संरक्षण परीक्षा (NDA, CDS, CAPF) चालू घडामोडी – जुलै 2026 — सर्व मजकूर वाचा
अद्ययावत: · अद्ययावत:
संरक्षण परीक्षा (NDA, CDS, CAPF) चालू घडामोडी – जुलै 2026 — 164 news items
एका नजरेत
ठळक घटना
या पानावरील सर्वात महत्त्वाच्या घटना आणि प्रत्येक विषयात किती बातम्या आहेत ते.
ठळक घटना
- 19 जुलै — स्पेनने न्यू जर्सीतील मेटलाइफ स्टेडियमवर अतिरिक्त वेळेनंतर अर्जेंटिनाला 1-0 असे हरवून फिफा विश्वचषक 2026 जिंकला; फेरान तोरेसने 106 व्या मिनिटाला गोल केला आणि स्पेनला दुसरे विजेतेपद मिळाले.
- 17 जुलै — भारताची पहिली स्वदेशी हायड्रोजन इंधन सेल गाडी 17 जुलै 2026 रोजी हरियाणातील उत्तर रेल्वेच्या जिंद-सोनीपत मार्गावर धावू लागली; तिला 10 डबे, 1,200 kW ची PEM इंधन सेल प्रणाली आहे आणि सेवेत कमाल वेग 75 किमी/तास आहे.
- 15 जुलै — भारत-ब्रिटन सर्वंकष आर्थिक आणि व्यापार करार (CETA) 15 जुलै 2026 रोजी लागू झाला, त्यासोबत सामाजिक सुरक्षेवरील भारत-ब्रिटन दुहेरी योगदान करारही लागू झाला.
- 13 जुलै — केंद्राच्या राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा (सुधारणा) विधेयक, 2026 च्या मसुद्यात अंत्योदय अन्न योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी प्रत्येक AAY कुटुंबाला निश्चित 35 किलो देण्याऐवजी दरमहा प्रति व्यक्ती 7 किलो, कुटुंबामागे कमाल 35 किलो, असा प्रस्ताव आहे.
- 11 जुलै — प्रोजेक्ट 17Aचे सहावे स्टेल्थ फ्रिगेट INS महेंद्रगिरी 11 जुलै 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे नौदलाच्या पूर्व ताफ्यात दाखल झाले. मुंबईतील माझगाव डॉक शिपबिल्डर्सने 75% पेक्षा अधिक स्वदेशी सामग्रीसह ते बनवले.
- 7 जुलै — भारतीय प्राणी सर्वेक्षण संस्थेने कोलकाता येथे आपला 111 वा स्थापना दिवस प्राणी वर्गीकरण शिखर परिषद 2026 सह साजरा केला; तिथे भूपेंद्र यादव यांनी ॲनिमल डिस्कव्हरीज-2025 प्रकाशित केले, ज्यात विज्ञानाला नव्या असलेल्या 483 प्रजातींची नोंद आहे.
- 4 जुलै — वैभव सूर्यवंशी हा भारताचा सर्वात तरुण आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटू ठरला; त्याने ओल्ड ट्रॅफर्ड येथे इंग्लंडविरुद्धच्या T20I सामन्यात 15 वर्षे 99 दिवस वयात पदार्पण करून सचिन तेंडुलकरचा (16 वर्षे 205 दिवस) विक्रम मोडला.
- 4 जुलै — भारत-इस्रायल द्विपक्षीय गुंतवणूक करार 4 जुलै 2026 रोजी अमलात आला. तो भारताने 2017 मध्ये संपुष्टात आणलेल्या 1996 च्या कराराची जागा घेतो, आणि भारताच्या नव्या आदर्श गुंतवणूक करारावर स्वाक्षरी करणारा इस्रायल हा पहिला OECD देश आहे.
- 1 जुलै — 16 वी भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषद 1 ते 3 जुलै 2026 दरम्यान नवी दिल्लीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जपानच्या पंतप्रधान साने ताकाइची यांच्यात झाली. ताकाइची यांची भारताला ही पहिलीच भेट होती.
- हैदराबादस्थित स्कायरूट एरोस्पेस ने भारतातील पहिल्या पूर्णपणे खासगी कक्षीय रॉकेट विक्रम-1 चे श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून पहिल्याच प्रयत्नात यशस्वी प्रक्षेपण केले.
विषयानुसार बातम्या
- संरक्षण आणि सुरक्षा
- 28 वन-लायनर
- आंतरराष्ट्रीय संबंध
- 42 वन-लायनर
- विज्ञान, अंतराळ आणि पर्यावरण
- 33 वन-लायनर
- क्रीडा, पुरस्कार, नियुक्त्या आणि दिवस
- 61 वन-लायनर
संरक्षण आणि सुरक्षा
28 वन-लायनर
सैन्यदले · शस्त्रे · सराव · सीमा.
राष्ट्रीय
1 वन-लायनर
1 राष्ट्रीय — 26 जुलै.
- 26 जुलै — NEET-UG 2026 पेपरफुटीनंतर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी इन्फोसिसचे सह-संस्थापक नंदन नीलेकणी यांच्या अध्यक्षतेखाली सहा सदस्यांचा परीक्षा सुधारणा कृती दल स्थापन केला. ISRO चे माजी प्रमुख एस. सोमनाथ आणि IIT मद्रासचे संचालक व्ही. कामकोटी हे सदस्य आहेत.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
4 वन-लायनर
4 विज्ञान आणि तंत्रज्ञान — 3 जुलै – 7 जुलै.
- 7 जुलै — ISRO ने 7 जुलै 2026 रोजी मध्य प्रदेशातील श्योपूर येथे DRDO च्या ADRDE च्या ड्रॉप झोनमध्ये IAF च्या IL-76 विमानाचा वापर करून गगनयानसाठीची पाचवी इंटिग्रेटेड मेन पॅराशूट एअरड्रॉप चाचणी IMAT-05 घेतली.
- 3 जुलै — ISRO ने 3 जुलै 2026 रोजी श्रीहरिकोटा येथे SOLV (प्रयोगांसाठी उप-कक्षीय प्रक्षेपण वाहन) च्या घन मोटरची पहिली यशस्वी भू-चाचणी घेतली. हे चाचणी रॉकेट गगनयान क्रू मॉड्यूलची पॅराशूट प्रणाली तपासण्यासाठी बनवले आहे.
- बेंगळुरू येथे ISRO ने आयोजित केलेल्या BRICS अंतराळ संस्था प्रमुखांच्या बैठकीत भारताने नवोन्मेष, गुंतवणूक आणि उद्योजकतेसाठी “BRICS अंतराळ अर्थव्यवस्थे” चा प्रस्ताव मांडला.
- ISRO सुरक्षित पुनःप्रवेशासाठी गगनयान क्रू मॉड्यूलची चाचणी घेत आहे; चार अंतराळवीर निश्चित झाले आहेत: प्रशांत बालकृष्णन नायर, अजित कृष्णन, अंगद प्रताप आणि शुभांशू शुक्ला, आणि त्यात हलक्या दोन-मॉड्यूल रचनेचा वापर होईल.
संरक्षण आणि सुरक्षा
22 वन-लायनर
22 संरक्षण आणि सुरक्षा — 3 जुलै – 31 जुलै.
- 31 जुलै — लष्करप्रमुख जनरल धीरज सेठ यांनी 31 जुलै 2026 रोजी एक्स्ट्रीम वेदर ग्रेड (XWG) डिझेल सुरू केले. सामान्य डिझेलच्या उलट ते गोठत नाही किंवा इंधन फिल्टर अडवत नाही आणि उणे 42°C पर्यंत काम करते.
- 31 जुलै — DAC मंजुरींमध्ये लष्कराला ड्रोनविरोधी इलेक्ट्रॉनिक युद्ध प्रणाली आणि रणगाडाविरोधी क्षेपणास्त्रे, नौदलाला पाणबुडीविरोधी सुरुंग आणि जहाजावरून चालवण्याचे ड्रोन, आणि हवाई दलाला उच्च-उंचीवरील दीर्घ-सहनशीलतेचा छद्म-उपग्रह मिळणार आहे.
- 30 जुलै — निपुण हे दीर्घ खोल-समुद्र डायव्हिंग, रिमोटली ऑपरेटेड व्हेईकल्स आणि संकटात सापडलेल्या पाणबुडीच्या बचावासाठी सज्ज आहे.
- 30 जुलै — भारतीय नौदलाने विशाखापट्टणम येथील हिंदुस्तान शिपयार्ड लिमिटेड कडून डायव्हिंग सहाय्य जहाज निपुण ताब्यात घेतले. या वर्गातील हे दुसरे जहाज असून ते खोल समुद्रातील सॅच्युरेशन डायव्हिंग आणि पाणबुडी बचावाला साहाय्य करू शकते.
- 29 जुलै — कोचीन शिपयार्डने नौदलासाठी बांधल्या जात असलेल्या आठ पाणबुडीविरोधी युद्ध उथळ पाण्यातील नौकांपैकी सातवी INS मछलीपट्टणम जलावतरित केली. या नौकेत 80% पेक्षा अधिक स्वदेशी सामग्री आहे.
- 23 जुलै — DRDO ने 23 जुलै 2026 रोजी ओडिशाजवळील APJ अब्दुल कलाम बेटावरून कुशा या लांब पल्ल्याच्या जमिनीवरून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राची पहिल्यांदा उड्डाण चाचणी केली आणि वेगवान, उंचावरून उडणाऱ्या काल्पनिक हवाई लक्ष्याचा वेध घेतला.
- 22 जुलै — INS मालवण हे नाव महाराष्ट्रातील मालवण या किनारपट्टीवरील शहरावरून ठेवले आहे, जे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या नौदल परंपरेशी जोडलेले आहे.
- 22 जुलै — कोचीन शिपयार्ड लिमिटेडने बांधलेली पाणबुडीविरोधी नौका INS मालवण 22 जुलै 2026 रोजी कारवार येथे नौदलात दाखल झाली. तिच्यात 80% पेक्षा जास्त स्वदेशी घटक आहेत.
- 11 जुलै — INS महेंद्रगिरीचे नाव पूर्व घाटातील महेंद्रगिरी डोंगररांगेवरून ठेवले आहे.
- 11 जुलै — प्रोजेक्ट 17Aचे सहावे स्टेल्थ फ्रिगेट INS महेंद्रगिरी 11 जुलै 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे नौदलाच्या पूर्व ताफ्यात दाखल झाले. मुंबईतील माझगाव डॉक शिपबिल्डर्सने 75% पेक्षा अधिक स्वदेशी सामग्रीसह ते बनवले.
- 8 जुलै — DRDO ने 8 जुलै 2026 रोजी चांदीपूर येथील एकात्मिक चाचणी क्षेत्रातून पिनाक दीर्घ पल्ल्याच्या मार्गदर्शित रॉकेटची वापरकर्त्याने निश्चित केलेल्या किमान 60 किमी पल्ल्यासाठी यशस्वी उड्डाण चाचणी घेतली.
- 3 जुलै — संरक्षण खरेदी परिषदे (DAC)ने 3 जुलै 2026 रोजी झालेल्या बैठकीत तिन्ही दलांसाठी सुमारे ₹52,000 कोटीच्या शस्त्रखरेदी प्रस्तावांना मंजुरी दिली.
- पंतप्रधानांनी कोलकाता येथे INS दुनागिरी (प्रोजेक्ट 17A फ्रिगेट), INS संशोधक (सर्वेक्षण जहाज) आणि INS आग्रे (पाणबुडीविरोधी नौका) नौदलात दाखल केली; सर्व GRSEने 75% पेक्षा जास्त स्वदेशी सामग्रीसह बांधली आहेत.
- भारताने मध्य प्रदेशातील महू येथे स्वदेशी गरुडास्त्र 120 मिमी वाहनावर बसवलेल्या मोर्टारची चाचणी घेतली; तो गोळीबार करून लगेच जागा बदलण्याची (शूट-अँड-स्कूट) सुविधा आणि एकाच वेळी अनेक गोळे लक्ष्यावर आदळवण्याची (MRSI) क्षमता देतो.
- नौदलाने एडनच्या आखातात व्यापारी जहाज MV Golden Arsenal वरील चाचेगिरीचा प्रयत्न हाणून पाडला; जिबूतीपासून सुमारे 300 सागरी मैलांवर INS त्रिकंद आणि मरीन कमांडोंचा वापर करण्यात आला.
- DRDO च्या CABS ने रचलेल्या भारताच्या नेत्र हवाई पूर्वसूचना आणि नियंत्रण (AEW&C) प्रणालीला अंतिम परिचालन मंजुरी मिळाली, ज्यामुळे अशी स्वदेशी क्षमता असलेला भारत पाचवा देश ठरला.
- ड्रोन आणि दूरस्थपणे चालवल्या जाणाऱ्या विमानांचे संचालन व देखभाल करण्यासाठी लष्कर विशेष बाज बटालियन उभारणार आहे, ज्यामुळे त्याची मानवरहित युद्धक्षमता बळकट होईल.
- 31 वे लष्करप्रमुख म्हणून पदभार स्वीकारलेल्या जनरल धीरज सेठ यांनी संरक्षण मंत्रालयाच्या “परिवर्तनाचे दशक” (2023-2032) शी सुसंगत, लष्कराच्या आधुनिकीकरणासाठी VIJAY आराखडा जाहीर केला.
- भारतीय लष्कराची तुकडी मंगोलियामध्ये बहुराष्ट्रीय संयुक्त राष्ट्र शांतिरक्षण सराव खान क्वेस्ट 2026 मध्ये सहभागी झाली.
- भारतीय नौदलाच्या P-8I विमानाने हवाईतील RIMPAC 2026 मध्ये भाग घेतला; RIMPAC हा जगातील सर्वात मोठा बहुराष्ट्रीय नौदल सराव आहे, जो 1971 पासून दर दोन वर्षांनी अमेरिकी पॅसिफिक फ्लीटतर्फे घेतला जातो.
- इस्रायलच्या संरक्षण मंत्रालयाच्या महासंचालकांनी भारत-इस्रायल विशेष धोरणात्मक भागीदारीअंतर्गत संरक्षण उत्पादन, प्रगत तंत्रज्ञान आणि संयुक्त संशोधन-विकास यावर चर्चेसाठी भारताला भेट दिली; बराक-8 (MRSAM) ही प्रमुख संयुक्त प्रणाली आहे.
- हैदराबादस्थित आझाद इंजिनिअरिंग ने GTRE (गॅस टर्बाइन संशोधन संस्था) च्या रचनेचा वापर करून भारतातील पहिले स्वदेशी 350 किलो वर्गाचे वापरून टाकण्याजोगे टर्बोजेट इंजिन तयार केले. अशी इंजिने मानवरहित विमाने, क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन यांना चालवतात.
महत्त्वाचे दिवस
1 वन-लायनर
1 महत्त्वाचे दिवस — 27 जुलै.
- 27 जुलै — केंद्रीय राखीव पोलीस दल (CRPF) ने 27 जुलै रोजी आपला स्थापना दिन साजरा केला. या दलाची सुरुवात 1939 मध्ये नीमच येथे क्राउन रिप्रेझेंटेटिव्हज पोलीस म्हणून झाली आणि 1949 मध्ये त्याला सध्याचे नाव मिळाले.
आंतरराष्ट्रीय संबंध
42 वन-लायनर
द्विपक्षीय · परिषदा · करार.
आंतरराष्ट्रीय
14 वन-लायनर
14 आंतरराष्ट्रीय — 1 जुलै – 31 जुलै.
- 31 जुलै — जपानने पंतप्रधान साने ताकाइची यांच्या नेतृत्वाखाली 31 जुलै 2026 रोजी आपला नवा राष्ट्रीय गुप्तचर ब्यूरो सुरू केला, ज्याचे बजेट सुमारे $400 दशलक्ष आहे; दुसऱ्या महायुद्धानंतरची जपानची ही पहिली केंद्रीय गुप्तचर संस्था असल्याचे सांगितले जाते.
- 30 जुलै — रियाध येथे 43 देशांच्या उपस्थितीत झालेल्या बैठकीनंतर सौदी अरेबिया आणि इतर देशांनी बहुराष्ट्रीय सागरी संरक्षण आघाडी जाहीर केली. बाब-अल-मंदेब, तांबडा समुद्र आणि एडनचे आखात या मार्गांवरील जहाजवाहतुकीचे संरक्षण करणे हे तिचे उद्दिष्ट आहे.
- 28 जुलै — BIMCO-ICS सीफेअरर वर्कफोर्स अहवाल 2026 मध्ये भारत 311,936 लोकांसह किंवा जागतिक एकूणाच्या 12.16% सह जगातील दुसरा सर्वात मोठा नाविक पुरवठादार ठरला. केवळ फिलिपिन्स भारताच्या पुढे आहे.
- 19 जुलै — राष्ट्रपती मुर्मू यांचा जुलै 2026 मधील रोमानियाचा राजकीय दौरा हा भारतीय राष्ट्रपतींचा जवळपास तीन दशकांतील पहिलाच दौरा होता; दोन्ही देशांनी 2028 हे भारत-रोमानिया नवोन्मेष वर्ष म्हणून साजरे करण्याचे मान्य केले.
- 6 जुलै — संयुक्त राष्ट्रांच्या स्वतंत्र आंतरराष्ट्रीय वैज्ञानिक कृत्रिम बुद्धिमत्ता पॅनेलने प्राथमिक अहवाल प्रसिद्ध केला: अव्वल 500 AI सुपरकॉम्प्युटरच्या संगणन क्षमतेपैकी अमेरिकेकडे सुमारे 75% आणि चीनकडे 15% आहे, आणि 118 देश प्रमुख AI प्रशासन चर्चांमध्ये सहभागी नाहीत.
- 4 जुलै — भारताच्या पंतप्रधानांनी अमेरिकेला तिच्या स्वातंत्र्याच्या 250 व्या वर्धापनदिनानिमित्त (4 जुलै 2026) शुभेच्छा दिल्या; 1776 चा स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा प्रामुख्याने थॉमस जेफरसन यांनी लिहिला होता.
- 1 जुलै — बांगलादेशने एका चिनी सरकारी कंपनीमार्फत मोंगला बंदर आर्थिक क्षेत्र विकसित करण्याचा निर्णय घेतला; मोंगला हे त्याचे दुसरे सर्वाधिक वर्दळीचे बंदर असून सुंदरबनजवळ कोलकात्यापासून सुमारे 188 किमी अंतरावर आहे.
- 1 जुलै — चीनचा वांशिक ऐक्य आणि प्रगती संवर्धन कायदा राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्या अंतर्गत 1 जुलै 2026 रोजी अमलात आला. भाषा, शिक्षण, संस्कृती आणि राष्ट्रीय ओळख यांचे एकीकरण हे त्याचे उद्दिष्ट असून अल्पसंख्याकांच्या ओळखी कमकुवत होण्याची चिंता व्यक्त होत आहे.
- भारताने ग्लोबल साउथकडे पाठिंब्यासाठी प्रचार करत 2028-29 साठी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेतील अस्थायी जागेसाठी आपली मोहीम सुरू केली; आशिया-प्रशांत जागेसाठी ताजिकिस्तान हाही उमेदवार आहे.
- केनियातील मोम्बासा येथे झालेल्या 11 व्या अवर ओशन कॉन्फरन्समध्ये बेकायदेशीर, अनोंदित आणि अनियंत्रित (IUU) मासेमारीविरोधातील मोम्बासा घोषणापत्र स्वीकारले गेले; ते मत्स्यव्यवसाय पारदर्शकतेच्या 10 तत्त्वांना पाठिंबा देते आणि भारताने त्यावर स्वाक्षरी केलेली नाही.
- रशियातील मॉस्को येथील पुश्किन ग्रंथालयात रॉबर्ट आणि माटिल्डा या दोन ह्युमनॉइड रोबोटांचा प्रतीकात्मक ‘विवाह’ झाला. त्याला कायदेशीर वैधता नव्हती आणि AI व रोबोटिक्सबद्दल आवड वाढवणे हा त्याचा उद्देश होता.
- फ्रान्सने 15 वर्षांखालील मुलांना समाजमाध्यमांचा वापर करण्यावर बंदी घातली.
- अमेरिकेने सीरिया आता दहशतवादाला प्रायोजकत्व देणाऱ्या राष्ट्रांच्या यादीत नसल्याचे जाहीर केले, ज्यामुळे सीरियावरील आर्थिक आणि लष्करी निर्यात निर्बंध उठतात.
- युक्रेन आणि नऊ पश्चिम युरोपीय देशांनी (फ्रान्स, जर्मनी, ब्रिटन, इटली, स्पेन, नॉर्वे, स्वीडन, डेन्मार्क आणि नेदरलँड्स) रशियन बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांविरुद्ध संयुक्त हवाई संरक्षण कवच उभारण्यासाठीची आघाडी प्रोजेक्ट फ्रेया जाहीर केली.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव
28 वन-लायनर
28 शिखर परिषदा, करार आणि सराव — 1 जुलै – 30 जुलै.
शिखर परिषदा, करार आणि सराव — 28 वन-लायनर
भाग 1
1 जुलै – 30 जुलै
शिखर परिषदा, करार आणि सराव: 14.
- 30 जुलै — मालदीवची तात्काळ पेमेंट प्रणाली फवारा 30 जुलै रोजी भारताच्या UPI शी जोडली गेली, ज्यामुळे रिअल-टाइम पैसे हस्तांतरण शक्य झाले. बँक ऑफ मालदीव्ज आणि मालदीव्ज इस्लामिक बँक आधी सामील झाल्या असून दुकानांसाठी QR पेमेंट नंतर येईल.
- 21 जुलै — भारताने WTO मत्स्यव्यवसाय अनुदान कराराचे स्वीकृतीपत्र जमा केले आणि तो सामील होणारा 123 वा सदस्य ठरला; हा करार बेकायदा, विनानोंद आणि अनियंत्रित (IUU) मासेमारीसाठी तसेच अतिमासेमारी झालेल्या साठ्यांसाठी अनुदाने प्रतिबंधित करतो.
- 19 जुलै — तिच्या भेटीदरम्यान भारताने मोल्दोव्हा आणि उत्तर मॅसेडोनियासाठी ITEC (भारतीय तांत्रिक आणि आर्थिक सहकार्य) प्रशिक्षण जागा दुप्पट करण्याची घोषणा केली, ज्यात कृत्रिम बुद्धिमत्तेवरील विशेष अभ्यासक्रमांचाही समावेश आहे.
- 15 जुलै — भारत-ब्रिटन CETA अंतर्गत ब्रिटन भारताच्या जवळपास 99% निर्यातीला शून्य-शुल्क प्रवेश देतो, तर भारत आपल्या 89.5% शुल्क श्रेणींवर सवलती देतो; दुग्धजन्य पदार्थ, भरड तृणधान्ये (मिलेट्स), सफरचंद, खाद्यतेले आणि सोन्याला सवलत नाही.
- 10 जुलै — चार दशकांतील भारतीय पंतप्रधानांच्या न्यूझीलंडच्या पहिल्या भेटीत संबंधांना बंधनकारक नसलेल्या 2030 पर्यंतच्या मार्गदर्शक आराखड्यासह धोरणात्मक भागीदारीचे स्वरूप मिळाले, आणि 2030 पर्यंत व्यापार दुप्पट करून 7 अब्ज न्यूझीलंड डॉलर करण्याचे लक्ष्य ठेवले.
- 10 जुलै — पंतप्रधान मोदींनी 10 आणि 11 जुलै 2026 रोजी न्यूझीलंडला भेट दिली. दोन्ही देशांनी संरक्षण सहकार्य, आपत्ती व्यवस्थापन (भूकंप आणि त्सुनामी) आणि सागरी सुरक्षा यांवर करार केले आणि संबंध धोरणात्मक भागीदारीपर्यंत नेले.
- 8 जुलै — भारताने जुलै 2026 मध्ये गुवाहाटी येथे अंमली पदार्थ नियंत्रण ब्युरोच्या आयोजनाखाली दोन दिवसांची BRICS अंमली पदार्थविरोधी संस्था प्रमुखांची बैठक आयोजित केली, जिथे भारताने अंमली पदार्थ नियंत्रण दृष्टिकोन दस्तऐवज (2026-2029) सादर केला.
- 8 जुलै — पंतप्रधान मोदींच्या इंडोनेशिया भेटीदरम्यान दोन्ही बाजूंनी दुर्मिळ मृदा चुंबकांवर सामंजस्य करार, पूर्व जावामधील सिंघासारी SEZ मध्ये IIM बंगळुरूचे शाखा परिसर, ECI-KPU निवडणूक सहकार्य करार आणि CDSCO वैद्यकीय नियमन सामंजस्य करारही मान्य केला.
- 8 जुलै — भारताने ACITI (ऑस्ट्रेलिया-कॅनडा-भारत तंत्रज्ञान आणि नवोन्मेष भागीदारी) अंतर्गत ऑस्ट्रेलियासोबत त्रिपक्षीय करारावर स्वाक्षरी केली.
- 8 जुलै — 2014 चा नागरी अणुऊर्जा सहकार्य करार प्रत्यक्षात आल्याने ऑस्ट्रेलिया आता भारताला युरेनियम पुरवणार आहे. ऑस्ट्रेलियाने तीन जुन्या भारतीय मूर्तीही परत केल्या.
- 8 जुलै — पंतप्रधान मोदींच्या 8 ते 10 जुलै 2026 च्या ऑस्ट्रेलिया भेटीदरम्यान दोन्ही देशांनी युरेनियम पुरवठा, 2009 च्या सुरक्षा सहकार्य घोषणेचे नूतनीकरण आणि सायबर-तंत्रज्ञान सहकार्य यांसह आठ करारांवर सहमती दर्शवली.
- 6 जुलै — पंतप्रधान मोदींनी 6 ते 8 जुलै 2026 दरम्यान इंडोनेशियाला भेट दिली, ही त्यांची तेथील चौथी भेट होती. दोन्ही बाजूंनी क्षेपणास्त्र-तंत्रज्ञान सहकार्य, व्यापक अंतराळ सहकार्य आणि इंडोनेशियात स्टेनलेस स्टील प्रकल्प उभारण्यासाठी SAIL भागीदारी यांवर सहमती दर्शवली.
- 4 जुलै — भारत-इस्रायल द्विपक्षीय गुंतवणूक करार 4 जुलै 2026 रोजी अमलात आला. तो भारताने 2017 मध्ये संपुष्टात आणलेल्या 1996 च्या कराराची जागा घेतो, आणि भारताच्या नव्या आदर्श गुंतवणूक करारावर स्वाक्षरी करणारा इस्रायल हा पहिला OECD देश आहे.
- 1 जुलै — शिखर परिषदेत भारत आणि जपान यांनी सेमीकंडक्टर, महत्त्वाची खनिजे, औषधनिर्माण आणि ICT मध्ये कोणत्याही एका देशावरील अवलंबित्व कमी करण्यास सहमती दर्शवली. भारताचे इंडियाAI मिशन आणि जपानचा GENIAC कार्यक्रम यांनीही सहकार्य सुरू केले.
भाग 2
1 जुलै
शिखर परिषदा, करार आणि सराव: 14.
- 1 जुलै — भारत आणि जपान यांनी UNICORN (युनिफाइड कॉम्प्लेक्स रेडिओ अँटेना) प्रकल्पावर सहमती दर्शवली. संरक्षण क्षेत्रात दोन्ही देशांमधील हा पहिला संयुक्त सह-विकास करार आहे.
- 1 जुलै — 16 वी भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषद 1 ते 3 जुलै 2026 दरम्यान नवी दिल्लीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जपानच्या पंतप्रधान साने ताकाइची यांच्यात झाली. ताकाइची यांची भारताला ही पहिलीच भेट होती.
- भारत-न्यूझीलंड निष्कर्षांमध्ये वार्षिक सागरी सुरक्षा संवाद, दहशतवादविरोधी संयुक्त कार्यगट, न्यूझीलंडचा जागतिक जैवइंधन आघाडीत प्रवेश आणि नागालँड व उत्तराखंडमध्ये केंद्रांसह किवीफळ कृती आराखडा यांचा समावेश आहे.
- भारत-ऑस्ट्रेलिया शिखर परिषदेत सायबर आणि महत्त्वाच्या तंत्रज्ञानांवरील PACTS भागीदारी, PDEU गांधीनगर येथे 2,000 प्रशिक्षणार्थींसाठी रूफटॉप सोलर प्रशिक्षण अकादमी, आणि ऑस्ट्रेलियनसुपरकडून NIIF साठी AUD 500 दशलक्ष अशा बाबी निर्माण झाल्या.
- 3ऱ्या भारत-ऑस्ट्रेलिया वार्षिक नेतृत्व शिखर परिषदेत दोन्ही देशांनी 2009 ची चौकट बदलणारी संरक्षण आणि सुरक्षा सहकार्यावरील संयुक्त घोषणा स्वीकारली आणि सागरी सुरक्षा सहकार्य आराखडा सुरू केला.
- भारत-इंडोनेशिया निष्कर्षांत ONDC च्या धर्तीवरील इंडोनेशिया ओपन नेटवर्क (ION), भारताच्या IFC-IOR येथे संपर्क अधिकारी, आणि सांस्कृतिक व शैक्षणिक मुत्सद्देगिरीचे टागोर-देवांतारा वर्ष म्हणून 2026-27 यांचाही समावेश होता.
- भारत आणि इंडोनेशियाने USD 200 दशलक्षांच्या BrahMos क्षेपणास्त्र करारावर सहमती दर्शवली आणि इंडोनेशियाने भारताच्या अस्त्र हवेतून हवेत मारा करणाऱ्या क्षेपणास्त्राची पहिली निर्यात ऑर्डर दिली; मलाक्का सामुद्रधुनीजवळील सबांग बंदर विकसित करण्यासही दोन्ही बाजूंनी सहमती दिली.
- बामाको येथे पहिला भारत-माली निर्यात प्रोत्साहन मंच झाला; भारताच्या शुल्कमुक्त प्रवेश योजनेच्या मदतीने द्विपक्षीय व्यापार 55% वाढून आर्थिक वर्ष 2025-26 मध्ये 326.61 दशलक्ष डॉलरहून अधिक झाला.
- पहिला संयुक्त राष्ट्र जागतिक AI प्रशासन संवाद जिनिव्हा येथे झाला; तो 2024 च्या जागतिक डिजिटल कॉम्पॅक्टनंतर संयुक्त राष्ट्र सर्वसाधारण सभेच्या ठराव 79/325 अन्वये स्थापन झाला.
- भारताने नवी दिल्लीत 16 वी BRICS राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागारांची बैठक आयोजित केली, जिचे अध्यक्षपद राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल यांनी भूषवले; विषय होता “अपारंपरिक सुरक्षा आव्हाने”.
- दूरसंचार विभाग आणि मध्य प्रदेश यांनी ग्वाल्हेर येथे भारताच्या पहिल्या टेलिकॉम मॅन्युफॅक्चरिंग झोनसाठी सामंजस्य करार केला; हा फोन, फायबर आणि 5G/6G उपकरणांसाठीचा सुमारे 350 एकरांचा प्लग-अँड-प्ले समूह आहे.
- अमेरिका आणि सौदी अरेबियाने 30 वर्षांचा नागरी अणु सहकार्य करार केला.
- चीनने जगभरातील AI गरजा आणि तंत्रज्ञान जोडण्यासाठी जागतिक AI सहकार्य संघटना हा नवा मंच जाहीर केला.
- भारताने इंडोनेशियातील योग्याकर्ता येथील प्रंबानन मंदिर संकुलाच्या जीर्णोद्धारासाठी मदत आणि 100 टन सुधारित गहू बियाण्याची भेट जाहीर केली.
विज्ञान, अंतराळ आणि पर्यावरण
33 वन-लायनर
ISRO · DRDO · तंत्रज्ञान · परिसंस्था.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
24 वन-लायनर
24 विज्ञान आणि तंत्रज्ञान — 1 जुलै – 31 जुलै.
- 31 जुलै — IMD ने सांगितले की वरच्या आसामातील पूर दीर्घकाळ चाललेल्या मुसळधार पावसामुळे आले, ढगफुटीमुळे नव्हे; 20-30 चौ. किमी क्षेत्रावर एका तासात 100 मिमी किंवा अधिक पाऊस म्हणजे ढगफुटी अशी त्याची व्याख्या आहे.
- 28 जुलै — NASA ने 2026 च्या NIAC पहिल्या टप्प्याच्या निधीसाठी PRAXIS (Planetary Rings Autonomous EXploration with In-situ Sampling) ची निवड केली: AI-चालित रोबोट प्रथमच टच-अँड-गो नमुना पद्धतीने ग्रहाच्या कड्यातून कण उचलेल.
- 27 जुलै — पृथ्वी विज्ञान मंत्रालयाने 27 जुलै रोजी नवी दिल्लीत आपला 20 वा स्थापना दिन साजरा केला. भारतीय हवामान विभागाने 13 उत्कृष्टता केंद्रे जाहीर केली आणि अनेक नवीन अंदाज व देखरेख साधने प्रसिद्ध करण्यात आली.
- 22 जुलै — IIT मद्रासमध्ये इन्क्युबेट झालेल्या ePlane Company या स्टार्टअपने भारतातील पहिल्या eVTOL (विद्युत उभ्या उड्डाण-अवतरणाच्या) विमानाचा नमुना सादर केला आणि 2028 पर्यंत व्यावसायिक संचालनाची योजना आखली आहे.
- 17 जुलै — भारताची पहिली स्वदेशी हायड्रोजन इंधन सेल गाडी 17 जुलै 2026 रोजी हरियाणातील उत्तर रेल्वेच्या जिंद-सोनीपत मार्गावर धावू लागली; तिला 10 डबे, 1,200 kW ची PEM इंधन सेल प्रणाली आहे आणि सेवेत कमाल वेग 75 किमी/तास आहे.
- 15 जुलै — IITM पुणे च्या अभ्यासात आढळले की उत्तर पश्चिम घाटावरील मान्सूनच्या पावसापैकी सुमारे 25% पाऊस जमिनीवर पोहोचण्यापूर्वी हवेतच बाष्पीभवन होतो; यासाठी स्थिर समस्थानिकांचा नैसर्गिक मार्गदर्शक (ट्रेसर) म्हणून वापर केला गेला.
- 14 जुलै — भारताने पॅरट बोर्नाव्हायरस 4 (PaBV-4) चे पहिले पुष्टी झालेले निदान नोंदवले, जो तपासलेल्या 83 पक्ष्यांपैकी 44 मध्ये आढळला; हा विषाणू पोपट आणि संबंधित पक्ष्यांमध्ये प्रोव्हेंट्रिक्युलर डायलेटेशन डिसीज घडवतो.
- 14 जुलै — TRG डेटासेंटर्सच्या अभ्यासात जवळपास 100 देशांमध्ये इंटरनेट बंदीसाठीच्या सज्जतेत भारत 9 व्या क्रमांकावर राहिला, असुरक्षितता गुण 23.4; अमेरिका अव्वल आणि त्यानंतर इंडोनेशिया व ब्रिटन आहेत.
- 4 जुलै — मायक्रोसॉफ्ट, सिंगटेल, टाटा कम्युनिकेशन्स आणि लाइटस्टॉर्म यांच्या संघाने भारताला मलेशिया आणि सिंगापूरशी जोडणाऱ्या सुमारे 3,600 किमी लांबीच्या I-2SEA पाणबुडी केबलसाठी करार केले; ती 2029 च्या चौथ्या तिमाहीपर्यंत तयार होण्याची अपेक्षा आहे.
- 4 जुलै — भारतीय वंशाच्या कुटुंबातील NASA अंतराळवीर अनिल मेनन यांनी 4 जुलै 2026 रोजी रशियाच्या सोयुझ MS-29 यानातून आपली पहिली अंतराळ मोहीम सुरू केली. अंतराळाचे मानवी शरीरावरील परिणाम अभ्यासण्यासाठी ते आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर सुमारे आठ महिने राहतील.
- 1 जुलै — आरोग्य मंत्रालयाने आरोग्य सेतू 2.0 सुरू केले, हे वैयक्तिक आरोग्य नोंदींचे अॅप असून आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन (ABDM) अंतर्गत सेवांसाठीचे एकच प्रवेशद्वारही आहे.
- चीनचा लाइनशाइन सुपरकॉम्प्युटर ताज्या TOP500 यादीत अव्वल ठरला असून त्याने अमेरिकेच्या एल कॅपिटनची जागा घेत जगातील सर्वात वेगवान सार्वजनिकरीत्या क्रमवारीत असलेले यंत्र बनले.
- MeitY ने CERT-In, CSIRT-Fin आणि SISA सोबत तयार केलेला डिजिटल धोका अहवाल 2025-26 AI-सक्षम हल्लेखोर बचावकर्त्यांच्या पुढे जाणाऱ्या “AI असमतोला” ला सर्वात मोठा सायबर धोका म्हणतो आणि 18 महिन्यांचा सक्षमता आराखडा सुचवतो.
- अमेरिकी संशोधकांनी निर्जीव भागांपासून प्रयोगशाळेत बनवलेली कृत्रिम पेशी स्पडसेल तयार केली, जी वाढू शकते, आपल्या DNA ची प्रत बनवू शकते, विभाजित होऊ शकते आणि उत्क्रांत होऊ शकते; ती लिपोसोम पडदा आणि PURE प्रथिन-निर्मिती प्रणाली वापरते.
- ऑप्टिकल आणि SAR प्रतिमा एकाच ठिकाणाच्या एकत्र घेणारा पहिला म्हणून ओळखला जाणारा पृथ्वी-निरीक्षण उपग्रह मिशन दृष्टी कक्षेत गेल्यानंतर लवकरच सौर वादळाचा फटका त्यातील यंत्रणेला बसल्याने संपर्काबाहेर गेला.
- JIPMER पुदुच्चेरी हे आंतरराष्ट्रीय NeoSep1 चाचणीत नवजात बालकाची नोंदणी करणारे पहिले भारतीय केंद्र ठरले; GARDP ही चाचणी नवजात अर्भकातील रक्तसंसर्गावर (निओनेटल सेप्सिस) सर्वोत्तम प्रतिजैविक संयोजन शोधण्यासाठी चालवते.
- चीनने हेलियम निर्यातीवर तात्पुरती बंदी घातली. भारत आपल्या हेलियमसाठी 100% आयातीवर अवलंबून आहे, आणि निम्म्याहून अधिक आयात कतारकडून होते.
- भारतात नोव्हो नॉर्डिस्कचे सेमाग्लूटाइड पेटंट संपल्याने मधुमेह आणि लठ्ठपणासाठीची स्वस्त जेनेरिक GLP-1 औषधे येण्याचा मार्ग मोकळा झाला असून 10 कोटींहून अधिक मधुमेहग्रस्त भारतीयांना याचा फायदा होईल.
- उझबेकिस्तानमधील आंतरराष्ट्रीय रसायनशास्त्र ऑलिम्पियाडमध्ये सर्व चारही भारतीय स्पर्धकांनी सुवर्णपदके जिंकली (4 पैकी 4).
- भारताच्या सहा सदस्यीय संघाने चीनमधील आंतरराष्ट्रीय गणित ऑलिम्पियाडमध्ये 6 पदके, म्हणजे 2 सुवर्ण आणि 4 रौप्य, जिंकली आणि 110 हून अधिक देशांत अनौपचारिकपणे सातवा क्रमांक मिळवला.
- आंतरराष्ट्रीय भौतिकशास्त्र ऑलिम्पियाडमध्ये कोलंबियात सर्व पाच भारतीय विद्यार्थ्यांनी सुवर्णपदके जिंकली. चीन, कझाकस्तान, रशिया, दक्षिण कोरिया आणि तैवान यांच्यासह भारताने संयुक्तपणे अव्वल स्थान मिळवले.
- 2018 मध्ये स्थापन झालेली स्कायरूट एरोस्पेस या प्रक्षेपणानंतर अंतराळ क्षेत्रातील पहिली भारतीय युनिकॉर्न कंपनी ठरली. 2022 मध्ये तिने विक्रम-S नावाचे उप-कक्षीय अभियान उडवले होते.
- स्कायरूटचे विक्रम-1 सुमारे 350 किलो वजन निम्न भू-कक्षेत नेऊ शकते. त्याची रचना कार्बन-संमिश्र (कार्बन-कंपोझिट) आहे आणि त्यात 3D-मुद्रित द्रव इंजिन आहे.
- हैदराबादस्थित स्कायरूट एरोस्पेस ने भारतातील पहिल्या पूर्णपणे खासगी कक्षीय रॉकेट विक्रम-1 चे श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून पहिल्याच प्रयत्नात यशस्वी प्रक्षेपण केले.
पर्यावरण आणि परिसंस्था
9 वन-लायनर
9 पर्यावरण आणि परिसंस्था — 4 जुलै – 23 जुलै.
- 23 जुलै — अरुणाचल प्रदेशातील लोहित नदीवर प्रस्तावित 1,200 मेगावॉट जलविद्युत प्रकल्पामुळे अत्यंत संकटग्रस्त (Critically Endangered), अनुसूची I मधील पक्षी पांढऱ्या पोटाचा बगळा (White-bellied Heron) याच्याबाबत भीती निर्माण झाली आहे; जगभरात 60 पेक्षा कमी उरलेल्या पक्ष्यांपैकी भारतात केवळ सुमारे 6-9 आहेत.
- 7 जुलै — भारतीय प्राणी सर्वेक्षण संस्थेने कोलकाता येथे आपला 111 वा स्थापना दिवस प्राणी वर्गीकरण शिखर परिषद 2026 सह साजरा केला; तिथे भूपेंद्र यादव यांनी ॲनिमल डिस्कव्हरीज-2025 प्रकाशित केले, ज्यात विज्ञानाला नव्या असलेल्या 483 प्रजातींची नोंद आहे.
- 6 जुलै — CMFRI च्या आकडेवारीवर आधारित सरकारी मूल्यांकनानुसार 2022 मध्ये तपासलेल्या 135 सागरी मासळी साठ्यांपैकी 91.1% साठे शाश्वत आहेत, मात्र FAO च्या निरीक्षणांनुसार उत्पादन स्थिर आहे आणि यांत्रिक ट्रॉलिंगचा दबाव वाढत आहे.
- 4 जुलै — राष्ट्रीय जल अभियानाच्या कॅच द रेन संकल्पनेअंतर्गत 4 जुलै ते 4 ऑगस्ट 2026 दरम्यानची देशव्यापी मोहीम पावसाचे पाणी साठवण आणि भूजल पुनर्भरणाला चालना देते; राज्यांना प्रत्येक जिल्ह्यात रेन सेंटर सुरू करण्यास सांगितले आहे.
- पर्यावरण मंत्रालयाने प्रमाणित जैविक नमुन्यांसाठी जैविक विविधता कायदा, 2002 अंतर्गत मिझोरामला भारताचे 21 वे नियुक्त भांडार (Designated Repository) म्हणून अधिसूचित केले.
- केंद्र सरकार पहिल्या मसुदा अधिसूचनेनंतर सुमारे 13 वर्षांनी पश्चिम घाटातील पर्यावरणदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे अधिसूचित करणार आहे.
- केंद्र सरकारने जलद परिणाम करणाऱ्या तणनाशक पॅराक्वाट डायक्लोराइडवर कीटकनाशके अधिनियम, 1968 च्या कलम 27 अंतर्गत देशभरात बंदी घालण्यासाठी मसुदा अधिसूचना जारी केली.
- वर्गीकरणशास्त्रज्ञांना आसाममधील खोदलेल्या विहिरीत भूजलात राहणाऱ्या आंधळ्या माशांचा नवीन वंश आणि प्रजाती गिटचक नकाना (Gitchak nakana) आढळली; ईशान्य भारतात आढळलेला हा पहिला आंधळा भूजल मासा आहे.
- तीव्र जंगल आगींमुळे स्पेनने संपूर्ण देशात राष्ट्रीय आणीबाणी जाहीर केली.
क्रीडा, पुरस्कार, नियुक्त्या आणि दिवस
61 वन-लायनर
निकाल · सन्मान · प्रमुख · दिवस.
राष्ट्रीय
4 वन-लायनर
4 राष्ट्रीय — 1 जुलै – 29 जुलै.
- 29 जुलै — कर्नाटक उच्च न्यायालयाने हेल्थ सिक्युरिटी से नॅशनल सिक्युरिटी उपकर कायदा, 2025 हा कलम 14 चे उल्लंघन करणारा ठरवून रद्द केला, कारण उपकर प्रत्यक्ष नव्हे तर गृहीत उत्पादनावर लावला होता; संसद नवा कायदा करू शकते.
- 13 जुलै — सतलुज हा चित्रपट OTT प्रदर्शनानंतर सुरक्षाविषयक चिंतांमुळे ZEE5 वरून काढण्यात आला; माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने IT नियम, 2021 च्या नियम 14 अंतर्गत आंतरविभागीय समिती स्थापन केली.
- 13 जुलै — केंद्राच्या राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा (सुधारणा) विधेयक, 2026 च्या मसुद्यात अंत्योदय अन्न योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी प्रत्येक AAY कुटुंबाला निश्चित 35 किलो देण्याऐवजी दरमहा प्रति व्यक्ती 7 किलो, कुटुंबामागे कमाल 35 किलो, असा प्रस्ताव आहे.
- 1 जुलै — VB-G RAM G आर्थिक वर्षात 125 दिवसांच्या कामाची हमी देते, तर मनरेगात 100 दिवस होते. जलसुरक्षा, रस्त्यांसारख्या मूलभूत ग्रामीण पायाभूत सुविधा, स्वयंसहायता गटांशी जोडलेल्या उपजीविका पायाभूत सुविधा आणि हवामान-सहनशील कामे यांवर त्याचा भर आहे.
अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग
2 वन-लायनर
2 अर्थव्यवस्था आणि बँकिंग — 4 जुलै – 15 जुलै.
- 15 जुलै — भारत-ब्रिटन सर्वंकष आर्थिक आणि व्यापार करार (CETA) 15 जुलै 2026 रोजी लागू झाला, त्यासोबत सामाजिक सुरक्षेवरील भारत-ब्रिटन दुहेरी योगदान करारही लागू झाला.
- 4 जुलै — भारत-इस्रायल करारानुसार फक्त यजमान देशाच्या कायद्यांचे पालन करणाऱ्या गुंतवणुकींनाच संरक्षण मिळते. गुंतवणूकदारांनी आंतरराष्ट्रीय लवादापूर्वी आधी देशांतर्गत न्यायालयांचा वापर करावा लागतो, आणि कर व राष्ट्रीय सुरक्षेविषयीचे निर्णय लवादाच्या कक्षेबाहेर राहतात.
क्रीडा
17 वन-लायनर
17 क्रीडा — 1 जुलै – 31 जुलै.
- 31 जुलै — वेस्ट इंडिजचा अष्टपैलू खेळाडू जस्टिन ग्रीव्ह्ज हा त्रिनिदादमध्ये पाकिस्तानविरुद्धच्या जागतिक कसोटी अजिंक्यपद सामन्यात सलग पाच विकेट-मेडन षटके टाकणारा कसोटी इतिहासातील पहिला गोलंदाज ठरला.
- 31 जुलै — खेलो इंडियाने 2026 मध्ये खेलो इंडिया आदिवासी क्रीडा स्पर्धा समाविष्ट केल्या; केंद्रीय अर्थसंकल्प 2026-27 ने क्रीडा मंत्रालयाला विक्रमी 4,479.88 कोटी रुपये आणि क्रीडा साहित्य निर्मितीचा पाया उभारण्यासाठी 500 कोटी रुपये दिले.
- 30 जुलै — अजिंक्य रहाणे याने 30 जुलै 2026 रोजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधून निवृत्ती घेतली. तो भारतासाठी 85 कसोटी आणि 90 एकदिवसीय सामने खेळला आणि 2020-21 मध्ये ऑस्ट्रेलियात संघाला 2-1 मालिका विजय मिळवून दिला.
- 27 जुलै — चीनमधील हांगझोउ येथील ISSF विश्वचषकात ईशा सिंह हिने महिलांच्या 25 मी पिस्तुल प्रकारात 40 गुणांसह सुवर्णपदक जिंकले, आणि मनू भाकर हिने शूट-ऑफनंतर कांस्यपदक मिळवले. भारताने या स्पर्धेत एकूण चार पदके मिळवली.
- 26 जुलै — मीराबाई चानू हिने ग्लासगो 2026 राष्ट्रकुल स्पर्धेत महिलांच्या 48 किलो वेटलिफ्टिंगमध्ये एकूण 190 किलो वजन उचलून सुवर्णपदक जिंकले. हे तिचे सलग तिसरे राष्ट्रकुल सुवर्ण आणि या स्पर्धेतील भारताचे पहिले सुवर्ण होते.
- 25 जुलै — अनाहत सिंग ही कॅनडातील नायगारा-ऑन-द-लेक येथे झालेल्या जागतिक कनिष्ठ स्क्वॉश अजिंक्यपद स्पर्धेत मुलींच्या एकेरीचे विजेतेपद जिंकणारी पहिली भारतीय ठरली.
- 24 जुलै — हरनौत (नालंदा, बिहार) येथील पॅरा-पॉवरलिफ्टर झंडू कुमार यांनी ग्लासगो 2026 राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेत पुरुषांच्या हेवीवेट प्रकारात 130.9 गुणांसह कांस्यपदक जिंकून भारताच्या पदकतालिकेची सुरुवात केली.
- 21 जुलै — वृत्तांनुसार पी. व्ही. सिंधू हिने जपानच्या अकाने यामागुचीला हरवून जपान ओपन 2026 चे महिला एकेरीचे विजेतेपद पटकावले; हे तिथले पहिले भारतीय विजेतेपद आणि 2019 च्या जागतिक अजिंक्यपद स्पर्धेनंतरचे तिचे सर्वात मोठे यश मानले जाते.
- 19 जुलै — स्पेनने न्यू जर्सीतील मेटलाइफ स्टेडियमवर अतिरिक्त वेळेनंतर अर्जेंटिनाला 1-0 असे हरवून फिफा विश्वचषक 2026 जिंकला; फेरान तोरेसने 106 व्या मिनिटाला गोल केला आणि स्पेनला दुसरे विजेतेपद मिळाले.
- 16 जुलै — यानिक सिनरने अलेक्झांडर झ्वेरेव्हला हरवून विम्बल्डन 2026 चे पुरुष एकेरीचे विजेतेपद राखले; हे त्याचे पाचवे ग्रँड स्लॅम एकेरी विजेतेपद होते.
- 4 जुलै — वैभव सूर्यवंशी हा भारताचा सर्वात तरुण आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटू ठरला; त्याने ओल्ड ट्रॅफर्ड येथे इंग्लंडविरुद्धच्या T20I सामन्यात 15 वर्षे 99 दिवस वयात पदार्पण करून सचिन तेंडुलकरचा (16 वर्षे 205 दिवस) विक्रम मोडला.
- 4 जुलै — यष्टिरक्षक-फलंदाज इशान किशन अभिषेक शर्माची जागा घेऊन ICC पुरुषांच्या T20I क्रमवारीत क्रमांक 1 चा फलंदाज बनला; तो ही कामगिरी करणारा चौथा भारतीय आहे.
- 1 जुलै — भारताने गांधीनगर येथे AVC पुरुष व्हॉलीबॉल कप 2026 मध्ये बहारीनला 3-1 ने हरवून आपले पहिलेच कांस्यपदक जिंकले; संघाचे नेतृत्व जेरोम विनिथ चार्ल्स यांनी केले.
- गुलवीर सिंह याने ग्लासगो 2026 मध्ये पुरुषांच्या 10,000 मी. मध्ये रौप्यपदक जिंकले, या प्रकारात राष्ट्रकुल स्पर्धेत पदक जिंकणारा तो पहिला भारतीय पुरुष आहे. हरजिंदर कौर हिने महिलांच्या 69 किलो वेटलिफ्टिंगमध्ये रौप्यपदक मिळवले.
- ग्लासगो 2026 मध्ये भारताच्या मुष्टियोद्ध्यांनी 10 पदके (7 सुवर्ण, 3 रौप्य) जिंकली, जी एका राष्ट्रकुल स्पर्धेत कोणत्याही देशाची सर्वाधिक बॉक्सिंग सुवर्णपदके आहेत. भारताच्या पॅरा संघाने आतापर्यंतची सर्वोत्तम 7 पदके जिंकली.
- सरकारने राष्ट्रीय उत्तेजक द्रव्य प्रतिबंधक कायदा, 2022 आणि राष्ट्रीय उत्तेजक द्रव्य प्रतिबंधक (सुधारणा) कायदा, 2025 अधिसूचित केले; त्यांद्वारे NADA वर देखरेख करण्यासाठी क्रीडा क्षेत्रातील उत्तेजक द्रव्य प्रतिबंधासाठी राष्ट्रीय मंडळ स्थापन झाले. उत्तेजक द्रव्य नियमांच्या उल्लंघनामुळे दोन भारतीय पदक दावेदारांना राष्ट्रकुल क्रीडा स्पर्धेतून वगळण्यात आले.
- मॉरिशस आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेचा (ICC) नवा सदस्य देश होणार आहे.
पुरस्कार आणि सन्मान
14 वन-लायनर
14 पुरस्कार आणि सन्मान — 7 जुलै – 19 जुलै.
| तारीख | पुरस्कार | विजेता / कारण |
|---|---|---|
| 19 जुलै | पुरस्कार | विजेता |
| 18 जुलै | 72 वे राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार: सर्वोत्कृष्ट कथाचित्रपट | आर्टिकल 370 (हिंदी) |
| 16 जुलै | ICC हॉल ऑफ फेम 2026 | सौरव गांगुली, अंजुम चोप्रा, केविन पीटरसन |
| 9 जुलै | पर्यावरण कामगिरी निर्देशांक 2026 | भारत 177 पैकी 176 वा (22.46); एस्टोनिया प्रथम (74.79) |
| 7 जुलै | राष्ट्रीय ई-गव्हर्नन्स पुरस्कार 2026 (सुवर्ण) | ICMR-MINDS |
| · | लोकमान्य टिळक राष्ट्रीय पुरस्कार 2026 | अजित डोवाल |
| · | QS सर्वोत्तम विद्यार्थी शहरे 2027 | सोल पहिले; भारतीय शहरे: मुंबई 91, दिल्ली 99, बेंगळुरू =114, चेन्नई 123 |
| · | ग्लोबल एअर पॉवर रँकिंग 2026: पहिले पाच | पहिल्या पाचांत अमेरिकेची चार दले; रशियन हवाई दल 3 रे |
| · | जागतिक हवाई शक्ती क्रमवारी 2026: भारत | भारतीय हवाई दल 6 वे (चीन 7 वा, जपान 8 वा) |
| · | 83 वा व्हेनिस चित्रपट महोत्सव: गोल्डन लायन (जीवनगौरव) | जॉर्ज क्लूनी |
| · | फील्ड्स पदक 2026 | होंग वांग आणि यू डेंग (चीन), जॉन पार्डन (अमेरिका), जेकब त्सिमरमन (कॅनडा) |
| · | FIFA विश्वचषक 2026: गोल्डन बॉल | रॉड्री (स्पेन) |
| · | नीती आयोग गुंतवणूक निर्देशांक: छोटी राज्ये व केंद्रशासित प्रदेश | 1 गोवा, 2 दिल्ली, 3 चंडीगड |
| · | बिंतांग आदिपुर्णा (इंडोनेशिया) | पंतप्रधान नरेंद्र मोदी, इंडोनेशियाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान |
नियुक्त्या
10 वन-लायनर
10 नियुक्त्या — 3 जुलै – 31 जुलै.
| तारीख | नाव | नियुक्त पद |
|---|---|---|
| 31 जुलै | वर्षा अशोक अग्लावे | 54 व्या महासंचालक, भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षण (पहिल्या महिला) |
| 30 जुलै | के. राजारमण | IFSCA चे अध्यक्ष (कार्यकाळ 24 ऑक्टोबर 2028 पर्यंत वाढवला) |
| 28 जुलै | जे क्लेटन | राष्ट्रीय गुप्तचर संचालक, अमेरिका (तुलसी गॅबार्ड यांच्यानंतर) |
| 22 जुलै | हरजित सिंग ग्रेवाल | अध्यक्ष, राष्ट्रीय अल्पसंख्याक आयोग |
| 3 जुलै | रवी अग्रवाल | अध्यक्ष, CBDT (सहा महिन्यांची मुदतवाढ) |
| · | बिमल एन. पटेल | न्यायाधीश, ITLOS (2026-2035) |
| · | आशा शर्मा | अमेरिकी फेडरल रिझर्व्हच्या AI-उत्पादकता-रोजगार कार्यगटाच्या सह-नेत्या |
| · | रघुराम राजन | अमेरिकी फेडरल रिझर्व्हच्या ताळेबंद कार्यगटाचे सह-प्रमुख |
| · | राज चेट्टी | अमेरिकी फेडरल रिझर्व्हच्या डेटा-स्रोत कार्यगटाचे सह-नेते |
| · | मोहम्मद शहाबुद्दीन | बांगलादेशचे 22 वे राष्ट्रपती म्हणून राजीनामा |
महत्त्वाचे दिवस
13 वन-लायनर
13 महत्त्वाचे दिवस — 1 जुलै – 31 जुलै.
- 31 जुलै — 31 जुलै रोजीचा जागतिक रेंजर दिन कर्तव्यावर मारल्या गेलेल्या किंवा जखमी झालेल्या वनरक्षकांचा सन्मान करतो. विरुंगा राष्ट्रीय उद्यानात ठार झालेल्या आठ रेंजर्सच्या स्मरणार्थ तो प्रथम 2007 मध्ये साजरा झाला.
- 30 जुलै — आंतरराष्ट्रीय मैत्री दिन 30 जुलै रोजी साजरा केला जातो. संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2011 मध्ये लोकांमधील शांतता आणि परस्पर समज वाढवण्यासाठी हा दिवस घोषित केला.
- 30 जुलै — 30 जुलै रोजीच्या मानवी तस्करीविरोधी जागतिक दिनाची 2026 ची संकल्पना 'घोटाळ्यामागे अडकलेले' होती; ती ऑनलाइन फसवणूक चालवण्यासाठी तस्करी करून जबरदस्तीने नेल्या गेलेल्या लोकांकडे लक्ष वेधते.
- 29 जुलै — आंतरराष्ट्रीय व्याघ्र दिन 29 जुलै रोजी साजरा केला जातो. तो 2010 च्या सेंट पीटर्सबर्ग व्याघ्र शिखर परिषदेनंतर सुरू झाला आणि जगातील सुमारे 70% जंगली वाघ भारतात आहेत.
- 28 जुलै — जागतिक हिपॅटायटिस दिन 28 जुलै रोजी साजरा करण्यात आला, जो हिपॅटायटिस B विषाणूचा शोध लावणाऱ्या डॉ. बारुच ब्लमबर्ग यांचा जन्मदिवस आहे. विषाणूजन्य हिपॅटायटिसचे सार्वजनिक आरोग्यावरील संकट 2030 पर्यंत संपवणे हे जागतिक उद्दिष्ट आहे.
- 26 जुलै — खारफुटी परिसंस्था संवर्धनाचा आंतरराष्ट्रीय दिन दरवर्षी 26 जुलै रोजी साजरा केला जातो. UNESCO ने 2015 मध्ये हा दिवस स्वीकारला आणि तो प्रथम 2016 मध्ये साजरा झाला; एकूण जंगलांपेक्षा खारफुटी जास्त वेगाने नष्ट होत आहेत.
- 26 जुलै — भारताने 26 जुलै 2026 रोजी कारगिल विजय दिवस साजरा केला, जो 1999 च्या कारगिल युद्धातील विजयाचा 27 वा वर्धापन दिन आहे. घुसखोरांना उंच ठिकाणांवरून हाकलून लावणाऱ्या लष्करी कारवाईचे नाव ऑपरेशन विजय होते.
- 15 जुलै — पंतप्रधानांनी के. कामराज यांना त्यांच्या जयंतीदिनी (15 जुलै) स्मरण केले; ‘किंगमेकर’ असलेले कामराज 1954-63 दरम्यान मद्रासचे मुख्यमंत्री, 1963 मध्ये काँग्रेस अध्यक्ष होते आणि त्यांना 1976 मध्ये भारतरत्न मिळाला.
- 11 जुलै — जागतिक लोकसंख्या दिन (11 जुलै) 2026 ची संकल्पना होती “तरुणांच्या आशा-आकांक्षा आज आणि भविष्यासाठी प्रत्यक्षात आणणे”.
- 6 जुलै — जागतिक प्राणिजन्य रोग दिनाची (6 जुलै) 2026 ची संकल्पना “एक जग, एक आरोग्य: प्राणिजन्य रोग रोखा” (One World, One Health: Prevent Zoonoses) होती.
- 6 जुलै — पंतप्रधानांनी डॉ. श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांना त्यांच्या जयंतीला (6 जुलै) आदरांजली वाहिली; त्यांनी 1951 मध्ये भारतीय जनसंघाची स्थापना केली.
- 4 जुलै — पंतप्रधानांनी स्वामी विवेकानंद यांना त्यांच्या निर्वाण दिनी (4 जुलै) आदरांजली वाहिली; 1902 मध्ये बेलूर मठात त्यांचे निधन झाले आणि त्यांनी 1897 मध्ये रामकृष्ण मिशनची स्थापना केली होती.
- 1 जुलै — GST ला 1 जुलै 2026 रोजी 9 वर्षे पूर्ण झाली; करदात्यांची संख्या 66.5 लाख (2017) वरून सुमारे 1.65 कोटी (मे 2026) झाली, आणि एकूण संकलन 7.4 लाख कोटी रुपये (2017-18) वरून 22.27 लाख कोटी रुपये (2025-26) झाले.
निधन वार्ता
1 वन-लायनर
1 निधन वार्ता — 31 जुलै.
- 31 जुलै — 1988 ते 1990 दरम्यान 14 वे लष्करप्रमुख राहिलेले जनरल विश्वनाथ शर्मा (निवृत्त) यांचे नवी दिल्लीत निधन झाले. ते पहिले परमवीर चक्र विजेते मेजर सोमनाथ शर्मा यांचे धाकटे बंधू होते.
झटपट क्विझ
स्वतःची चाचणी घ्या
या कालावधीवरील सराव प्रश्न. उत्तर तपासण्यासाठी पर्यायावर टॅप करा.
रिकाम्या जागा भरा: वन-लायनर फ्लॅशकार्ड
- हैदराबादस्थित _____ ने भारतातील पहिल्या पूर्णपणे खासगी कक्षीय रॉकेट विक्रम-1 चे श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून पहिल्याच प्रयत्नात यशस्वी प्रक्षेपण केले.
- स्कायरूट एरोस्पेस
- _____ 1 ते 3 जुलै 2026 दरम्यान नवी दिल्लीत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि जपानच्या पंतप्रधान साने ताकाइची यांच्यात झाली. ताकाइची यांची भारताला ही पहिलीच भेट होती.
- 16 वी भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषद
- _____ 4 जुलै 2026 रोजी अमलात आला. तो भारताने 2017 मध्ये संपुष्टात आणलेल्या 1996 च्या कराराची जागा घेतो, आणि भारताच्या नव्या आदर्श गुंतवणूक करारावर स्वाक्षरी करणारा इस्रायल हा पहिला OECD देश आहे.
- भारत-इस्रायल द्विपक्षीय गुंतवणूक करार
- _____ हा भारताचा सर्वात तरुण आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटपटू ठरला; त्याने ओल्ड ट्रॅफर्ड येथे इंग्लंडविरुद्धच्या T20I सामन्यात 15 वर्षे 99 दिवस वयात पदार्पण करून सचिन तेंडुलकरचा (16 वर्षे 205 दिवस) विक्रम मोडला.
- वैभव सूर्यवंशी
- _____ संस्थेने कोलकाता येथे आपला 111 वा स्थापना दिवस प्राणी वर्गीकरण शिखर परिषद 2026 सह साजरा केला; तिथे भूपेंद्र यादव यांनी ॲनिमल डिस्कव्हरीज-2025 प्रकाशित केले, ज्यात विज्ञानाला नव्या असलेल्या 483 प्रजातींची नोंद आहे.
- भारतीय प्राणी सर्वेक्षण
- 2014 चा नागरी अणुऊर्जा सहकार्य करार प्रत्यक्षात आल्याने ऑस्ट्रेलिया आता भारताला _____ पुरवणार आहे. ऑस्ट्रेलियाने तीन जुन्या भारतीय मूर्तीही परत केल्या.
- युरेनियम
- _____चे सहावे स्टेल्थ फ्रिगेट INS महेंद्रगिरी 11 जुलै 2026 रोजी विशाखापट्टणम येथे नौदलाच्या पूर्व ताफ्यात दाखल झाले. मुंबईतील माझगाव डॉक शिपबिल्डर्सने 75% पेक्षा अधिक स्वदेशी सामग्रीसह ते बनवले.
- प्रोजेक्ट 17A
- केंद्राच्या राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा (सुधारणा) विधेयक, 2026 च्या मसुद्यात अंत्योदय अन्न योजनेच्या लाभार्थ्यांसाठी प्रत्येक AAY कुटुंबाला निश्चित 35 किलो देण्याऐवजी दरमहा _____, कुटुंबामागे कमाल 35 किलो, असा प्रस्ताव आहे.
- प्रति व्यक्ती 7 किलो
- भारत-ब्रिटन _____ अंतर्गत ब्रिटन भारताच्या जवळपास 99% निर्यातीला शून्य-शुल्क प्रवेश देतो, तर भारत आपल्या 89.5% शुल्क श्रेणींवर सवलती देतो; दुग्धजन्य पदार्थ, भरड तृणधान्ये (मिलेट्स), सफरचंद, खाद्यतेले आणि सोन्याला सवलत नाही.
- CETA
- भारत-ब्रिटन सर्वंकष आर्थिक आणि व्यापार करार (CETA)_____15 जुलै 2026 रोजी लागू झाला, त्यासोबत सामाजिक सुरक्षेवरील भारत-ब्रिटन दुहेरी योगदान करारही लागू झाला.
MCQ
नीति आयोगाच्या गुंतवणूक निर्देशांकात मोठ्या राज्यांमध्ये कोणते राज्य पहिले आले?
- महाराष्ट्र
- तमिळनाडू
- कर्नाटक
- गुजरात
उत्तर दाखवा
उत्तर: गुजरात — मोठ्या राज्यांमध्ये गुजरात पहिले, महाराष्ट्र दुसरे आणि तमिळनाडू तिसरे आले.
भारताचे पहिले पूर्णपणे खासगी कक्षीय रॉकेट विक्रम-1 कोणत्या कंपनीने प्रक्षेपित केले?
- अग्निकुल कॉसमॉस
- पिक्सेल
- स्कायरूट एरोस्पेस
- ध्रुव स्पेस
उत्तर दाखवा
उत्तर: स्कायरूट एरोस्पेस — हैदराबादच्या स्कायरूट एरोस्पेसने श्रीहरिकोटा येथून पहिल्याच प्रयत्नात विक्रम-1 प्रक्षेपित केले.
INS महेंद्रगिरी ही प्रोजेक्ट 17A मधील कितवी स्टेल्थ फ्रिगेट आहे?
- तिसरी
- सहावी
- चौथी
- सातवी
उत्तर दाखवा
उत्तर: सहावी — प्रोजेक्ट 17A मधील सहावी फ्रिगेट INS महेंद्रगिरी मुंबईतील माझगाव डॉक शिपबिल्डर्सने बांधली.
16व्या वार्षिक शिखर परिषदेसाठी पहिल्यांदा भारतात आलेल्या जपानच्या पंतप्रधान कोण?
- फुमियो किशिदा
- सनाए ताकाइची
- शिगेरू इशिबा
- योशिहिदे सुगा
उत्तर दाखवा
उत्तर: सनाए ताकाइची — 16वी भारत-जपान वार्षिक शिखर परिषद 1 ते 3 जुलै 2026 दरम्यान नवी दिल्लीत झाली.
प्रोजेक्ट फ्रेया ही युरोपसाठी काय उभारण्याची आघाडी आहे?
- संयुक्त अंतराळ स्थानक
- संयुक्त हवाई-संरक्षण कवच
- समान चलन
- सायबर न्यायालय
उत्तर दाखवा
उत्तर: संयुक्त हवाई-संरक्षण कवच — रशियाच्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांपासून बचावासाठी युक्रेन आणि नऊ पश्चिम युरोपीय देशांनी याची घोषणा केली.
FIFA विश्वचषक 2026 च्या अंतिम सामन्यात स्पेनने कोणत्या संघाला हरवले?
- फ्रान्स
- अर्जेंटिना
- ब्राझील
- जर्मनी
उत्तर दाखवा
उत्तर: अर्जेंटिना — अंतिम सामन्यात स्पेनने अर्जेंटिनाला 1-0 ने हरवले.
भारतीय भूवैज्ञानिक सर्वेक्षणाच्या पहिल्या महिला महासंचालक कोण झाल्या?
- अनिता करवाल
- मोनिषा चक्रवर्ती
- वर्षा अशोक आगळवे
- अलका नांगिया अरोरा
उत्तर दाखवा
उत्तर: वर्षा अशोक आगळवे — त्या 176 वर्षे जुन्या संस्थेच्या 54व्या महासंचालक असून त्यांनी 31 जुलै 2026 रोजी पदभार स्वीकारला.
जैवविविधता कायदा, 2002 अंतर्गत भारताचे 21 वे नियुक्त भांडार (डेसिग्नेटेड रिपॉझिटरी) म्हणून कोणते राज्य अधिसूचित झाले?
- मेघालय
- सिक्कीम
- केरळ
- मिझोरम
उत्तर दाखवा
उत्तर: मिझोरम — नियुक्त भांडारे प्रमाणित जैविक नमुने साठवतात.
श्यामाप्रसाद मुखर्जी यांनी भारतीय जनसंघाची स्थापना कोणत्या वर्षी केली?
- 1925
- 1947
- 1951
- 1980
उत्तर दाखवा
उत्तर: 1951 — जनसंघाची स्थापना 1951 मध्ये झाली.
राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा (सुधारणा) विधेयक, 2026 च्या मसुद्यात AAY कुटुंबांसाठी प्रति लाभार्थी दरमहा किती अन्नधान्य प्रस्तावित आहे?
- 5 किलो
- 10 किलो
- 35 किलो
- 7 किलो
उत्तर दाखवा
उत्तर: 7 किलो — मसुद्यात प्रति AAY लाभार्थी 7 किलो प्रस्तावित असून प्रति कुटुंब कमाल 35 किलोची मर्यादा आहे.
72 व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांमध्ये सर्वोत्कृष्ट फीचर फिल्म कोणता चित्रपट ठरला?
- कल्की 2898 AD
- लापता लेडीज
- स्त्री 2
- आर्टिकल 370
उत्तर दाखवा
उत्तर: आर्टिकल 370 — हिंदी चित्रपट आर्टिकल 370 ला सर्वोत्कृष्ट फीचर फिल्मचा पुरस्कार मिळाला आणि त्यासाठी यामी गौतमला सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा पुरस्कार मिळाला.
SOLV चाचणी रॉकेट कशाची चाचणी करण्यासाठी आहे?
- GSLV चे क्रायोजेनिक इंजिन
- चांद्रयानाचे उष्णता कवच
- गगनयान क्रू मॉड्यूलची पॅराशूट प्रणाली
- लँडरचे लँडिंग पाय
उत्तर दाखवा
उत्तर: गगनयान क्रू मॉड्यूलची पॅराशूट प्रणाली — SOLV हे गगनयान क्रू मॉड्यूलच्या पॅराशूट प्रणालीची तपासणी करण्यासाठी बनवलेले चाचणी रॉकेट आहे.