सराव प्रश्न
-
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने रब्बी 2026-27 साठी मंजूर केलेल्या पोषक तत्त्वांवर आधारित अनुदानाचा अंदाजे अर्थसंकल्प सुमारे किती आहे?
- 37,952 कोटी रुपये
- 62,370 कोटी रुपये
- 24,418 कोटी रुपये
- 1,03,903 कोटी रुपये
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 62,370 कोटी रुपये — मंत्रिमंडळाने सुमारे 62,370 कोटी रुपयांना मंजुरी दिली, जी रब्बी 2025-26 पेक्षा सुमारे 24,418 कोटी रुपये जास्त आहे.
-
मंत्रिमंडळाने 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी मुदतवाढ दिलेली स्टँड-अप इंडिया योजना आता कोणत्या तारखेपर्यंत चालेल?
- 31 मार्च 2028
- 31 मार्च 2029
- 31 मार्च 2030
- 31 मार्च 2031
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 31 मार्च 2031 — मंत्रिमंडळाने योजनेला 4,111 कोटी रुपयांच्या हमी निधीसह पाच वर्षांसाठी 31 मार्च 2031 पर्यंत मुदतवाढ दिली.
-
विस्तारित स्टँड-अप इंडिया योजनेत पतहमी शुल्क किती प्रमाणित करण्यात आले आहे?
- 0.5 टक्के
- 1 टक्का
- 1.5 टक्के
- 2 टक्के
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 0.5 टक्के — हमी शुल्क 0.5 टक्के असून त्यावर कोणताही अतिरिक्त जोखीम हप्ता नाही, आणि हमी कर्जाच्या 85 टक्के रकमेला लागू आहे.
-
भारतातील पोषक तत्त्वांवर आधारित अनुदान धोरण कोणत्या प्रकारच्या खतांना लागू आहे?
- स्फुरदयुक्त आणि पालाशयुक्त खते
- फक्त युरिया
- फक्त सेंद्रिय खत
- फक्त जैव-खते
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. स्फुरदयुक्त आणि पालाशयुक्त खते — NBS अंतर्गत DAP आणि NPK सारख्या P&K खतांमधील पोषक तत्त्वांवर प्रति किलो अनुदान निश्चित केले जाते; युरियाची किंमत स्वतंत्रपणे निश्चित असते.
-
11 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झाल्याचे वृत्त असलेला, भारतीय नौदलाच्या नेतृत्वाखालील सर्व-भारतीय किनारी संरक्षण सराव सी व्हिजिल-26 ही या सरावाची कोणती आवृत्ती आहे?
- तिसरी
- चौथी
- पाचवी
- सहावी
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. पाचवी — सी व्हिजिल-26 ही पाचवी आवृत्ती आहे; चौथी आवृत्ती सी व्हिजिल-24 ही 20-21 नोव्हेंबर 2024 रोजी झाली होती.
-
INS बेतवाच्या दुरुस्ती आणि पुनर्-इंजिनीकरणासाठी संरक्षण मंत्रालयाने 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या शिपयार्डशी 498.58 कोटी रुपयांचा करार केला?
- कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड
- मझगाव डॉक शिपबिल्डर्स
- गार्डन रीच शिपबिल्डर्स अँड इंजिनीअर्स
- हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेड
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. कोचीन शिपयार्ड लिमिटेड — करार कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडशी झाला; या कामात ब्रह्मपुत्रा श्रेणीतील फ्रिगेटची वाफेवरील प्रणोदन व्यवस्था डिझेल-इंजिन प्रणालीने बदलली जाईल.
-
2026-27 साठी जागतिक मधुमेह दिनाची (14 नोव्हेंबर) इंटरनॅशनल डायबेटीस फेडरेशनची संकल्पना कोणती आहे?
- मधुमेह आणि कल्याण
- मधुमेहावर लवकर कृती
- तुमचा धोका ओळखा, तुमचा प्रतिसाद ओळखा
- मधुमेह उपचारांची उपलब्धता
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. मधुमेहावर लवकर कृती — 2026-27 साठी IDF ची संकल्पना ‘मधुमेहावर लवकर कृती’ आहे.
-
लिथियम-आयन बॅटरी ब्लॅक मासच्या निर्यातीला तात्काळ प्रभावाने बंदी घालणारी नोव्हेंबर 2026 ची अधिसूचना कोणत्या संस्थेने काढली?
- भारतीय रिझर्व्ह बँक
- केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ
- खाण मंत्रालय
- परकीय व्यापार महासंचालनालय (DGFT)
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. परकीय व्यापार महासंचालनालय (DGFT) — DGFT ने HS कोड 85491400 मधील कचरा आणि भंगार ‘मुक्त’ वरून ‘प्रतिबंधित’ श्रेणीत हलवले; ही अधिसूचना 10-11 नोव्हेंबर 2026 रोजी वृत्तात आली.
-
11 नोव्हेंबरचा राष्ट्रीय शिक्षण दिन भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री असलेल्या कोणत्या नेत्याच्या जयंतीनिमित्त साजरा होतो?
- डॉ. एस. राधाकृष्णन
- झाकीर हुसेन
- मौलाना अबुल कलाम आझाद
- डॉ. राजेंद्र प्रसाद
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. मौलाना अबुल कलाम आझाद — 11 नोव्हेंबर 1888 रोजी जन्मलेले आझाद 1947 ते 1958 या काळात शिक्षणमंत्री होते; हा दिवस 2008 पासून साजरा केला जातो.
-
भारतात समाजमाध्यम मध्यस्थांना ‘सेफ हार्बर’ संरक्षण कोणत्या तरतुदीतून मिळते?
- IT कायद्याचे कलम 66A
- IT कायद्याचे कलम 69A
- IT कायद्याचे कलम 43A
- IT कायद्याचे कलम 79
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. IT कायद्याचे कलम 79 — IT कायदा, 2000 चे कलम 79 अटींची पूर्तता झाल्यास निष्क्रिय मध्यस्थांना वापरकर्त्यांच्या मजकुराबाबतच्या दायित्वापासून संरक्षण देते.
-
GCC संयुक्त संरक्षण परिषदेने 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशात प्रगत लष्करी कमांड मुख्यालयाला मंजुरी दिली?
- कुवेत
- कतार
- ओमान
- बहारीन
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. कुवेत — संयुक्त लष्करी कमांडअंतर्गतचे हे प्रगत मुख्यालय कुवेतमध्ये असेल; या कमांडचे मुख्य मुख्यालय रियाधमध्ये आहे.
-
परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी 10 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशासोबतच्या 3 ऱ्या सामरिक अंतराळ संवादाचे सहअध्यक्षपद भूषवले?
- जपान
- जर्मनी
- रशिया
- फ्रान्स
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. फ्रान्स — भारत आणि फ्रान्स यांच्यात पॅरिस येथे 3 रा सामरिक अंतराळ संवाद झाला, तसेच पहिला आर्थिक सुरक्षा आणि महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानांवरील संवादही झाला.
-
10 नोव्हेंबर रोजी साजरा होणाऱ्या शांतता आणि विकासासाठी जागतिक विज्ञान दिनाची 2026 ची संकल्पना कोणती?
- शाश्वत भविष्यासाठी विज्ञान
- शांततेसाठी विज्ञानावर विश्वास
- विज्ञान मुत्सद्देगिरीतून समान भूमी
- सर्व नागरिकांसाठी विज्ञान
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. विज्ञान मुत्सद्देगिरीतून समान भूमी — युनेस्कोची 2026 ची संकल्पना ‘विज्ञान मुत्सद्देगिरीतून समान भूमी’ आहे.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये वृत्त आलेल्या सर्वोच्च न्यायालयाच्या डिजिटल अरेस्ट घोटाळा निर्देशांनुसार व्हॉट्सअॅप आणि इतर मध्यस्थ कंपन्यांनी आपले प्रस्ताव कोणत्या संस्थेलाही पाठवायचे आहेत?
- CERT-In
- NIA
- CBI
- I4C
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. I4C — सरन्यायाधीश सूर्य कांत यांच्या खंडपीठाने मध्यस्थ कंपन्यांना न्यायालयाला माहिती देतानाच आपले प्रस्ताव भारतीय सायबर गुन्हे समन्वय केंद्राकडे (I4C) सादर करण्यास सांगितले.
-
PLFS च्या जुलै-सप्टेंबर 2026 च्या त्रैमासिक बुलेटिननुसार कामगार लोकसंख्या गुणोत्तर (15 वर्षे आणि त्यावरील) किती होते?
- 52.7 टक्के
- 51.7 टक्के
- 55.5 टक्के
- 50.4 टक्के
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 52.7 टक्के — WPR एप्रिल-जून 2026 मधील 51.7 टक्क्यांवरून वाढून 52.7 टक्के झाले; बेरोजगारीचा दर घटून 5.1 टक्के झाला.
-
ब्रिटन आणि फ्रान्सच्या नेतृत्वाखाली 9 ते 22 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान होणारा 'कोआलिशिया 26.2' हा बहुराष्ट्रीय सराव कोणत्या देशात होत आहे?
- युक्रेन
- जर्मनी
- एस्टोनिया
- पोलंड
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. पोलंड — 11 देशांचे सुमारे 2,800 सैनिक पोलंडमध्ये प्रशिक्षण घेत असून, युद्धानंतरच्या भूमिकेसाठी 'मल्टिनॅशनल फोर्स युक्रेन' तयार करणे हा त्याचा उद्देश आहे.
-
9 नोव्हेंबर रोजी सुरू झालेली 2026 ची संयुक्त राष्ट्र (UN) हवामान बदल परिषद COP31 कोणत्या शहरात होत आहे?
- बेलेम
- बाकू
- अंताल्या
- नैरोबी
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. अंताल्या — COP31 अंताल्या (तुर्कीये) येथे 9 ते 20 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान होत आहे; COP30 ब्राझीलच्या बेलेम येथे आणि COP29 बाकू येथे झाली होती.
-
COP31 मध्ये तुर्कीयेचे मुरत कुरुम यांच्यासोबत वाटाघाटींचे नेतृत्व कोण करत आहे?
- सायमन स्टील
- आलोक शर्मा
- भूपेंद्र यादव
- ख्रिस बोवेन
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. ख्रिस बोवेन — ऑस्ट्रेलियाचे ख्रिस बोवेन वाटाघाटींचे नेतृत्व करतात, तर तुर्कीये परिषदेचे यजमान असून COP31 चे अध्यक्षपद त्यांच्याकडे आहे.
-
कोआलित्सिया 26.2 या सरावाचे यजमान असलेला पोलंड NATO मध्ये कोणत्या वर्षी सामील झाला?
- 1991
- 1999
- 2004
- 2014
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 1999 — पोलंड 12 मार्च 1999 रोजी NATO मध्ये आणि 2004 मध्ये युरोपीय संघात सामील झाला.
-
उत्तराखंडची स्थापना 9 नोव्हेंबर 2000 रोजी झाली. 2026 मध्ये राज्याने कोणता स्थापना दिवस साजरा केला?
- 24 वा
- 25 वा
- 26 वा
- 27 वा
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 26 वा — 9 नोव्हेंबर 2000 हे पहिले वर्ष धरल्यास 2026 मध्ये 26 वा स्थापना दिवस आला; उत्तराखंड हे भारताचे 27 वे राज्य आहे.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये भारतीय दूतावासाने अडकलेल्या 19 खलाशांची येमेनमधील कोणत्या दोन शहरांतून सुटका केली?
- एडन आणि मुकल्ला
- होदैदा आणि सना
- ताइझ आणि एडन
- सना आणि मारिब
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. होदैदा आणि सना — हे खलाशी सुमारे दोन आठवडे होदैदा आणि सना येथे अडकून पडले होते.
-
9 नोव्हेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत झालेल्या 7 व्या भारत-EU धोरणात्मक भागीदारी आढावा बैठकीचे भारताकडून सहअध्यक्षपद कोणी भूषवले?
- विक्रम मिस्री
- सिबी जॉर्ज
- रणधीर जयस्वाल
- श्रीप्रिया रंगनाथन
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. सिबी जॉर्ज — परराष्ट्र मंत्रालयातील सचिव (पश्चिम) सिबी जॉर्ज यांनी युरोपीय संघाचे मट्टी मासिकास यांच्यासह बैठकीचे सहअध्यक्षपद भूषवले.
-
9 नोव्हेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीत भारतासोबत पहिली परराष्ट्र कार्यालय सल्लामसलत कोणत्या देशाने केली?
- जॉर्डन
- ओमान
- लेबनॉन
- इजिप्त
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. लेबनॉन — भारत आणि लेबनॉन यांची पहिली FOC झाली; श्रीप्रिया रंगनाथन आणि अब्देल सत्तार इसा यांनी सहअध्यक्षपद भूषवले.
-
युक्रेनचे राष्ट्राध्यक्ष झेलेन्स्की यांच्याशी 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या संभाषणात पंतप्रधान मोदी यांनी हा संघर्ष कसा सोडवला जावा असे सांगितले?
- संवाद आणि मुत्सद्देगिरीतून
- संयुक्त राष्ट्रांच्या शांतिसेनेतून
- आर्थिक निर्बंधांतून
- सार्वमताद्वारे
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. संवाद आणि मुत्सद्देगिरीतून — हा संघर्ष संवाद आणि मुत्सद्देगिरीतूनच सोडवला गेला पाहिजे, या भारताच्या सातत्यपूर्ण भूमिकेचा मोदी यांनी पुनरुच्चार केला.
-
राष्ट्रपती मुर्मू 11 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रदान करणार असलेले स्वच्छ सर्वेक्षण पुरस्कार या सर्वेक्षणाच्या कोणत्या आवृत्तीचे आहेत?
- 7 वी (2023)
- 8 वी (2024)
- 9 वी (2024-25)
- 10 वी (2025-26)
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 10 वी (2025-26) — 2025-26 ची फेरी ही स्वच्छ भारत मिशन-शहरी अंतर्गतील स्वच्छता सर्वेक्षणाची 10 वी आवृत्ती आहे.
-
वयाच्या 81 व्या वर्षी 2026 चा बुकर पुरस्कार जिंकून या पुरस्काराचे सर्वात वयोवृद्ध विजेते कोण ठरले?
- डग्लस स्टुअर्ट
- एलिझाबेथ स्ट्राउट
- एम. जॉन हॅरिसन
- मार्लन जेम्स
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. एम. जॉन हॅरिसन — एम. जॉन हॅरिसन यांनी 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी लंडनमध्ये जाहीर झालेला 2026 चा बुकर पुरस्कार द एंड ऑफ एव्हरीथिंग या पुस्तकासाठी जिंकला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये जेद्दा येथे सौदी अरेबियासोबतच्या हज 2027 द्विपक्षीय करारावर भारताच्या वतीने कोणी स्वाक्षरी केली?
- अमित शाह
- किरेन रिजिजू
- एस. जयशंकर
- मनसुख मांडविया
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. किरेन रिजिजू — अल्पसंख्याक व्यवहार मंत्री किरेन रिजिजू यांनी 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी सौदीचे हज आणि उमरा मंत्री तौफिक बिन फवझान अल-रबिया यांच्यासह करारावर सह्या केल्या.
-
सौदी अरेबियासोबतच्या द्विपक्षीय करारानुसार 2027 साठी भारताचा हज कोटा किती आहे?
- 1,40,000
- 1,50,000
- 2,00,000
- 1,75,025
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 1,75,025 — 9 नोव्हेंबर 2026 रोजी जेद्दा येथे झालेल्या करारात भारताचा कोटा 1,75,025 यात्रेकरू निश्चित झाला.
-
नागालँडमधील नागा प्रथागत कायदा, सामाजिक चालीरीती आणि जमिनीची मालकी यांचे संरक्षण करणारा संविधानातील अनुच्छेद कोणता?
- अनुच्छेद 370
- अनुच्छेद 371
- अनुच्छेद 371F
- अनुच्छेद 371A
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. अनुच्छेद 371A — 13 व्या घटनादुरुस्तीने (1962) जोडलेल्या अनुच्छेद 371A नुसार या बाबींवरील संसदेचे कायदे लागू होण्यासाठी नागालँड विधानसभेचा ठराव आवश्यक आहे.
-
जुनागढच्या नवाबाच्या पाकिस्तानमधील विलीनीकरणाविरुद्ध स्थापन झालेल्या आरझी हुकूमत या हंगामी सरकारचे नेतृत्व कोणी केले?
- समलदास गांधी
- शाहनवाज भुट्टो
- सरदार पटेल
- व्ही. पी. मेनन
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. समलदास गांधी — सप्टेंबर 1947 मध्ये मुंबईत स्थापन झालेल्या आरझी हुकूमतचे नेतृत्व समलदास गांधी यांनी केले; भारतीय सैन्य 9 नोव्हेंबर 1947 रोजी जुनागढमध्ये दाखल झाले.
-
युक्रेनची राजधानी कीव कोणत्या नदीवर वसलेली आहे?
- डॅन्यूब
- व्होल्गा
- नीस्टर
- नीपर
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. नीपर — कीव नीपर नदीवर वसले असून ती दक्षिणेकडे वाहत जाऊन काळ्या समुद्राला मिळते.
-
1 नोव्हेंबर 1993 पासून लागू झालेल्या मास्ट्रिख्ट कराराने कोणती संघटना निर्माण केली?
- NATO
- युरोपीय संघ
- OECD
- युरोपीय परिषद
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. युरोपीय संघ — मास्ट्रिख्ट कराराने (1992 मध्ये स्वाक्षरी) युरोपीय संघाची स्थापना केली; आज त्यात 27 सदस्य आहेत आणि त्याचे मुख्यालय ब्रसेल्समध्ये आहे.
-
लष्करी आणि शैक्षणिक सन्मान वगळता इतर पदव्या रद्द करणारा अनुच्छेद संविधानातील कोणता?
- अनुच्छेद 14
- अनुच्छेद 16
- अनुच्छेद 18
- अनुच्छेद 17
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. अनुच्छेद 18 — समानतेच्या हक्कातील अनुच्छेद 18 राज्याला पदव्या प्रदान करण्यास मनाई करतो; पद्म पुरस्कार या पदव्या नाहीत, असे सर्वोच्च न्यायालयाने 1995 मध्ये म्हटले.
-
ओ.पी. जिंदाल ग्लोबल युनिव्हर्सिटीच्या सेंटर फॉर न्यू इकॉनॉमिक्स स्टडीजच्या अॅक्सेस इक्वालिटी इंडेक्स 2026 मध्ये कोणते राज्य अव्वल ठरले?
- आंध्र प्रदेश
- सिक्कीम
- गोवा
- केरळ
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. गोवा — गोव्याला 0.68 गुण मिळाले आणि 28 राज्यांमध्ये आंध्र प्रदेश 0.66 गुणांसह दुसरा आला.
-
संयुक्त राष्ट्रे हवामान बदल आराखडा अधिवेशनाचे (UNFCCC) सचिवालय कोठे आहे?
- जिनिव्हा
- नैरोबी
- बॉन
- व्हिएन्ना
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. बॉन — UNFCCC चे सचिवालय जर्मनीतील बॉन येथे आहे; हे अधिवेशन 1992 मध्ये स्वीकारले गेले आणि 1994 मध्ये अमलात आले.
-
भारताचा पहिला खासगीरित्या विकसित कॉम्पॅक्ट टोकामॅक असे वर्णन केलेले PRAGYA कोणत्या बेंगळुरूस्थित स्टार्टअपने सादर केले?
- इन्स्टिट्यूट फॉर प्लाझ्मा रिसर्च
- BARC मुंबई
- प्रानोस फ्युजन
- ISRO प्रोपल्शन सेंटर
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. प्रानोस फ्युजन — प्रानोस फ्युजनने PRAGYA सादर केले, जो HTS चुंबकांची चाचणी घेणारा कॉम्पॅक्ट, कमी-ॲस्पेक्ट-रेशोचा टोकामॅक आहे.
-
राष्ट्रीय टेबलटॉप सराव VAJRA-SAT मध्ये भारताला पाय-आणि-तोंडाच्या रोगाच्या (FMD) कोणत्या सीरोटाइपविरुद्ध सज्ज करण्यात आले?
- SAT-1
- सीरोटाइप O
- सीरोटाइप A
- आशिया-1
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. SAT-1 — बेंगळुरू येथे झालेल्या VAJRA-SAT सरावात FMD सीरोटाइप SAT-1 वर लक्ष केंद्रित करण्यात आले, ज्याची भारतात नोंद झालेली नाही.
-
इस्रायलचे पुढील सरकार स्थापन करण्यासाठी नेसेटच्या 120 पैकी किती सदस्यांनी गादी आयसेनकॉट यांची शिफारस केली?
- 46
- 61
- 67
- 70
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 67 — आयसेनकॉट यांना 67 शिफारशी मिळाल्या, तर पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांना 46; त्यामुळे राष्ट्राध्यक्ष हर्झोग यांनी त्यांना जबाबदारी सोपवली; बहुमतासाठी 61 आवश्यक असतात.
-
भारत-ओमान नौदल सराव नसीम अल बहरच्या 15 व्या आवृत्तीसाठी भारतीय नौदलाची कोणती युद्धनौका मस्कतला पोहोचली?
- INS विशाखापट्टणम
- INS सुरत
- INS त्रिकंड
- INS कोलकाता
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. INS सुरत — INS सुरत 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी मस्कतला पोहोचली; सराव 8 ते 11 नोव्हेंबर दरम्यान चालेल आणि त्यानंतर समन्वित गस्त घातली जाईल.
-
2016 मध्ये 500 आणि 1,000 रुपयांच्या नोटा वैध चलन नाहीत असे जाहीर करण्यासाठी केंद्र सरकारने कोणत्या कायद्यान्वये कृती केली?
- RBI कायदा, 1934 चे कलम 26(2)
- बँकिंग नियमन कायद्याचे कलम 7
- संविधानाचे अनुच्छेद 360
- RBI कायदा, 1934 चे कलम 31
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. RBI कायदा, 1934 चे कलम 26(2) — RBI कायद्याचे कलम 26(2) RBI संचालक मंडळाच्या शिफारशीवरून केंद्र सरकारला नोटांची एखादी मालिका अवैध ठरवण्याचा अधिकार देते.
-
ओमानचा मुसंदम हा विभक्त भूभाग (एक्सक्लेव्ह) कोणत्या सामुद्रधुनीला लागून आहे?
- बाब-अल-मांदेब
- मलाक्काची सामुद्रधुनी
- होर्मुझची सामुद्रधुनी
- पाल्कची सामुद्रधुनी
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. होर्मुझची सामुद्रधुनी — मुसंदम पर्शियन आखाताच्या मुखाशी, होर्मुझच्या सामुद्रधुनीच्या दक्षिण किनाऱ्यावर आहे.
-
हवाई दलाच्या IL-76MD विमानाने 13,629 फूट उंचीवर या प्रकारच्या विमानाचे सर्वाधिक उंचीवरील लँडिंग लडाखमधील कोणत्या हवाई तळावर केले?
- थोईस
- कारगिल
- न्योमा
- दौलत बेग ओल्डी
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. न्योमा — न्योमा येथील हे लँडिंग कोणत्याही ठिकाणी IL-76MD ने केलेले आतापर्यंतचे सर्वाधिक उंचीवरील लँडिंग आहे, असे हवाई दलाने सांगितले.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये सरकारी कर्मचाऱ्याच्या सक्तीच्या निवृत्तीबद्दल सर्वोच्च न्यायालयाने काय म्हटले?
- ही मोठी शिक्षा आहे
- ती शिक्षा नाही किंवा गैरवर्तनाचा आरोपही नाही
- त्यासाठी अनुच्छेद 311 नुसार पूर्ण खातेनिहाय चौकशी आवश्यक आहे
- ती राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांना लागू करता येत नाही
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. ती शिक्षा नाही किंवा गैरवर्तनाचा आरोपही नाही — न्यायमूर्ती मनमोहन आणि श्री चंद्रशेखर यांच्या खंडपीठाने 14 पैकी पाच कर्मचाऱ्यांना निवृत्त करण्याचा छत्तीसगडचा निर्णय वैध ठरवला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये युनेस्कोच्या आशिया-प्रशांत 'मेमरी ऑफ द वर्ल्ड' नोंदवहीत समाविष्ट झालेला 'राजतरंगिणी' हा ग्रंथ कोणी लिहिला?
- कौटिल्य
- बाणभट्ट
- कल्हण
- बिल्हण
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. कल्हण — राजतरंगिणी हा कल्हणाने 12 व्या शतकात लिहिलेला काश्मीरच्या राजांचा इतिहासग्रंथ आहे.
-
इलेक्ट्रॉनिक्स घटक निर्मिती योजना कोणत्या मंत्रालयाच्या अखत्यारीत राबवली जाते?
- वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालय
- अवजड उद्योग मंत्रालय
- दळणवळण मंत्रालय
- इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय — ECMS ही योजना MeitY राबवते, ज्याने 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी 7,503 कोटी रुपयांच्या आणखी 12 मंजुऱ्या जाहीर केल्या.
-
निवडणूक आयोगाच्या 6 नोव्हेंबर 2026 च्या SIR सूचनांमध्ये ASDD चा अर्थ काय?
- अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत, दुबार
- वयोवृद्ध, स्थिरावलेले, दिव्यांग, विस्थापित
- अनुपस्थित, स्थिरावलेले, वगळलेले, दुबार
- वयोवृद्ध, स्थलांतरित, मृत, वगळलेले
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत, दुबार — ASDD म्हणजे प्रारूप मतदार यादीतील अनुपस्थित, स्थलांतरित, मृत किंवा दुबार मतदार.
-
भारताने नोव्हेंबर 2026 मध्ये ईयूच्या कोणत्या संशोधन कार्यक्रमातील सहयोगी सदस्यत्वाची वाटाघाटी पूर्ण केली?
- इरास्मस+
- होरायझन युरोप
- डिजिटल युरोप
- कोपर्निकस
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. होरायझन युरोप — भारत आणि ईयू यांनी 2021-2027 या कालावधीच्या 93.5 अब्ज युरोच्या 'होरायझन युरोप' कार्यक्रमातील सहयोगाची वाटाघाटी पूर्ण केली; हा सहयोग जानेवारी 2027 पासून अपेक्षित आहे.
-
6 नोव्हेंबर 2026 रोजी सर्वोच्च न्यायालयाने नॅशनल बुक ट्रस्ट हे राज्यघटनेच्या कोणत्या कलमाखाली 'राज्य' आहे, असा निकाल दिला?
- कलम 10
- कलम 11
- कलम 12
- कलम 13
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. कलम 12 — कलम 12 मूलभूत हक्कांसाठी 'राज्य' म्हणजे काय ते ठरवते, आणि ट्रस्ट सरकारच्या खोलवर व सर्वव्यापी नियंत्रणाखाली असल्याचे न्यायालयाने मान्य केले.
-
सिनेटने सँटियागो पेना यांना हटवल्यानंतर 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी पॅराग्वेच्या अध्यक्षपदाची शपथ कोणी घेतली?
- एफ्रेन अलेग्रे
- मारिओ अब्दो बेनिटेझ
- ओरासिओ कार्टेस
- पेद्रो अलियाना
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. पेद्रो अलियाना — युएनो बँक कोसळल्याच्या प्रकरणावरून सिनेटने पेना यांना हटवल्यानंतर उपाध्यक्ष पेद्रो अलियाना यांनी शपथ घेतली; ते ऑगस्ट 2028 पर्यंत पदावर राहतील.
-
पालकाच्या केवळ पगारावरून OBC क्रीमी लेयरचा दर्जा ठरवता येत नाही असे सर्वोच्च न्यायालयाने कोणत्या प्रकरणात ठरवले आणि 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी त्याच्या परिणामाबाबत स्पष्टीकरण दिले?
- इंद्रा सहानी विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया
- एम. नागराज विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया
- अशोक कुमार ठाकूर विरुद्ध युनियन ऑफ इंडिया
- युनियन ऑफ इंडिया विरुद्ध रोहिथ नाथन
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. युनियन ऑफ इंडिया विरुद्ध रोहिथ नाथन — मार्च 2026 चा निकाल आणि त्याच्या कालिक परिणामाबाबतचा 6 नोव्हेंबर 2026 चा आदेश, दोन्ही युनियन ऑफ इंडिया विरुद्ध रोहिथ नाथन या प्रकरणातील आहेत.
-
निवृत्तिवेतनधारकांसाठीची डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र मोहीम 5.0 कोणत्या कालावधीत चालते?
- 1 ते 30 नोव्हेंबर 2026
- 1 ते 15 नोव्हेंबर 2026
- 6 ते 30 नोव्हेंबर 2026
- 1 नोव्हेंबर ते 31 डिसेंबर 2026
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 1 ते 30 नोव्हेंबर 2026 — ही मोहीम 1 ते 30 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान चालते आणि जितेंद्र सिंह यांनी 6 नोव्हेंबर रोजी ती सुरू केली.
-
मूलभूत हक्कांच्या भाग III साठी “राज्य” ची व्याख्या राज्यघटनेच्या कोणत्या अनुच्छेदात केली आहे?
- अनुच्छेद 12
- अनुच्छेद 13
- अनुच्छेद 15
- अनुच्छेद 32
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. अनुच्छेद 12 — अनुच्छेद 12 मध्ये सरकार आणि संसद, राज्य सरकारे आणि विधिमंडळे तसेच स्थानिक किंवा इतर प्राधिकरणे यांना “राज्य” म्हटले आहे; अनुच्छेद 13 मूलभूत हक्कांचे उल्लंघन करणारे कायदे रद्दबातल ठरवतो.
-
अनुच्छेद 368 अंतर्गतच्या घटनादुरुस्त्यांना अनुच्छेद 13 लागू होत नाही असे सांगणारे अनुच्छेद 13(4) कोणत्या घटनादुरुस्तीने जोडले?
- 42 वी घटनादुरुस्ती
- 24 वी घटनादुरुस्ती
- 44 वी घटनादुरुस्ती
- पहिली घटनादुरुस्ती
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 24 वी घटनादुरुस्ती — गोलकनाथ खटल्यानंतर 24 व्या घटनादुरुस्तीने (1971) अनुच्छेद 13 मध्ये खंड (4) जोडला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाने ज्याच्या वीजवाटपाचा वाद मिटवला, ते भाक्रा धरण कोणत्या नदीवर आहे?
- बियास
- सतलज
- रावी
- यमुना
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. सतलज — भाक्रा धरण हिमाचल प्रदेशातील बिलासपूर जिल्ह्यात सतलज नदीवर असून त्याचा जलाशय गोविंदसागर आहे.
-
दक्षिण अमेरिकेतील कोणते दोन देश भूवेष्टित आहेत?
- पॅराग्वे आणि उरुग्वे
- बोलिव्हिया आणि पेरू
- पॅराग्वे आणि बोलिव्हिया
- चिली आणि बोलिव्हिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. पॅराग्वे आणि बोलिव्हिया — पॅराग्वे आणि बोलिव्हिया हेच दक्षिण अमेरिकेतील भूवेष्टित देश आहेत.
-
भारत ज्या सहयोगी देश म्हणून सहभागी होणार आहे, तो हॉरिझन युरोप कार्यक्रम कोणत्या कालावधीचा आहे?
- 2014-2020
- 2018-2024
- 2028-2034
- 2021-2027
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 2021-2027 — हॉरिझन युरोप 2021 ते 2027 या कालावधीचा असून त्याचे अंदाजपत्रक सुमारे 93.5 अब्ज युरो आहे; हॉरिझन 2020 हा त्याचा पूर्वीचा कार्यक्रम होता.
-
COP26 मधील वचनबद्धतेनुसार भारताने 2030 पर्यंत किती अपारंपरिक (बिगर-जीवाश्म) वीज क्षमतेचे उद्दिष्ट जाहीर केले आहे?
- 190 GW
- 300 GW
- 450 GW
- 500 GW
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 500 GW — भारताने 2030 पर्यंत 500 GW बिगर-जीवाश्म क्षमतेचे वचन दिले आहे (बातमीतील 190 GW ही 220 अब्ज डॉलर गुंतवणूक उद्दिष्टाशी जोडलेली अतिरिक्त क्षमता आहे).
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये कट्टुपल्ली येथे मानवरहित चाचण्या पूर्ण करणारी मत्स्य-6000 ही मानवयुक्त सबमर्सिबल कोणत्या संस्थेने विकसित केली आहे?
- DRDO
- NIOT, चेन्नई
- IIT मद्रास
- INCOIS, हैदराबाद
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. NIOT, चेन्नई — मत्स्य-6000 ही सबमर्सिबल राष्ट्रीय सागरी तंत्रज्ञान संस्था (NIOT), चेन्नई यांनी डीप ओशन मिशनच्या समुद्रयान प्रकल्पाअंतर्गत विकसित केली आहे.
-
5 ते 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी खाणमंत्र्यांची 4 थी परिषद भारतातील कोणत्या राज्यात होत आहे?
- ओडिशा
- गोवा
- झारखंड
- छत्तीसगड
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. गोवा — खाण मंत्रालय केंद्रीय मंत्री जी. किशन रेड्डी यांच्या अध्यक्षतेखाली ही दोन दिवसांची परिषद गोव्यात घेत आहे.
-
5 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारताने गयानासाठी किती रकमेची लाइन ऑफ क्रेडिट जाहीर केली?
- 10 कोटी अमेरिकी डॉलर
- 25 कोटी अमेरिकी डॉलर
- 35 कोटी अमेरिकी डॉलर
- 50 कोटी अमेरिकी डॉलर
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 50 कोटी अमेरिकी डॉलर — CHOGM 2026 मध्ये अध्यक्ष इरफान अली यांच्याशी भेटीनंतर जयशंकर यांनी रस्ते, आरोग्य आणि संरक्षण प्रकल्पांसाठी 50 कोटी अमेरिकी डॉलरची सुविधा जाहीर केली.
-
5 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या ग्रेनडाच्या सार्वत्रिक निवडणुकीत 15 पैकी 14 जागा कोणत्या पक्षाने जिंकल्या?
- नॅशनल डेमोक्रॅटिक काँग्रेस
- न्यू नॅशनल पार्टी
- ग्रेनडा युनायटेड लेबर पार्टी
- पीपल्स लेबर मूव्हमेंट
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. नॅशनल डेमोक्रॅटिक काँग्रेस — पंतप्रधान डिकन मिचेल यांच्या NDC ने आपल्या जागा नऊवरून 14 वर नेल्या, तर NNP ने एक जागा जिंकली.
-
ट्रायच्या सल्लामसलतीत सॅटेलाइट कम्युनिकेशन नेटवर्क पुरवठादारांसाठी नव्या अधिकृतीकरणाचा प्रस्ताव दूरसंचार कायदा, 2023 च्या कोणत्या कलमाखाली मांडला होता?
- कलम 3(1)(a)
- कलम 4(1)
- कलम 3(1)(b)
- कलम 6(2)
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. कलम 3(1)(b) — एप्रिल 2026 च्या सल्लामसलत पत्रात कलम 3(1)(b) अंतर्गत SCN अधिकृतीकरणाचा प्रस्ताव होता, ज्यात पुरवठादार परवानाधारक सेवा पुरवठादारांना क्षमता विकतील.
-
सर्वोच्च न्यायालयाच्या नोव्हेंबर 2026 च्या निकालानुसार कलम 22(2) मधील 24 तासांचा कालावधी कोणत्या क्षणापासून सुरू होतो?
- FIR नोंदवल्यापासून
- औपचारिक अटक नोंदवल्यापासून
- व्यक्तीचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाल्याच्या क्षणापासून
- दंडाधिकाऱ्यांच्या पहिल्या आदेशापासून
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. व्यक्तीचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाल्याच्या क्षणापासून — स्वातंत्र्य मर्यादित करणाऱ्या ताब्यापासून हा कालावधी सुरू होतो, नंतरच्या औपचारिक अटकेपासून नव्हे, असे न्यायालयाने म्हटले.
-
5 नोव्हेंबर 2026 रोजी चाचणी झालेले प्रलय क्वासी-बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र DRDO च्या कोणत्या प्रयोगशाळेने विकसित केले?
- DRDL, हैदराबाद
- ARDE, पुणे
- RCI, हैदराबाद
- VRDE, अहमदनगर
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. RCI, हैदराबाद — रिसर्च सेंटर इमारत (RCI), हैदराबाद, यांनी प्रलय विकसित केले असून भारत डायनॅमिक्स लिमिटेड हे उत्पादन भागीदार आहे.
-
केंद्रीय मंत्रालयांच्या गटात पीएम सूर्य घर उत्कृष्टता पुरस्कार 2026 कोणत्या मंत्रालयाला मिळाला?
- संरक्षण मंत्रालय
- रेल्वे मंत्रालय
- गृहनिर्माण आणि शहरी कार्य मंत्रालय
- शिक्षण मंत्रालय
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. रेल्वे मंत्रालय — केंद्रीय मंत्रालयांमध्ये सर्वाधिक इमारतींवर सौर यंत्रणा बसवल्याबद्दल रेल्वे मंत्रालय पहिल्या क्रमांकावर राहिले.
-
शाळेतील हिंसाचार आणि दादागिरीविरोधी आंतरराष्ट्रीय दिवस वर्षातील कोणत्या दिवशी पाळला जातो?
- ऑक्टोबरचा पहिला गुरुवार
- नोव्हेंबरचा दुसरा सोमवार
- नोव्हेंबरचा पहिला गुरुवार
- नोव्हेंबरचा शेवटचा शुक्रवार
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. नोव्हेंबरचा पहिला गुरुवार — युनेस्कोचा हा दिवस नोव्हेंबरच्या पहिल्या गुरुवारी येतो, जो 2026 मध्ये 5 नोव्हेंबरला होता.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये फ्रान्सने नारायणा हेल्थचे संस्थापक डॉ. देवी शेट्टी यांना कोणता सन्मान प्रदान केला?
- लेजियन ऑफ ऑनर (कमांडर)
- नॅशनल ऑर्डर ऑफ मेरिटचे शेव्हालिए
- ऑर्डर ऑफ आर्ट्स अँड लेटर्स
- पाम्स अकॅडेमिक
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. नॅशनल ऑर्डर ऑफ मेरिटचे शेव्हालिए — डॉ. शेट्टी यांना 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी बेंगळुरू येथे 'ऑर्द्र नॅशनल दु मेरित'चा शेव्हालिए (नाइट) दर्जाचा सन्मान मिळाला.
-
भारताने चेन्नई येथे आपला पहिला द्विपक्षीय त्रिसेवा एचएडीआर सराव 'राहत मित्र' कोणत्या देशासोबत घेतला?
- म्यानमार
- श्रीलंका
- बांगलादेश
- थायलंड
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. म्यानमार — 'राहत मित्र' हा सराव 5-6 नोव्हेंबर 2026 रोजी म्यानमारसोबत झाला; त्यात 300 हून अधिक जवान सहभागी होते आणि भारतीय नौदलाने समन्वय साधला.
-
जागतिक बँकेच्या आंतरराष्ट्रीय कर्ज अहवाल 2026 नुसार, विकसनशील देशांचे बाह्य कर्ज 2025 मध्ये कोणत्या विक्रमी पातळीवर पोहोचले?
- 4.8 ट्रिलियन डॉलर (USD)
- 7.1 ट्रिलियन डॉलर (USD)
- 9.4 ट्रिलियन डॉलर (USD)
- 12.6 ट्रिलियन डॉलर (USD)
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 9.4 ट्रिलियन डॉलर (USD) — कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांचे बाह्य कर्ज 2025 मध्ये 5.5 टक्क्यांनी वाढून विक्रमी 9.4 ट्रिलियन डॉलर (USD) झाले; 2021 नंतरची ही सर्वात वेगवान वाढ आहे.
-
भारत आणि इंडोनेशिया यांच्यातील 'गरुड शक्ती 2026' या सरावाच्या 11 व्या आवृत्तीचा समारोप कोणत्या ठिकाणी झाला?
- बान्युवांगी
- जकार्ता
- सुराबाया
- बांडुंग
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. बान्युवांगी — विशेष दलांचा हा सराव 27 ऑक्टोबर ते 5 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान चालला आणि पूर्व जावामधील बान्युवांगी येथे संपला.
-
5 नोव्हेंबर रोजी विशाखापट्टणम येथे संपलेला टायगर ट्रायम्फ 2026 हा भारत आणि कोणता देश यांच्यातील त्रिसेवा सराव आहे?
- ऑस्ट्रेलिया
- जपान
- अमेरिका
- फ्रान्स
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. अमेरिका — टायगर ट्रायम्फ हा भारत-अमेरिका त्रिसेवा मानवतावादी साहाय्य आणि आपत्ती निवारण सराव आहे; पाचवी आवृत्ती 31 ऑक्टोबर ते 5 नोव्हेंबर 2026 दरम्यान झाली.
-
2026 मधील पाचव्या टायगर ट्रायम्फ सरावात पहिल्यांदाच सहभागी होणारे भारताचे कोणते आपत्ती प्रतिसाद दल असल्याचे वृत्त आहे?
- SDRF
- NDRF
- CISF
- ITBP
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. NDRF — राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल (NDRF) पहिल्यांदाच टायगर ट्रायम्फच्या पाचव्या आवृत्तीत सहभागी झाले.
-
चीनने 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी लाँग मार्च 2C रॉकेटद्वारे तीन याओगान-51 उपग्रह कोणत्या प्रक्षेपण केंद्रावरून सोडले?
- जिउक्वान
- ताइयुआन
- वेनचांग
- सिचांग
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. सिचांग — लाँग मार्च 2C ने सिचुआन प्रांतातील सिचांग उपग्रह प्रक्षेपण केंद्रावरून बीजिंग वेळेनुसार रात्री 11:58 वाजता उड्डाण केले; हे लाँग मार्चचे 675 वे उड्डाण होते.
-
5 नोव्हेंबर रोजी साजऱ्या होणाऱ्या जागतिक त्सुनामी जागरूकता दिनाचे समन्वयन संयुक्त राष्ट्रांचे कोणते कार्यालय करते?
- UNESCO
- UNEP
- UNDRR
- WMO
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. UNDRR — जपानच्या प्रस्तावावरून संयुक्त राष्ट्र महासभेने डिसेंबर 2015 मध्ये हा दिवस निश्चित केला; त्याचे समन्वयन संयुक्त राष्ट्रांचे आपत्ती जोखीम न्यूनीकरण कार्यालय करते.
-
स्थलांतर आणि परदेशी नागरिक (सवलत) आदेशातील 2026 च्या सुधारणेनुसार अफगाणिस्तान, बांगलादेश आणि पाकिस्तानमधील छळ झालेले अल्पसंख्याक कोणत्या तारखेला किंवा त्यापूर्वी भारतात आले असतील तर ते या तरतुदीत येतात?
- 31 डिसेंबर 2014
- 31 डिसेंबर 2009
- 31 डिसेंबर 2024
- 9 जानेवारी 2015
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 31 डिसेंबर 2024 — अंतिम तारीख 31 डिसेंबर 2024 आहे; 31 डिसेंबर 2014 ही नागरिकत्व (सुधारणा) कायद्याची अंतिम तारीख आहे आणि 9 जानेवारी 2015 ही श्रीलंकन तमिळ निर्वासितांना लागू आहे.
-
5 नोव्हेंबर 2026 रोजी ढाका येथे संपलेला कोप साउथ 2026 हा द्विपक्षीय हवाई दल सराव अमेरिकेच्या पॅसिफिक हवाई दलांनी कोणत्या देशाच्या हवाई दलासोबत केला?
- श्रीलंका
- बांगलादेश
- नेपाळ
- मालदीव
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. बांगलादेश — कोप साउथ 2026 बांगलादेश हवाई दलासोबत 1 ते 5 नोव्हेंबर दरम्यान ढाक्यातील बीर उत्तम ए. के. खंडकर हवाई तळावर झाला.
-
अनुच्छेद 22(4) नुसार प्रतिबंधात्मक स्थानबद्धता किती कालावधीपेक्षा जास्त चालवण्यासाठी सल्लागार मंडळाचा अहवाल लागतो?
- एक महिना
- दोन महिने
- तीन महिने
- सहा महिने
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. तीन महिने — अनुच्छेद 22(4) नुसार सल्लागार मंडळाने पुरेसे कारण असल्याचा अहवाल दिला तरच तीन महिन्यांपेक्षा जास्त प्रतिबंधात्मक स्थानबद्धता ठेवता येते; दोन महिन्यांचा 44 व्या घटनादुरुस्तीचा प्रस्ताव कधीही अमलात आला नाही.
-
अनुच्छेद 22(2) नुसार अटक केलेल्या व्यक्तीला प्रवासाचा वेळ वगळून जवळच्या दंडाधिकाऱ्यांसमोर किती तासांत हजर करावे लागते?
- 12 तास
- 48 तास
- 72 तास
- 24 तास
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 24 तास — अनुच्छेद 22(2) मधील 24 तासांची मर्यादा भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता, 2023 च्या कलम 58 मध्येही दिसते.
-
कौटिल्याच्या अर्थशास्त्राची हस्तलिखित प्रत शोधून 1909 मध्ये संस्कृत मजकूर कोणी प्रकाशित केला?
- आर. जी. भांडारकर
- आर. शामशास्त्री
- मॅक्स म्युलर
- जेम्स प्रिन्सेप
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. आर. शामशास्त्री — म्हैसूर प्राच्यविद्या ग्रंथालयातील आर. शामशास्त्री यांनी हस्तलिखित शोधले आणि 1909 मध्ये ते प्रकाशित केले.
-
अर्थशास्त्रात किती अधिकरणे (पुस्तके) आहेत?
- 10
- 12
- 15
- 18
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 15 — अर्थशास्त्रात 15 अधिकरणे आणि सुमारे 180 प्रकरणे आहेत; याउलट महाभारतात 18 पर्वे आहेत.
-
प्रमाण इतिहासपुस्तकांनुसार, 1857 चा उठाव 10 मे 1857 रोजी कोठे सुरू झाला?
- बराकपूर
- अंबाला
- कानपूर
- मेरठ
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. मेरठ — मेरठमधील शिपायांनी 10 मे 1857 रोजी उठाव करून दिल्लीकडे कूच केले; मंगल पांडे यांनी त्यापूर्वी 29 मार्च रोजी बराकपूर येथे बंड केले होते.
-
इंग्रजी ही एकमेव अधिकृत भाषा असलेला आणि जॉर्जटाउन ही राजधानी असलेला दक्षिण अमेरिकेतील देश कोणता?
- सुरीनाम
- गयाना
- व्हेनेझुएला
- पॅराग्वे
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. गयाना — गयाना ही पूर्वीची ब्रिटिश वसाहत असून तो 26 मे 1966 रोजी स्वतंत्र झाला; सुरीनाममध्ये डच भाषा वापरली जाते.
-
निवडणूक आयोगाने 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी जाहीर केलेल्या विशेष संक्षिप्त पुनरीक्षणात खालीलपैकी कोणते राज्य समाविष्ट आहे?
- ओडिशा
- बिहार
- केरळ
- गुजरात
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. ओडिशा — अरुणाचल प्रदेश, मिझोराम, ओडिशा आणि सिक्कीम ही चार राज्ये होती आणि 1 जानेवारी 2027 हा अर्हता दिनांक आहे.
-
रोख बाजारातील म्युच्युअल फंड योजनांसाठी निधीच्या निव्वळ सेटलमेंटची SEBI ची चौकट कोणत्या तारखेपासून लागू होईल?
- 1 एप्रिल 2027
- 1 जानेवारी 2027
- 1 डिसेंबर 2026
- 1 जुलै 2027
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 1 एप्रिल 2027 — SEBI च्या 5 नोव्हेंबर 2026 च्या परिपत्रकानुसार या तरतुदी 1 एप्रिल 2027 पासून लागू होतील.
-
तियांगोंग अंतराळ स्थानकावर अलीकडे विक्रमी कमी तापमानापर्यंत थंड केलेल्या बोस-आईनस्टाईन कंडेन्सेटचे नाव अंशतः कोणत्या भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञाच्या नावावरून पडले आहे?
- सी.व्ही. रमण
- होमी जे. भाभा
- मेघनाद साहा
- सत्येंद्रनाथ बोस
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. सत्येंद्रनाथ बोस — बोस आणि आईनस्टाईन यांनी 1924-25 मध्ये पदार्थाच्या या अवस्थेचे भाकीत केले; ती प्रथम 1995 मध्ये तयार करण्यात आली.
-
मृत्युदंडासाठी ‘दुर्मिळातील दुर्मिळ’ (rarest of rare) हा सिद्धांत सर्वोच्च न्यायालयाने 1980 च्या कोणत्या खटल्यात मांडला?
- मच्छी सिंग विरुद्ध पंजाब राज्य
- बचन सिंग विरुद्ध पंजाब राज्य
- रावजी विरुद्ध राजस्थान राज्य
- संतोषकुमार बरियार विरुद्ध महाराष्ट्र राज्य
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. बचन सिंग विरुद्ध पंजाब राज्य — बचन सिंग विरुद्ध पंजाब राज्य (1980) या खटल्याने मृत्युदंड कायम ठेवला, पण तो दुर्मिळातील दुर्मिळ प्रकरणांपुरता मर्यादित केला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाने उर्वरित 75 टक्के अग्निवीरांची सेवा किती वर्षांनी वाढवली?
- एक वर्ष
- दोन वर्षे
- तीन वर्षे
- पाच वर्षे
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. दोन वर्षे — मंत्रिमंडळाने दोन वर्षांच्या दुसऱ्या सेवाकालास मंजुरी दिली, ज्याची घोषणा सीडीएस जनरल एन.एस. राजा सुब्रमणी यांनी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी केली.
-
4 नोव्हेंबर 1845 रोजी जन्मलेले कोण हे भारतीय सशस्त्र क्रांतीचे जनक म्हणून ओळखले जातात?
- चापेकर बंधू
- बिरसा मुंडा
- भगतसिंग
- वासुदेव बळवंत फडके
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. वासुदेव बळवंत फडके — फडके यांनी 1870 च्या दशकात सशस्त्र उठाव केला; त्यांना 20 जुलै 1879 रोजी अटक झाली आणि 17 फेब्रुवारी 1883 रोजी एडन येथे त्यांचे निधन झाले.
-
4 नोव्हेंबर 2026 रोजी इराणच्या पेट्रोलियम व्यापाराला मदत केल्याबद्दल भारतातील संस्थांवर अमेरिकी ट्रेझरीने कोणत्या मोहिमेअंतर्गत निर्बंध लादले?
- ऑपरेशन मॅक्सिमम प्रेशर
- ऑपरेशन शॅडो फ्लीट
- ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट
- ऑपरेशन आयर्न लेजर
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट — स्कॉट बेसेंट यांनी 24 ऑगस्ट 2026 रोजी जाहीर केलेल्या 'ऑपरेशन इकॉनॉमिक आउटकास्ट'चा भाग म्हणून ट्रेझरीने कार्यकारी आदेश 13902 अंतर्गत कारवाई केली.
-
4 नोव्हेंबर 2026 रोजी 'नेटवर्क अनुभव' हे व्यासपीठ कोणत्या संस्थेने सुरू केले?
- दूरसंचार विभाग
- ट्राय (TRAI)
- बीएसएनएल
- इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय (MeitY)
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. ट्राय (TRAI) — भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (ट्राय) आपल्या 'माय स्पीड' आणि 'माय कॉल' डेटावर तसेच ड्राइव्ह टेस्टवर आधारित हा भू-स्थानिक डॅशबोर्ड सुरू केला.
-
प्रमाणित दर्जाची नसलेली औषधे आढळल्यास त्यांचा उत्पादन परवाना तत्काळ निलंबित करण्याचा प्रस्ताव आरोग्य मंत्रालयाने कोणत्या नियमांत मांडला आहे?
- वैद्यकीय उपकरणे नियम, 2017
- सौंदर्यप्रसाधने नियम, 2020
- नवीन औषधे व क्लिनिकल चाचण्या नियम, 2019
- औषधे नियम, 1945
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. औषधे नियम, 1945 — या मसुद्यात औषधे नियम, 1945 मध्ये सुधारणा प्रस्तावित असून हरकती व सूचनांसाठी 30 दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे.
-
नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यावधी निवडणुकीत अमेरिकेचे प्रतिनिधिगृह आणि सिनेट या दोन्हींवर कोणत्या पक्षाने नियंत्रण मिळवले?
- डेमोक्रॅटिक पक्ष
- रिपब्लिकन पक्ष
- ग्रीन पक्ष
- लिबरटेरियन पक्ष
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. डेमोक्रॅटिक पक्ष — 4-5 नोव्हेंबर रोजीच्या वृत्तांनुसार डेमोक्रॅटिक पक्षाला प्रतिनिधिगृहात बहुमत मिळाले आणि सिनेटवरही त्यांचे नियंत्रण आले.
-
2026 चा बेली गिफर्ड नॉनफिक्शन पुरस्कार कोणत्या पुस्तकाला मिळाला, जे हा पुरस्कार मिळवणारे पहिले प्राचीन-इतिहासविषयक पुस्तक आहे?
- लंडन फॉलिंग
- बाल्डविन: अ लव्ह स्टोरी
- द ग्रेट डिक्टेटर
- अलेक्झांडर: गॉड, किंग, मॅन
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. अलेक्झांडर: गॉड, किंग, मॅन — एडमंड रिचर्डसन यांच्या अलेक्झांडर द ग्रेटच्या चरित्राला 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी 50,000 पौंडांचा पुरस्कार मिळाला.
-
आल्ड्रेई ओंग यांनी 'सेंटिनेल'साठी 2026 चा जेम्स डायसन शाश्वतता पुरस्कार जिंकला; सेंटिनेल कशाचा शोध घेते?
- भूकंपानंतर काँक्रीट इमारतींतील छुपे नुकसान
- शहरातील जलवाहिन्यांतील पाणीगळती
- महामार्गांजवळील वायुप्रदूषण
- विमानाच्या पंखांतील भेगा
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. भूकंपानंतर काँक्रीट इमारतींतील छुपे नुकसान — सेंटिनेल काँक्रीटच्या स्पेसर ब्लॉकचे स्वयं-संवेदक सेन्सरमध्ये रूपांतर करते आणि विद्युत रोधातील बदलातून भेगा दर्शवते.
-
2026 च्या शारजा आंतरराष्ट्रीय पुस्तक मेळ्यात निर्मला लक्ष्मण यांना सर्वोत्कृष्ट आंतरराष्ट्रीय नॉन-फिक्शन पुस्तकाचा पुरस्कार कोणत्या पुस्तकासाठी मिळाला?
- द मर्सी स्टेप
- द तमिळ्स: अ पोर्ट्रेट ऑफ अ कम्युनिटी
- अलेक्झांडर: गॉड, किंग, मॅन
- बाल्डविन: अ लव्ह स्टोरी
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. द तमिळ्स: अ पोर्ट्रेट ऑफ अ कम्युनिटी — अलेफ बुक कंपनीने जानेवारी 2025 मध्ये प्रकाशित केलेले त्यांचे हे पुस्तक तमिळ इतिहास, समाज आणि संस्कृती यांवर आधारित आहे.
-
नासा आणि एनओएएने 48 वर्षांच्या निरीक्षणात 2026 च्या अंटार्क्टिक ओझोन छिद्राला आकारानुसार कितवा क्रमांक दिला?
- सातवा
- तिसरा
- बारावा
- पहिला
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. सातवा — या संस्थांनी 2026 चे छिद्र सातवे सर्वांत मोठे असल्याचे सांगितले आणि अपवादात्मक प्रबळ ध्रुवीय भोवरा हे त्याचे कारण ठरवले.
-
मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेली क्रिटिकल मिनरल प्रक्रिया योजना पात्र गुंतवणुकीवर किती भांडवली अनुदान देते?
- 15 टक्के
- 20 टक्के
- 30 टक्के
- 50 टक्के
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 30 टक्के — 2,814 कोटी रुपयांची कॅपेक्स सपोर्ट योजना पात्र गुंतवणुकीच्या 30 टक्के भांडवली सहाय्य देते.
-
2,814 कोटी रुपयांच्या क्रिटिकल मिनरल प्रक्रिया योजनेतील चार प्रकल्प कोणत्या दोन खनिजांसाठी आहेत?
- कोबाल्ट आणि ग्रेफाइट
- तांबे आणि जस्त
- लिथियम आणि तांबे
- लिथियम आणि निकेल
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. लिथियम आणि निकेल — योजनेत दोन लिथियम आणि दोन निकेल प्रकल्पांना मदत मिळणार असून निकेलचे उप-उत्पादन म्हणून कोबाल्ट मिळतो.
-
नव्या व्यवहार्यता तफावत निधी (व्हीजीएफ) योजनेतील 92 GWh ग्रिड-स्तरीय साठवण क्षमतेपैकी किती पंप्ड-हायड्रो प्रकल्पांसाठी आहे?
- 30 GWh
- 60 GWh
- 92 GWh
- 2 GWh
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 60 GWh — 92 GWh चे विभाजन असे: 60 GWh पंप्ड-हायड्रो, 30 GWh बॅटरी साठवण आणि सुमारे 2 GWh उदयोन्मुख तंत्रज्ञान.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये केंद्रीय मंत्रिमंडळाने मंजूर केलेली व्हिस्टार (VISTAR) योजना कोणते मंत्रालय राबवणार आहे?
- नीती आयोग
- वित्त मंत्रालय
- सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय
- इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय — व्हिस्टार ही सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाची (मोस्पी) केंद्रीय क्षेत्र योजना असून तिच्यासाठी 2030-31 पर्यंत 4,371.1 कोटी रुपयांची तरतूद आहे.
-
4 नोव्हेंबर 2026 च्या मंत्रिमंडळ निर्णयानंतर बलात्कार आणि पोक्सो प्रकरणांसाठीच्या जलदगती विशेष न्यायालय योजनेचा विस्तार किती न्यायालयांपर्यंत होणार आहे?
- 850
- 779
- 1,000
- 900
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 850 — मंत्रिमंडळाने ही योजना आर्थिक वर्ष 2030-31 पर्यंत वाढवली आणि न्यायालयांची संख्या 779 वरून 850 केली.
-
4 नोव्हेंबर 2026 रोजी पृथ्वीच्या वातावरणात परतलेली नासाची नील गेहरेल्स स्विफ्ट वेधशाळा प्रामुख्याने कोणत्या घटनेच्या अभ्यासासाठी बनवली होती?
- सौर ज्वाला
- गॅमा-किरण स्फोट
- कृष्ण पदार्थाची प्रभावळ
- पृथ्वीजवळील लघुग्रह
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. गॅमा-किरण स्फोट — स्विफ्टची रचना विश्वातील सर्वांत शक्तिशाली स्फोट असलेल्या गॅमा-किरण स्फोटांना टिपण्यासाठी आणि त्यांचा अभ्यास करण्यासाठी केली होती; त्यावर तीन दुर्बिणी होत्या.
-
नवी दिल्लीतील 9 व्या असेंब्लीदरम्यान आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीचा 116 वा सदस्य कोणता देश बनला?
- बार्बाडोस
- बहामास
- जमैका
- बेलीझ
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. बहामास — बहामासने 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी सदस्यत्वाचे औपचारिक दस्तऐवज सुपूर्द केले आणि तो ISA चा 116 वा सदस्य बनला.
-
मलबार 2026 साठी योकोसुका येथे पोहोचलेली आयएनएस सह्याद्री ही कोणत्या श्रेणीची फ्रिगेट आहे?
- तलवार श्रेणी
- शिवालिक श्रेणी
- ब्रह्मपुत्रा श्रेणी
- नीलगिरी श्रेणी
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. शिवालिक श्रेणी — आयएनएस सह्याद्री ही पूर्व नौदल ताफ्यातील शिवालिक श्रेणीची (प्रोजेक्ट 17) स्टेल्थ फ्रिगेट आहे.
-
वार्षिक उद्योग सर्वेक्षण कोणते मंत्रालय प्रसिद्ध करते, ज्याच्या 2024-25 च्या निकालात उत्पादन क्षेत्रातील कंपन्यांचे GVA 9.28 टक्क्यांनी वाढल्याचे दिसले?
- वाणिज्य आणि उद्योग मंत्रालय
- नीती आयोग
- वित्त मंत्रालय
- सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालय — ASI सर्वेक्षण MoSPI राबवते आणि त्याने 2024-25 चे निकाल नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीला प्रसिद्ध केले.
-
युनेपच्या 'अडॅप्टेशन गॅप रिपोर्ट 2026' नुसार विकसनशील देशांना 2035 पर्यंत दरवर्षी सुमारे किती अनुकूलन वित्तपुरवठा लागेल?
- 50 अब्ज डॉलर
- 120 अब्ज डॉलर
- 205 अब्ज डॉलर
- 305 अब्ज डॉलर
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 305 अब्ज डॉलर — युनेपच्या अंदाजानुसार 2035 पर्यंत दरवर्षी सुमारे 305 अब्ज डॉलर लागतील; 155 विकसनशील देशांसाठी हा अंदाज 255 ते 328 अब्ज डॉलरच्या श्रेणीत आहे.
-
3 नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यावधी निवडणुकीत अब्दुल एल-सैयद यांनी कोणत्या राज्यातील अमेरिकी सिनेटची जागा जिंकली, ज्यामुळे ते सिनेटवर निवडून आलेले पहिले मुस्लिम ठरल्याचे सांगितले जाते?
- ओहायो
- मिशिगन
- जॉर्जिया
- टेक्सास
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. मिशिगन — डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या एल-सैयद यांनी रिक्त असलेल्या मिशिगन जागेवर रिपब्लिकन पक्षाच्या माइक रॉजर्स यांचा पराभव केला; 4 नोव्हेंबर 2026 च्या पहाटे AP ने निकाल जाहीर केला.
-
स्विफ्ट वेधशाळेला अधिक सुरक्षित कक्षेत नेण्यासाठी 3 जुलै 2026 रोजी प्रक्षेपित झालेले कॅटालिस्ट स्पेसचे कोणते सर्व्हिसिंग यान होते?
- ADRAS
- MEV-1
- ELSA
- LINK
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. LINK — कॅटालिस्टचे 'लिंक' यान स्विफ्टला वरच्या कक्षेत नेणार होते, मात्र त्यात दिशा नियंत्रणातील बिघाड झाला आणि नासाने 19 ऑगस्ट रोजी ते पकडण्याचा प्रयत्न केला जाणार नाही असे सांगितले.
-
उत्तर कोरियाने 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी सोंडोक परिसरातून कशाची चाचणी घेतल्याचे सांगितले?
- आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
- नव्याने रचना केलेली हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणाली
- पाणबुडीवरून डागले जाणारे बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
- हायपरसॉनिक ग्लाइड व्हेईकल
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. नव्याने रचना केलेली हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणाली — सरकारी माध्यमांनुसार क्षेपणास्त्र प्रशासनाने नव्याने रचना केलेल्या प्रगत हवाई संरक्षण क्षेपणास्त्र प्रणालीची चाचणी घेतली, तसेच क्रूझ क्षेपणास्त्राचा मारक क्षमता सराव केला.
-
ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताचा HSBC सेवा PMI किती होता?
- 54.7
- 55.2
- 55.8
- 56.2
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 55.8 — सेवा PMI सप्टेंबरच्या 55.2 वरून 55.8 वर पोहोचला, जो चार महिन्यांतील उच्चांक आहे; 56.2 हा संमिश्र PMI चा आकडा होता.
-
नोव्हेंबर 2026 मधील केरळम ठराव कोणत्या समितीच्या अध्यक्षांच्या परिषदेत संमत झाला?
- अंदाज समिती
- सार्वजनिक उपक्रम समिती
- विशेषाधिकार समिती
- लोकलेखा समिती
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. लोकलेखा समिती — लोकलेखा समितीचे अध्यक्ष 3-4 नोव्हेंबर 2026 रोजी तिरुवनंतपुरम येथे जमले आणि त्यांनी केरळम ठराव संमत केला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये सुरू झालेले वयो सन्मान राष्ट्रीय अभियान कोणत्या योजनेअंतर्गत चालते?
- अटल वयो अभ्युदय योजना
- आयुष्मान भारत PM-JAY
- राष्ट्रीय सामाजिक सहाय्य कार्यक्रम
- PM सूर्य घर
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. अटल वयो अभ्युदय योजना — सामाजिक न्याय मंत्रालयाने ज्येष्ठ नागरिकांसाठीच्या अटल वयो अभ्युदय योजनेअंतर्गत राष्ट्रीय आंतरपिढी बंध मोहीम सुरू केली.
-
4 नोव्हेंबर 2026 रोजी स्थापन झालेल्या RBI च्या वित्तीय बाजारांसाठीच्या तांत्रिक सल्लागार समितीचे अध्यक्ष कोण आहेत?
- RBI चे गव्हर्नर
- वित्तीय बाजार नियमन विभागाचे प्रभारी उपगव्हर्नर
- SEBI चे अध्यक्ष
- वित्त सचिव
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. वित्तीय बाजार नियमन विभागाचे प्रभारी उपगव्हर्नर — वित्तीय बाजार नियमन विभागाचे प्रभारी उपगव्हर्नर रोहित जैन या समितीचे अध्यक्ष आहेत.
-
परचेसिंग मॅनेजर्स इंडेक्समध्ये (PMI) 50 पेक्षा जास्त आकडा काय दर्शवतो?
- आकुंचन
- कोणताही बदल नाही
- विस्तार
- वाढती महागाई
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. विस्तार — PMI 50 पेक्षा जास्त असल्यास क्षेत्राचा विस्तार होत असतो आणि 50 पेक्षा कमी असल्यास आकुंचन होत असते; ऑक्टोबर 2026 मध्ये भारताचा सेवा PMI 55.8 होता.
-
मलबार नौदल सराव भारत-अमेरिका द्विपक्षीय सराव म्हणून कोणत्या वर्षी सुरू झाला?
- 1992
- 1998
- 2007
- 2015
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. 1992 — मलबार 1992 मध्ये सुरू झाला; जपान 2015 मध्ये कायम सहभागी झाला आणि ऑस्ट्रेलिया 2020 मध्ये पुन्हा सहभागी झाला.
-
हायड्रोफ्लुरोकार्बन (HFC) टप्प्याटप्प्याने कमी करण्याचे उद्दिष्ट असलेली माँट्रिअल प्रोटोकॉलमधील 2016 ची सुधारणा कोणती?
- बीजिंग सुधारणा
- लंडन सुधारणा
- किगाली सुधारणा
- कोपनहेगन सुधारणा
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. किगाली सुधारणा — किगाली सुधारणा (2016) प्रभावी हरितगृह वायू असलेल्या HFC ना लक्ष्य करते; ती 1 जानेवारी 2019 रोजी अमलात आली.
-
IndiaTech.org आणि कन्झ्युमर व्हॉइस यांनी जाहीर केलेल्या भारताच्या पहिल्या वाहन मालकी सुलभता निर्देशांकात (EVOI) 2026 कोणते राज्य अव्वल ठरले?
- केरळ
- तमिळनाडू
- आंध्र प्रदेश
- कर्नाटक
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. आंध्र प्रदेश — आंध्र प्रदेशला 10 पैकी 5.91 गुण मिळाले, त्यांच्या बायोमेट्रिक-आधारित मालकी हस्तांतरण प्रणालीचा त्यात वाटा आहे; केरळ 5.74 गुणांसह दुसरे होते.
-
वाहन मालकी सुलभता निर्देशांक 2026 मध्ये 2.47 गुणांसह 15 राज्यांमध्ये शेवटच्या स्थानी कोणते राज्य राहिले?
- बिहार
- उत्तर प्रदेश
- पश्चिम बंगाल
- हरियाणा
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. उत्तर प्रदेश — उत्तर प्रदेशला 2.47 गुण मिळाले, जे बिहार (2.51) आणि पश्चिम बंगाल (2.56) यांच्यापेक्षा कमी आहेत.
-
पंचायत निवडणुकांसाठी दोन-अपत्य नियम कायम ठेवणारा कोणता 2003 चा निकाल सर्वोच्च न्यायालयाने नोव्हेंबर 2026 मध्ये मोठ्या खंडपीठाकडे पाठवला?
- केशवानंद भारती विरुद्ध केरळ राज्य
- जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य
- श्रेया सिंघल विरुद्ध भारत सरकार
- इंद्रा साहनी विरुद्ध भारत सरकार
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य — जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य (2003) या निकालाने हरियाणा पंचायती राज कायदा, 1994 च्या कलम 175(1)(q) ला वैध ठरवले आणि तो 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी पुनर्विचारासाठी पाठवला गेला.
-
राज्य विधिमंडळाला पंचायत सदस्यत्वासाठी अपात्रता ठरवण्याची परवानगी देणारे संविधानाचे कोणते कलम आहे?
- कलम 40
- कलम 243A
- कलम 243D
- कलम 243F
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. कलम 243F — कलम 243F पंचायत सदस्यत्वाच्या अपात्रता नमूद करते आणि राज्य कायद्यांना त्यात भर घालू देते; त्यामुळेच दोन-अपत्य नियम लागू होतो.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये राष्ट्रीय महत्त्वाचे स्थळ घोषित झालेला राणीवास टेकाड बिहारमधील कोणत्या स्तूपाजवळ आहे?
- वैशाली स्तूप
- केसरिया स्तूप
- सांची स्तूप
- नालंदा स्तूप
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. केसरिया स्तूप — राणीवास टेकाड पूर्व चंपारणमधील केसरिया येथे केसरिया स्तूपाजवळ आहे, जो सुमारे 104 फूट उंच आहे.
-
2026 मधील भारत-अमेरिका टायगर ट्रायम्फ सरावाच्या पाचव्या आवृत्तीत प्रथमच कोणते नागरी आपत्ती प्रतिसाद दल सहभागी झाले?
- भारतीय तटरक्षक दल
- राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल
- केंद्रीय राखीव पोलीस दल
- सीमा सुरक्षा दल
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. राष्ट्रीय आपत्ती प्रतिसाद दल — विशाखापट्टणम येथील मेरिटाइम वॉरफेअर सेंटरमध्ये झालेल्या टायगर ट्रायम्फ 2026 मध्ये एनडीआरएफ सहभागी झाले, त्यामुळे त्रिसेवा सरावात एका नागरी संस्थेची भर पडली.
-
भारतीय निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केल्यानुसार, विशेष सखोल पुनरीक्षणादरम्यान प्रारूप यादीतून नाव वगळले गेलेले, यापूर्वी नोंदणी झालेले मतदार कोणता फॉर्म भरू शकतात, ज्यामुळे ती खोटी घोषणा ठरणार नाही?
- फॉर्म 6
- फॉर्म 7
- फॉर्म 8
- फॉर्म 6B
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. फॉर्म 6 — फॉर्म 6 हा मतदार यादीत नाव समाविष्ट करण्याचा अर्ज आहे; तो भरल्यास लोकप्रतिनिधित्व कायदा, 1950 च्या कलम 31 अन्वये कारवाई होणार नाही, असे आयोगाने म्हटले आहे.
-
केंद्र सरकारने जानेवारी 2027 पर्यंत मुदतवाढ दिलेल्या परीक्षा सुधारणांसाठीच्या उच्चाधिकार कृती दलाचे अध्यक्ष कोण?
- के. राधाकृष्णन
- एस. सोमनाथ
- अनिता करवाल
- नंदन नीलेकणी
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. नंदन नीलेकणी — इन्फोसिसचे सहसंस्थापक नंदन नीलेकणी हे पंतप्रधानांनी 26 जुलै 2026 रोजी जाहीर केलेल्या सहा सदस्यीय कृती दलाचे अध्यक्ष आहेत.
-
राजनाथ सिंह यांनी जैसलमेर येथे पुन्हा सांगितल्यानुसार, 2029 पर्यंतची भारताची संरक्षण उत्पादन आणि संरक्षण निर्यातीची उद्दिष्टे काय आहेत?
- 2 लाख कोटी रुपये आणि 25,000 कोटी रुपये
- 3 लाख कोटी रुपये आणि 50,000 कोटी रुपये
- 5 लाख कोटी रुपये आणि 75,000 कोटी रुपये
- 3 लाख कोटी रुपये आणि 1 लाख कोटी रुपये
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 3 लाख कोटी रुपये आणि 50,000 कोटी रुपये — 2029 पर्यंत 3 लाख कोटी रुपयांचे संरक्षण उत्पादन आणि 50,000 कोटी रुपयांची निर्यात, अशी ही उद्दिष्टे आहेत.
-
भारत न्याय्य हवामान कृतीसाठी आग्रह धरणार असलेली सीओपी31 परिषद तुर्कीयेतील कोणत्या शहरात होणार आहे?
- इस्तंबूल
- अंकारा
- अंताल्या
- इझमिर
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. अंताल्या — तुर्कीये 9 नोव्हेंबर 2026 पासून अंताल्या येथे सीओपी31 चे यजमानपद भूषवत असून वाटाघाटींचे नेतृत्व ऑस्ट्रेलिया करत आहे.
-
3 नोव्हेंबर 2026 रोजी दक्षिण आंध्र प्रदेशच्या किनाऱ्यावर धडकलेल्या मुरासू चक्रीवादळाला कोणत्या देशाने नाव दिले?
- थायलंड
- बांगलादेश
- श्रीलंका
- भारत
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. भारत — उत्तर हिंद महासागरातील चक्रीवादळांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या 13 सदस्य देशांच्या यादीतून 'मुरासू' (म्हणजे ढोल) हे नाव भारताने सुचवले होते.
-
शक्तिशाली सौर उद्रेक अंतराळात असमान पद्धतीने पसरतात, हे शोधण्यास आदित्य-एल1 चे कोणते पेलोड उपयुक्त ठरले?
- सूट
- व्हीईएलसी
- अॅस्पेक्स
- सोलेक्स
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. व्हीईएलसी — आदित्य-एल1 च्या सात पेलोडांपैकी एक असलेल्या व्हिजिबल एमिशन लाइन कोरोनाग्राफ (व्हीईएलसी) कडून ही माहिती मिळाली.
-
भारतातील 18 अधिसूचित जीवावरण राखीव क्षेत्रांपैकी किती क्षेत्रे युनेस्कोच्या जागतिक जीवावरण राखीव क्षेत्र जाळ्यात समाविष्ट आहेत?
- 10
- 11
- 12
- 13
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 13 — युनेस्कोच्या जाळ्यात 13 क्षेत्रे आहेत; सप्टेंबर 2025 मध्ये हिमाचल प्रदेशातील शीत वाळवंटाचा (कोल्ड डेझर्ट) त्यात नुकताच समावेश झाला.
-
व्हॉयेजर 1 पृथ्वीपासून एक प्रकाश-दिवस अंतरावर कोणत्या तारखेला पोहोचेल, असा अंदाज आहे?
- 5 सप्टेंबर 2026
- 18 नोव्हेंबर 2026
- 25 ऑगस्ट 2026
- 1 जानेवारी 2027
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 18 नोव्हेंबर 2026 — नासाच्या अंदाजानुसार 18 नोव्हेंबर 2026 रोजी 10:16 यूटीसी वाजता व्हॉयेजर 1 पृथ्वीपासून एक प्रकाश-दिवस (सुमारे 25.9 अब्ज किमी) अंतरावर असेल.
-
ब्युप्लुरम ओस्लाएन्से ही नवी वनस्पती प्रजाती उत्तराखंडमधील कोणत्या संरक्षित क्षेत्रात आढळली?
- व्हॅली ऑफ फ्लॉवर्स राष्ट्रीय उद्यान
- गोविंद पशु विहार राष्ट्रीय उद्यान आणि अभयारण्य
- राजाजी राष्ट्रीय उद्यान
- कॉर्बेट व्याघ्र प्रकल्प
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. गोविंद पशु विहार राष्ट्रीय उद्यान आणि अभयारण्य — भारतीय वनस्पती सर्वेक्षण विभागाच्या वनस्पतिशास्त्रज्ञांना ती गोविंद पशु विहारमध्ये सुमारे 2,550 मीटर उंचीवर आढळली; तिला अतिसंकटग्रस्त श्रेणीत ठेवले आहे.
-
3 नोव्हेंबर 2026 च्या मध्यावधी निवडणुकीत अमेरिकी प्रतिनिधिगृहाच्या किती जागांसाठी निवडणूक झाली?
- 100
- 270
- 435
- 538
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 435 — प्रतिनिधिगृहाच्या मतदानाधिकार असलेल्या सर्व 435 जागांची निवडणूक दर दोन वर्षांनी होते, तसेच सिनेटच्या सुमारे एक तृतीयांश जागांचीही.
-
3 नोव्हेंबर 2026 च्या अमेरिकी निवडणुकीत ओहायोच्या गव्हर्नरपदासाठी चुरशीच्या लढतीत असलेले भारतीय वंशाचे अमेरिकी उमेदवार कोण?
- विवेक रामास्वामी
- काश पटेल
- निक्की हेली
- बॉबी जिंदाल
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. विवेक रामास्वामी — विवेक रामास्वामी हे डेमोक्रॅटिक पक्षाच्या उमेदवार एमी अॅक्टन यांच्याविरुद्ध लढत होते.
-
गरुड शक्ती हा विशेष दलांचा सराव भारत आणि कोणत्या देशादरम्यान होतो?
- मलेशिया
- इंडोनेशिया
- थायलंड
- व्हिएतनाम
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. इंडोनेशिया — गरुड शक्ती हा भारत-इंडोनेशिया विशेष दलांचा सराव असून त्याचा 2026 चा पडताळणी टप्पा पूर्व जावा येथे पार पडला.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये इंडियाएआय मिशन अंतर्गत जारी झालेले 26.3 अब्ज पॅरामीटरचे 'ईकेए-1' मॉडेल कोणत्या कंपनीने विकसित केले?
- झेंटेईक्यू
- सर्वम एआय
- सोकेट लॅब्स
- भारतजेन
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. सोकेट लॅब्स — 'ईकेए-1' सोकेट लॅब्स टेक्नॉलॉजी अँड रिसर्चने तयार केले, तर 'धीर 2B' आणि 'धीर 5B' ही मॉडेल्स झेंटेईक्यूने तयार केली.
-
नीती आयोगाच्या इंडिया सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी स्कोअरबोर्डमध्ये (2024-25 ची आकडेवारी) संशोधन प्रकाशनांत कोणते राज्य पहिल्या क्रमांकावर आहे?
- महाराष्ट्र
- उत्तर प्रदेश
- कर्नाटक
- तमिळनाडू
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. तमिळनाडू — तमिळनाडू 44,611 संशोधन प्रकाशनांसह आघाडीवर असून उत्तर प्रदेश आणि महाराष्ट्र त्यानंतर येतात.
-
क्यूएस आशिया विद्यापीठ क्रमवारी 2027 मध्ये 66 व्या स्थानासह भारतातील कोणती संस्था सर्वोच्च ठरली?
- आयआयटी दिल्ली
- आयआयएससी बेंगळुरू
- आयआयटी मुंबई
- आयआयटी मद्रास
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. आयआयटी दिल्ली — आयआयटी दिल्ली ही भारतातील अव्वल संस्था ठरली; त्यानंतर आयआयएससी बेंगळुरू (79 वे) आणि आयआयटी मुंबई (83 वे) यांचा क्रमांक लागला.
-
प्रवाळ भित्तींच्या पहिल्या जागतिक आययूसीएन रेड लिस्ट ऑफ इकोसिस्टम्स मूल्यांकनातील दक्षिण आशिया प्रादेशिक अहवालाचे सहलेखन कोणत्या भारतीय संस्थेने केले?
- भारतीय वन्यजीव संस्था
- भारतीय वनस्पतिशास्त्र सर्वेक्षण
- राष्ट्रीय समुद्रविज्ञान संस्था
- भारतीय प्राणिशास्त्र सर्वेक्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. भारतीय प्राणिशास्त्र सर्वेक्षण — भारतीय प्राणिशास्त्र सर्वेक्षणाच्या शास्त्रज्ञांनी दक्षिण आशिया अहवालासाठी क्षेत्रीय सर्वेक्षणे, भित्तींचे नकाशे आणि प्रवाळांचे वर्गीकरणशास्त्र यांचे योगदान दिले.
-
अपेक्षित सागरी उष्णता ताण गृहीत धरल्यास दक्षिण आशियातील 13 प्रवाळ भित्ती परिसंस्था क्षेत्रांपैकी किती 'अतिसंकटग्रस्त' ठरतात?
- सर्व 13
- फक्त 4
- फक्त 7
- फक्त 2
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. सर्व 13 — आययूसीएन मूल्यांकनानुसार पुढील 50 वर्षांची तापमानवाढ गृहीत धरल्यास दक्षिण आशियातील सर्व 13 क्षेत्रे अतिसंकटग्रस्त ठरतात.
-
मुथुस्वामी दीक्षितर यांच्या 250 व्या जयंतीनिमित्त काढलेल्या 250 रुपयांच्या स्मारक नाण्यात 50 टक्के कोणता धातू आहे?
- तांबे
- निकेल
- चांदी
- जस्त
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. चांदी — 35 ग्रॅमच्या या नाण्यात 50 टक्के चांदी, 40 टक्के तांबे, 5 टक्के निकेल आणि 5 टक्के जस्त असून ते मुंबईतील इंडिया गव्हर्नमेंट मिंटमध्ये तयार झाले.
-
मुथुस्वामी दीक्षितर हे त्यागराज आणि आणखी कोणत्या संगीतकारासोबत कर्नाटक संगीतातील त्रिमूर्तीमध्ये येतात?
- पुरंदर दास
- श्यामा शास्त्री
- स्वाती तिरुनाळ
- अन्नमाचार्य
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. श्यामा शास्त्री — कर्नाटक संगीताची त्रिमूर्ती म्हणजे त्यागराज, मुथुस्वामी दीक्षितर आणि श्यामा शास्त्री; दीक्षितर आपल्या रचनांवर 'गुरुगुह' ही मुद्रा वापरत.
-
खासगी कार आणि दुचाकींसाठी आयआरडीएआयची चार स्तरीय मोटार विमा रचना कोणत्या तारखेपासून लागू होणार आहे?
- 1 जानेवारी 2027
- 1 एप्रिल 2027
- 15 नोव्हेंबर 2026
- 15 डिसेंबर 2026
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 15 डिसेंबर 2026 — आयआरडीएआयच्या परिपत्रकानुसार चार स्तरीय रचना आणि प्रमाणित शब्दरचना 15 डिसेंबर 2026 पासून लागू होतील.
-
आयआरडीएआयच्या चार स्तरीय मोटार विमा रचनेत मालक-विमाधारकासाठी कोणते संरक्षण बंधनकारक आहे?
- वैयक्तिक अपघात संरक्षण
- स्वतःच्या वाहनाच्या नुकसानीचे संरक्षण
- मागे बसणाऱ्या प्रवाशांप्रति कायदेशीर जबाबदारी
- रस्त्यावरील मदत संरक्षण
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. वैयक्तिक अपघात संरक्षण — तृतीय पक्ष जबाबदारी आणि मालक-विमाधारकासाठी वैयक्तिक अपघात संरक्षण बंधनकारक आहे; उर्वरित दोन भाग ऐच्छिक आहेत.
-
स्पॅनिश भाषेतील साहित्यातील सर्वोच्च सन्मान असलेला 2026 चा सर्व्हान्टेस पुरस्कार कोणाला मिळाला?
- क्रिस्टिना फर्नांडेझ क्युबास
- गोन्सालो सेलोरियो
- एलेना पोनियाटोव्स्का
- मारिओ वर्गास योसा
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. क्रिस्टिना फर्नांडेझ क्युबास — स्पॅनिश लेखिका क्रिस्टिना फर्नांडेझ क्युबास यांची 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी विजेत्या म्हणून घोषणा झाली; 2025 मध्ये गोन्सालो सेलोरियो यांना हा पुरस्कार मिळाला होता.
-
सर्व्हान्टेस पुरस्कारासोबत किती रकमेचे पारितोषिक दिले जाते?
- 25,000 युरो
- 50,000 युरो
- 100,000 युरो
- 125,000 युरो
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 125,000 युरो — स्पेनच्या संस्कृती मंत्रालयाने 1975 मध्ये सुरू केलेल्या सर्व्हान्टेस पुरस्कारासोबत 125,000 युरोचे पारितोषिक मिळते.
-
कॉलिन्स डिक्शनरीने 2026 साठी कोणत्या शब्दाची वर्ड ऑफ द इयर म्हणून निवड केली?
- ब्रॅट
- मॉगिंग
- वायब कोडिंग
- क्लँकर
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. मॉगिंग — कॉलिन्सने 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी एखाद्याला झाकोळून टाकण्याच्या अर्थाचा स्लँग शब्द 'मॉगिंग' निवडला; 2024 चा विजेता 'ब्रॅट' आणि 2025 चा 'वायब कोडिंग' होता.
-
नवी दिल्लीत 3 ते 5 नोव्हेंबर दरम्यान झालेल्या इंडो-पॅसिफिक रीजनल डायलॉग 2026 चा विषय कोणता होता?
- सागरी सुरक्षा आणि ब्लू इकॉनॉमी
- इंडो-पॅसिफिकमधील विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि शैक्षणिक सहकार्य
- प्रादेशिक क्षमता उभारणी आणि सामर्थ्यवृद्धी
- महासागर प्रशासन आणि हवामान वित्त
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. इंडो-पॅसिफिकमधील विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि शैक्षणिक सहकार्य — नौदलाने नॅशनल मेरिटाइम फाउंडेशनच्या सहकार्याने आयोजित केलेल्या या संवादाचा विषय विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि शैक्षणिक सहकार्य हा होता.
-
2026 च्या ASK प्रायव्हेट वेल्थ हुरुन इंडिया गझेल इंडेक्समध्ये गझेल्सच्या संख्येनुसार भारत जागतिक क्रमवारीत कोणत्या स्थानावर आहे?
- दुसऱ्या
- तिसऱ्या
- चौथ्या
- पाचव्या
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. तिसऱ्या — भारतात 51 गझेल्स आहेत, ही संख्या 47 वरून वाढली असून भारत अमेरिका (302) आणि चीन (278) यांच्यानंतर तिसऱ्या स्थानी आहे.
-
IMD च्या वर्गीकरणानुसार तीव्र चक्रीवादळात कमाल सततचा वाऱ्याचा वेग किती असतो?
- 34-47 नॉट
- 48-63 नॉट
- 64-89 नॉट
- 90-119 नॉट
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 48-63 नॉट — तीव्र चक्रीवादळ म्हणजे 48-63 नॉट (89-117 किमी/तास); 34-47 नॉट म्हणजे चक्रीवादळ आणि 64-89 नॉट म्हणजे अतितीव्र चक्रीवादळ.
-
एकाच दिवसात 108 स्तूप उभारण्यात आलेले गेलेफू माइंडफुलनेस सिटी कोणत्या देशात आहे?
- नेपाळ
- श्रीलंका
- भूतान
- म्यानमार
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. भूतान — गेलेफू माइंडफुलनेस सिटी हा दक्षिण भूतानमधील विशेष प्रशासकीय प्रदेश असून तो आसामच्या सीमेजवळ आहे.
-
अमेरिकी सिनेटच्या सदस्याचा कार्यकाळ किती असतो?
- दोन वर्षे
- चार वर्षे
- सहा वर्षे
- आठ वर्षे
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. सहा वर्षे — सिनेटर सहा वर्षांसाठी निवडले जातात आणि दर दोन वर्षांनी सुमारे एक-तृतीयांश जागांची निवडणूक होते; प्रतिनिधिगृहाच्या सदस्यांचा कार्यकाळ दोन वर्षांचा असतो.
-
मुथुस्वामी दीक्षितार यांनी आपल्या रचनांमध्ये कोणती नाममुद्रा वापरली?
- गुरुगुह
- श्यामकृष्ण
- वेंकटेश
- क्षेत्रय्या
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. गुरुगुह — दीक्षितार यांनी आपल्या कृतींवर “गुरुगुह” अशी नाममुद्रा वापरली; श्यामा शास्त्री यांनी “श्यामकृष्ण” वापरली.
-
1816 मधील कोणत्या कराराने काली (महाकाली) नदीला नेपाळची पश्चिम सीमा ठरवले?
- सुगौलीचा तह
- बसीनचा तह
- अमृतसरचा तह
- यांदाबूचा तह
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. सुगौलीचा तह — सुगौलीच्या तहाने 1814-16 चे इंग्रज-नेपाळ युद्ध संपले आणि तो कालापानी वादाच्या केंद्रस्थानी आहे.
-
पेटंट कायदा, 1970 चे कोणते कलम ‘एव्हरग्रीनिंग’ रोखण्यासाठी ज्ञात पदार्थांच्या नव्या रूपांवरील पेटंटवर निर्बंध घालते?
- कलम 3(e)
- कलम 25(1)
- कलम 3(d)
- कलम 3(i)
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. कलम 3(d) — कलम 3(d) ज्ञात पदार्थांच्या नव्या रूपांना, ते लक्षणीयरीत्या वाढलेली परिणामकारकता दाखवत नसतील तर, पेटंट देण्यास मनाई करते.
-
गृह मंत्रालयाने 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी दिलेल्या माहितीनुसार देशात आता किती परदेशी नागरिक प्रादेशिक नोंदणी कार्यालये (एफआरआरओ) आहेत?
- 12
- 16
- 20
- 24
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 20 — जयपूर, चंडीगड, गुवाहाटी, आयझॉल आणि अमरावती येथील नव्या कार्यालयांसह आणि आणखी तीन अधिसूचित कार्यालयांमुळे ही संख्या 20 झाली आहे.
-
स्थलांतर आणि परदेशी नागरिकांविषयीचे आधीचे चार कायदे एकत्र करणाऱ्या कोणत्या कायद्यानुसार एफआरआरओ इमिग्रेशन ब्युरोला साहाय्य करतात?
- परदेशी नागरिक कायदा, 1946
- नागरिकत्व कायदा, 1955
- पारपत्र कायदा, 1967
- स्थलांतर आणि परदेशी नागरिक कायदा, 2025
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. स्थलांतर आणि परदेशी नागरिक कायदा, 2025 — स्थलांतर आणि परदेशी नागरिक कायदा, 2025 ने चार जुने कायदे एकत्र केले असून इमिग्रेशन ब्युरोला साहाय्य करण्यासाठी एफआरआरओची तरतूद त्यात आहे.
-
30 नोव्हेंबर 2026 पर्यंत चालणाऱ्या 'खेत बचाओ अभियान - रब्बी 2026' या मृदा आरोग्य मोहिमेचे घोषवाक्य कोणते?
- हर खेत को पानी
- स्वस्थ धरा, समृद्ध किसान
- पर ड्रॉप मोअर क्रॉप
- मिट्टी बचाओ, देश बचाओ
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. स्वस्थ धरा, समृद्ध किसान — रब्बी 2026 मोहीम 'स्वस्थ धरा, समृद्ध किसान' या घोषवाक्याखाली राबवली जात असून ती खतांच्या संतुलित वापराला प्रोत्साहन देते.
-
दिवाळी 2026 साठी सर्वोच्च न्यायालयाने दिल्ली-एनसीआरमध्ये परवानगी दिलेल्या ग्रीन फटाक्यांचे प्रमाणीकरण कोणती संस्था करते?
- सीएसआयआर-नीरी
- केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ
- भारतीय मानक ब्युरो
- हवा गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोग
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. सीएसआयआर-नीरी — नागपूरच्या सीएसआयआर-नीरीने मान्यता देऊन यादीत समाविष्ट केलेलेच ग्रीन फटाके तयार करता व विकता येतात आणि उत्पादकांना पेसो परवानाही आवश्यक असतो.
-
2 नोव्हेंबर 2026 रोजी दिल्ली-एनसीआरमध्ये लागू झालेला ग्रॅपचा दुसरा टप्पा एक्यूआय कोणत्या मर्यादेत असताना लागू होतो?
- 201-300
- 301-400
- 401-450
- 450 हून अधिक
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 301-400 — दुसरा टप्पा 'अतिशय वाईट' हवेसाठी (एक्यूआय 301-400) असतो; दिल्लीचा एक्यूआय 324 वर पोहोचला होता.
-
2 नोव्हेंबर 2026 रोजी जाहीर झालेला ऑक्टोबर 2026 चा अंतिम एचएसबीसी इंडिया मॅन्युफॅक्चरिंग पीएमआय किती होता?
- 55.1
- 54.9
- 56.2
- 54.7
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 54.7 — अंतिम पीएमआय 54.7 होता; तो सप्टेंबरमधील 55.1 आणि 54.9 या प्राथमिक अंदाजापेक्षा कमी असला तरी विस्ताराच्या पातळीवरच राहिला.
-
2 नोव्हेंबर 2026 रोजी भारत रिन्युएबल एनर्जी समिटमध्ये पंतप्रधान मोदी यांनी सांगितल्यानुसार आता सुमारे किती सरकारी इमारतींमध्ये सौरऊर्जेचा वापर होतो?
- 14,000
- 24,000
- 64,000
- 44,000
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 44,000 — 44,000 हून अधिक सरकारी इमारती सौरऊर्जा वापरत असून त्यामुळे दरवर्षी सुमारे 700 कोटी रुपयांची बचत होते, असे मोदी यांनी सांगितले.
-
ऑक्टोबर 2026 मध्ये झारखंडमधील कोणत्या कोळसा खाणीला खाण सुरू करण्याची परवानगी मिळाल्याने कार्यरत कॅप्टिव्ह आणि व्यावसायिक कोळसा खाणींची संख्या 87 झाली?
- लोहारी
- पाकरी बरवाडीह
- गेवरा
- कुसमुंडा
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. लोहारी — अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या झारखंडमधील लोहारी खाणीला ऑक्टोबर 2026 मध्ये खाण सुरू करण्याची परवानगी मिळाली.
-
प्रधानमंत्री मत्स्य संपदा योजनेअंतर्गत अधिसूचित झालेला देशातील पहिला सेंद्रिय मत्स्यव्यवसाय क्लस्टर सिक्कीमच्या कोणत्या जिल्ह्यात आहे?
- मंगन
- पाकयोंग
- सोरेंग
- ग्यालशिंग
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. सोरेंग — सोरेंग हा पीएमएमएसवाय अंतर्गत देशातील पहिला सेंद्रिय मत्स्यव्यवसाय क्लस्टर असून तेथे कार्प आणि ट्राउट माशांच्या रसायनमुक्त पालनावर भर दिला जातो.
-
2 नोव्हेंबर 2026 रोजी संरक्षण मंत्रालयाने आठ नेक्स्ट जनरेशन कॉर्व्हेट बांधण्यासाठी कोणत्या दोन जहाजबांधणी कंपन्यांशी करार केले?
- जीआरएसई आणि गोवा शिपयार्ड
- माझगाव डॉक आणि कोचीन शिपयार्ड
- हिंदुस्तान शिपयार्ड आणि जीआरएसई
- कोचीन शिपयार्ड आणि गोवा शिपयार्ड
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. जीआरएसई आणि गोवा शिपयार्ड — कोलकात्याची जीआरएसई पाच कॉर्व्हेट, तर गोवा शिपयार्ड लिमिटेड तीन कॉर्व्हेट बांधणार आहे.
-
2 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या सुमारे 53,866 कोटी रुपयांच्या करारांतर्गत भारतीय नौदलासाठी किती नेक्स्ट जनरेशन कॉर्व्हेट बांधल्या जाणार आहेत?
- चार
- सहा
- आठ
- बारा
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. आठ — या करारांनुसार आठ कॉर्व्हेट बांधल्या जाणार असून त्यापैकी पाच जीआरएसई आणि तीन गोवा शिपयार्ड बांधणार आहे.
-
राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल यांनी 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी हनोई येथे उपपंतप्रधान आणि संरक्षणमंत्री अशी दोन्ही पदे सांभाळणाऱ्या व्हिएतनामच्या कोणत्या नेत्याशी चर्चा केली?
- ले होआई चुंग
- फान व्हान जियांग
- लुओंग ताम क्वांग
- तो लाम
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. फान व्हान जियांग — जनरल फान व्हान जियांग हे व्हिएतनामचे उपपंतप्रधान आणि संरक्षणमंत्री असून डोभाल यांनी त्यांच्यासोबत संरक्षण सहकार्याचा आढावा घेतला.
-
राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार डोभाल यांच्या हनोई दौऱ्यात चर्चिलेल्या टप्प्यानुसार 2027 मध्ये भारत-व्हिएतनाम राजनैतिक संबंधांना किती वर्षे पूर्ण होतील?
- 50 वर्षे
- 60 वर्षे
- 45 वर्षे
- 55 वर्षे
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 55 वर्षे — डोभाल आणि परराष्ट्रमंत्री ले होआई चुंग यांनी 2027 मध्ये राजनैतिक संबंधांचा 55 वा वर्धापन दिन साजरा करण्याच्या योजनांवर चर्चा केली.
-
भारत-नेपाळ खुली सीमा भारताच्या किती राज्यांना लागून आहे?
- तीन
- चार
- पाच
- सहा
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. पाच — सुमारे 1,751 किमी लांबीची ही सीमा उत्तराखंड, उत्तर प्रदेश, बिहार, पश्चिम बंगाल आणि सिक्कीम या राज्यांना लागून आहे.
-
सध्या पृथ्वीच्या वातावरणात परतणार असलेली नासाची नील गेहरेल्स स्विफ्ट वेधशाळा कोणत्या वर्षी प्रक्षेपित झाली होती?
- 1999
- 2004
- 2009
- 2013
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. 2004 — स्विफ्ट 20 नोव्हेंबर 2004 रोजी गॅमा-किरण स्फोटांच्या अभ्यासासाठी प्रक्षेपित झाली; तिच्या आगामी पुनर्प्रवेशाची घोषणा नासाने 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी केली.
-
2 नोव्हेंबर रोजी पाळल्या जाणाऱ्या पत्रकारांविरुद्धच्या गुन्ह्यांतील दंडमुक्ती समाप्त करण्याच्या आंतरराष्ट्रीय दिनाची 2026 ची संकल्पना कोणती होती?
- डिजिटल युगात प्रसारमाध्यम स्वातंत्र्य
- प्रत्येक आवाजासाठी सुरक्षित वार्तांकन
- धोके बदलतात, दंडमुक्ती कायम
- भयाविना सत्य
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. धोके बदलतात, दंडमुक्ती कायम — 2026 ची संकल्पना “धोके बदलतात, दंडमुक्ती कायम” अशी होती आणि या दिनासाठी युनेस्को ही संयुक्त राष्ट्रांची प्रमुख संस्था आहे.
-
कोळसा मंत्रालयाचे 2024-25 चे स्टार रेटिंग पुरस्कार, ज्यांत 50 पंचतारांकित खाणींचा गौरव झाला, 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोणत्या शहरात प्रदान करण्यात आले?
- रायपूर
- धनबाद
- नागपूर
- भुवनेश्वर
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. रायपूर — हा समारंभ छत्तीसगडची राजधानी रायपूर येथे झाला, जेथे SECL ने पाच खाणींसाठी पंचतारांकित मानांकन मिळवले.
-
अमेरिकी नौदलाच्या CARAT सराव मालिकेच्या नावातील अक्षरांचा पूर्ण अर्थ काय?
- कंबाइंड एअर अँड रेस्क्यू ट्रेनिंग
- कोस्टल अलायन्स फॉर रीजनल ट्रेनिंग
- कोऑपरेटिव्ह आर्म्ड रिस्पॉन्स टॅक्टिक्स
- कोऑपरेशन अफ्लोट रेडिनेस अँड ट्रेनिंग
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. कोऑपरेशन अफ्लोट रेडिनेस अँड ट्रेनिंग — CARAT म्हणजे कोऑपरेशन अफ्लोट रेडिनेस अँड ट्रेनिंग; CARAT बांगलादेश 2026 चट्टोग्राम येथे 2 ते 6 नोव्हेंबर दरम्यान झाला.
-
1 नोव्हेंबर 2026 पासून सीआयएसएफने आपल्या प्रादेशिक कमांडऐवजी कोणत्या प्रकारची रचना स्वीकारली?
- विभागीय (झोनल) कमांड
- प्रादेशिक (रिजनल) कमांड
- जिल्हा कमांड
- क्षेत्रनिहाय (सेक्टर-आधारित) कार्यात्मक कमांड
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. क्षेत्रनिहाय (सेक्टर-आधारित) कार्यात्मक कमांड — सीआयएसएफने भूगोलाऐवजी सामरिक क्षेत्रानुसार गट करून ऊर्जा, कोळसा, पोलाद आणि बंदरे अशा क्षेत्रनिहाय कार्यात्मक कमांड स्वीकारल्या.
-
हवाई दलाचे 29वे प्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारताना एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित यांनी कोणता दृष्टिकोन जाहीर केला?
- वायु (VAYU)
- आकाश (AKASH)
- गरुड (GARUD)
- सूर्य (SURYA)
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. वायु (VAYU) — त्यांनी भारतीय हवाई दलासाठी 'वायु' दृष्टिकोन (Vigilance, Victory, Readiness, Aatmanirbharta, Yukti, Unity) जाहीर केला.
-
2026 मधील पहिल्याच बिम्सटेक सागरी सुरक्षा सरावाचे यजमानपद भारताच्या कोणत्या कमांडने भूषवले?
- दक्षिण नौदल कमांड
- अंदमान आणि निकोबार कमांड
- पूर्व नौदल कमांड
- पश्चिम नौदल कमांड
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. अंदमान आणि निकोबार कमांड — भारताची एकमेव त्रिसेवा कमांड असलेल्या अंदमान आणि निकोबार कमांडने पहिल्या बिम्सटेक सागरी सुरक्षा सरावाचे यजमानपद भूषवले.
-
1 नोव्हेंबर 2026 पासून गुजरातमधील कोणते चार जिल्हे दुष्काळग्रस्त घोषित करण्यात आले?
- बनासकांठा, पाटण, कच्छ, सुरेंद्रनगर
- राजकोट, मोरबी, जामनगर, देवभूमी द्वारका
- कच्छ, सुरेंद्रनगर, भावनगर, अमरेली
- कच्छ, जामनगर, पोरबंदर, देवभूमी द्वारका
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. कच्छ, जामनगर, पोरबंदर, देवभूमी द्वारका — अपुऱ्या मान्सून पावसामुळे गुजरातने देवभूमी द्वारका, पोरबंदर, जामनगर आणि कच्छ हे जिल्हे दुष्काळग्रस्त घोषित केले.
-
1 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झालेल्या डिजी यात्राच्या आंतरराष्ट्रीय चाचण्यांमध्ये भारतीय ई-पासपोर्टधारकांसाठी कोणती ओळख पद्धत वापरली जाते?
- एनएफसी चिपद्वारे व्हेरिफायेबल क्रेडेन्शियल आणि सेल्फी
- केवळ क्यूआर कोड स्कॅन
- बोटांचे ठसे स्कॅन
- बुबुळ स्कॅन
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. एनएफसी चिपद्वारे व्हेरिफायेबल क्रेडेन्शियल आणि सेल्फी — आंतरराष्ट्रीय चाचणीत ई-पासपोर्टच्या एनएफसी चिपमधील व्हेरिफायेबल क्रेडेन्शियल वाचून त्याची सेल्फीशी पडताळणी केली जाते.
-
राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी उपस्थित राहिलेल्या हरियाणाच्या 'हीरक जयंती'ने राज्याच्या स्थापनेची किती वर्षे पूर्ण झाल्याचे चिन्हांकित केले?
- 50 वर्षे
- 70 वर्षे
- 60 वर्षे
- 75 वर्षे
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. 60 वर्षे — हरियाणाची स्थापना 1 नोव्हेंबर 1966 रोजी झाली, त्यामुळे 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी राज्याचा 60 वा वर्धापन दिन हीरक जयंती म्हणून साजरा झाला.
-
इलियाना योटोवा यांनी 1 नोव्हेंबर 2026 रोजीची अध्यक्षीय निवडणुकीची दुसरी फेरी जिंकून कोणत्या देशाच्या पहिल्या निवडून आलेल्या महिला अध्यक्ष होण्याचा मान मिळवला?
- रोमानिया
- बल्गेरिया
- क्रोएशिया
- सर्बिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: B. बल्गेरिया — इलियाना योटोवा यांनी बल्गेरियातील दुसऱ्या फेरीत आंद्रे ग्युरोव्ह यांचा सुमारे 57.6 टक्के मतांनी पराभव केला.
-
1 नोव्हेंबर 2026 रोजी तिरुवनंतपुरम येथे संपलेली ऑस्ट्राहिंद सरावाची पाचवी आवृत्ती भारत आणि कोणता देश यांच्यात झाली?
- न्यूझीलंड
- इंडोनेशिया
- ऑस्ट्रेलिया
- सिंगापूर
उत्तर दाखवा
उत्तर: C. ऑस्ट्रेलिया — ऑस्ट्राहिंद हा भारत-ऑस्ट्रेलिया लष्करी सराव आहे; 2026 ची आवृत्ती 19 ऑक्टोबर ते 1 नोव्हेंबर दरम्यान झाली आणि 36 तासांच्या पडताळणी सरावाने संपली.
-
नोव्हेंबर 2026 मध्ये गुंडाळण्यात आलेली संयुक्त राष्ट्रांची शांतिरक्षक मोहीम MINURSO कोणत्या प्रदेशासाठी स्थापन झाली होती?
- पश्चिम सहारा
- कोसोवो
- सायप्रस
- गोलान हाइट्स
उत्तर दाखवा
उत्तर: A. पश्चिम सहारा — MINURSO (पश्चिम सहारातील सार्वमतासाठीची संयुक्त राष्ट्र मोहीम) 1991 मध्ये सुरक्षा परिषदेच्या ठराव 690 द्वारे स्थापन झाली.
-
डोगरी भाषेचा आठव्या अनुसूचीत समावेश कोणत्या घटनादुरुस्तीने झाला?
- 21 वी घटनादुरुस्ती
- 71 वी घटनादुरुस्ती
- 42 वी घटनादुरुस्ती
- 92 वी घटनादुरुस्ती
उत्तर दाखवा
उत्तर: D. 92 वी घटनादुरुस्ती — 92 व्या घटनादुरुस्तीने (2003) बोडो, डोगरी, मैथिली आणि संथाली यांचा समावेश केला आणि भाषांची एकूण संख्या 22 झाली.
एका ओळीचे प्रश्न: रिकाम्या जागा भरा
ऑक्टोबर 2026 मधील _____ वार्षिक तुलनेत 22.9 टक्क्यांनी वाढून 2,31,290 कोटी रुपयांवर पोहोचले; सलग दुसऱ्या महिन्यात हे संकलन 2 लाख कोटी रुपयांहून अधिक राहिले असून परतावा वजा जाता निव्वळ जीएसटी सुमारे 2.03 लाख कोटी रुपये होता.
उत्तर दाखवा
उत्तर: एकूण जीएसटी संकलन
_____ने (सीआयएसएफ) 1 नोव्हेंबर 2026 पासून आपली प्रादेशिक कमांड रचना बदलून क्षेत्रनिहाय (सेक्टर-आधारित) देखरेख व्यवस्था लागू केली; गृह मंत्रालयाच्या संमतीने आस्थापनांचे गट त्यांच्या ठिकाणाऐवजी त्यांच्या सामरिक क्षेत्रानुसार करण्यात आले आहेत.
उत्तर दाखवा
उत्तर: केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दला
_____ने 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी आपला 74वा स्थापना दिन साजरा केला; कामगार मंत्री मनसुख मांडविया यांच्या नेतृत्वाखाली देशातील सामाजिक संरक्षणाची व्याप्ती 2015 मधील 19 टक्क्यांवरून 2026 मध्ये 68.4 टक्क्यांवर पोहोचल्याचे अधिकृत माहितीपत्रकात म्हटले आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: ईपीएफओ
_____ यांनी 1 नोव्हेंबर 2026 रोजी हवाई दलाचे 29वे प्रमुख म्हणून औपचारिकपणे पदभार स्वीकारला आणि भारतीय हवाई दलासाठी 'वायु' दृष्टिकोन (Vigilance, Victory, Readiness, Aatmanirbharta, Yukti, Unity) जाहीर केला.
उत्तर दाखवा
उत्तर: एअर चीफ मार्शल आशुतोष दीक्षित
पर्यावरण, वन व हवामान बदल मंत्रालय (एमओईएफसीसी) आणि सीएक्यूएम यांच्या आकडेवारीनुसार ऑक्टोबर 2026 मध्ये दिल्लीचा _____ 166 इतका होता; हा गेल्या आठ वर्षांतील ऑक्टोबरमधील सर्वात कमी आकडा असून ऑक्टोबर 2025 मध्ये तो 223 होता.
उत्तर दाखवा
उत्तर: सरासरी हवा गुणवत्ता निर्देशांक (एक्यूआय)
_____ पश्चिम सहारामधील संयुक्त राष्ट्रांची शांतिरक्षक मोहीम MINURSO चा आदेश 31 ऑक्टोबर 2026 रोजी संपुष्टात आल्याने 35 वर्षांनंतर ती गुंडाळण्यात आली; हा प्रदेश वायव्य आफ्रिकेत असून मोरोक्को, अल्जेरिया आणि मॉरिटानिया यांच्या सीमांना लागून आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
उत्तर प्रदेशच्या पहिल्या _____ रेल्वेची वाराणसी ते नवी दिल्ली नियमित प्रवासी सेवा 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी सुरू झाली; दोन दिवसांपूर्वी मुख्यमंत्री योगी आदित्यनाथ आणि रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी वाराणसी येथून या गाडीला हिरवा कंदील दाखवला होता.
उत्तर दाखवा
उत्तर: वंदे भारत स्लीपर
_____ने 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी व्हीबी-जी राम जी तक्रार निवारण नियम, 2026 अधिसूचित केले; यानुसार नव्या ग्रामीण रोजगार हमी योजनेसाठी कालबद्ध, त्रिस्तरीय तक्रार निवारण व्यवस्था उभारण्यात आली आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: ग्रामविकास मंत्रालया
_____ने 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी सांगितले की देशात आता 20 परदेशी नागरिक प्रादेशिक नोंदणी कार्यालये (एफआरआरओ) असून 2027 पर्यंत प्रत्येक राज्याच्या राजधानीत एक कार्यालय सुरू करण्याचे उद्दिष्ट आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: गृह मंत्रालया
2 नोव्हेंबर रोजी जाहीर झालेला ऑक्टोबर 2026 चा _____ सप्टेंबरमधील 55.1 वरून घटून 54.7 वर आला, तर नव्या निर्यात ऑर्डरमधील वाढ सहा महिन्यांच्या उच्चांकी पातळीवर पोहोचली.
उत्तर दाखवा
उत्तर: एचएसबीसी इंडिया मॅन्युफॅक्चरिंग पीएमआय
_____च्या अधिकृत दौऱ्यावर असलेले राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोभाल यांनी 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी हनोई येथे उपपंतप्रधान व संरक्षणमंत्री फान व्हान जियांग आणि इतर नेत्यांशी चर्चा केली; संरक्षण व सुरक्षा सहकार्य अधिक दृढ करण्यावर दोन्ही बाजूंचे एकमत झाले.
उत्तर दाखवा
उत्तर: व्हिएतनाम
भारती एअरटेलचे कार्यकारी उपाध्यक्ष _____ यांची मोबाइल ऑपरेटरची जागतिक संस्था असलेल्या जीएसएमएच्या अध्यक्षपदी 2027-28 कार्यकाळासाठी पुन्हा निवड झाली असून ही घोषणा 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी करण्यात आली.
उत्तर दाखवा
उत्तर: गोपाल विट्टल
नौदलाचे शिडाचे प्रशिक्षण जहाज _____ हे 287 दिवस आणि सुमारे 41,000 किमी अंतराच्या 'लोकायन 26' मोहिमेनंतर 2 नोव्हेंबर 2026 रोजी कोची येथे परतले; या मोहिमेत जहाजाने पहिल्यांदाच अटलांटिक महासागर ओलांडला, असे 3 नोव्हेंबरच्या वृत्तात म्हटले आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: आयएनएस सुदर्शिनी
केंद्रीय मंत्री _____ यांनी भारत अक्षय ऊर्जा शिखर परिषद आणि प्रदर्शन 2026 मध्ये सांगितले की भारताची आंतरराष्ट्रीय सौर आघाडीच्या अध्यक्षपदी सलग तिसऱ्यांदा फेरनिवड झाली आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: प्रल्हाद जोशी
केंद्र सरकारने _____ यांच्या नेतृत्वाखालील सहा सदस्यीय परीक्षा सुधारणा कृती दलाची मुदत जानेवारी 2027 पर्यंत वाढवली आहे; या समितीला 50,000 हून अधिक सूचना मिळाल्या आहेत.
उत्तर दाखवा
उत्तर: नंदन नीलेकणी
पर्यावरण मंत्री _____ यांनी 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी सांगितले की, तुर्कीयेतील अंताल्या येथे 9 नोव्हेंबरपासून सुरू होणाऱ्या सीओपी31 परिषदेत भारत उपायाभिमुख आणि न्याय्य हवामान कृतीसाठी आग्रह धरेल.
उत्तर दाखवा
उत्तर: भूपेंद्र यादव
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान मंत्रालयाने 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी सांगितले की, भारताच्या सौर वेधशाळा _____ वरील व्हीईएलसी कोरोनाग्राफच्या निरीक्षणातून शक्तिशाली सौर उद्रेक अंतराळात असमान पद्धतीने पसरतात, असे आढळले आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: आदित्य-एल1
_____ अमेरिकेच्या मध्यावधी निवडणुका 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी प्रतिनिधिगृहाच्या सर्व 435 जागा, सिनेटच्या 35 जागा आणि 36 राज्यपालपदांसाठी झाल्या; अमेरिकी राज्यघटनेच्या अनुच्छेद I नुसार प्रतिनिधिगृहाचा कार्यकाळ 2 वर्षांचा, तर सिनेटचा 6 वर्षांचा असतो.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
भारत आणि इंडोनेशियाच्या विशेष दलांनी 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी _____ येथे गरुड शक्ती 2026 सरावाचा 48 तासांचा पडताळणी सराव सुरू केला; यात विशेष लढाऊ कौशल्ये, सहनशक्ती आणि दबावाखालील निर्णयक्षमता तपासली जात आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: पूर्व जावा
इलेक्ट्रॉनिक्स व माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाने (MeitY)_____इंडियाएआय मिशन अंतर्गत स्वदेशी मॉडेल्स जारी केली: सोकेट लॅब्सचे 26.3 अब्ज पॅरामीटरचे 'ईकेए-1' आणि झेंटेईक्यूचे हलक्या वजनाचे 'धीर 2B' व 'धीर 5B'.
उत्तर दाखवा
उत्तर: 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी
स्पॅनिश कथालेखिका _____ यांना स्पॅनिश भाषेतील साहित्यासाठीचा सर्वोच्च सन्मान असलेला 2026 चा सर्व्हान्टेस पुरस्कार मिळाला असून त्याची घोषणा 3 नोव्हेंबर 2026 रोजी झाली; हा पुरस्कार मिळवणाऱ्या त्या सातव्या महिला आहेत.
उत्तर दाखवा
उत्तर: क्रिस्टिना फर्नांडेझ क्युबास
_____ राजस्थानने 7 आणि 8 नोव्हेंबर 2026 रोजी आपल्या NCR जिल्ह्यांत फक्त CSIR-NEERI प्रमाणित ग्रीन फटाक्यांना परवानगी दिली; NEERI चे मुख्यालय नागपूरमध्ये असून ती 1958 मध्ये स्थापन झाली, आणि तिची ग्रीन फटाक्यांची सूत्रे SWAS, STAR आणि SAFAL ही आहेत.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने चार वर्षांनंतर सेवामुक्त होणार असलेल्या _____ दोन वर्षांची मुदतवाढ देण्यास मंजुरी दिली; सीडीएस जनरल एन.एस. राजा सुब्रमणी यांनी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी ही घोषणा केली, त्यामुळे अग्निपथ योजनेतील त्यांची सेवा आता सहा वर्षांपर्यंत वाढू शकते.
उत्तर दाखवा
उत्तर: 75 टक्के अग्निवीरांना
नासाची _____ ही गॅमा-किरण स्फोटांचा वेध घेणारी दुर्बीण 2004 मध्ये प्रक्षेपित झाली होती; तिची कक्षा उंचावण्याचा खासगी बचाव प्रयत्न अयशस्वी ठरल्याने ती 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी इंडोनेशियातील उत्तर सुमात्रावरून पृथ्वीच्या वातावरणात परतली.
उत्तर दाखवा
उत्तर: नील गेहरेल्स स्विफ्ट वेधशाळा
3 नोव्हेंबर 2026 रोजी झालेल्या मध्यावधी निवडणुकीत _____ अमेरिकेच्या प्रतिनिधिगृहात बहुमत मिळवले आणि सिनेटचे नियंत्रणही मिळवले, असे 4 ते 5 नोव्हेंबर रोजी आलेल्या निकालांतून दिसते; यामुळे काँग्रेसच्या दोन्ही सभागृहांवरील रिपब्लिकन पक्षाचे नियंत्रण संपले.
उत्तर दाखवा
उत्तर: डेमोक्रॅटिक पक्षाने
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी _____ला चालना देण्यासाठी 2,814 कोटी रुपयांच्या भांडवली खर्च सहाय्य योजनेला मंजुरी दिली; यात दोन लिथियम आणि दोन निकेल अशा चार प्रकल्पांना 30 टक्के भांडवली अनुदान मिळेल.
उत्तर दाखवा
उत्तर: महत्त्वाच्या खनिजांच्या प्रक्रिये
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने सांख्यिकी मंत्रालयासाठी _____ पर्यंत चालणाऱ्या 4,371.1 कोटी रुपयांच्या VISTAR (विकसित भारत इनिशिएटिव्ह फॉर स्टॅटिस्टिकल ट्रान्सफॉर्मेशन, अॅनालिटिक्स अँड रिसर्च) या केंद्रीय क्षेत्र योजनेला मंजुरी दिली.
उत्तर दाखवा
उत्तर: 2030-31
_____ने कन्झ्युमर व्हॉइससोबत जाहीर केलेल्या भारताच्या पहिल्या वाहन मालकी सुलभता निर्देशांकात (EVOI) 2026 15 राज्यांपैकी आंध्र प्रदेश 10 पैकी 5.91 गुणांसह पहिल्या स्थानी आहे; केरळ दुसऱ्या (5.74) आणि उत्तर प्रदेश शेवटच्या (2.47) स्थानी आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: IndiaTech.org
_____ सर्वोच्च न्यायालयाने पंचायत निवडणुकांसाठी दोन-अपत्य नियम कायम ठेवणारा जावेद विरुद्ध हरियाणा राज्य हा आपला 2003 चा निकाल मोठ्या खंडपीठाकडे पाठवला; कलम 243F नुसार राज्य कायदे अशा अपात्रता ठरवू शकतात.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
_____ पूर्व चंपारण, बिहार येथील केसरिया स्तूपाजवळील राणीवास टेकाडाला (1.63 एकर) 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी राष्ट्रीय महत्त्वाचे स्थळ घोषित करण्यात आले; केसरिया हा सुमारे 104 फूट उंचीचा स्तूप असून तो अशोक आणि लिच्छवींशी संबंधित आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
केंद्रीय वाणिज्य व उद्योगमंत्री _____ यांनी 4 नोव्हेंबर 2026 रोजी जयपूरमधील वाणिज्य भवन आणि उद्योग भवन यांचे व्हर्च्युअल पद्धतीने उद्घाटन केले; मंत्रालयाची कार्यालये आणि संलग्न संस्था एकाच ठिकाणी असणारे जयपूर हे पहिले शहर आणि पहिली राज्य राजधानी ठरले.
उत्तर दाखवा
उत्तर: पीयूष गोयल
भारत-अमेरिका त्रिसेवा मानवतावादी साहाय्य आणि आपत्ती निवारण सरावाच्या _____ या पाचव्या आवृत्तीचा 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे समारोप समारंभाने शेवट झाला; हा सराव 31 ऑक्टोबरपासून सुरू होता.
उत्तर दाखवा
उत्तर: टायगर ट्रायम्फ 2026
_____ (TRAI) ने एप्रिल 2026 मध्ये जारी केलेल्या सल्लामसलत पत्रानंतर 5 नोव्हेंबर 2026 रोजी सॅटेलाइट कम्युनिकेशन नेटवर्क (SCN) सेवा पुरवठादारांना परवानगी देण्यासाठी आणि त्यांना स्पेक्ट्रम देण्यासाठीच्या आराखड्यावरील आपल्या शिफारशी प्रसिद्ध केल्या.
उत्तर दाखवा
उत्तर: ट्राय
_____ सुजित दास विरुद्ध भारत सरकार या खटल्यात निर्णय दिला की, ताब्यात घेतलेल्या व्यक्तीला दंडाधिकाऱ्यांसमोर हजर करण्यासाठी कलम 22(2) मध्ये दिलेली 24 तासांची मर्यादा औपचारिक अटकेपासून नव्हे, तर व्यक्तीचे स्वातंत्र्य मर्यादित झाल्याच्या क्षणापासून मोजली जाते.
उत्तर दाखवा
उत्तर: सर्वोच्च न्यायालयाने
_____ युनेस्कोच्या आशिया-पॅसिफिक नोंदवहीत महाभारत आणि कौटिल्याच्या अर्थशास्त्र यांचा समावेश करण्यात आला; अर्थशास्त्र 15 पुस्तकांचे असून आर. शामशास्त्री यांनी ते शोधले आणि 1909 मध्ये प्रकाशित केले, तर महाभारत हे पारंपरिकरीत्या व्यास यांचे कार्य मानले जाते.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
जागतिक बँकेच्या आंतरराष्ट्रीय कर्ज अहवाल 2026 नुसार, विकसनशील देशांचे बाह्य कर्ज 2025 मध्ये _____ वाढून विक्रमी 9.4 ट्रिलियन डॉलर (USD) झाले, 2021 नंतरची ही सर्वात वेगवान वाढ आहे; कर्जसेवा खर्चही विक्रमी 1.4 ट्रिलियन डॉलर (USD) इतका झाला.
उत्तर दाखवा
उत्तर: 5.5 टक्क्यांनी
5 नोव्हेंबरच्या वृत्तानुसार, गृह मंत्रालयाच्या स्थलांतर आणि परदेशी नागरिक (सवलत) (सुधारणा) आदेश, 2026 नुसार अफगाणिस्तान, बांगलादेश आणि पाकिस्तानमधून छळ झालेल्या अल्पसंख्याकांपैकी जे _____ रोजी किंवा त्यापूर्वी भारतात आले, त्यांना आता योग्य व्हिसा आवश्यक आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: 31 डिसेंबर 2024
_____ अमित शाह यांनी अंबाला छावणी येथे आझादी की पहली लडाई (1857) का शहीद स्मारक याचे उद्घाटन केले; 1857 चा उठाव मेरठ येथे 10 मे 1857 रोजी सुरू झाला आणि लष्करप्रमुख जनरल अन्सन 23 मे रोजी अंबाल्याहून दिल्लीकडे निघाले व 27 मे रोजी कॉलऱ्याने मरण पावले.
उत्तर दाखवा
उत्तर: बातम्यांत:
_____ प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने बालकावरील बलात्कार आणि हत्येतील दोषसिद्धी कायम ठेवली, परंतु सुधारणेची शक्यता नाकारणारा कोणताही पुरावा राज्याने न दिल्याने फाशीची शिक्षा जन्मठेपेत बदलली.
उत्तर दाखवा
उत्तर: वारिस विरुद्ध मध्य प्रदेश राज्य (2026)
_____ने 6 नोव्हेंबर 2026 रोजी खबरदारी म्हणून दिल्ली-NCR मध्ये श्रेणीबद्ध प्रतिसाद कृती योजनेचा (GRAP) तिसरा टप्पा लागू केला; दिल्लीचा हवा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) सुमारे 380 (अतिशय खराब) असून या टप्प्यासाठीच्या नेहमीच्या 401-450 पट्ट्यापेक्षा तो कमी आहे.
उत्तर दाखवा
उत्तर: वायू गुणवत्ता व्यवस्थापन आयोग (CAQM)
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
हे पान कसे मांडले आहे?
माइंड मॅपमध्ये प्रत्येक परीक्षा-विषयासाठी एक फांदी आहे: सरकार आणि राज्ये, आंतरराष्ट्रीय आणि करार, अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग, विज्ञान, संरक्षण आणि पर्यावरण, क्रीडा, दिवस आणि संस्कृती, तसेच पुरस्कार, नियुक्त्या आणि पुस्तके. फांदीवर टॅप केली की तिचे वन-लायनर उघडतात. तीच बातमी मॅपच्या खाली साध्या मजकुराच्या रूपातही दिली आहे.
UPSC (IAS): कोणत्या प्रकारच्या चालू घडामोडी विचारल्या जातात?
UPSC (IAS) पेपर (UPSC नागरी सेवा पूर्व व मुख्य परीक्षा (IAS, IPS, IFS)) धोरण व शासन, आंतरराष्ट्रीय संबंध, अर्थव्यवस्था, पर्यावरण व परिसंस्था, विज्ञान व तंत्रज्ञान, सुरक्षा, संस्कृती आणि बातम्यांत झळकलेली ठिकाणे यावर भर देतात. हे पान बातम्या त्याच क्रमाने मांडते.
किती महिन्यांच्या चालू घडामोडी अभ्यासाव्यात?
बहुतेक परीक्षांसाठी गेले 6 महिने सर्वात महत्त्वाचे असतात; राज्यसेवा आणि UPSC साठी त्याआधीचे 6 महिनेही जोडा. महिना फिल्टर वापरून महिन्यानुसार वाचा, मग MCQ सोडवा.
या चालू घडामोडींवर MCQ आहेत का?
होय, या विभागातील प्रश्नोत्तरे पानावर उत्तरे आणि स्पष्टीकरणांसह 182 प्रश्न आहेत.
हे मोफत आहे का?
होय. चालू घडामोडींच्या पानांवरील प्रत्येक माइंड मॅप, वन-लायनर, प्रश्न आणि उत्तर वाचणे मोफत आहे.