स्थिर GK
    2031 चा पुरुषांचा एकदिवसीय क्रिकेट विश्वचषक भारत कोणत्या देशासोबत सह-यजमान म्हणून आयोजित करणार आहे?
    1. श्रीलंका
    2. बांगलादेश
    3. पाकिस्तान
    4. दक्षिण आफ्रिका
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) बांगलादेश

    स्पष्टीकरण: ICC ने 2024-31 च्या यजमानपद चक्राचा भाग म्हणून 2031 चा पुरुषांचा एकदिवसीय विश्वचषक भारत आणि बांगलादेश यांना संयुक्त यजमान म्हणून दिला. भारताने यापूर्वीच्या आवृत्त्यांचेही सह-यजमानपद भूषवले आहे: 1987 मध्ये पाकिस्तानसोबत, 1996 मध्ये पाकिस्तान आणि श्रीलंकेसोबत, आणि 2011 मध्ये श्रीलंका आणि बांगलादेशसोबत. 2023 चे यजमानपद त्याने एकट्याने भूषवले.

  6. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारतीय तटरक्षक दलाने ‘सागर सुरक्षा 2026’ हे दोन दिवसांचे राष्ट्रीय किनारी सुरक्षा चर्चासत्र कोणत्या शहरात आयोजित केले?
    1. कोलकाता
    2. मुंबई
    3. चेन्नई
    4. विशाखापट्टणम
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) कोलकाता

    स्पष्टीकरण: हे चर्चासत्र 16 आणि 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोलकाता येथे गृह मंत्रालयाच्या सीमा व्यवस्थापन विभागासोबत झाले. त्याचा विषय किनारी सुरक्षेचा सर्वसमावेशक दृष्टिकोन हा होता, ज्यात भागधारकांचा सहभाग आणि गुप्तचर माहितीची जलद देवाणघेवाण यांवर भर होता. त्यासोबतच देशव्यापी किनारी संरक्षण सराव ‘सी व्हिजिल-26’ सुरू होता.

  7. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये सय्यद मुश्ताक अली करंडकात बिहारचे नेतृत्व करून पुरुषांच्या T20 क्रिकेट इतिहासातील सर्वात तरुण कर्णधार कोण बनला?
    1. यशस्वी जयस्वाल
    2. शुभमन गिल
    3. वैभव सूर्यवंशी
    4. रियान पराग
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) वैभव सूर्यवंशी

    स्पष्टीकरण: 15 वर्षे आणि 232 दिवस वयाच्या वैभव सूर्यवंशीने 14 नोव्हेंबर 2026 रोजी सौराष्ट्रविरुद्ध बिहारचे नेतृत्व केले. त्याने क्रोएशियाच्या झॅक वुकुसिकचा विक्रम मोडला, ज्याने 17 वर्षे आणि 311 दिवस वयात आपल्या देशाचे नेतृत्व केले होते. बिहार तो सलामीचा सामना हरला.

  8. स्थिर GK
    एम. एस. धोनीच्या नेतृत्वाखाली 2010 ते 2023 या वर्षांत चेन्नई सुपर किंग्जने किती IPL विजेतेपदे जिंकली?
    1. 3
    2. 4
    3. 6
    4. 5
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) 5

    स्पष्टीकरण: CSK ने 2010, 2011, 2018, 2021 आणि 2023 मध्ये IPL जिंकली, म्हणजे पाच विजेतेपदे, सर्व धोनीच्या नेतृत्वाखाली. 2010 आणि 2011 चे विजय सलग हंगामांत आले, ज्यामुळे CSK ला सलग विजेतेपदे मिळाली. वर्षे लक्षात ठेवण्यासाठी 10-11-18-21-23 हे स्मरणसूत्र वापरा.

  9. 2026
    Red Dot: Best of the Best 2026 डिझाइन पुरस्कार जिंकलेले अनंत अनादि पुरातत्त्वीय अनुभव संग्रहालय कोणत्या राज्यात आहे?
    1. गुजरात
    2. राजस्थान
    3. मध्य प्रदेश
    4. महाराष्ट्र
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) गुजरात

    स्पष्टीकरण: हे संग्रहालय गुजरातमधील मेहसाणा जिल्ह्यातील वडनगर येथे आहे. त्याने प्रदर्शन रचना (Exhibition Design) विभागात हा पुरस्कार जिंकला आणि ‘बेस्ट ऑफ द बेस्ट’ स्तर मिळवणारे पहिले भारतीय संग्रहालय असल्याचे सांगितले जाते. ते जानेवारी 2025 मध्ये सुरू झाले, आणि गुजरात सरकारच्या पुरातत्त्व संचालनालयासाठी डिझाइन फॅक्टरी इंडियाने प्रवेशिका सादर केली.

  10. 2026
    जगातील सर्वात वेगवान संगणकांच्या नोव्हेंबर 2026 च्या TOP500 यादीत कोणता सुपरकॉम्प्युटर पहिल्या क्रमांकावर आहे?
    1. एल कॅपिटन
    2. LineShine
    3. फ्रंटियर
    4. JUPITER
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) LineShine

    स्पष्टीकरण: चीनचा LineShine लिनपॅक चाचणीत सुमारे 2.2 एक्साफ्लॉप्ससह अव्वल स्थानी कायम आहे. अमेरिकेचा एल कॅपिटन सुमारे 1.8 एक्साफ्लॉप्ससह दुसरा आहे. LineShine जून 2026 मध्ये पहिल्यांदा यादीत आला आणि त्याने एल कॅपिटनचे पहिल्या क्रमांकावरील स्थान संपवले. ही यादी 16 नोव्हेंबर रोजी SC26 परिषदेत प्रसिद्ध झाली.

  1. 2026
    आपल्या इलेक्ट्रिक लास्ट-माईल वाहनांसाठी अर्थशॉट पुरस्कार 2026 मधील ‘क्लीन अवर एअर’ विभागात कोणत्या भारतीय कंपनीने विजय मिळवला?
    1. ओला इलेक्ट्रिक
    2. एथर एनर्जी
    3. महिंद्रा लास्ट माईल मोबिलिटी
    4. टाटा पॉवर
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) महिंद्रा लास्ट माईल मोबिलिटी

    स्पष्टीकरण: महिंद्रा लास्ट माईल मोबिलिटीने 17 नोव्हेंबर 2026 रोजी मुंबईत झालेल्या सोहळ्यात £1 दशलक्ष जिंकले; परवडणाऱ्या इलेक्ट्रिक रिक्षांसाठी तिचे कौतुक झाले, आणि रस्त्यांवर 400,000 पेक्षा जास्त इलेक्ट्रिक वाहने आहेत. भूतान, ऑर्स्टेड, PFAS-Free France आणि निऊ ओशन वाइड ट्रस्ट हे इतर विजेते होते. अर्थशॉट पुरस्काराची स्थापना प्रिन्स विल्यम यांनी केली.

  2. 2026
    भोपाळमधील ICAR-NIHSAD ने स्वदेशी H5N1 बर्ड फ्लू लस विकसित केली आहे, जी भारतातील पहिली असल्याचे सांगितले जाते. ती खालीलपैकी कोणासाठी आहे?
    1. माणसांसाठी
    2. गुरांसाठी
    3. डुकरांसाठी
    4. कोंबड्यांसाठी
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) कोंबड्यांसाठी

    स्पष्टीकरण: ही H5N1 क्लेड 2.3.2.1a विरुद्धची निष्क्रिय (inactivated) लस असून ती कुक्कुटपालनासाठी आहे, माणसांसाठी नाही. कृषी मंत्री शिवराज सिंह चौहान 20 नोव्हेंबर 2026 रोजी ती देशाला समर्पित करणार होते. वृत्तांनुसार भारतात फिरणाऱ्या क्लेडसाठी बनलेली व्यावसायिक लस कुक्कुटपालकांकडे नव्हती, म्हणून त्यांचे नुकसान कमी करणे हा उद्देश आहे.

  3. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये डॉ. राम बक्ष सिंह यांच्यासाठी स्मारक टपाल तिकीट जारी करण्यात आले; ते कोणत्या ऊर्जा तंत्रज्ञानाचे प्रणेते म्हणून ओळखले जातात?
    1. बायोगॅस
    2. सौर चुली
    3. पवन ऊर्जा
    4. हरित हायड्रोजन
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) बायोगॅस

    स्पष्टीकरण: उत्तर प्रदेशातील डॉ. राम बक्ष सिंह (1925-2016) हे बायोगॅस प्रकल्पांवरील अनेक दशकांच्या कामासाठी, सीतापूर येथे 1957 मध्ये उभारलेल्या प्रकल्पासह, भारतातील आधुनिक बायोगॅसचे जनक म्हणून स्मरणात आहेत. तिकिटासोबत ‘Complete Guide to Biogas’ हे पुस्तक प्रकाशित करण्यात आले.

  4. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये क्रीडा मंत्रालयाने 14 सदस्यांची समिती कोणत्या उद्देशाने स्थापन केली?
    1. ऑनलाइन क्रीडा सट्टेबाजीचे नियमन
    2. शाश्वत क्रीडा लीग परिसंस्था उभारणे
    3. पुढील ऑलिम्पिकसाठी खेळाडूंची निवड
    4. राष्ट्रीय क्रीडा महासंघांच्या निवडणुका घेणे
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) शाश्वत क्रीडा लीग परिसंस्था उभारणे

    स्पष्टीकरण: ही समिती भारतातील विविध क्रीडा लीग कशा चालल्या आहेत याचा अभ्यास करेल, त्यांची मुख्य आव्हाने ओळखेल आणि शाश्वत लीग परिसंस्था कशी उभारावी याची शिफारस करेल; ही शिफारस वृत्तांनुसार आठ आठवड्यांत अपेक्षित आहे. क्रीडा मंत्रालयातील सहसचिव (प्रशासन) कुणाल हे तिचे निमंत्रक आहेत. सदस्यांत IPL, IOA, प्रसारक आणि क्रीडा-कायदा तज्ज्ञांचा समावेश आहे.

  5. 2026
    नोव्हेंबर 2026 मध्ये पृथ्वीपासून एक प्रकाश-दिवस (light-day) अंतरावर पोहोचणारी पहिली मानवनिर्मित वस्तू कोणते अवकाशयान ठरले?
    1. व्हॉयेजर 2
    2. पायोनियर 10
    3. व्हॉयेजर 1
    4. न्यू हॉरायझन्स
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (C) व्हॉयेजर 1

    स्पष्टीकरण: NASA ने सांगितले की व्हॉयेजर 1 18 नोव्हेंबर 2026 रोजी पृथ्वीपासून सुमारे 25.9 अब्ज किमी, म्हणजे एक प्रकाश-दिवस, अंतरावर पोहोचले; त्यामुळे आता रेडिओ संकेताला एकेरी प्रवासासाठी 24 तास लागतात. ते 1977 मध्ये सोडले गेले आणि 2012 मध्ये आंतरतारकीय अवकाशात गेले. व्हॉयेजर 2 हळू आहे आणि हे अंतर ते सुमारे 2035 मध्येच गाठेल.

  6. 2026
    QS सस्टेनेबिलिटी रँकिंग 2027 मध्ये कोणते विद्यापीठ पहिल्या क्रमांकावर आले?
    1. ETH झ्युरिख
    2. टोरंटो विद्यापीठ
    3. ऑक्सफर्ड विद्यापीठ
    4. लुंड विद्यापीठ
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (D) लुंड विद्यापीठ

    स्पष्टीकरण: स्वीडनचे लुंड विद्यापीठ QS सस्टेनेबिलिटी रँकिंग 2027 मध्ये अव्वल स्थानी कायम राहिले; ETH झ्युरिख दुसरे आणि टोरंटो विद्यापीठ तिसरे आले. 2,000 पेक्षा जास्त विद्यापीठांचे मूल्यमापन झाले. ही क्रमवारी संस्थांचा पर्यावरणीय प्रभाव, सामाजिक प्रभाव आणि प्रशासन यांचा विचार करते.

  7. स्थिर GK
    संयुक्त राष्ट्रांनुसार जागतिक बालदिन दरवर्षी कोणत्या तारखेला पाळला जातो?
    1. 20 नोव्हेंबर
    2. 14 नोव्हेंबर
    3. 10 डिसेंबर
    4. 1 जून
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (A) 20 नोव्हेंबर

    स्पष्टीकरण: जागतिक बालदिन 20 नोव्हेंबर रोजी येतो. 1959 मध्ये याच दिवशी UN महासभेने बालहक्कांची घोषणा स्वीकारली आणि 1989 मध्ये बालहक्क करार (Convention on the Rights of the Child) स्वीकारला. त्याचे नेतृत्व UNICEF करते, आणि तो भारताच्या स्वतःच्या बालदिनापेक्षा वेगळा आहे.

  8. स्थिर GK
    भारत आणि जपानने कोणत्या वर्षी राजनैतिक संबंध स्थापन केले, ज्यामुळे 2027 मध्ये संबंधांना 75 वर्षे पूर्ण होतात?
    1. 1947
    2. 1952
    3. 1962
    4. 1972
    उत्तर दाखवा

    उत्तर: (B) 1952

    स्पष्टीकरण: भारत आणि जपानने 28 एप्रिल 1952 रोजी राजनैतिक संबंध स्थापन केले, म्हणून 2027 मध्ये 75 वर्षे पूर्ण होतात. जपान हा भारताच्या सर्वात जवळच्या हिंद-प्रशांत भागीदारांपैकी एक आहे, आणि दोन्ही देश अमेरिका व ऑस्ट्रेलियासह क्वाडचे सदस्य आहेत. त्याच वर्षी 1952 मध्ये नंतर टोकियो येथे द्विपक्षीय शांतता करार झाला.

हे प्रश्न आमच्या टीमने सरावासाठी लिहिले आहेत, ते 2026 मधील सुप्रसिद्ध तथ्ये आणि व्यापकपणे प्रसिद्ध झालेल्या घटनांवर आधारित आहेत. परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या तथ्यांसाठी अधिकृत अधिसूचना किंवा घोषणाही तपासा.

हेही वाचा

Free Study Planner