आंतरराष्ट्रीय चालू घडामोडी चालू घडामोडी – सप्टेंबर 2026 — सर्व मजकूर वाचा
अद्ययावत: · अद्ययावत:
आंतरराष्ट्रीय चालू घडामोडी चालू घडामोडी – सप्टेंबर 2026 — 53 news items
एका नजरेत
ठळक घटना
या पानावरील सर्वात महत्त्वाच्या घटना आणि प्रत्येक विषयात किती बातम्या आहेत ते.
ठळक घटना
- 29 सप्टें — 23 सप्टेंबरच्या निवडणुकांत PAM पक्षाने 395 पैकी 97 जागा जिंकल्यानंतर राजा मोहम्मद सहावा यांनी PAM पक्षाच्या फातिमा ज़हरा एल मन्सौरी यांना मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून नियुक्त केले.
- 18 सप्टें — अमेरिकी काँग्रेसने रशिया आणि इराणवर निर्बंध कायदा, 2026 (Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) मंजूर केला, ज्यानुसार रशियन तेलाच्या मोठ्या खरेदीदारांवर 100% पर्यंत शुल्क लावता येईल; जुलै 2026 मध्ये रशियन कच्चे तेल भारताच्या कच्च्या तेल आयातीच्या 51% हून अधिक होते.
- 17 सप्टें — सहा राज्यांनी (उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, दिल्ली, राजस्थान) आपल्या मुख्यमंत्र्यांमार्फत आणि अमित शाह यांच्या उपस्थितीत टोन्स नदीवरील किशाऊ बहुउद्देशीय प्रकल्प उभारण्यासाठी करारनाम्यावर (MoA) स्वाक्षरी केली.
- 12 सप्टें — भारताच्या अध्यक्षतेखाली BRICS च्या 20 व्या वर्धापनदिनी 18 वी BRICS शिखर परिषद 12-13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे झाली.
- 12 सप्टें — 18 व्या BRICS शिखर परिषदेत (नवी दिल्ली, संकल्पना: लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी) गिग कामगारांच्या सामाजिक सुरक्षेसाठी BRICS CONNECT, BRICS DPI भांडार आणि MSME साठी इनव्हॉइस डिस्काउंटिंगवरील जयपूर सहमती सुरू झाली.
- 3 सप्टें — बेल्जियमचे पंतप्रधान बार्ट डी वेव्हर यांनी भारताला भेट दिली (सुमारे 2-4 सप्टेंबर); दोन्ही देशांनी गुंतवणूक जलद मार्ग यंत्रणा सुरू केली, नोव्हेंबर 2026 मध्ये बेल्जियमच्या LEOPOLD I या युद्धनौकेच्या भेटीचे नियोजन केले आणि एकमेकांच्या UNSC उमेदवारीला पाठिंबा दिला.
- IAEA मंडळाने अणू निरीक्षकांना अपुऱ्या सहकार्यामुळे आणि अघोषित स्थळांवर आढळलेल्या अस्पष्ट मानवनिर्मित युरेनियम अंशांमुळे इराणचे प्रकरण औपचारिकपणे संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेकडे पाठवले; 20 वर्षांतील अशा प्रकारचे हे पहिले पाऊल आहे.
- हेग येथील लवाद न्यायालयाने एप्रिल 2025 च्या पहलगाम हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू जल कराराचे केलेले “निलंबन” न्याय्य नव्हते असे म्हटले आणि हा करार केवळ पाणीवाटपाबाबत आहे, दहशतवादाबाबत नाही, असेही नमूद केले; भारताने न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र बेकायदेशीरपणे स्थापन झालेले म्हणून नाकारले.
- पाकिस्तान आणि चीन यांनी सप्टेंबर 2026 मध्ये संयुक्त सीमा आयोग कार्यान्वित केला, त्याची पहिली बैठक इस्लामाबादमध्ये झाली; तो त्यांच्या 2013 च्या सीमा व्यवस्थापन करारावर आधारित आहे, आणि भारताने तो नाकारला व जम्मू आणि काश्मीर तसेच लडाख हे भारताचे अविभाज्य भाग असल्याचे सांगितले.
विषयानुसार बातम्या
- भारत आणि जग
- 14 वन-लायनर
- परिषदा, करार आणि सराव
- 22 वन-लायनर
- जागतिक बातम्या
- 17 वन-लायनर
भारत आणि जग
14 वन-लायनर
दौरे · द्विपक्षीय संबंध.
आंतरराष्ट्रीय
- 25 सप्टें — WEF प्रवास आणि पर्यटन विकास निर्देशांक 2026 मध्ये 110 अर्थव्यवस्थांमध्ये जपान पहिल्या स्थानी राहिला. भारत 4.42 गुणांसह 31 व्या स्थानी पोहोचला.
- 22 सप्टें — युरोपीय आयोगाने EU सदस्य देशांना भारत-EU मुक्त व्यापार करारावर स्वाक्षरी व समापनास मंजुरी देण्यास सांगितले; टीकाकारांच्या मते त्याच्या बौद्धिक संपदा प्रकरणामुळे भारताच्या कॉपीराइट कायदा, 1957 मध्ये, ज्यात वाजवी वापर आणि डिजिटल-कुलूप नियम आहेत, बदल करावे लागू शकतात.
- 18 सप्टें — अमेरिकी काँग्रेसने रशिया आणि इराणवर निर्बंध कायदा, 2026 (Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) मंजूर केला, ज्यानुसार रशियन तेलाच्या मोठ्या खरेदीदारांवर 100% पर्यंत शुल्क लावता येईल; जुलै 2026 मध्ये रशियन कच्चे तेल भारताच्या कच्च्या तेल आयातीच्या 51% हून अधिक होते.
- 9 सप्टें — संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेने ‘करेक्ट द मॅप’ (नकाशा दुरुस्त करा) ठराव 164 मतांनी मंजूर केला, ज्यात मर्केटरऐवजी इक्वल अर्थ सारखी समक्षेत्र प्रक्षेपणे वापरण्याचे आवाहन केले आहे; भारताने होकारार्थी मतदान केले, परंतु जम्मू-काश्मीर आणि लडाख यांबाबत आपला अधिकृत नकाशाच पाळला पाहिजे असे म्हटले.
- 8 सप्टें — जिनेव्हा येथे 128 देशांनी संयुक्त राष्ट्रांच्या काही पारंपरिक शस्त्रांवरील करारांतर्गत (Convention on Certain Conventional Weapons) प्राणघातक स्वयंचलित शस्त्र प्रणालींची (Lethal Autonomous Weapons Systems) व्याख्या करणाऱ्या बंधनकारक नसलेल्या मजकुरावर सहमती दर्शवल्याचे वृत्त आहे; अमेरिका, रशिया, भारत आणि इस्रायल बंधनकारक कराराला विरोध करतात.
- 8 सप्टें — ऑगस्ट 2026 मध्ये खडक-बर्फ कोसळणे आणि पुरामुळे जलविद्युत प्रकल्पांना फटका बसल्यानंतर नेपाळने अमेरिका, चीन आणि भारतासारख्या मोठ्या उत्सर्जक देशांकडे हवामान भरपाई मागितली; विकसित देशांनी उत्सर्जन कपातीत नेतृत्व केले पाहिजे असे भारताने म्हटले.
- हेग येथील लवाद न्यायालयाने एप्रिल 2025 च्या पहलगाम हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू जल कराराचे केलेले “निलंबन” न्याय्य नव्हते असे म्हटले आणि हा करार केवळ पाणीवाटपाबाबत आहे, दहशतवादाबाबत नाही, असेही नमूद केले; भारताने न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र बेकायदेशीरपणे स्थापन झालेले म्हणून नाकारले.
- भारत अक्साई चीनला लडाखचा भाग मानतो, तर चीन त्याला शिनजियांगचा भाग म्हणतो; याच वादामुळे भारताचा CPEC ला आक्षेप आहे, कारण त्याचा एक भाग पाकव्याप्त काश्मीरमधून जातो.
- पाकिस्तानने शक्सगाम खोरे (सुमारे 5,180 चौ. किमी) चीनला दिलेला 1963 चा पाकिस्तान-चीन करार भारत मान्यही करत नाही.
- पाकिस्तान आणि चीन यांनी सप्टेंबर 2026 मध्ये संयुक्त सीमा आयोग कार्यान्वित केला, त्याची पहिली बैठक इस्लामाबादमध्ये झाली; तो त्यांच्या 2013 च्या सीमा व्यवस्थापन करारावर आधारित आहे, आणि भारताने तो नाकारला व जम्मू आणि काश्मीर तसेच लडाख हे भारताचे अविभाज्य भाग असल्याचे सांगितले.
- बिझनेस स्वीडन आणि भागीदारांच्या ग्लोबल बिझनेस क्लायमेट सर्व्हे 2026 मध्ये 41 बाजारपेठांपैकी भारताला पहिले स्थान मिळाले आहे. आयर्लंड दुसऱ्या आणि व्हिएतनाम तिसऱ्या क्रमांकावर राहिला.
- महामारी प्रतिबंध, सज्जता आणि प्रतिसादावरील संयुक्त राष्ट्रांच्या उच्चस्तरीय बैठकीत भारताने आपली भूमिका मांडली आणि PABS (रोगकारक प्रवेश आणि लाभ-वाटप) प्रणालीसाठी आग्रह धरला, जी मे 2025 मध्ये स्वीकारलेल्या WHO महामारी कराराचा भाग आहे.
- बांगलादेश आणि अमेरिका यांनी सप्टेंबर 2026 मध्ये सामरिक नागरी अणुसहकार्यावर सामंजस्य करार केल्याचे वृत्त आहे; भारतात याकडे बांगलादेशच्या अणुक्षेत्राभोवती बदलत्या प्रादेशिक स्पर्धेचा भाग म्हणून पाहिले जाते, जिथे रशियाचा रूपपूर प्रकल्प आघाडीवर आहे.
- अमेरिकेने आंतरराष्ट्रीय फौजदारी न्यायालयाच्या अधिकाऱ्यांवर निर्बंध घातले असताना आणि व्हेनेझुएला व चाड यांनी रोम कायद्यातून बाहेर पडण्याची योजना जाहीर केल्याने न्यायालयावर माघारीचा नवा दबाव आहे; ICC चे 125 सदस्य देश आहेत आणि भारत त्यापैकी नाही.
परिषदा, करार आणि सराव
22 वन-लायनर
परिषदा · करार · सराव.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव
22 वन-लायनर
22 शिखर परिषदा, करार आणि सराव — 3 सप्टें – 24 सप्टें.
- 24 सप्टें — भारताने इतर G20 सदस्यांसोबत ह्यूस्टन येथील G20 ऊर्जा समृद्धी मंत्रिस्तरीय बैठकीत स्वच्छ स्वयंपाक, परवानगी सुधारणा, ऐच्छिक जलपुनर्वापर उपक्रम आणि महत्त्वाच्या खनिजांच्या पुरवठा साखळ्या यांबाबतचे चार एकमताचे निष्कर्ष स्वीकारले.
- 17 सप्टें — सहा राज्यांनी (उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, दिल्ली, राजस्थान) आपल्या मुख्यमंत्र्यांमार्फत आणि अमित शाह यांच्या उपस्थितीत टोन्स नदीवरील किशाऊ बहुउद्देशीय प्रकल्प उभारण्यासाठी करारनाम्यावर (MoA) स्वाक्षरी केली.
- 17 सप्टें — SLINEX-26 मध्ये भारताने INS कवरत्ती आणि INS ज्योती पाठवले आणि श्रीलंकेने SLNS सिंदुराला पाठवले; त्यात बंदर टप्पा (व्यावसायिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम) आणि सागरी टप्पा (सागरी समन्वय) होता.
- 17 सप्टें — भारत-श्रीलंका 13 वा नौदल सराव SLINEX-26 17-21 सप्टेंबर 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे पूर्व नौदल कमांडच्या अंतर्गत झाला; त्याची संकल्पना प्रथम 2005 मध्ये मांडली गेली.
- 17 सप्टें — पारंपरिक वैद्यकीय ज्ञान, अनुवांशिक संसाधने आणि बौद्धिक संपदा हक्क यांवरील तिसरी BIMSTEC परिषद गोवा येथे झाली, ज्यात बांगलादेश, भूतान, भारत, म्यानमार, नेपाळ, श्रीलंका आणि थायलंडमधील प्रतिनिधी उपस्थित होते.
- 12 सप्टें — शिखर परिषदेने नवी दिल्ली घोषणापत्र 2026 स्वीकारले, ज्यात जागतिक प्रशासन, आर्थिक आणि वित्तीय सहकार्य, तंत्रज्ञान नवोन्मेष आणि शाश्वत विकास यांत विकसनशील देशांच्या मोठ्या भूमिकेवर भर दिला आहे; भारताची संकल्पना “लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी” अशी होती.
- 12 सप्टें — भारताच्या अध्यक्षतेखाली BRICS च्या 20 व्या वर्धापनदिनी 18 वी BRICS शिखर परिषद 12-13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे झाली.
- 12 सप्टें — चीनने शिखर परिषदेत BRICS ओपन-सोर्स AI समुदाय प्रस्तावित केला, ज्याचा उद्देश विकसनशील देशांसाठी मोठी भाषा मॉडेल्स आणि ओपन-वेट AI मॉडेल्स यांवर सहकार्य करणे आहे.
- 12 सप्टें — BRICS शिखर परिषदेत भारताने 3R (प्रतिनिधित्व, प्रतिसादक्षमता, नियमनिर्मिती) वर आधारित जागतिक प्रशासन सुधारणेचा 10-मुद्द्यांचा आराखडा मांडला, जो 2027 पर्यंत BRICS सुधारणा आराखड्यात रूपांतरित करायचा आहे.
- 12 सप्टें — BRICS शिखर परिषदेत सदस्यांनी सुधारित UNSC मध्ये आफ्रिकेच्या प्रतिनिधित्वासाठी एझुलविनी सहमती आणि सिर्ते घोषणेचे समर्थन केले, इथिओपिया आणि इराण यांच्या WTO सदस्यत्वाच्या प्रयत्नांना पाठिंबा दिला आणि 2027 मध्ये 19 व्या शिखर परिषदेच्या यजमानपदासाठी चीनची निवड केली.
- 12 सप्टें — 18 व्या BRICS शिखर परिषदेत (नवी दिल्ली, संकल्पना: लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी) गिग कामगारांच्या सामाजिक सुरक्षेसाठी BRICS CONNECT, BRICS DPI भांडार आणि MSME साठी इनव्हॉइस डिस्काउंटिंगवरील जयपूर सहमती सुरू झाली.
- 3 सप्टें — बेल्जियमच्या पंतप्रधानांच्या भारत भेटीदरम्यान दोन्ही देशांनी संरक्षण चौकट करार, BDSI-SIDM उद्योग सामंजस्य करार आणि CBI-बेल्जियन फेडरल पोलीस सामंजस्य करार केला; 2025-26 मध्ये द्विपक्षीय व्यापार 13.01 अब्ज अमेरिकी डॉलर होता.
- 3 सप्टें — बेल्जियमचे पंतप्रधान बार्ट डी वेव्हर यांनी भारताला भेट दिली (सुमारे 2-4 सप्टेंबर); दोन्ही देशांनी गुंतवणूक जलद मार्ग यंत्रणा सुरू केली, नोव्हेंबर 2026 मध्ये बेल्जियमच्या LEOPOLD I या युद्धनौकेच्या भेटीचे नियोजन केले आणि एकमेकांच्या UNSC उमेदवारीला पाठिंबा दिला.
- SCO च्या आधीच्या पर्यटन आणि सांस्कृतिक राजधान्या वाराणसी (2022-23), अल्माटी (2023-24), छिंगदाओ (2024-25) आणि चोलपोन-अता (2025-26) होत्या; लाहोर हे लाहोर किल्ला आणि शालिमार बागांसाठी ओळखले जाते, ज्या दोन्ही युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळे आहेत.
- SCO ने लाहोर (पाकिस्तान) ला 2026-27 साठी पर्यटन आणि सांस्कृतिक राजधानी म्हणून घोषित केले; हा निर्णय किर्गिझस्तानच्या बिश्केक येथील 26 व्या राष्ट्रप्रमुख परिषदेच्या शिखर बैठकीत झाला; तो पाकिस्तानच्या 2026-27 मधील SCO अध्यक्षपदाशी जुळतो.
- BRIC हे नाव अर्थतज्ज्ञ जिम ओ'नील यांनी 2001 मध्ये रूढ केले; पहिली शिखर परिषद 2009 मध्ये रशियात झाली, दक्षिण आफ्रिका 2010 मध्ये सामील झाला (त्यामुळे BRICS), इजिप्त, इथिओपिया, इराण, सौदी अरेबिया आणि UAE 2024 मध्ये आणि इंडोनेशिया 2025 मध्ये सामील झाला.
- NTPC आणि फ्रान्सच्या EDF पॉवर सोल्यूशन्स यांनी भारतात आणि शेजारी देशांत पंप्ड स्टोरेज, जलविद्युत आणि अक्षय ऊर्जा यांसारखे कमी-कार्बन प्रकल्प उभारण्यासाठी 50:50 संयुक्त उपक्रमावर स्वाक्षरी केली.
- भारत आणि ESA (युरोपीय अंतराळ संस्था) यांनी ISRO प्रमुख व्ही. नारायणन आणि ESA चे जोसेफ अश्बाखर यांनी पॅरिसमध्ये पत्रांची देवाणघेवाण करून आपल्या सहकार्य कराराला पाच वर्षांनी, म्हणजे 8 जानेवारी 2032 पर्यंत, मुदतवाढ दिली.
- न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या अधिवेशनात भारताने पहिल्या पार्टनर्स फॉर मल्टिलॅटरलिझम (P4M) शिखर परिषदेचे आणि पहिल्या V4+भारत परराष्ट्रमंत्री बैठकीचे सह-अध्यक्षपद भूषवले. व्हिसेग्राद गटाने UN सुरक्षा परिषदेतील भारताच्या कायम सदस्यत्वाच्या दाव्याला पाठिंबा दिला.
- न्यूयॉर्कमधील पहिल्यावहिल्या V4+भारत परराष्ट्रमंत्र्यांच्या बैठकीत चेक प्रजासत्ताक, हंगेरी, पोलंड आणि स्लोव्हाकियाने भारताच्या संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेतील कायमस्वरूपी जागेच्या दाव्याला पाठिंबा दिला आणि वार्षिक व्यावसायिक मंच तसेच वार्षिक बैठका घेण्यास सहमती दर्शवली.
- भारताचे परराष्ट्रमंत्री यांनी UNGA 81 च्या निमित्ताने भारत, ऑस्ट्रेलिया, बार्बाडोस, ब्राझील, कॅनडा, केनिया आणि EU यांनी सह-प्रायोजित केलेल्या उद्घाटन पार्टनर्स फॉर मल्टिलॅटरलिझम, इंटरनॅशनल लॉ, पीस अँड प्रॉस्पेरिटी (P4M) शिखर परिषदेचे सह-अध्यक्षपद भूषवले.
- 26 वी SCO शिखर परिषद किर्गिझस्तानच्या बिश्केक येथे झाली; तिने SCO ची 25 वर्षे चिन्हांकित केली आणि बिश्केक घोषणापत्र स्वीकारले; SCO चे दहा सदस्य आहेत, ज्यात भारत, चीन, रशिया, पाकिस्तान आणि इराण यांचा समावेश आहे.
जागतिक बातम्या
17 वन-लायनर
देश · संघटना · अहवाल.
आंतरराष्ट्रीय
17 वन-लायनर
17 आंतरराष्ट्रीय — 11 सप्टें – 29 सप्टें.
- 29 सप्टें — 23 सप्टेंबरच्या निवडणुकांत PAM पक्षाने 395 पैकी 97 जागा जिंकल्यानंतर राजा मोहम्मद सहावा यांनी PAM पक्षाच्या फातिमा ज़हरा एल मन्सौरी यांना मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून नियुक्त केले.
- 24 सप्टें — अमेरिका, डेन्मार्क आणि ग्रीनलँड यांनी संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेच्या निमित्ताने 1951 च्या संरक्षण करारात सुधारणा करणाऱ्या करारावर स्वाक्षरी केली, ज्यामुळे अमेरिकेला पिटुफिक अंतराळ तळ विस्तारता येईल आणि नार्सारसुआक व मेस्टर्सविग येथे ठिकाणे जोडता येतील.
- 16 सप्टें — स्कॉटलंड, वेल्स आणि उत्तर आयर्लंड यांच्या नेत्यांनी घटनात्मक बदल आणि आत्मनिर्णयाला पाठिंबा देणाऱ्या कार्डिफ ज्ञापनावर स्वाक्षरी केली; ब्रिटिश सरकारने ते फेटाळले आणि स्वातंत्र्य व एकतेवरील सार्वमत हे अधिकारकक्षेबाहेर असल्याचे म्हटले.
- 12 सप्टें — येमेनच्या हुथी चळवळीने लाल समुद्रावरील मोखा बंदर शहर ताब्यात घेतल्याचे वृत्त आहे, जे बाब-अल-मंदेब सामुद्रधुनीपासून सुमारे 80 किमी अंतरावर आहे; 2022 च्या युद्धविरामानंतरचा हा त्यांचा सर्वात मोठा भूभागीय लाभ आहे.
- 11 सप्टें — काँगो लोकशाही प्रजासत्ताकाने नव्या शोधांवर राज्याचे नियंत्रण वाढवण्यासाठी महत्त्वाच्या खनिजांच्या भूवैज्ञानिक माहितीची राष्ट्रीय माहिती-बँक स्थापन करणार असल्याचे सांगितले; तो जगातील सर्वात मोठा कोबाल्ट उत्पादक देश आहे.
- जावा आणि सुमात्रा (इंडोनेशिया) यांच्यामधील सुंदा सामुद्रधुनीतील सक्रिय ज्वालामुखी अनाक क्राकाटाऊचा उद्रेक झाला आणि त्याच्या राखेमुळे अनेक विमानतळांवरील उड्डाणे विस्कळीत झाली.
- अमेरिकी अध्यक्षांनी ओन्टारियो सरोवरचे नाव “लेक अमेरिका” करण्याचे आदेश दिले; कॅनडाने निषेध केला, कारण हे सरोवर ओन्टारियो (कॅनडा) आणि न्यूयॉर्क (अमेरिका) यांच्या दरम्यान असून सर्वात लहान आणि सर्वात पूर्वेकडील ग्रेट लेक आहे आणि त्याचे वेंडाटशी संबंधित नाव 400 वर्षांहून जुने आहे.
- अमेरिकी अर्थमंत्री स्कॉट बेसेंट यांनी इराणचे उरलेले आर्थिक आणि वित्तीय संबंध तोडण्यासाठी आणि त्याच्याशी व्यापार करणाऱ्या देशांवर व कंपन्यांवर दबाव आणण्यासाठी "ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट" जाहीर केले.
- UNSC मध्ये रशिया आणि चीनकडे नकाराधिकार असल्याने इराणला शिक्षा होण्याची शक्यता कमी आहे; या प्रकरणामुळे मुख्यतः जागतिक दबाव आणि निर्बंधांचा मार्ग खुला होतो. पार्श्वभूमी 2015 चा JCPOA आहे, ज्यातून अमेरिका 2018 मध्ये बाहेर पडली.
- इराणकडे 60% पर्यंत समृद्ध केलेले सुमारे 440.9 किलो युरेनियम असल्याचा अंदाज आहे, जे शस्त्रास्त्र-दर्जाच्या 90% पासून केवळ एका तांत्रिक पायरीवर आहे.
- IAEA मंडळाचे मतदान 23 बाजूने, 3 विरोधात (रशिया, चीन आणि नायजर) आणि 8 मतदानास गैरहजर असे झाले.
- IAEA मंडळाने अणू निरीक्षकांना अपुऱ्या सहकार्यामुळे आणि अघोषित स्थळांवर आढळलेल्या अस्पष्ट मानवनिर्मित युरेनियम अंशांमुळे इराणचे प्रकरण औपचारिकपणे संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेकडे पाठवले; 20 वर्षांतील अशा प्रकारचे हे पहिले पाऊल आहे.
- किशनगंगा (330 मेगावॉट, झेलम उपनदी) आणि रातले (850 मेगावॉट, चिनाब) हे जलविद्युत प्रकल्प सिंधू जलवादाच्या मुळाशी आहेत; रातले येथील काही बांधकामावर अंतरिम स्थगिती आहे.
- संयुक्त राष्ट्र महासभेने एकमताने समुद्रपातळी वाढीवरील आपली पहिली घोषणा स्वीकारली. त्यानुसार लहान बेट राज्ये आणि सखल देश यांची भूमी पाण्याखाली गेली तरी त्यांचे राज्यत्व आणि सागरी क्षेत्रे कायम राहतात.
- जपानच्या पंतप्रधानांनी संयुक्त राष्ट्र महासभेला संयुक्त राष्ट्र सनदेतील दुसऱ्या महायुद्धाच्या अखेरीपासूनच्या कालबाह्य "शत्रू राष्ट्र" कलमांना (अनुच्छेद 53, 77 आणि 107) हटवण्याचे आवाहन केले.
- जॉर्जिया मेलोनी या 22 ऑक्टोबर 2022 पासूनचे सलग 1,413 दिवस पदावर राहून इटलीच्या युद्धोत्तर काळातील सर्वाधिक काळ सलग सेवा करणाऱ्या पंतप्रधान ठरल्या.
- ग्युटेरेस यांचा दुसरा कार्यकाळ 31 डिसेंबर 2026 रोजी संपल्यावर पदभार स्वीकारणाऱ्या पुढील संयुक्त राष्ट्र महासचिवासाठी UN सुरक्षा परिषदेने आपले दुसरे स्ट्रॉ पोल घेतले; विजेत्याला नऊ मते लागतात आणि कोणत्याही P5 सदस्याचा नकाराधिकार नसावा लागतो.
झटपट क्विझ
स्वतःची चाचणी घ्या
या कालावधीवरील सराव प्रश्न. उत्तर तपासण्यासाठी पर्यायावर टॅप करा.
रिकाम्या जागा भरा: वन-लायनर फ्लॅशकार्ड
- _____ एप्रिल 2025 च्या पहलगाम हल्ल्यानंतर भारताने सिंधू जल कराराचे केलेले “निलंबन” न्याय्य नव्हते असे म्हटले आणि हा करार केवळ पाणीवाटपाबाबत आहे, दहशतवादाबाबत नाही, असेही नमूद केले; भारताने न्यायालयाचे अधिकारक्षेत्र बेकायदेशीरपणे स्थापन झालेले म्हणून नाकारले.
- हेग येथील लवाद न्यायालयाने
- _____ मंडळाने अणू निरीक्षकांना अपुऱ्या सहकार्यामुळे आणि अघोषित स्थळांवर आढळलेल्या अस्पष्ट मानवनिर्मित युरेनियम अंशांमुळे इराणचे प्रकरण औपचारिकपणे संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेकडे पाठवले; 20 वर्षांतील अशा प्रकारचे हे पहिले पाऊल आहे.
- IAEA
- बेल्जियमचे पंतप्रधान _____ यांनी भारताला भेट दिली (सुमारे 2-4 सप्टेंबर); दोन्ही देशांनी गुंतवणूक जलद मार्ग यंत्रणा सुरू केली, नोव्हेंबर 2026 मध्ये बेल्जियमच्या LEOPOLD I या युद्धनौकेच्या भेटीचे नियोजन केले आणि एकमेकांच्या UNSC उमेदवारीला पाठिंबा दिला.
- बार्ट डी वेव्हर
- _____ (नवी दिल्ली, संकल्पना: लवचिकता, नवोन्मेष, सहकार्य आणि शाश्वततेसाठी उभारणी) गिग कामगारांच्या सामाजिक सुरक्षेसाठी BRICS CONNECT, BRICS DPI भांडार आणि MSME साठी इनव्हॉइस डिस्काउंटिंगवरील जयपूर सहमती सुरू झाली.
- 18 व्या BRICS शिखर परिषदेत
- भारताच्या अध्यक्षतेखाली BRICS च्या 20 व्या वर्धापनदिनी _____ 12-13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे झाली.
- 18 वी BRICS शिखर परिषद
- _____ (उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, हरियाणा, हिमाचल प्रदेश, दिल्ली, राजस्थान) आपल्या मुख्यमंत्र्यांमार्फत आणि अमित शाह यांच्या उपस्थितीत टोन्स नदीवरील किशाऊ बहुउद्देशीय प्रकल्प उभारण्यासाठी करारनाम्यावर (MoA) स्वाक्षरी केली.
- सहा राज्यांनी
- _____ रशिया आणि इराणवर निर्बंध कायदा, 2026 (Sanctioning Russia and Iran Act of 2026) मंजूर केला, ज्यानुसार रशियन तेलाच्या मोठ्या खरेदीदारांवर 100% पर्यंत शुल्क लावता येईल; जुलै 2026 मध्ये रशियन कच्चे तेल भारताच्या कच्च्या तेल आयातीच्या 51% हून अधिक होते.
- अमेरिकी काँग्रेसने
- 23 सप्टेंबरच्या निवडणुकांत PAM पक्षाने 395 पैकी 97 जागा जिंकल्यानंतर राजा मोहम्मद सहावा यांनी PAM पक्षाच्या _____ यांना मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान म्हणून नियुक्त केले.
- फातिमा ज़हरा एल मन्सौरी
- _____ किर्गिझस्तानच्या बिश्केक येथे झाली; तिने SCO ची 25 वर्षे चिन्हांकित केली आणि बिश्केक घोषणापत्र स्वीकारले; SCO चे दहा सदस्य आहेत, ज्यात भारत, चीन, रशिया, पाकिस्तान आणि इराण यांचा समावेश आहे.
- 26 वी SCO शिखर परिषद
- ग्युटेरेस यांचा दुसरा कार्यकाळ _____ रोजी संपल्यावर पदभार स्वीकारणाऱ्या पुढील संयुक्त राष्ट्र महासचिवासाठी UN सुरक्षा परिषदेने आपले दुसरे स्ट्रॉ पोल घेतले; विजेत्याला नऊ मते लागतात आणि कोणत्याही P5 सदस्याचा नकाराधिकार नसावा लागतो.
- 31 डिसेंबर 2026
MCQ
बेल्जियमचे पंतप्रधान बार्ट डी वेव्हर यांच्या भारत भेटीदरम्यान कोणती नवी यंत्रणा सुरू करण्यात आली?
- गुंतवणूक जलद-मार्ग यंत्रणा
- हरित मार्गिका निधी
- व्यापार लवचिकता यंत्रणा
- संयुक्त संरक्षण निधी
उत्तर दाखवा
उत्तर: गुंतवणूक जलद-मार्ग यंत्रणा — गुंतवणूक जलद-मार्ग यंत्रणा दोन्ही देशांतील गुंतवणुकीतील अडथळे सोडवण्यास मदत करते.
संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेचा ‘नकाशा दुरुस्त करा’ (Correct the Map) ठराव मर्केटर प्रक्षेपणाऐवजी कोणत्या प्रक्षेपणाला प्रोत्साहन देतो?
- रॉबिन्सन
- पीटर्स
- इक्वल अर्थ
- विंकल ट्रिपल
उत्तर दाखवा
उत्तर: इक्वल अर्थ — हा सल्लागार स्वरूपाचा ठराव 2018 मध्ये सादर झालेल्या समक्षेत्र (equal-area) इक्वल अर्थ प्रक्षेपणाला प्रोत्साहन देतो.
2027 मध्ये 19 व्या ब्रिक्स शिखर परिषदेचे यजमानपद कोणता देश भूषवेल?
- ब्राझील
- रशिया
- दक्षिण आफ्रिका
- चीन
उत्तर दाखवा
उत्तर: चीन — 18 वी परिषद नवी दिल्लीत झाली; 2027 मध्ये 19 व्या परिषदेचे यजमानपद चीनकडे आहे.
अमेरिकेचा ‘रशिया आणि इराणवर निर्बंध’ कायदा 2026 रशियन तेलाच्या प्रमुख खरेदीदार देशांवर जास्तीत जास्त किती शुल्क लावण्यास परवानगी देतो?
- 25%
- 50%
- 100%
- 200%
उत्तर दाखवा
उत्तर: 100% — हा कायदा रशियन ऊर्जेच्या प्रमुख खरेदीदार देशांच्या निर्यातीवर 100% पर्यंत शुल्क लावण्यास अधिकार देतो.
नवी दिल्ली शिखर परिषदेत सुरू झालेल्या ब्रिक्स कनेक्टचा उद्देश कोणत्या गटासाठी रोजगारक्षमता आणि सामाजिक सुरक्षा हा आहे?
- गिग कामगार
- शेतमजूर
- स्थलांतरित खलाशी
- घरकाम करणारे
उत्तर दाखवा
उत्तर: गिग कामगार — ब्रिक्स कनेक्ट गिग कामगारांसाठी कौशल्य आणि सामाजिक सुरक्षा सहकार्याला चालना देते.
पँडेमिक करारापूर्वी जागतिक आरोग्य संघटनेच्या घटनेच्या अनुच्छेद 19 अंतर्गत स्वीकारलेला पहिला बंधनकारक करार कोणता?
- आंतरराष्ट्रीय आरोग्य नियमावली
- तंबाखू नियंत्रण चौकट करार
- मिनामाता करार
- बेसल करार
उत्तर दाखवा
उत्तर: तंबाखू नियंत्रण चौकट करार — जागतिक आरोग्य संघटनेचा तंबाखू नियंत्रण चौकट करार (2003) हा पहिला होता; पँडेमिक करार दुसरा आहे.
2026 च्या बिश्केक शिखर परिषदेनुसार शांघाय सहकार्य संघटनेचे (एससीओ) किती सदस्य देश आहेत?
- 8
- 9
- 10
- 12
उत्तर दाखवा
उत्तर: 10 — एससीओमध्ये भारत, चीन, रशिया, पाकिस्तान आणि इराणसह दहा सदस्य आहेत.
सप्टेंबर 2026 मध्ये मोरोक्कोच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान कोण झाल्या?
- नजला बौदेन
- नादिया फेत्ताह
- फातिमा-जहरा एल मन्सूरी
- लैला स्लिमानी
उत्तर दाखवा
उत्तर: फातिमा-जहरा एल मन्सूरी — राजा मोहम्मद सहावे यांनी 29 सप्टेंबर 2026 रोजी PAM पक्षाच्या फातिमा-जहरा एल मन्सूरी यांची नियुक्ती केली.
सप्टेंबर 2026 मध्ये नवी दिल्ली येथे झालेल्या 18व्या BRICS शिखर परिषदेत कोणते घोषणापत्र स्वीकारण्यात आले?
- जयपूर घोषणापत्र 2026
- भारत मंडपम करार
- दिल्ली सनद 2026
- नवी दिल्ली घोषणापत्र 2026
उत्तर दाखवा
उत्तर: नवी दिल्ली घोषणापत्र 2026 — BRICS च्या 20व्या वर्धापन दिनी ही परिषद 12-13 सप्टेंबर 2026 रोजी भारत मंडपम येथे झाली.
समुद्राची पातळी वाढण्यावरील संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेची 2026 ची घोषणा लहान बेट राष्ट्रांचे काय संरक्षित करते?
- त्यांचे राज्यत्व आणि सागरी क्षेत्रे
- त्यांचे मासेमारी कोटे
- त्यांची कार्बन क्रेडिट्स
- त्यांचे निर्वासित कोटे
उत्तर दाखवा
उत्तर: त्यांचे राज्यत्व आणि सागरी क्षेत्रे — घोषणेनुसार जमीन पाण्याखाली गेली तरी राष्ट्रे आपले राज्यत्व किंवा सागरी क्षेत्रे गमावत नाहीत.
भारत-श्रीलंका नौदल सराव SLINEX-26 विशाखापट्टणम येथे भारतीय नौदलाच्या कोणत्या कमांडअंतर्गत झाला?
- पश्चिम नौदल कमांड
- दक्षिण नौदल कमांड
- पूर्व नौदल कमांड
- अंदमान आणि निकोबार कमांड
उत्तर दाखवा
उत्तर: पूर्व नौदल कमांड — 17-21 सप्टेंबरच्या सरावासाठी भारताने INS कवरत्ती आणि INS ज्योती पाठवल्या, तर श्रीलंकेने SLNS सिंदुराला पाठवले.
सिंधू जलवादाच्या मुळाशी असलेला 850 MW चा रातले जलविद्युत प्रकल्प कोणत्या नदीवर बांधला आहे?
- झेलम
- रावी
- बियास
- चिनाब
उत्तर दाखवा
उत्तर: चिनाब — 330 MW चा किशनगंगा प्रकल्प झेलमच्या उपनदीवर आहे; रातले येथील काही बांधकाम अंतरिम स्थगितीखाली आहे.