महाराष्ट्र चालू घडामोडी – मे 2026 — सर्व मजकूर वाचा
अद्ययावत: · अद्ययावत:
महाराष्ट्र चालू घडामोडी – मे 2026 — 14 news items
एका नजरेत
ठळक घटना
या पानावरील सर्वात महत्त्वाच्या घटना आणि प्रत्येक विषयात किती बातम्या आहेत ते.
ठळक घटना
- 19 मे — ‘ऑपरेशन अंतिम प्रहार’नंतर पोलिसांनी गडचिरोली नक्षलमुक्त घोषित केला: जिल्ह्यातील सर्व सहा सक्रिय सशस्त्र कॅडरसह आठ माओवाद्यांना अटक झाली आणि छत्तीसगडमधील पाच कॅडरनी आत्मसमर्पण केले.
- 18 मे — IITM पुणे ने मिशन मौसम च्या NEAT कार्यक्रमांतर्गत हवामान आणि वातावरण स्टार्ट-अप्ससाठी इन्क्युबेशन केंद्र सुरू केले, तसेच एकदिवसीय परिषद WISE-2026 आयोजित केली, ज्यात MoES सचिव डॉ. एम. रविचंद्रन प्रमुख पाहुणे होते.
- 16 मे — सातारा येथे PMAY-G लाभार्थी परिषदेत केंद्रीय मंत्री शिवराज सिंह चौहान महाराष्ट्राला 2026-27 साठी 8,368.50 कोटी रुपयांची केंद्रीय मदतीची मदर सँक्शन (मूळ मंजुरी) जारी करणार होते.
- 15 मे — पुणे येथे शिवाजीनगर परिसरात भारतातील पहिला कमी उत्सर्जन क्षेत्र (LEZ) तयार होणार आहे; तो शहराच्या सुमारे 7-10% भागावर असेल आणि तेथे भारत स्टेज-III आणि त्यापेक्षा जुन्या वाहनांना बंदी किंवा शुल्क लावले जाऊ शकते.
- 13 मे — 13 मे 2026 रोजी महाराष्ट्राच्या मुख्य वन्यजीव रक्षकांनी गडचिरोली येथील लॉयड्स मेटल्सच्या लोहखनिज प्रकल्पाला (9.4 चौ. किमी वन क्षेत्र) वन्यजीव मंजुरीतून सूट दिली, तरीही नकाशांनुसार तो ताडोबा-इंद्रावती व्याघ्र मार्गिकेच्या आत येतो.
- 13 मे — भारताने मुंबई येथे किम्बर्ली प्रक्रिया आंतरसत्र बैठक 2026 चे आयोजन केले; भारताकडे 1 जानेवारी 2026 पासून किम्बर्ली प्रक्रियेचे अध्यक्षपद आहे, आणि चर्चा ‘3C’ वर केंद्रित होती: विश्वास (Confidence), अनुपालन (Compliance) आणि विश्वासार्हता (Credibility).
- 4 मे — दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार (राष्ट्रवादी काँग्रेस) यांनी महाराष्ट्रातील बारामती पोटनिवडणूक भारतातील विधानसभा पोटनिवडणुकीतील आतापर्यंतच्या सर्वाधिक मताधिक्याने जिंकली.
- दिनेश बिवाजी अष्टीकर विरुद्ध महाराष्ट्र राज्य (2026) या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने RTE कायदा, 2009 च्या कलम 12(1)(c) अंतर्गत खासगी शाळांमधील 25% EWS आरक्षण कायम ठेवले आणि त्याला ‘राष्ट्रीय अभियान’ म्हटले.
विषयानुसार बातम्या
- सरकार आणि राज्ये
- 4 वन-लायनर
- आंतरराष्ट्रीय आणि करार
- 1 वन-लायनर
- पुरस्कार, नियुक्त्या आणि पुस्तके
- 1 वन-लायनर
- विज्ञान, संरक्षण आणि पर्यावरण
- 6 वन-लायनर
- अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग
- 2 वन-लायनर
सरकार आणि राज्ये
4 वन-लायनर
धोरण · कायदे · योजना · राज्ये.
राष्ट्रीय
- 16 मे — सातारा येथे PMAY-G लाभार्थी परिषदेत केंद्रीय मंत्री शिवराज सिंह चौहान महाराष्ट्राला 2026-27 साठी 8,368.50 कोटी रुपयांची केंद्रीय मदतीची मदर सँक्शन (मूळ मंजुरी) जारी करणार होते.
- 4 मे — दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार (राष्ट्रवादी काँग्रेस) यांनी महाराष्ट्रातील बारामती पोटनिवडणूक भारतातील विधानसभा पोटनिवडणुकीतील आतापर्यंतच्या सर्वाधिक मताधिक्याने जिंकली.
- दिनेश बिवाजी अष्टीकर विरुद्ध महाराष्ट्र राज्य (2026) या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने RTE कायदा, 2009 च्या कलम 12(1)(c) अंतर्गत खासगी शाळांमधील 25% EWS आरक्षण कायम ठेवले आणि त्याला ‘राष्ट्रीय अभियान’ म्हटले.
राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश
- 4 मे — इतर पोटनिवडणूक निकाल: महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्यातील राहुरी येथे भाजपचे अक्षय शिवाजीराव कर्डिले विजयी झाले, आणि काँग्रेसने कर्नाटकातील दोन्ही जागा जिंकल्या: बागलकोट (उमेश हुल्लाप्पा मेटी) आणि दावणगेरे दक्षिण (समर्थ शामनूर मल्लिकार्जुन).
आंतरराष्ट्रीय आणि करार
1 वन-लायनर
जग · परिषदा · MoU · सराव.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव
- 13 मे — भारताने मुंबई येथे किम्बर्ली प्रक्रिया आंतरसत्र बैठक 2026 चे आयोजन केले; भारताकडे 1 जानेवारी 2026 पासून किम्बर्ली प्रक्रियेचे अध्यक्षपद आहे, आणि चर्चा ‘3C’ वर केंद्रित होती: विश्वास (Confidence), अनुपालन (Compliance) आणि विश्वासार्हता (Credibility).
पुरस्कार, नियुक्त्या आणि पुस्तके
1 वन-लायनर
सन्मान · नवी पदे · पुस्तके · निधन.
पुरस्कार आणि सन्मान
| तारीख | पुरस्कार | विजेता / कारण |
|---|---|---|
| 1 मे | निवडलेला चित्रपट | दिग्दर्शक / विषय |
विज्ञान, संरक्षण आणि पर्यावरण
6 वन-लायनर
अंतराळ · तंत्रज्ञान · सैन्यदले · परिसंस्था.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
- 18 मे — IITM पुणे ने मिशन मौसम च्या NEAT कार्यक्रमांतर्गत हवामान आणि वातावरण स्टार्ट-अप्ससाठी इन्क्युबेशन केंद्र सुरू केले, तसेच एकदिवसीय परिषद WISE-2026 आयोजित केली, ज्यात MoES सचिव डॉ. एम. रविचंद्रन प्रमुख पाहुणे होते.
संरक्षण आणि सुरक्षा
- 19 मे — ‘ऑपरेशन अंतिम प्रहार’नंतर पोलिसांनी गडचिरोली नक्षलमुक्त घोषित केला: जिल्ह्यातील सर्व सहा सक्रिय सशस्त्र कॅडरसह आठ माओवाद्यांना अटक झाली आणि छत्तीसगडमधील पाच कॅडरनी आत्मसमर्पण केले.
- 4 मे — अंमली पदार्थ नियंत्रण ब्युरोच्या ऑपरेशन व्हाइट स्ट्राइकने मुंबईजवळील सीमापार कोकेन जाळे उद्ध्वस्त केले; कळंबोली-भिवंडी पट्ट्यात सुमारे 349 किलो कोकेन जप्त करण्यात आले, ज्याची किंमत जवळपास 1,745 कोटी रुपये असल्याचे सांगितले जाते.
पर्यावरण आणि परिसंस्था
- 15 मे — पुणे येथे शिवाजीनगर परिसरात भारतातील पहिला कमी उत्सर्जन क्षेत्र (LEZ) तयार होणार आहे; तो शहराच्या सुमारे 7-10% भागावर असेल आणि तेथे भारत स्टेज-III आणि त्यापेक्षा जुन्या वाहनांना बंदी किंवा शुल्क लावले जाऊ शकते.
- 13 मे — 13 मे 2026 रोजी महाराष्ट्राच्या मुख्य वन्यजीव रक्षकांनी गडचिरोली येथील लॉयड्स मेटल्सच्या लोहखनिज प्रकल्पाला (9.4 चौ. किमी वन क्षेत्र) वन्यजीव मंजुरीतून सूट दिली, तरीही नकाशांनुसार तो ताडोबा-इंद्रावती व्याघ्र मार्गिकेच्या आत येतो.
- एका अभ्यासानुसार जागतिक तापमानवाढीमुळे समुद्र-भूमी वारे कमकुवत होत आहेत: मुंबईसारख्या सुमारे 18 किनारी महानगरांनी समुद्री वाऱ्याचे सुमारे 3% दिवस गमावले, आणि 2050 पर्यंत ही घट 4.5 पट अधिक वेगाने होऊ शकते.
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग
2 वन-लायनर
RBI · बाजार · व्यापार · अहवाल.
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग
- 11 मे — महाराष्ट्रातील रायगड येथे PMMSY अंतर्गत उभारलेली भारतातील पहिली शोभिवंत माशांची ब्रूड बँक 25 पेक्षा जास्त प्रकारांचे संवर्धन आणि प्रजनन करते आणि तिने 20 प्रजातींचे सुमारे 7.7 लाख मासे तयार केले आहेत.
- केंद्र सरकारने भावनगर (सौराष्ट्र) आणि भरूच यांना जोडणाऱ्या 30 किमी लांबीच्या खंबातच्या आखातावरील सागरी पुलाला मंजुरी दिली; तो मुंबईच्या अटल सेतूपेक्षा (21.8 किमी) लांब आणि भारतातील सर्वात लांब सागरी पूल असेल.
झटपट क्विझ
स्वतःची चाचणी घ्या
या कालावधीवरील सराव प्रश्न. उत्तर तपासण्यासाठी पर्यायावर टॅप करा.
रिकाम्या जागा भरा: वन-लायनर फ्लॅशकार्ड
- दिनेश बिवाजी अष्टीकर विरुद्ध महाराष्ट्र राज्य (2026) या प्रकरणात सर्वोच्च न्यायालयाने RTE कायदा, 2009 च्या _____ अंतर्गत खासगी शाळांमधील 25% EWS आरक्षण कायम ठेवले आणि त्याला ‘राष्ट्रीय अभियान’ म्हटले.
- कलम 12(1)(c)
- दिवंगत उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या पत्नी _____ (राष्ट्रवादी काँग्रेस) यांनी महाराष्ट्रातील बारामती पोटनिवडणूक भारतातील विधानसभा पोटनिवडणुकीतील आतापर्यंतच्या सर्वाधिक मताधिक्याने जिंकली.
- सुनेत्रा पवार
- ‘_____’नंतर पोलिसांनी गडचिरोली नक्षलमुक्त घोषित केला: जिल्ह्यातील सर्व सहा सक्रिय सशस्त्र कॅडरसह आठ माओवाद्यांना अटक झाली आणि छत्तीसगडमधील पाच कॅडरनी आत्मसमर्पण केले.
- ऑपरेशन अंतिम प्रहार
- एका अभ्यासानुसार जागतिक तापमानवाढीमुळे _____ कमकुवत होत आहेत: मुंबईसारख्या सुमारे 18 किनारी महानगरांनी समुद्री वाऱ्याचे सुमारे 3% दिवस गमावले, आणि 2050 पर्यंत ही घट 4.5 पट अधिक वेगाने होऊ शकते.
- समुद्र-भूमी वारे
- केंद्र सरकारने भावनगर (सौराष्ट्र) आणि भरूच यांना जोडणाऱ्या 30 किमी लांबीच्या _____ला मंजुरी दिली; तो मुंबईच्या अटल सेतूपेक्षा (21.8 किमी) लांब आणि भारतातील सर्वात लांब सागरी पूल असेल.
- खंबातच्या आखातावरील सागरी पुला
- दोन मराठी चित्रपट, _____ (दिग्दर्शक रवींद्र जाधव, आदिवासी कोकणी समाजावर) आणि एप्रिल मे 99 (दिग्दर्शक रोहन मापुस्कर), यांची कान 2026 च्या मार्शे दु फिल्म विभागासाठी निवड झाली.
- जीव
- इतर पोटनिवडणूक निकाल: महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्यातील _____ येथे भाजपचे अक्षय शिवाजीराव कर्डिले विजयी झाले, आणि काँग्रेसने कर्नाटकातील दोन्ही जागा जिंकल्या: बागलकोट (उमेश हुल्लाप्पा मेटी) आणि दावणगेरे दक्षिण (समर्थ शामनूर मल्लिकार्जुन).
- राहुरी
- अंमली पदार्थ नियंत्रण ब्युरोच्या _____ने मुंबईजवळील सीमापार कोकेन जाळे उद्ध्वस्त केले; कळंबोली-भिवंडी पट्ट्यात सुमारे 349 किलो कोकेन जप्त करण्यात आले, ज्याची किंमत जवळपास 1,745 कोटी रुपये असल्याचे सांगितले जाते.
- ऑपरेशन व्हाइट स्ट्राइक
- महाराष्ट्रातील _____ येथे PMMSY अंतर्गत उभारलेली भारतातील पहिली शोभिवंत माशांची ब्रूड बँक 25 पेक्षा जास्त प्रकारांचे संवर्धन आणि प्रजनन करते आणि तिने 20 प्रजातींचे सुमारे 7.7 लाख मासे तयार केले आहेत.
- रायगड
- भारताने _____ येथे किम्बर्ली प्रक्रिया आंतरसत्र बैठक 2026 चे आयोजन केले; भारताकडे 1 जानेवारी 2026 पासून किम्बर्ली प्रक्रियेचे अध्यक्षपद आहे, आणि चर्चा ‘3C’ वर केंद्रित होती: विश्वास (Confidence), अनुपालन (Compliance) आणि विश्वासार्हता (Credibility).
- मुंबई
MCQ
भारतातील विधानसभा पोटनिवडणुकीत आतापर्यंतचे सर्वाधिक मताधिक्य महाराष्ट्रातील कोणत्या मतदारसंघात दिसले?
- कोथरूड
- नागपूर दक्षिण
- कोल्हापूर उत्तर
- बारामती
उत्तर दाखवा
उत्तर: बारामती — NCP च्या सुनेत्रा पवार यांनी बारामती पोटनिवडणूक विक्रमी मताधिक्याने जिंकली.
महाराष्ट्रातील बारामती पोटनिवडणूक विक्रमी मताधिक्याने जिंकणाऱ्या सुनेत्रा पवार कोणत्या नेत्याच्या पत्नी आहेत?
- शरद पवार
- देवेंद्र फडणवीस
- अजित पवार
- एकनाथ शिंदे
उत्तर दाखवा
उत्तर: अजित पवार — NCP च्या सुनेत्रा पवार या उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या पत्नी असून त्यांनी भारतातील विधानसभा पोटनिवडणुकीतील आजवरचे सर्वात मोठे मताधिक्य मिळवून विजय मिळवला.
गुजरातमधील प्रस्तावित 30 किमी लांबीचा खंभातचे आखात सागरी पूल मुंबईतील 21.8 किमी लांबीच्या कोणत्या सागरी पुलापेक्षा लांब असेल?
- अटल सेतू
- वांद्रे-वरळी सी लिंक
- पंबन पूल
- बोगीबील पूल
उत्तर दाखवा
उत्तर: अटल सेतू — हा पूल भावनगर (सौराष्ट्र) आणि भरूच यांना जोडेल आणि भारतातील सर्वात लांब सागरी पूल असेल.
भारत इनोव्हेट्स 2026 अंतर्गत सुरू झालेली भारतातील पहिली एकात्मिक CCUS क्षेत्रीय प्रयोगशाळा महाराष्ट्रातील कोणत्या संस्थेत आहे?
- ICT मुंबई
- IISER पुणे
- VNIT नागपूर
- IIT मुंबई
उत्तर दाखवा
उत्तर: IIT मुंबई — CCUS म्हणजे कार्बन कॅप्चर, युटिलायझेशन आणि स्टोरेज; प्रा. विक्रम विशाल यांच्या नेतृत्वाखालील ही प्रयोगशाळा CO2 बेसॉल्ट खडकात साठवते.
शिवाजीनगर येथे देशातील पहिला कमी उत्सर्जन क्षेत्र (लो एमिशन झोन) सुरू करणार असलेले भारतीय शहर कोणते?
- मुंबई
- दिल्ली
- नागपूर
- पुणे
उत्तर दाखवा
उत्तर: पुणे — पुण्यातील एलईझेड जुनी बीएस-III आणि त्याहून जुनी वाहने मर्यादित करेल.
किम्बर्ली प्रोसेस आंतरसत्र बैठक 2026 भारतातील कोणत्या शहरात झाली?
- मुंबई
- सुरत
- जयपूर
- चेन्नई
उत्तर दाखवा
उत्तर: मुंबई — 2026 मध्ये भारताकडे किम्बर्ली प्रोसेसचे अध्यक्षपद आहे आणि त्याने मुंबईत ही बैठक आयोजित केली.
ऑपरेशन अंतिम प्रहारनंतर महाराष्ट्रातील कोणता जिल्हा नक्षलमुक्त घोषित झाला?
- नांदेड
- गडचिरोली
- चंद्रपूर
- गोंदिया
उत्तर दाखवा
उत्तर: गडचिरोली — अटक आणि आत्मसमर्पणानंतर पोलिसांनी गडचिरोली नक्षलमुक्त घोषित केला.